محل تبلیغ شما
نابودی3000هکتارجنگل هیرکانی باساخت سدشفارود

تاریخ خبر: 1394/4/18 08:16:41

نابودی3000هکتارجنگل هیرکانی باساخت سدشفارود

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

ساخت سد شفارود با وجود مخالفت کارشناسان حوزه آب، منابع طبیعی و محیط‌زیست همچنان ادامه دارد.

 كارشناسان ضمن انتقاد از سدسازي در بكرترين جنگل‌هاي كشور مي‌گويند كه ساخت سد در منطقه‌اي كه ميزان بارندگي آن 2هزار ميلي‌متر است چه توجيهي مي‌تواند داشته باشد به‌ويژه آنكه بيش از 3هزار هكتار از رويشگاه‌هاي بي‌جايگزين هيركاني را به ورطه نابودي مي‌كشاند؟

پيشينه

سد شفارود كه در 6 كيلومتري جنوب‌غربي رضوانشهر و ۶۵ كيلومتري رشت روي رودخانه‌ شفارود در حالِ ساخت است با استناد به تفاهمنامه مورخ 88/2/6 رئيس وقت سازمان حفاظت محيط‌زيست، وزير نيرو و وزير جهادكشاورزي در دستور كار قرار گرفت. براساس همين تفاهمنامه، شركت سهامي آب منطقه‌اي گيلان ملزم به تهيه طرح احياي منطقه براي جبران خسارت وارده به اراضي مذكور(عرصه‌هايي كه تخريب مي‌شود) شده است. درنظر گرفتن مكان مناسب براي اسكان مجدد و تعيين شغل مناسب براي ساكنان منطقه با توجه به مشاغل قبلي از ديگر ملاحظاتي است كه در احداث اين سد درنظر گرفته شده است. علاوه بر اين، هرگونه توسعه اراضي كشاورزي و تغيير كاربري اراضي جنگلي در حريم مخزن و پاياب سد ممنوع است.

  • نابودي باغ‌ها و شاليكاري‌ها

دكتر هادي كيادليري، رئيس دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقيقات پيش از اين در گفت‌وگو با همشهري اعلام كرد كه با ساخت سد شفارود 100هكتار از جنگل‌هاي هيركاني بازمانده از دور سوم زمين‌شناسي قلع‌وقمع و 219هكتار از اراضي منطقه براي احداث درياچه، كانال‌ها، پاياب‌ها و جاده دسترسي تخريب مي‌شود.

اما مهندس فاطمه ظفرنژاد، پژوهشگر آب و توسعه پايدار در پي بازديد از منطقه و مطالعات ميداني اعلام كرده كه وسعت درياچه سد و حريم آن ٣٤٨٦ هكتار است و در واقع با ساخت سد ٣٣٦٤ هكتار جنگل هيركان نابود مي‌شود و ٦٥ هكتار عرصه‌هاي مسكوني، ١٢هكتار باغ، ١,٥هكتار شاليكاري و ٣٠ هكتار رودخانه و حريم آن قرباني اين سد مي‌شود. با وجود اين، ساخت اين سد همچنان ادامه دارد.

  • اعتراض ها ادامه دارد

در آخرين اعتراضات، شماري از تشكل‌هاي مردم نهاد محيط‌زيست، انجمن‌هاي تخصصي گردشگري و دوستداران محيط‌زيست با صدور بيانيه‌اي كه نسخه‌اي از آن براي همشهري ارسال شده است نسبت به ادامه ساخت سد شفارود در جنگل‌هاي هيركاني هشدار داده‌اند. در بخش‌هايي از اين بيانيه آمده است: «بلندترين سد غلتكي ـ بتني ايران در حالي، در كمالِ شگفتي، در پرباران‌ترين استان كشور در حال ساخت است كه صدها هكتار از بهترين جنگل‌هاي باستاني هيركاني را هدف قرار داده است؛ جنگل‌هاي بسيار باارزشي كه از هيچ راهي نمي‌توان آنها را احيا كرد. متأسفانه از سال 1334تا سال 1386سالانه 3000هكتار از جنگل‌هاي شمال كشور از بين رفته‌اند كه ساخته شدن اين سد نيز به سرعت‌بخشيدن به اين فاجعه مؤثر است.

