محل تبلیغ شما
محروميت سيستان ازحق ريزگردها

تاریخ خبر: 1394/5/12 00:26:30

محروميت سيستان ازحق ريزگردها

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

منطقه سيستان در شمال استان سيستان و بلوچستان و در دشت پست و همواري در ۳۰ درجه و ۱۸ دقيقه تا ۳۱ درجه و ۲۰ دقيقه عرض شمالي و ۶۱ درجه و ۱۰ دقيقه تا ۶۱ درجه و ۵۰ دقيقه طول شرقي، نسبت به نيمروز گرينويچ قرار دارد. از شمال به استان خراسان جنوبي، از جنوب تا نزديک دشتک، از شرق به کشور افغانستان و از غرب به کوير کرمان محدود است. مساحت دشت سيستان15هزار و 197 کيلومتر مربع است که5هزار و 560 کيلومتر مربع آن را درياچه هامون و اراضي مشرف به درياچه هامون تشکيل مي دهد. اين منطقه در گذشته به انبار غله ايران معروف بوده و وجود ويرانه هاي فراوان شهرها و روستاها در اين منطقه اثباتي بر اين ادعا است. اين سرزمين در داستان هاي اساطيري، پهلواني، تاريخي و ديني ايران مقام والايي دارد و نامداران بسياري از آن برخاسته اند. در دوره هاي اخير به علت خشکسالي هاي پي درپي حجم آب بسيار پايين آمده و درياچه هامون کاملاً خشک شده و در حال حاضر به عنوان يک کانون بحران تلقي مي شود.

سيستان جلگه اي است که شاهرگ حياتي آن رودخانه معروف هيرمند است. اين رودخانه از کوه هاي بابايغما در جنوب سلسله جبال هندوکش در کشور افغانستان سرچشمه گرفته و بعد از طي صدها فرسنگ به مرز ايران مي رسد و پس از سيراب کردن جلگه سيستان، مازاد آن وارد درياچه هامون شده و سرريز آن از طريق رودخانه شيله (شيلا- شلاق) وارد گودزره در مرز پاکستان و افغانستان مي شود. رودخانه هيرمند در سيستان بارها تغيير مسير داده و دلتاي جديدي ايجاد کرده است. به همين دليل هم در گوشه و کنار اين منطقه آثار حيات انساني و خرابه هاي باقي مانده ديده مي شوند که توسط سيلاب يا تغيير مسير آب متروک شده اند و مردم آنجا را ترک گفته اند و در اين راستا، قديمي ترين مکان سکونت انسان را در شهر سوخته و يا همان کاخ گلشن زرنگار، در کنار جاده زابل-زاهدان مشاهده مي کنيم.سيستان از منظر زمين شناسي يک دشت آبرفتي هموار و نسبتاً مسطح از رسوبات رودخانه اي است. کف رسوبات از سنگ هاي کرتاسه و کنگلومراي اواخر دوره ترشياري شکل گرفته است.بر روي گدازه هاي مارن قرمز دوره ترشياري، تنها برجستگي بازالتي سيستان به نام کوه خواجه مشاهده مي شود. چاه نيمه هاي سيستان هم حاصل فعاليت دوره کواترنري است. جلگه سيستان از غرب به رشته کوه هايي محدود مي شود که از فليش هاي کرتاسه و رسوبات تبخيري و آهک هاي اليگوسن و سازنده پليوسن تشکيل شده و در ضلع جنوبي رشته کوه هاي فوق، سنگ هاي متامورفيک مشاهده مي شود.يکي از شرايط اقليمي بسيار خوب در حوزه سيستان در زمان پرآبي تالاب بين المللي هامون،وجود بادهاي 120روزه در ايام تابستان است که باعث تلطيف هوا مي شده که متاسفانه بعد از 17سال خشکسالي هاي پي در پي در منطقه و خشک شدن اراضي کشاورزي و تالاب بين المللي هامون، باد تنها کار جابجايي ريزگردها و ماسه بادي ها را انجام مي دهد که عاملي براي ايجاد بسياري از مشکلات در حوزه اجتماعي منطقه شده است به طوري که براساس گفته مسئولان رتبه هاي اول بيماري هاي ريوي و چشمي کشور مربوط به منطقه سيستان است و اين پديده و گرماي شديد منطقه عاملي براي مهاجرت مردم شده است، در چند سال اخير برنامه ريزي و تفکر براي افزايش ماندگاري مردم منطقه و بهبود شرايط زندگي آنان در دستور کار مسئولان دولت قرار داشته و آنها برنامه هاي مختلفي از جمله پيگيري ايجاد منطقه آزاد سيستان، توزيع بسته هاي غذايي و ماسک، فعال کردن واحد هاي توليدي و اعطاء تسهيلات به علاقمندان به راه اندازي واحد هاي توليدي و اشتغالزا، تثبيت شن هاي روان و .... در دستور کار دولت قرار داشته و اين فعاليت ها با تلاش در حال انجام است اما در چند روز اخير يک پيشنهاد از زبان يک نماينده مردم منطقه مبني بر دادن حق ريزگردها به کارکنان و خصوصا قشر معلم مطرح مي شود که فکر و ذهن ها را به خود مشغول مي کند که آيا اين طرح قابل اجرا است ياخير؟! بر اين اساس در اين مطلب خبرنگار ما به بررسي موضوع پرداخته است.

