محل تبلیغ شما

خاكستر 100 هكتار گونه گياهي بهاي يك سيخ كباب

1393/6/27 07:12:17

اعتماد:الهه موسوي/ بي‌توجهي برخي مسافران باز هم كار دست طبيعت شمال كشور داد و 100 هكتار از ارزشمندترين گونه‌هاي گياهي در طبيعت ميانكاله را خاكستر كرد. اين يكي از ده‌ها آتشي است كه از ابتداي تابستان امسال طبيعت شمال ايران را قرباني كرده است.

طبيعتي كه با شروع فصل سفر هر روز و هر بار به بهانه‌يي از دست مي‌رود. اين در واقع، منابع و ثروت‌هاي ملي‌مان است كه همه ساله به دليل گسترش گردشگري بي‌رويه و بدون توجه به قواعد و مقررات محيط زيستي مناطق، در حال آسيب ديدن است. حال پاسخ دادن به اين پرسش مي‌ماند براي سازمان حفاظت محيط زيست كه «اگر قرار است همه ساله در فصول تابستان كه فصل سفر است، مناطق چهارگانه و پارك‌هاي ملي مورد هجوم گردشگري بي‌رويه قرار بگيرد چه ضوابط و مقرراتي بايد اجرا شود تا اين مناطق حفظ شده و پايداري گردشگري در آنها تضمين شود؟»


خلأ قانوني نداريم

مديرگروه حقوق محيط زيست تحصيلات تكميلي واحد علوم تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي است معتقد است كه قانون، اختيارات لازم را به سازمان حفاظت محيط زيست داده است و آنچه كه اشكال ايجاد مي‌كند مسائل و محدوديت‌هاي بخش اجرايي است. دكتر فرهاد دبيري كه مشاور ارشد معصومه ابتكار نيز هست به «اعتماد» مي‌گويد: «شايد يكي از دلايل اجرايي نشدن اين قوانين وجود سكونتگاه‌ها در حاشيه مناطق تحت حفاظت باشد كه نمي‌توان قوانين سختگيرانه‌يي را براي حاشيه نشينان و ترددكنندگان اجرا كرد.» او ماده 10 آيين‌نامه اجرايي قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست كه گفته است: «تردد در مناطق چهارگانه، ورود و عبور از آنها تابع دستورالعمل‌هاي سازمان است» را قبول دارد . اما معتقد است كه مي‌توان بسياري از اين مسائل را كنترل و مديريت كرد. به گفته دكتر دبيري قانونگذار سازمان حفاظت محيط زيست را موظف كرده كه دستورالعمل‌هاي چگونگي ورود و عبور در مناطق را مشخص كند. دبيري در ادامه تاكيد مي‌كند: «از نظر گردشگري ما قانون مشخصي داريم كه سازمان حفاظت محيط‌زيست مي‌تواند براي گردشگران مقرراتي را وضع كند كه رفتارشان در چهارچوب قانون باشد. محل ورود و خروج، اسكان و برپا كردن آتش مسافران را هم مي‌تواند تعيين كند و اگر تسهيلات لازم را در زون‌هاي گردشگري فراهم كند مي‌شود بابت آن پول هم از مسافران گرفت.»

دكتر دبيري در ادامه مي‌گويد: «ما قانوني هم داريم كه هر كس در اثر بي مبالاتي يا بي احتياطي در مناطق چهارگانه باعث آتش‌سوزي شود محكوم به پرداخت جزاي نقدي است.»اما مشاور ارشد رييس سازمان حفاظت محيط زيست به كمبودهاي بخش اجرا اشاره مي‌كند. مشكلاتي مانند كمبود نيروي انساني كه در محيط زيست ايران بسيار پايين‌تر از استانداردهاي جهاني است و ريشه خيلي از مشكلات است. محيط‌بانان ايران وظايفي چندين برابر محيط‌بانان جهان در حوزه مساحت تحت حفاظت خود دارند و اين خود يكي از عوامل ايجاد بحران‌ها و حوادث در مناطق است. حال بماند كه تعداد پاسگاه‌ها، كيفيت تجهيزات و تعداد ماشين‌ها و موتوسيكلت‌ها و به روز بودن تجهيزات حفاظتي به گونه‌يي است كه به گفته دكتر دبيري حتي يك معجزه‌گر هم نمي‌تواند با آنها حفاظت درست و كامل را انجام بدهد.

