محل تبلیغ شما
آسيب شناسي جابجايي بازيگران سينماوتئاتر

تاریخ خبر: 1394/4/18 08:35:12

آسيب شناسي جابجايي بازيگران سينماوتئاتر

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

ساناز قنبري: تئاتر مادر هنرهاي نمايشي از جمله سينماست؛ با نگاهي به تاريخ سينماي ايران و جهان متوجه حضور پررنگ بازيگران تئاتر در آثار سينمايي مي شويم؛ ليليان گيش در آثار دوران صامت سينمای جهان و بازيگراني مانند لرتا و مهرانگيز در سينماي ايران در ابتداي آغاز راهش.گذر روزها،  فاصله گذاري ميان تئاتر به عنوان يک هنر فاخر و سينما به عنوان يک محصول صنعتي هنري را بيشتر و بيشتر کرد؛ در ايران اما استفاده از بازيگران تئاتر سالها و سالها ادامه داشت و تنها با جضور ستارگاني مانند ناصر ملک مطيعي و پرورش استعدادهاي ديگر بازیگری، سينما توانست از سيطره بازيگران تئاتر بيرون آيد.
اين روند با وجود اصرار سينما و بعدها تلويزيون به حضور بازيگران تئاتر، اما سيري نزولي يافت و رفته رفته کمتر و کمتر شد.
شايد با ورشکستگي صنعت سينماي ايران در سالهاي پاياني دهه پنجاه، این سيکل حرکتي شکل معکوسي يافت و بازيگران از پرده سينما به صحنه هاي نمايشي آمدند!
پس از انقلاب هم شرايط سينما به وضعي رسيد که بيشتر بازيگران فيلمها را جماعت تئاتري تشکيل مي دادند و نام آنان  بر سر در سينماها قرار مي گرفت. آباداني سينما به قيمت برهوت شدن اوضاع هنرهاي نمايشي تمام مي شد و تئاتر به دليل خاص بودنش، نمي توانست همچون سينما در چرخه هاي اقتصادي وارد شود و دست کم مخارج روزانه اهالي صحنه هاي نمايش را تامين سازد. اين آفت موجب ريزش بازيگران تئاتر شد و استقبال سينما و تلويزيون از بازيگراني که حداقل در استفاده از تکنينک هاي هنرپيشگي نياز به آموزش نداشتند، رونق هنرهاي تصويري را باعث شد. با افت مضموني و شرايط بد اقتصادي متاثر از بسياري عوامل از جمله بي خاصيت شدن فيلم ها، و متعاقب آن روند رشد تئاتر که ناشي از سالن سازي های تازه و استفاده از مضامين و سوژه هاي بکر بدر نمایشنامه هایی بود که له صحنه می رفت اهميت بازيگر تئاتر بيشتر شد و اينجا بود که برخي از بازيگران سينما بدر نگاه نخست راي ايحاد انگيزه هاي اقتصادي جذب تماشاگر تئاتر ها و همچنين بهره برداري از فضاي اعتباري تئاتر به صحنه هاي سالن هاي نمايشي وارد شدند. اين روند اما نظرات و واکنش هاي متفاوتي را داشته و دارد؛ اينکه از چنين اوضاعي کدام هنر – سينما يا تئاتر- سود بيشتري مي برند موضوعي براي گزارش هاي  باني فيلم بود که طي آن با تعدادي از بازيگران هم صحبت شديم که مي خوانيد:

 