سدِ شفارود، كه در 6 كيلومتري جنوب‌غربي رضوانشهر و ۶۵ كيلومتري رشت روي رودخانه‌ شفارود در حالِ ساخت است، حتي فاقد تأييديه‌ ارزيابي ‌محيط‌زيستي، يعني ابتدايي‌ترين مجوز براي شروعِ كار است؛ تأييديه‌اي كه پيشينه‌ ساخت طرح‌هاي توسعه‌اي ناپايدار گواهند كه گرفتنش چندان سخت نيست و حتي داشتنش هم مجوزي براي اجراي چنين طرح ويرانگري نمي‌تواند باشد. اين سد روي گسل شالم ـ آستارا و همچنين شيب زياد دامنه‌ كوه واقع شده است و به همين دليل دور از انتظار نيست اگر، گذشته از افزايش احتمال وقوع زمين‌لرزه، در آينده قربانيان انساني هم داشته باشد؛ هر چند در همين مدت نيز جان كساني را گرفته است و سببِ جابه‌جايي مردمانِ 3روستا خواهد شد كه آسيب‌هايي اجتماعي درپي دارد.

گفتني است سدسازي‌هاي غيراصولي - كه يكي از عوامل مهم بروزِ چنين رويداد دهشتناكي است - با شتابي ويرانگر در جريان است، تا آنجا كه تخمين زده مي‌شود تا 10 سال آينده فلات مركزي ايران خالي از سكنه خواهد شد كه بيانگر سياست فاجعه‌بار وزارت نيرو در حوزه‌ آب است.»

  • سدي مغاير با معيارهاي محيط زيست

عمليات اجرايي سد مخزني شفارود با استفاده از تسهيلات بين‌المللي فاينانس خارجي از نيمه‌دوم سال‌1392 آغاز شد. هرچند در سايت شركت سهامي آب منطقه‌اي گيلان آمده است: «با اجراي اين طرح كه از آرزوهاي ديرينه مردم و كشاورزان شاليكار غرب گيلان است، شرايط لازم جهت تأمين آب مطمئن براي بخش‌هاي كشاورزي، شرب، صنعت و محيط‌زيست فراهم مي‌گردد.» اما صاحب‌نظران حوزه آب، منابع طبيعي و محيط‌زيست كشور با اعلام اينكه ساخت سد شفارود هيچ توجيه علمي و فني ندارد ساخت اين سد را مغاير با معيارهاي محيط‌زيستي و فاجعه‌اي براي رويشگاه‌هاي هيركاني اعلام كرده‌اند.

همشهری

0 0
فرهاد نظری   1394/9/5 14:41:44

بر اساس کنوانسیون 1972 که موضوع آن حفاظت از میراث بشری در حوزه فرهنگی، تاریخی و طبیعی است، کشورهای مختلف عضو، خود را موظف دانسته‌اند تا آثاری را که ارزشی فراتر از ارزشهای منطقه‌ای و ملی دارند و در کشورشان واقع شده است را به عنوان میراث بشری به یونسکو پیشنهاد کنند و یونسکو آن را در فهرست ویژه‌ای ثبت کند.

وی ادامه داد: این اقدام در ایران از سال 1979 عملی شد و سه اثر از ایران با عنوان محوطه باستانی چغازنبیل، تخت جمشید و میدان نقش جهان در این فهرست به ثبت رسیدند که جزو 10 اثر اول جهان در این فهرست به شمار می‌آیند.

نظری افزود: پس از شرایطی که در آن سال‌ها در دوران انقلاب به وجود آمد؛ ثبت جهانی آثار تا سال 1382 متوقف شد، اما در این سال دوباره این حرکت آغاز شد و محوطه باستانی تخت سلیمان به عنوان اولین اثر پس از 24 سال وقفه به ثبت رسید. این روند ادامه پیدا کرد و خوشبختانه تاکنون 19 اثر از ایران در فهرست جهانی میراث فرهنگی و تاریخی یونسکو به ثبت رسیده است که آخرین آثار ثبت شده منظر فرهنگی میمند و محوطه تاریخی شوش بود.

مدیرکل دفتر ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی با بیان اینکه کارنامه ما در ثبت میراث فرهنگی کارنامه بدی نیست و قابل افتخار است، گفت: در سالهای اول اجرای کنوانسیون سخت‌گیری‌هایی در زمینه ثبت آثار وجود نداشت و ما می‌توانستیم؛ آثار را به راحتی ثبت کنیم، اما با 24 سال وقفه روبرو شدیم که موجب شد از کشورهایی همچون ایتالیا و فرانسه در این زمینه عقب بمانیم.
تاکنون هیچ میراث طبیعی ثبت نشده است

وی با بیان اینکه این کنوانسیون به جز میراث فرهنگی، میراث طبیعی را نیز تحت پوشش قرار می‌دهد، گفت: متاسفانه در حوزه میراث طبیعی تاکنون اثری را ثبت نکردیم. در سال‌های گذشته البته اقداماتی در این زمینه از جمله تهیه پرونده جنگل‌های حرا در قشم انجام شده بود که در دولت قبل به دلیل عدم انسجام و یکپارچگی در مدیریت، جمهوری اسلامی ایران این پرونده را از گردانه ثبت خارج کرد، زیرا اگر به مرحله ارزیابی می‌رسید؛ ممکن بود که مردود شود.