تدوين طرح گردشگري مناطق

مديركل دفتر زيستگاه‌ها و مناطق سازمان حفاظت محيط زيست تدوين طرح گردشگري مناطق را يكي از ابزارهاي لازم براي ساماندهي گردشگري در مناطق چهارگانه سازمان مي‌داند. دكتر فرهنگ قصرياني در اين‌باره به «اعتماد» مي‌گويد: «خوشبختانه مطالعات توجيهي و تكميلي را در پناهگاه حيات وحش ميانكاله داريم و زون‌هاي مختلف از جمله زون‌هاي تفرجگاهي در اين منطقه مشخص شده است. اكنون بايد طرح گردشگري را بر اساس اين مطالعات تدوين كنيم و ميزان نزديكي و رعايت فاصله و نحوه رفتار گردشگران در مناطق چهارگانه سازمان را در اين طرح، مشخص كنيم. در اين زمينه آموزش‌هاي لازم نيز به راهنماهاي محلي داده شود.»قصرياني با اشاره به اهميت آموزش براي گردشگران گفت: «براي گردشگران نيز بايد قبل از ورود به مناطق چهارگانه، كلاس‌هاي توجيهي ترتيب داده شود كه چگونه با گونه‌هاي گياهي، جانوري و حيات وحش در مناطق برخورد كنند و مكان‌هاي افروختن آتش و برپا كردن چادر و ترددشان كجا باشد. بايد آموزش‌هاي لازم در اين باب داده شود تا گردشگران رفتارشان نسبت به طبيعت و مناطق ما مسوولانه باشد.»او با تاكيد بر اهميت پايش الكترونيكي در مناطق مي‌گويد: «اكنون زماني است كه بايد دوربين‌ها در مكان‌هاي حساس نصب شوند تا بتوانيم منطقه را كنترل و حفاظت كنيم. ابزارها و لوازم جديد و تكنولوژي‌هاي روز در اين راه ابزارهاي موثري هستند كه به راحتي از درون يك اتاق مي‌توان منطقه‌يي را مديريت، پايش و كنترل كرد.»همراه كردن و كمك گرفتن از جوامع محلي يكي ديگر از راهكارهاي موثري است كه مديركل دفتر زيستگاه‌ها و مناطق سازمان حفاظت محيط زيست بر آن تاكيد دارد. قصرياني مي‌گويد: «اگر قرار است منطقه‌يي حفظ شود جوامع محلي حاشيه نشين آن بهترين اهرم براي حفاظت و حراست هستند كه در گردشگري نيز بايد از آنان استفاده كرد. براي حفظ اكوسيستم‌ها آنها بايد در درآمدهاي مناطق، ذي نفع باشند و تا اين انگيزه در آنان ايجاد شود كه به عنوان محلي براي كسب درآمد پايدار، آن مناطق را حفظ و از تخريب و آسيب رسيدن به آن جلوگيري كنند كه اين خود مستلزم توانمندسازي و آموزش اين جوامع است. كمك جوامع محلي مي‌تواند منافع محيط زيست را به طور كامل تامين كند؛ به شرط اينكه براي اين جوامع اعتمادسازي لازم صورت بگيرد و ما بايد گره‌هاي قانوني اين كار را باز كنيم»قصرياني در ادامه مي‌گويد: «سازمان حفاظت محيط زيست درباره طرح گردشگري به ما تكليف كرده است كه با سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي بر اساس داده‌هاي طرح‌هاي مطالعاتي خودمان تدوين كنيم و به پاسخ برسيم.»تالاب بين‌المللي و «پناهگاه حيات وحش ميانكاله و خليج گرگان» يكي از بارزترين زيستگاه‌هاي مجموعه گياهي و جانوري در ايران و جهان محسوب مي‌شود كه تنها بازمانده از مناطق نيمه‌مشجر سواحل درياي خزر است. اين منطقه داراي گونه‌هاي ارزشمند گياهي و جانوري از زيستگاه‌هاي مهم و با ارزش پرندگان مهاجر آبزي و تعدادي پرندگان بومي است و به علت دارا بودن موقعيت ويژه و منحصر به فرد اكولوژيكي و وجود خليج گرگان، يكي از ذخاير با ارزش كره مسكون لقب گرفته است. همچنين از سوي يونسكو براي اين منطقه شناسنامه ويژه براي انجام كارهاي علمي و پژوهشي تهيه شده است. اما در سال‌هاي اخير به بهانه‌هاي مختلف و از جمله ورود بي‌رويه گردشگر مورد آسيب جدي قرار دارد. معلوم نيست تا كي قرار است بهاي يك سيخ كباب يا يك پارچ چاي گردشگران عبوري از مناطق، به قيمت از دست رفتن صدها و بلكه هزاران هكتار از جنگل‌ها و مراتع ارزشمندمان باشد و مسافراني كه طي سال‌هاي اخير به بي‌قانوني در مناطق تحت حفاظت محيط زيست عادت كرده‌اند را با چه تمهيداتي بايد آگاه و كنترل كرد كه هم چرخ گردشگري بچرخد و هم طبيعت براي حيات انسان‌ها و نيز پايداري گردشگري حفظ شود؟!