محل تبلیغ شما
نابودی بافت تاریخی شیرازدرسه روز!

تاریخ خبر: 1394/3/21 22:47:04

نابودی بافت تاریخی شیرازدرسه روز!

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است

 

بر اساس قراری که میان سازمان میراث فرهنگی، وزارت راه و شهرسازی و مجموعه حرم مطهر شاه چراغ انجام شده بود، مدیریت اجرایی اقدامات ساخت و ساز به مجری ساختمان های دولتی وزارت راه سپرده شود تا هر اقدامی می خواهند در بافت تاریخی شاه چراغ انجام دهند بر اساس برنامه و طرح مصوب اتفاق بیافتد.

تخریب بافت تاریخی شیراز

 اما متاسفانه علاوه بر تخریب در خانه صادقی در ضلع شرقی حرم مطهر شاه چراغ(ع) این هفته سه خانه ارزشمند تاریخی دیگر نیز تخریب شدند که نشان دهنده یک کار بدون برنامه و طرح است.

تخریب بخش های باقیمانده از کاروانسرایی که نانوایی شده بود 

بخش های باقیمانده از کاروانسرای تاریخی بافت قدیمی شیراز که اکنون به عنوان نانوایی از آن استفاده می شود، باید تا روزهای دیگر تخلیه شود چون قرار است تخریب شده و به جای آن مجتمع تجاری بسازند.

بهنام زند مالک نانوایی به خبرنگار مهر، گفت: اوایل خردادماه به ما اعلام کردند که باید این مکان را تخلیه کنیم چون در طرح توسعه حرم شاهچراغ قرار گرفته و باید به مرکز فرهنگی یا تجاری تبدیل شود. این مغازه تا سالها قبل و چندین نسل قبل، کاروانسرا بودو اکنون از پدرانم به من ارث رسیده است. هنوز معماری و طاق های ضربی آن باقیمانده است، اما این مغازه در فهرست میراث ملی ثبت نیست.

این مالک بیان کرد: خانه های اطراف این کاروانسرا در حال تخریب هستند و می خواهند این مغازه را به قیمت ۸۵۰ میلیون تومان بخرند، در حالیکه راضی به فروش آن نیستیم، چون هم یادگار پدران من از سالهای گذشته است و هم در این بنای تاریخی ۷ نفر کار می کنند، بنابراین با فروش آن نه تنها از کار بیکار می شویم، بلکه این اثر نیز از بین خواهد رفت.