مدير کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان: در سيستان با پديده بيابان زايي روبرو هستيم

مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري گفت: در منطقه سيستان با پديده بيابان زايي روبه رو هستيم. عوامل طبيعي نظير کاهش نزولات آسماني، بادهايي با سرعت زياد، درجه حرارت بالا، نوسانات زياد رطوبت نسبي، فرسايش آبي و بادي، بافت خاک فرسايش پذير و نيز عوامل انساني مانند تخريب پوشش گياهي، شخم غيراصولي اراضي، بهره برداري بي رويه از آب هاي زيرزميني، وجود دام بيش از ظرفيت مراتع، بوته کني و ... در ايجاد و افزايش بيابان مؤثر بوده که پيامدهاي آن فقر، بيکاري، مهاجرت و... است.

«عبدالباسط پاکزاد» با اشاره به مشکلات ريزگردها که به طور عمده از کانون هاي بحراني فرسايش بادي سرچشمه مي گيرد، اظهار کرد:در منطقه سيستان، سه کانون بحراني فرسايش بادي به نام شنزار ميانکنگي، جزينک و شيله به مساحت252هزار و 453 هکتار قرار دارد که تقريباً کل دشت سيستان را تحت تأثير قرار مي دهد، به همراه اين کانون هاي بحراني، اراضي کشاورزي رها شده از يک طرف و از طرف ديگر بستر خشکيده تالاب هامون و اراضي بالادست آن واقع در افغانستان شرايط بحراني منطقه را دوچندان کرده است، بنابراين شرايط اقليمي حاکم بر منطقه سيستان به همراه خشکسالي هاي متوالي، فقر پوشش گياهي و وقوع توفان هاي ماسه اي باعث شده است فرسايش بادي در اين منطقه، شدت بالايي داشته باشد.

وي تصريح کرد: مشکلاتي که در زمينه فرسايش بادي و ريزگردها و مسائل مربوط به آن در منطقه سيستان مطرح مي شود از سه منطقه اراضي بالادست تالاب هامون واقع در افغانستان، بستر خشکيده تالاب هامون و اراضي کشاورزي رها شده در داخل دشت سيستان نشأت مي گيرد.وي اظهار کرد: از سه کانون بحراني واقع در منطقه سيستان، کانون بحراني شيله به مساحت142هزار و 628 هکتار، معمولاً تأثيري بر دشت سيستان و به ويژه بر مناطق مسکوني و اراضي کشاورزي آن ندارد، اما کانون بحراني جزينک با وسعت 13هزار و905هکتار، کاملاً در محدوده اراضي کشاورزي دشت قرار دارد و رودخانه هيرمند از داخل اين کانون عبور مي کند که در مواقع بي آبي، بحران موجود را تشديد مي کند، در اين زمينه، اين اداره کل با اينکه در اين منطقه اراضي ملي وجود ندارد و اراضي مستثنيات اشخاص است، عمليات بيابان زدايي را با تکيه بر اجراي پروژه هاي بادشکن حاشيه مزارع با مشارکت کشاورزان در دستور کار قرار داده است که بر اساس برنامه ريزي هاي انجام شده از سال گذشته اجراي580هکتار بادشکن در محدوده کانون بحران جزينک از محل اعتبارات مصوبات سفر رئيس جمهور به اتمام رسيده است.