برسر پرونده ثبت جنگل‌های هیرکانی اختلافاتی وجود دارد

نظری افزود: از طرفی جمهوری آذربایجان نیز پرونده جنگل‌های هیرکانی را آماده کرده بود که به نام خودش در یونسکو ثبت کند، اما ارزیابی میدانی کارشناسان یونسکو و نظر ارگان مشورتی یونسکو در این حوزه یعنی IUCN مبنی بر این بود که از آنجایی که 90 درصد این جنگل‌ها در ایران هستند؛ جمهوری آذربایجان به تنهایی نمی‌تواند آن را ثبت کند و باید به صورت مشترک دو کشور پرونده آن را به یونسکو ارائه شود به همین خاطر جمهوری آذربایجان ناگزیر به سراغ ایران آمد و پرونده مشترکی نیز تهیه شد. البته این پرونده به خاطر اختلافاتی که در این زمینه بین کشور ما و آذربایجان وجود دارد، هرگز به یونسکو ارائه نشده است.

مدیرکل دفتر ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی تصریح کرد: از جمله این اختلافات این است که جمهوری آذربایجان درخواست داشتن مدیریت پرونده را دارد، اما از آنجا که بیش از 90 درصد از این آثار در خاک ما وجود دارد، طبیعتا مدیریتش باید با ما باشد و اینکه اسم چه کشوری اول باشد نیز مورد اختلاف است، اما امیدواریم با فضای مساعدی که به وجود آمده، این اختلافات را رفع کنیم و این پرونده را در وهله اول به صورت مشترک و در غیر این صورت با توجه به اینکه حجم عظیمی از این جنگل‌ها در خاک کشور ما قرار دارد راسا برای ثبت آن اقدام کنیم.
احداث سد می‌تواند مانعی در ثبت جنگل هیرکانی باشد

وی در پاسخ به اینکه آیا ساخت سد شفارود در این منطقه با توجه به نظر سازمان جنگل‌ها که اعلام کرده است؛ 185 هکتار از جنگل‌های هیرکانی تخریب خواهند شد، می‌تواند؛ تاثیر منفی بر روند ثبت داشته باشد؟ گفت: اقدامات مخرب ممکن است؛ مانع ایجاد کند و می‌تواند یک نقطه منفی باشد. شرط این است که وقتی یک کشوری اثری را برای ثبت جهانی معرفی می‌کند، یعنی نحوه نگهداری از اثر در سطح استانداردهای جهانی است و نه ملی؛ بنابراین باید ببینیم، این اقدام از نظر IUCN و یونسکو قابل قبول است یا خیر.

امیدواریم بیابان لوت اولین میراث طبیعی ثبت‌شده کشور باشد

نظری ادامه داد: در سال گذشته بیابان لوت برای تهیه پرونده ثبت جهانی انتخاب شد تا اینکه بتوانیم اولین اثر خودمان را در فهرست میراث طبیعی جهانی ثبت کنیم. پرونده این اثر با همکاری موسسه جغرافیای دانشگاه تهران تدوین شد و تفاهم‌های خوبی هم بین دستگاه‌های مختلف مانند سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی در ارتباط با مدیریت این منطقه صورت گرفت. پرنده بیابان لوت سال گذشته به یونسکو واصل شده است و در مدار بررسی و ارزیابی گرفته است.

مدیرکل دفتر ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی اظهار کرد: ارزیابان و بازرسان یونسکو نیز با دنبال کردن دو هدف یعنی بررسی ارزش و اهمیت اثر و شرایط نگهداری و مدیریت آن به ایران آمدند، زیرا حتی اگر یک اثر ارزشمند باشد، اما شرایط نگهداری آن مطلوب نباشد، قابلیت ثبت را ندارد، این ارزیابان، کارشناسان خبره‌ای از کمیته بین‌المللی حفاظت از طبیعت بودند، که در طی 5 روز گذشته از محل به صورت هوایی و زمینی بازدید کردند.
وی با بیان اینکه 3 دفتر برای رسیدگی و نظارت بر لوت در استان‌های سیستان بلوچستان، کرمان و خراسان جنوبی از سوی سازمان میراث فرهنگی مستقر شده است، گفت: این ارزیابان مسائلی مانند نقش جوامع محلی در حفظ و حراست از این اثر، نقش سازمان میراث فرهنگی در این زمینه، تعامل جوامع محلی با توریست و ... را بررسی کردند. ما اکنون از نتیجه ارزیابی اطلاعی نداریم تا آنکه جمع‌بندی نهایی در اجلاس میراث جهانی در تیرماه 95 در استانبول اعلام و رای‌گیری می‌شود. بسیار امیدواریم که بیابان لوت به عنوان اولین میراث طبیعی کشورمان به ثبت برسد.

حروف تصویر