سه خانه ارزشمند تاریخی در شیراز تخریب شدند. نه مخالفت صریح میراث فرهنگی، نه حضور یگان حفاظت آن در بافت تاریخی و نه مخالفت شورای عالی معماری و شهرسازی نتوانست جلوی فاجعه دوباره در بافت تاریخی شیراز را بگیرد. خبر پیچیده بود که سه خانه ثبتی منتصری، بهرامی و سلیمی شبانه تخریب خواهند شد.  دوستداران میراث فرهنگی می‌گویند که به مستاجران سه خانه ثبتی اشاره شده حکم تخلیه داده و گفته بودند که امشب این خانه‌ها را خالی کنید چون قرار است تخریب شود. معاون میراث فرهنگی کشور نیز در ادامه تخریب‌هایی که پیشتر در همین هفته رخ داده، دو نیروی یگان حفاظت از میراث فرهنگی را در بافت تاریخی شیراز مستقر کرد و به مدیرکل میراث فارس دستور سرکشی داد. این مدیرکل نیز از ساعت یک تا سه نیمه شب به بافت تاریخی رفته و از آنجا دیدن کرده است. اما شاید قرار بود توجه همه به این خانه‌ها جلب شود تا اتفاق اصلی جای دیگری، در 400‌متری این نقطه، رخ دهد. دو خانه تاریخی دیگر درست در فاصله ۴۰۰ متری این سه خانه در ضلع جنوب شرقی حرم شاهچراغ تخریب شد.   مسعود سلطانی‌فر که برخی رسانه‌ها ادعا کرده بودند نامه‌نگاری‌های او دلیل توقف تخریب در بافت تاریخی شیراز بوده تا روز گذشته نسبت به این اتفاقات سکوت كرد. 
نخستین قانون‌شکنی منجر به فاجعه در بافت تاریخی شیراز در شهریورماه سال گذشته رخ داد و به دنبال آن خانه «پورنواب»، «حلی‌ساز» و سه خانه‌ تاریخی دیگر در این بافت تاریخی تخریب شد. اعتراض رسانه‌ها به تخریب‌بافت تاریخی شیراز و انتقاد به عملکرد سازمان میراث فرهنگی تحت ریاست مسعود سلطانی‌فر برای مدتی تخریب‌های بافت تاریخی شیراز را متوقف کرد. شورای عالی شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی به دنبال این تخریب‌ها طی جلسه‌ای در مورخ 14 مهرماه سال 93 اجرای طرح 57 هکتاری حرم مطهر شاهچراغ(ع) را لغو کرد. کمتر از یک ماه پیش بود که همزمان با مراسم بزرگداشت سعدی در استان فارس سازمان میراث فرهنگی اعلام کرد توافقنامه‌ای میان این سازمان و مسئولان شهری شیراز درباره احیای خانه‌های تاریخی این شهر صورت گرفته است. در این جلسه صحبت از احیای ۴۴ خانه تاریخی و فرهنگی در بافت تاریخی شیراز شد اما سرانجام در طول هفته کنونی با گذشت حدود 9 ماه لودرها تاخت و تاز خود در شیراز را آغاز کردند. سه خانه تاریخی ارزشمند ظرف دو روز تخریب شدند.  این خانه‌های تاریخی متعلق به دوره قاجار و پهلوی بوده اما هنوز در فهرست میراث ملی ایران ثبت نشده بودند. به گفته دوستداران میراث فرهنگی یکی از این خانه‌های تاریخی به نام خانه حسینی نیز تخریب شده است. محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور از ارسال نامه‌ای به شورای عالی شهرسازی و استانداری خبر داد و گفت: خواستار پیگیری موضوع از طریق مجلس هستیم. قرار بود اقدامات انجام شده در بافت تاریخی شیراز با طرح‌های مصوب و امضا شده هماهنگ شود، اما این اتفاق بدون هماهنگی رخ داده است و همگی از آن ناراحت هستیم. طالبیان افزود: در نامه‌ای به معاون حقوقی و امور مجلس سازمان میراث فرهنگی خواستار پیگیری این موضوع از طریق مجلس شورای اسلامی شده‌ایم.  هرچند سازمان متولی حفاظت از میراث فرهنگی به ریاست مسعود‌سلطانی‌فر درحال نامه‌نگاری به دستگاه‌های مختلف است اما گویا این نامه‌نگاری‌ها قرار است زمانی نتیجه دهد که دیگر از بافت تاریخی اطراف حرم شاهچراغ (ع) چیزی باقی نماند. 
بخش‌های باقیمانده از کاروانسرای تاریخی بافت قدیمی شیراز که اکنون به عنوان نانوایی از آن استفاده می‌شود، باید تا ۵ روز دیگر تخلیه شود چون قرار است تخریب شده و به جای آن مجتمع تجاری بسازند. مالک این نانوایی نزدیک به بازار حاجی‌ها گفته که خانه‌ها و مغازه‌های تاریخی اطراف حرم شاهچراغ(ع) را به قیمت پایین خریداری کرده و به قیمت گزاف به عنوان واحد تجاری می‌فروشند.
به این ترتیب سیلاب تخریب‌های سودجویانه زیر پوشش عناوین موجه در بافت تاریخی شیراز موج می‌زند و مسعود‌سلطانی‌فر که نتوانسته جلوی این تخریب‌ها را بگیرد هيچ توضيح قانع‌كننده‌اي تا كنون نداشته است.

روز گذشته خبر رسید که سه خانه ثبتی منتصری، بهرامی و سلیمی تخریب می شود نیروهای یگان حفاظت از میراث شیراز نیز در آنجا مستقر شدند اما در فاصله ۴۰۰ متری آنها دو خانه دیگر فرو ریخت.

به گزارش خبرنگار مهر، یا قصدی در کار بوده و یا فقط اطلاع رسانی. به هر حال جو روز گذشته (۱۸ خرداد) بر سر این مسئله بود که امشب قرار است سه تا از خانه های ثبتی بافت تاریخی شیراز خراب شود. آن هم به نام خانه های یدالله منتصری، شهرام بهرامی و منزل شمس سلیمی.