«پاکزاد» خاطر نشان کرد: کانون بحراني نياتک به مساحت950هزار و 920 هکتار نيز در پايين دست تالاب و در محدوده اراضي کشاورزي اشخاص قرار دارد و از آنجا که تمامي اين کانون اراضي ملي است، اين اداره کل از طريق پروژه هاي مالچ پاشي، نهال کاري و پخش سيلاب بخش هاي زيادي از اين کانون را تثبيت کرده، ولي اراضي کشاورزي رها شده اطراف اين کانون، شرايط حادي را در اين منطقه به وجود آورده است که به دليل اينکه اين اراضي مستثنيات اشخاص است، امکان ورود به آنها فقط از طريق اجراي پروژه بادشکن مزارع ميسر است که آن هم به دليل وابستگي کامل به آب موفقيت آن به زمان طولاني نياز دارد.وي گفت: عمليات تثبيت شن در سيستان از سال 1348 در منطقه نياتک زابل با انجام فعاليت هاي نهال کاري شروع شد و سپس با مالچ نفتي در اين منطقه ادامه يافت، در سال 1384 نيز در زاهدان به منظور توسعه فرودگاه سطحي معادل 450 هکتار به روش نهال کاري و آبياري از طريق تانکر تثبيت شد.

در سنوات اخير در بيشتر شهرهاي استان به دليل بحران هاي خشکسالي حاکم بر اين استان، عمليات بيابان زدايي به طور جدي در دستور کار قرار دارد.اين مقام مسئول پروژه نهال کاري در 64 هزار و561 هکتار، پروژه مالچ پاشي در 30 هزار و 908 هکتار، پروژه مراقبت و نگهداري (آبياري عرصه هاي نهال کاري شده) در 51هزار و 554 هکتار، توليد نهال گلداني و ريشه اي به ميزان 100ميليون و 318هزار اصله، احداث بادشکن غيرزنده در هزار و 407 کيلومتر (2هزار و 814هکتار)، احداث بادشکن سبز حاشيه مزارع به وسعت 2هزار و 910 کيلومتر (5هزار و 820 هکتار)، اجراي پروژه مديريت هرزآب ها (احداث بند و بندسار) به حجم3ميليون و 23هزار و 869 مترمکعب، احداث هلالي هاي آبگير در 16هزار و 183 هکتار و پخش سيلاب در سطحي به وسعت 16هزار و 400 هکتار را از اهم اقدامات اجرايي اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري و ادارات تابعه آن در استان در راستاي مقابله با پديده بيابان زايي برشمرد.وي گفت: براي مقابله با پديده بيابان زايي در استان بايد موضوع مديريت جامع را به عنوان يک اصل اساسي در دستور کار قرار داد تا در مناطقي که متولي مناطق فرسايشي بخش ها و ادارات مختلف هستند، بتوان با پديده بيابان زايي و تبعات ناشي از آن برخورد کرد.

نماينده مردم سيستان در مجلس شوراي اسلامي: سازمان برنامه و بودجه حق ريزگردها را تاييد کند

نماينده مردم سيستان در مجلس شوراي اسلامي نيز در اين خصوص با بيان اين نکته که حق ريزگردها در برخي نقاط کشور پرداخت مي شود گفت: بايد در راستاي ايجاد انگيزه و افزايش ماندگاري کارکنان و معلمان منطقه مشوق هايي در نظر گرفته شود و در اين خصوص بايد سازمان برنامه و بودجه اهتمام ويژه اي کرده و اين حق کارکنان و معلمان منطقه سيستان را به آنها بدهد.