حسن معجوني
نمي‌توان مانع کسب تجربه يک بازيگر در حوزه‌هاي مختلف شد
حسن معجوني بازيگر تئاتر، سينما و تلويزيون درباره جابجايي بازيگران در مديوم‌هاي مختلف به بانی فیلم گفت: براي هر بازيگري جابه‌جايي در مديوم‌هاي مختلف دليلي دارد. در مورد خودم بايد بگويم که جاي اصلي من تئاتر است و گاهي در حوزه تصوير کاري انجام مي‌دهم و دوباره به تئاتر بر مي‌گردم. کار تصويري هم که بعضا انجام مي‌دهم دليل‌اش مسائل اقتصادي است.
بازيگر «برف روي کاج‌ها» درباره تفاوت بازي در حوزه‌هاي گوناگون بيان داشت: قطعا بازي در مديوم‌هاي مختلف تفاوت‌هايي با هم دارند. هر کدام مقوله‌هاي جداگانه‌اي هستند که حال و هواي خاص به خودشان را دارند. بنابراين بازي در اين مديوم‌ها هم بنا بر ويژگي‌هايي که هر کدام دارند تغيير مي‌کند.
معجوني در خصوص ورود بازيگران سينما به تئاتر خاطرنشان ساخت: خيلي از بازيگران سينمايي که وارد تئاتر مي‌شوند با سختي‌هاي کار تئاتر آشنا نيستند. البته قطعا نمي‌توان مانع کسب تجربه يک بازيگر در حوزه‌هاي مختلف شد، اما اينکه يک بازيگر سينما چقدر در تئاتر مفيد است را نمي‌توان پيش‌بيني کرد. ممکن است بعضي از آنها در تئاتر موفق باشند و بعضي نباشند.

سيامک صفري
بازيگري در تمام مديوم‌ها مولفه‌هاي مشترکي دارد
سيامک صفري در خصوص ورود بازيگران از حوزه تئاتر به سينما به بانی فیلم گفت: در حال حاضر حوزه تئاتر ورشکسته است. به اعتقاد من ما رعيت‌هايي هستيم که در تئاتر بيکاريم. بيکار از اين جهت که تئاتر اعتباري ندارد، حمايت نمي‌شود و اساسا محترمانه در حال بيرون راندن ما از آن هستند. ضمن اينکه يک بازيگر وقتي سالها بازيگري صحنه مي‌کند پيش مي‌آيد که در آن بين کار تصوير هم انجام دهد و کلا به نظرم فعاليت در مديوم‌هاي مختلف محترم و سخت هستند.
بازيگر فيلم سينمايي «اعترافات ذهن خطرناک من» ادامه داد: البته بازيگران سينما هم در جاي خود سختي‌هاي زيادي مي‌کشند و تصور اينکه بازي در سينما کاري سهل و ممتنع است اشتباه است. البته مديوم سينما با مديوم تئاتر متفاوت است و به نظرم مهمترين فرق بازيگري در سينما و تئاتر اين است که اندازه‌هايش در هر مديوم تغيير مي‌کند، اما نمي‌توان کتمان کرد که بازيگري در تمام مديوم‌ها مولف‌هاي مشترکي با هم دارند.
صفري درباره ورود بازيگران سينما به تئاتر گفت: اين اتفاق بسيار خوشايندي است. در تمام دنيا بازيگران سينما در تئاتر و بازيگران تئاتر در سينما هستند. چون بازيگرند و اين جابجايي در حوزه‌هاي مختلف کاملا طبيعي است.