برخی از دوستداران میراث فرهنگی می گویند که به مستاجران سه خانه ثبتی اشاره شده حکم تخلیه داده و گفته بودند که امشب این خانه ها را خالی کنید چون قرار است تخریب شود.

معاون میراث فرهنگی کشور نیز در ادامه تخریب هایی که دو روز است، رخ داده، دو نیروی یگان حفاظت از میراث فرهنگی را در بافت تاریخی شیراز مستقر کرد و به مدیرکل میراث فارس دستور سرکشی داد. این مدیرکل نیز از ساعت یک تا سه نیمه شب به بافت تاریخی رفته و از آنجا دیدن کرده است. اما شاید این خبر باعث شد تا توجهات به سمت دیگری سوق پیدا کند و از آن طرف دو خانه تاریخی دیگر درست در فاصله ۴۰۰ متری این سه خانه در ضلع جنوب شرقی حرم شاهچراغ تخریب شود. این خانه های تاریخی اگرچه د ر فهرست میراث ملی ثبت نشده بودند اما جزو خانه های تاریخی ارزشمند بوده اند.

از سوی دیگر متولیان حفاظت از میراث فرهنگی درحال نامه نگاری به دستگاههای مختلفی از جمله استانداری و شورای عالی معماری و شهرسازی هستند اما گویا این نامه نگاری ها قرار است زمانی نتیجه دهد که دیگر از بافت تاریخی اطراف حرم شاهچراغ (ع) چیزی باقی نماند. چون این پروژه همچنان درحال انجام است و نیروهای یگان حفاظت نیز کاری از دستشان برنمی آید.

در این باره، مسعود سلطانی فر، رئیس سازمان میراث فرهنگی که چندی پیش با مسئولان و متولیان استان فارس درباره بافت تاریخی شیراز مذاکره کرده بود، همچنان نسبت به این اتفاقات سکوت اختیار کرده است.

بخش های باقیمانده از کاروانسرای تاریخی بافت قدیمی شیراز که اکنون به عنوان نانوایی از آن استفاده می شود، باید تا ۵ روز دیگر تخلیه شود چون قرار است تخریب شده و به جای آن مجتمع تجاری بسازند.

بهنام زند مالک نانوایی به خبرنگار مهر، گفت: اوایل خردادماه به ما اعلام کردند که باید این مکان را تخلیه کنیم چون در طرح توسعه حرم شاهچراغ قرار گرفته و باید به مرکز فرهنگی یا تجاری تبدیل شود.

وی گفت: این مغازه تا سالها قبل و چندین نسل قبل، کاروانسرا بودو اکنون از پدرانم به من ارث رسیده است. هنوز معماری و طاق های ضربی آن باقیمانده است، اما این مغازه در فهرست میراث ملی ثبت نیست.

کاروانسرای شیراز

این مالک بیان کرد: خانه های اطراف این کاروانسرا در حال تخریب هستند و می خواهند این مغازه را به قیمت ۸۵۰ میلیون تومان بخرند، در حالیکه راضی به فروش آن نیستیم، چون هم یادگار پدران من از سالهای گذشته است و هم در این بنای تاریخی ۷ نفر کار می کنند، بنابراین با فروش آن نه تنها از کار بیکار می شویم، بلکه این اثر نیز از بین خواهد رفت.

 مالک نانوایی نزدیک به بازار حاجی ها گفت: خانه ها و مغازه های تاریخی اطراف حرم شاهچراغ(ع) را به قیمت پایین خریداری کرده و به قیمت گزاف به عنوان واحد تجاری می فروشند.

وی افزود: تا دوشنبه هفته دیگر اعلام کرده اند که باید مغازه تخلیه شود، اما هنوز تعدادی کیسه آرد داریم که باید تا آن موقع پخته شود. ما مجبور به تخلیه شدیم.  برخی دیگر از مالکان بناها در محدوده بافت تاریخی گفته اند به اندازه قیمت خانه پول می دهیم ولی اجازه بدهید خانه مان سالم بماند،  منتهی درخواستشان را قبول نکردند.