دکتر«سيد باقر حسيني»، افزود: در برخي نقاط کشور که حتي 20 روز با پديده ريزگردها و شرايط بد آب و هوايي روبرو نيستند اين حق پرداخت مي شود اما متاسفانه در منطقه سيستان که بيش از 120روز آن شرايط بد هوايي است، اين حق پرداخت نمي شود و براين اساس است که مردم با مواجهه با مشکلاتي مثل افزايش بيابان زايي، افزايش تپه ماسه بادي ها، افزايش بيماري هاي مختلف ريوي، چشمي، گوارشي و...، مدفون شدن منازل در زير ماسه بادي ها و ... رو به مهاجرت مي آورند و به نقاط خوش آب و هوا و برخوردار کشور مهاجرت مي کنند.

وي ادامه داد: از سوي رئيس جمهور محترم و آقاي نوبخت رئيس سازمان برنامه و بودجه بارها اين موضوع را درخواست کرده ام که براي سيستان نيز اين حق درنظر گرفته شود، اما اين موضوع تاکنون به نتيجه نرسيده است.در منطقه سيستان و در خصوص شن هاي روان و ريزگردها بايد جهاد کشاورزي کار تثبيت شن هاي روان که کاري امکان پذير است را هرچه سريعتر به سرانجام برساند.

فرماندار زابل:طرح گرفتن حق ريزگردها براي مردم سيستان بسيار خوب است

فرماندار زابل در اين خصوص گفت: طرح گرفتن حق ريزگردها براي مردم سيستان يک طرح بسيار خوب و کارآمد است و چنانچه اجرايي شود، مزيت هاي بسياري را براي منطقه سيستان ايجاد مي کند و به ماندگاري مردم در اين منطقه نيز کمک قابل توجهي مي کند.

«هوشنگ ناظري» افزود: در حال حاضر هر طرحي که بتوان در قالب بسته هاي حمايتي اعم از حق ريزگردها، کاهش ماليات، کاهش تعرفه ها و ... که بتواند به مردم منطقه سيستان کمک کنند و براي ماندگاري آنها مؤثر باشد يک طرح بسيار عالي و خوب است و از آن حمايت مي کنيم، چرا که يکي از سياست ها نيز ماندگاري مردم در منطقه سيستان مي باشد.وي بيان کرد: بايد مناطقي که زندگي در آن با شرايط سخت و مشکلاتي همراه است با مناطق ديگر تفاوت هايي داشته باشد و براي ماندگاري مردم و کارکنان حاضر در آن منطقه، انگيزه اي ايجاد شود.وي ادامه داد: اگر کارکنان اين منطقه احساس کنند که با کارکنان ساير مناطق کشور تفاوت ندارند، قطعاً به دنبال تغيير مکان و خدمت در مناطق بهتر کشور مي باشند و چنانچه از لحاظ حقوق و مزايا و تسهيلات شرايط ويژه و خاصي مانند حق بدي آب و هوا و حق ريزگردها به آنها تعلق بگيرد، در ماندگاري آنها مؤثر خواهد بود. وي بيان کرد: در حال حاضر وجود ريزگردها در منطقه سيستان به دليل خشکسالي هاي چندساله بيشتر شده و شدت گرفته و زمان آن نيز طولاني تر شده که قطعاً از لحاظ مسائل بهداشتي، مشکلات زيادي را براي مردم به وجود مي آورد.وي ادامه مي دهد: شدت اين ريزگردها در مناطق سيستان گاهي به چندين برابر حدمجاز مي رسد و شرايط سختي را براي مردم ايجاد مي کند که در اين خصوص نياز است تا نگاه ويژه اي به اين مردم شود.وي خاطرنشان مي کند: راهکار اصلي ريزگردها مهار کانون هاي آنها مي باشد که بخشي در خاک افغانستان و بخشي نيز در داخل کشور و منطقه سيستان قرار دارد که براي قسمتي که در داخل کشور مي باشد گروه هايي در حال شناسايي مناطق و محدوده اين ريزگردها هستند که تدابير و برنامه هاي لازم براي مهار و حفظ و تثبيت اين ريزگردها انجام شود.

خراسان نیوز

حروف تصویر