رضا بهبودي
کار بازيگر بازيگري است
رضا بهبودي در اين باره به بانی فیلم گفت: حرفه بازيگر بازيگري است و قطعا مديوم‌هاي مختلف او را مي‌خواهند. به عبارت ديگر بازي و توانايي يک بازيگر توسط دست اندرکاران حوزه‌هاي مختلف ديده و پسنديده مي‌شود و بنابراين از او براي کار دعوت مي‌کنند که به نظرم ايرادي هم ندارد. چون يک بازيگر کارش بازي کردن است.
بازيگر فيلم سينمايي «طبقه حساس» در خصوص تفاوت بازي در مديوم‌هاي مختلف بيان داشت: قطعا بازي در مديوم‌هاي مختلف متفاوت است. ما در سينما با کادرهاي بسته و باز براي انتقال داستان و شيوه روايتي که از تصوير مدنظر است برخورد مي‌کنيم. بازيگر هم بايد در هر قابي با توجه به نيازهاي قاب بازي کند، اما در صحنه بازيگر بايد با توجه به ابعاد کلي صحنه و نيز به قولي شيوه اجرايي که اثر پيشنهاد مي‌دهد بازي‌اش را تنظيم کند. اين تنظيم در پلان به پلان و سکانس به سکانس هر فيلم ممکن است کمي متفاوت باشد، اما اين اتفاق در صحنه تئاتر نمي‌افتد و هر آنچه تثبيت شده بايستي در ساعت اجرا انجام شود و ديگر نماهاي بازتر و بسته‌تر را نمي‌طلبد. از تفاوت‌هاي ديگر اين دو مديوم حوزه صداست. به اين معنا که بازيگري که در مديوم تصوير بازي مي‌کند با توجه به ميکروفوني که در لباس‌اش هست نياز به صداي رسايي ندارد يا اگر صداي رسايي هم دارد نياز به بلند صحبت کردن ندارد. اين تفاوت‌ها ناشي از تفاوت‌هاي ذاتي و فني مديوم‌هاست و بازيگر بايد بتواند از عهده تحليل درست نقش، موقعيت و... خود بربيايد و در کنار پارتنرهاي ديگرش بتواند هدف نهايي نمايشنامه و فيلمنامه‌اش را شکل بدهد. اگر اين اتفاق در جهان يک بازيگر به شکل ضعيفي رخ دهد اين ضعف در تصوير يا صحنه خودش را نشان مي‌دهد و نتيجتا اثر قابل توجهي توليد نخواهد شد.
وي در ادامه افزود: اندازه نماها و ريتم اجرا در مديوم‌هاي مختلف، انرژي لازم براي انجام يک اکت در قاب صحنه يا تصوير و... از تفاوت‌هاي مديوم‌هاي سينما و تئاتر است، اما من بيشتر قائل به اين هستم که عملکرد بازيگري که از تئاتر به سينما مي‌آيد با بازيگري که از سينما به تئاتر مي‌آيد متفاوت است.
بازيگر نمايش «باغ آلبالو» درباره بازيگراني که از سينما به تئاتر مي‌آيند گفت: اتفاقي که در تصوير مي‌افتد اين است که بازي‌ها جلوي دوربين کات مي‌خورد، مگر اينکه خيلي سکانس پلان باشد و بازيگر مجبور باشد بدون قطع فيلمي را بازي کند. بدن، جنس بازي و تمرکز چنين بازيگري عادت کرده به بازي کوتاه مدت جلوي دوربين و اين بازيگر وقتي براي بازي در تئاتر دعوت مي‌شود اصطلاحا جزيره جزيره بازي مي‌کند. يعني چه؟ يعني وقتي بازي‌شان تمام مي‌شود و ديالوگ‌شان را بيان مي‌کنند طول مي‌کشد تا بدن و تمرکزشان دوباره همچنان که روي صحنه هستند برگردد. در سينما فيلم کات مي‌خورد و بازيگر مي‌تواند در اين حين استراحت کند، اما در تئاتر چنين حالتي نيست و بازيگر شايد مدتي روي صحنه باشد و ديالوگي هم نداشته باشد، اما بايد نسبت به وضعيت واکنش نشان دهد. اين نوع بازي با تجربه بازي بريده بريده جلوي دوربين تفاوت دارد. اولين مشکل بازيگراني که از سينما وارد تئاتر مي‌شوند و تجربه صحنه ندارند اين است که بازي‌شان تا جايي است که ديالوگ دارند يا کاري براي انجام دادن. بعد از آن اصطلاحا از وضعيت خارج مي‌شوند که البته ممکن است اين حالت در طول تمرين 3 ـ 2 ماهه حل و فصل شود. از آنطرف اگر تئاتري‌ها جلوي دوربين هوشمندي به خرج ندهند ممکن است متهم به بازي گل درشت شوند. به قول مايکل کين جلوي دوربين هر چقدر هم کم بازي کنيم زياد است (نقل به مضمون). بهبودي در پايان خاطرنشان ساخت: مسئله بعدي بدن است. در تئاتر بدن حائز اهميت است. اگر بازيگر بدن زنده و کنش مندي نداشته باشد از پس اجراهاي زنده بر نخواهد آمد. اين مسئله را سينما آنطور که بايد و شايد لازم ندارد. به اين معنا که عمدتا شايد نماها بسته باشد يا وضعيت طوري نباشد که بازيگر خيلي به بدني زنده نياز داشته باشد. بنابراين کسي که وارد تئاتر مي‌شود بايد بدن مناسب صحنه را نيز پيدا کند. در واقع بدن‌ها در طول کار با يک مديوم تربيت مي‌شوند.