تخریب بافت تاریخی شیراز

در چند روز اخیر موج دیگری از تخریب بافت تاریخی و بناهای تاریخی اطراف حرم شاهچراغ آغاز شده است. این ااخبار در رسانه ها بازتاب زیادی داشته است اما هنوز متولیان حفاظت از میراث فرهنگی نتوانسته اند چلوی این تخریب ها  بگیرند.

 

اثر تاریخی را ثبت نمی‌کنیم تا مسئولیتی در برابر حفاظتش نداشته‌ باشیم

ایلنا: در حالی که رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور در واکنش به انتقادات مبنی بر برخورد انفعالی این سازمان در برابر تخریب بافت ارزشمند تاریخی شیراز اظهار می‌کند که خانه‌های تخریب شده ثبت ملی نبوده‌اند، مدیر کل حفظ و احیا بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی این سازمان صراحتا بیان می‌کند :«اگر یک اثر را ثبت کنیم، وظیفه سنگین‌تری در حفاظتش نیز خواهیم داشت، در حالی که بودجه ما کفاف همین اثرهای ثبت شده را نیز نمی‌دهد.». بنابراین به نظر می‌آید که عدم ثبت یک اثر به راه گریزی برای سازمان میراث فرهنگی تبدیل شده است تا بر اساس آن بتواند؛ در برابر مسئولیتی که در زمینه حفاظت آثار تاریخی دارد، شانه خالی کند.

اثر تاریخی را ثبت نمی‌کنیم تا مسئولیتی در برابر حفاظتش نداشته‌ باشیم

غلام‌رضا میثاقیان در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا در مورد اقدامات سازمان میراث فرهنگی در برابر آغاز مجدد تخریب بافت تاریخی شیراز، گفت: سازمان میراث فرهنگی از طریق  استاندار و وزیر کشور واکنش‌های خود را نشان داد و با حضور در محل نیز سعی کرد که این اتفاقات را فعلا متوقف کند، اما شواهد نشان می‌دهد که تاکنون 4 خانه تاریخی به علاوه کاروانسرا و نانوایی مجاور آن تخریب شده‌اند.

وی ادامه داد : واقعیت این است که ما از قبل با طرفین این پروژه  توافق کرده بودیم تا به طرحی کارشناسی شده، در این زمینه تمکین کنیم و برای آن طرحِ شهری تهیه کنیم تا یک مجری واحد این پروژه را انجام دهد و حتی اگر تخریبی قرار است؛ انجام شود به صورت یکپارچه باشد، اما نمی‌دانیم که چرا دوستان ما در این زمینه صبوری نکردند.

مدیر کل حفظ و احیا بناها، بافت‌ها و محوطه های تاریخی، با تاکید بر اینکه ما رایزنی‌های خود را انجام داده‌ایم و فعلا تخریب متوقف شده است، افزود: ظرف 2 هفته آینده طرح بافت تاریخی شیراز در دستور کار شورای عالی شهرسازی و معماری قرار می‌گیرد  و امیدواریم که همه ما به تصمیم‌گیری آنها تمکین کنیم.

میثاقیان در پاسخ به این سوال که آیا بافت تاریخی شیراز ثبت ملی شده است، اظهار کرد: این بافت بسیار ارزشمند است و بخش بسیار زیادی از بناهای آن نیز دارای ارزش ثبتی است، اما فرآیند ثبت آنها که اقدامی زمانبر است، در حال انجام کار کارشناسی  و تهیه اسناد و مدارک بوده است.

وی تصریح کرد: ما در  هر دوره تاریخی افرادی را داشتیم که جزو اشراف بودند و خانه‌های ویژه‌ای داشتند که از تعداد خانه‌های  دیگر بسیار کمتر است. به همین دلیل، لازم است که حتما ما این نمونه‌های معدودِ بازمانده از این سبک خانه‌ها را حفظ کنیم.

وی با بیان اینکه اگر اعتقاد داریم، باید به الگوهای زندگی متناسب با تاریخ و فرهنگ‌مان بازگردیم، باید چنین آثاری را حفظ کنیم، تصریح کرد: اگر آنچه بر سر بافت تاریخی مشهد آمد، بر سر همه شهرهای مذهبی ما بیاید، دیگر شواهدی از قشر متوسط و قشر بالای پیشنیانمان باقی نمی‌ماند که بخواهیم از آنها الگوبرداری کنیم.

مدیر کل حفظ و احیا بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی افزود: این که  برای حفظ بناهای تاریخی‌مان مرتبا بخواهیم به دستگاه قضایی مراجعه کنیم و پرونده شکایتی ایجاد کنیم، واقعا کار شایسته‌ای برای کشوری با چنین پیشینه فرهنگی نیست.  

میثاقیان در پاسخ به این انتقاد که چرا با وجود مشکلاتی که سال گذشته برای این بافت ایجاد شد، شورای عالی شهرسازی و معماری و سازمان میراث فرهنگی با سرعت بیشتری به این طرح رسیدگی نکردند، اظهار کرد: این گونه طرح‌ها نمی‌تواند با عجله بررسی شود و انجام کار کارشناسی و فنی نیاز به زمان دارد. در طی بررسی آخرین مراحل کارشناسی بودیم که چنین اتفاقی افتاد در حالی که ما با حداکثر توان کارشناسی کار می‌کردیم.

وی ادامه داد: همچنین تکمیل ثبت  بافت تاریخی شیراز نیز در دستور کار ما بود،  اما باید توجه کنیم که ثبت اگرچه اولین گام برای حفاظت است، اما در مواردی هم بوده که ثبت نتوانسته از آسیب دیدن جلوگیری کند.

میثاقیان توضیح داد: ما با تعداد زیادی از بناها و آثار در کشور روبرو هستیم که نیاز به ثبت دارند، اما بدون داشتن مدارک کافی نمی‌توانیم، آنها را ثبت کنیم. اینگونه نیست که بتوانیم یک روزه یک اثر را ثبت کنیم. ثبت یک اثر محدودیت‌هایی را برای مردم به وجود می‌آورد، بنابراین زمان می‌برد تا تعیین کنیم، چگونه می‌توان یک اثر را ثبت کرد تا مردم از حقوق قانونی‌شان محروم نشوند.

وی ادامه داد: این بافت ارزشمند است و تمام آن باید ثبت شود، اما فرآیند آن فوری و با تعجیل نیست. ما خیلی متاسفیم که چنین اتفاقی افتاده است. حقیقت این است که ما آنقدر  بنای تاریخی داریم که متوجه نیستیم که چه ارزشی در اختیارمان قرار گرفته است، در حالی که بسیاری از کشورهای دنیا حسرت این داشته‌ها را می‌خورند.

میثاقیان با بیان اینکه این آثار و بناها را خود مردم ایجاد کرده‌اند و امروزه نیز خود مردم باید به عنوان یک مطالبه اجتماعی آن را حفظ کنند، افزود: مگر یگان حفاظت ما چقدر نیرو دارد که بتواند از این همه اثر حفاظت کند؟ زمانی می‌توانیم به حفظ آثار امیدوار باشیم که مردم واقعا حفظ آن را از مسئولان رده بالا کشور درخواست کنند واین امر یک مطالبه واقعی برای آنها باشد، و گرنه ثبت همه آثار بسیار زمان خواهد برد، زیرا حدود یک میلیون اثر تاریخی در کشور داریم که ثبت آن ده‌ها سال طول می‌کشد.

وی در پاسخ به اینکه اگر ثبت کردن اثر امر موثری نیست و مردم نیز خودشان باید از آثار حفاظت کنند، پس چه نیازی به وجود سازمان میراث فرهنگی در کشور است، گفت: ما اگر منصف باشیم، می‌بینیم که بودجه میراث فرهنگی حتی یک درصد میزان مورد نیازش نیست، شما می‌گویید؛ چرا یک اثر ارزشمند را ثبت نمی‌کنید، ما اگر یک اثر را ثبت کنیم، وظیفه سنگین‌تری در حفاظتش نیز خواهیم داشت، در حالی که بودجه ما کفاف همین اثرهای ثبت‌شده را نیز نمی‌دهد و آن وقت بودجه ما به جای یک درصد، یک هزارم نیاز ما خواهد بود. واقعیت این است؛ اگر مردم مطالبه اجتماعی نداشته باشند و خودشان برای حفاظت پا پیش نگذارند، حفاظت از آثار تارخی امکانپذیر نخواهد بود.

حروف تصویر