ليلي رشيدي
بازيگر خوب در هر حوزه‏اي مي‌درخشد
ليلي رشيدي که اين روزها نمايش «اسم» را به عنوان اولين تجربه کارگرداني در تماشاخانه ايرانشهر روي صحنه برده، در اين خصوص در گفت‌وگو با بانی فیلم  بيان داشت: من تفاوت زيادي بين مديوم‌هاي مختلف قائل نيستم که بگويم مثلا بازيگر تئاتر بايد در تئاتر و بازيگر سينما بايد در سينما بماند. در واقع از نظر ذات بازيگري تفاوت زيادي بين اين حوزه‌ها قائل نيستم. بيشتر فکر مي‌کنم تکنيک‌هايي است که بر اثر تجربه در هر حوزه بدست مي‌آيد.
بازيگر فيلم‌سينمايي «نوک برج» ادامه داد: شايد براي بازيگري که از تئاتر به سينما مي‌آيد کنار آمدن با دوربين و تکنيک‌هاي سينمايي سخت باشد و براي بازيگري که از سينما به تئاتر مي‌آيد تکرار ناپذير بودن بازي، چگونگي برخورد نزديک با تماشاچي و... غريب باشد که تمام اينها البته با تجربه بدست مي‌آيد، اما مسئله مهم اين است که به اعتقاد من هيچ حوزه‌اي به حوزه ديگر برتري ندارد. البته نمي‌توان روحيه بازيگري در تئاتر را با روحيه بازيگري در سينما قابل قياس قرار داد. روحيه و نگرش بازيگر تئاتر با روحيه و نگرش بازيگر سينما متفاوت است. فکر مي‌کنم از آنجا که بازيگر تئاتر گروهي کار مي‌کند، ديده شدن‌اش منوط به ديده شدن همبازي‌اش است و هيچ بازيگري در تئاتر بر ديگري ارجحيت ندارد. مثلا بازيگري که حتي 5 دقيقه در يک نمايش بازي مي‌کند همانقدر مهم است که بازيگري که نقش طولاني‌تري برعهده دارد. به نظرم در تئاتر اين روحيه گروهي حرف اول را مي‌زند. ضمن اينکه در تئاتر همگون بودن افراد با يکديگر و لحظات خوبي را که با هم مي‌گذراند بسيار مهم است. چيزي که ممکن است در سينما وجود نداشته باشد. در سينما ممکن است يک بازيگر پارتنرش را حتي چهار بار هم نبيند و اصلا لزومي هم ندارد ارتباط چنداني با هم داشته باشند، اما در تئاتر بايد با بازيگر مقابل دائم در ارتباط بود. البته از آنجا که در سينما بسيار کم کار کردم راجع به آن بسيار کم مي‌دانم، اما به قطعيت مي‌توانم بگويم بازيگر خوب در هر مديومي مي‌درخشد.
بازيگر نمايش «آمديم، نبوديد، رفتيم» در خصوص تفاوت بين حوزه‌هاي مختلف اظهار داشت: اين دو حوزه متفاوت با يکديگر هستند. بازيگر تئاتري که براي اولين بار وارد سينما مي‌شود سختي‌هايي را مي‌کشد. چون آشنا شدن‌اش با دوربين، نديدن پارتنر و در عين حال انتقال حس به او و... زمان بر و البته مشکل است. در عين حال بازيگر سينمايي هم که وارد تئاتر مي‌شود سختي‌هايي را بايد متحمل شود. در حقيقت هر حوزه‌اي تکنيک‌هاي خاص به خودش را دارد، اما تکنيک چيزي است که بازيگر به مرور زمان به دست مي‌آورد.
رشيدي در پايان تصريح کرد: در نهايت موافق حضور بازيگران در هر حوزه‌اي هستم. چون بازي در حوزه‌هاي مختلف مغايرتي با هم ندارند.

بانی فیلم