محل تبلیغ شما
خطبه‌هاي ماندگار

تاریخ خبر: 1395/5/8

خطبه‌هاي ماندگار

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

نگاهي به مهم‌ترين خطبه‌هاي نماز جمعه تهران
در سالگرد نخستين نماز جمعه آيت‌الله طالقاني
 
خطبه‌هاي ماندگار
 

 آیت‌الله محمود طالقانی پیش و بيش از آنکه «پدر» خطاب شود یا ابوذر زمان باشد یا از «السابقون» قبل از انقلاب باشد، در ذهن عموم مردم ایران، امام جمعه محبوب تهران است. چهره‌ای که البته در قاب رسمی تلویزیون هم، همان به نمایش درمی‌آید.
هوای داغ پنجم مرداد است و سه روز از آغاز رمضان گذشته که آیت‌الله در میانه غریو الله‌اکبر جمعیت، وارد محوطه چمن دانشگاه تهران می‌شود و به‌این‌ترتیب اولین نماز جمعه تهران در تاریخ جمهوری اسلامی را برپا می‌کند. ابراهیم یزدی، صادق قطب‌زاده، هاشم صباغیان و احمد صدرحاج‌سیدجوادی به همراه تعدادی دیگر، اولین ردیف صف اولین نماز جمعه را تشکیل داده‌‌اند و اولین عبارت که بر زبان آیت‌الله جاری می‌شود، این است: «امروز طلیعه انجام این فریضه بزرگ الهی و این صف بزرگ جهاد و توحید است».
برپایی نماز جمعه، بنا به تقاضای آیت‌الله و موافقت و دستور کتبی امام خمینی(ره) انجام می‌شود. به نظر می‌رسد تقاضای اقامه نماز‌های جمعه هم ناظر به فعالیت‌های روشنگرانه‌ای باشد که او خود از مسجد آغاز کرد. نام مسجد «هدایت» با نام طالقانی گره خورده است. از سال‌های میانه دهه ٢٠ تا دهه ٥٠. سال‌هایی که حتی به خاطر گفتار سیاسی‌اش از اسلام، ممنوع‌المنبر شد و طعم زندان را هم چشید؛ اما همان مسجد و همان خطابه‌ها، بعدا نقطه پیوند حلقه‌های دانشجویی و اندیشه‌های مبارزاتی را شکل داد و «هدایت» را به کانونی تبدیل کرد که بعدا خیلی از چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری انقلاب از پله‌های آن منبر بالا رفتند و بر کرسی خطابه نشستند و سخنرانی کردند. معلوم نیست؛ اما شاید در اندیشه آیت‌الله، هدف از برپایی نماز‌های جمعه هم، ناظر به همان شکلی باشد که مسجد هدایت به خود گرفته بود.

 

محمدمهدی جعفری، از شاگردان آیت‌الله و از اعضای نهضت آزادی در گفت‌وگویی که با روزنامه «روزگار» داشته، به تاریخ مرداد سال ١٣٩٠ درباره طرح پیشنهاد ازسرگیری اقامه نماز جمعه به امام خمینی این‌گونه گفته بوده است: «در‌‌ همان اوایل مردادماه ۵۸ بود که آقای طالقانی به قم تلفن زدند؛ چون آن زمان امام(ره) در قم مستقر بودند. پیغام دادند به سیداحمدآقا که به امام (ره) بگویید حالا که نظام جمهوری اسلامی برقرار شده است، دستور فرمایید نماز جمعه هم اقامه شود. احمدآقا پیام را رسانده بود و امام (ره) گفته بودند خودشان (مرحوم طالقانی) این کار را انجام دهند و نماز جمعه را بخوانند. اما آیت‌الله طالقانی گفتند امام (ره) ولی‌امر هستند. برای این کار حکم بدهند و امام (ره) هم گفته بودند شما این جمعه را بخوانید تا من حکم شما را بنویسم و بفرستم». به گفته جعفری،  برپایی نماز در دانشگاه تهران هم پیشنهاد آیت‌الله طالقاني بوده است. جعفری همچنین نکات جالبی را درباره طیف‌هایی که به نماز جمعه آیت‌الله می‌رفتند، آورده است: «همه تفکرات در آن نماز‌ها حضور داشتند؛ اما ظهور و بروزی نداشتند. مثلا خاطرم هست که برخی از توده‌ای‌ها به نماز جمعه می‌آمدند و وقتی به آنها می‌گفتیم شما که اعتقادی ندارید، چرا شرکت می‌کنید، می‌گفتند چون تجمعی است و می‌توان پشت آیت‌الله طالقانی جمع شد، ما می‌آییم». حمایت از دولت موقت در برابر اندیشه‌ای که معتقد بود دولت در مسیر انقلاب گام بر نمی‌دارد، بخشی از فحوای خطبه‌های آیت‌الله است. اعظم طالقانی، دختر آیت‌الله در گفت‌وگویی که با نشریه ایران فردا داشته است، درباره نمازهای جمعه مرحوم طالقانی این‌چنین گفته است: «... به پدر اصرار می‌کردم که من هم با ایشان به دانشگاه تهران بیایم. یک‌بار که با ماشین به سمت نماز جمعه می‌رفتیم، شور و اشتیاق مردم به حدی بود که روی ماشین می‌ریختند و من به‌سختی مجبور شدم از ماشین پیاده شوم. مرحوم طالقانی در نماز جمعه، همه را نقد می‌کرد و اگر گروه و دسته‌ای حرکت مثبتی انجام می‌داد، درصدد تقویت و تشویق آن برمی‌آمد. خصوصیت نماز جمعه در زمان ایشان این بود که یک‌سویه و تک‌بُعدی نبود. جمعیت حاضر در نماز جمعه تأیید روش و منش مرحوم طالقانی در نماز جمعه بود».
 

محبوبیت امام جمعه
 

همین سوگیری در تفکرات آیت‌الله طالقانی بود که او را در همان مدت زمان کوتاهی که بعد از انقلاب زندگی کرد، به چهره‌ای بدل کرد که همچنان محبوب است؛ حتی فقط در قامت امام جمعه تهران. اشاره بر نقش حضور مردم در اداره امور کشور پس از انقلاب، از مؤکدات آیت‌الله طالقانی است؛ تا آنجا که اندیشه شوراها را به معنای واقعی دخالت مردم در امور مطرح می‌کند. او شوراها را موضعي مي‌دانست كه حكومت را به مردم مي‌دهد و البته به آنان شخصيت می‌دهد. به موضوع شخصيت‌دادن به مردم بسيار تأكيد داشت؛ چراكه معتقد بود در دوره پهلوي شخصيت از مردم گرفته شد و به آنان اجازه ابراز نظر داده نمي‌شد. دوم خرداد ٥٨ نظريه شوراها را طرح كرد؛ اما تا زمان حياتش به انجام نرسيد و او در آخرين خطبه نماز جمعه‌اش هم از تأخير در اجراي طرحش گلايه و انتقاد داشت. البته وعده داد زماني مي‌گويد كه چرا درباره شوراها مخالفت مي‌شود و آن زمان هيچ‌گاه نرسيد و طالقاني رفت. شش نماز جمعه را برپا کرد و یک نماز عید فطر و ١٩ شهریورماه هم یکباره جان خود را از دست داد.

کسانی که شب آخر را با آیت‌الله سپری کردند، در روایت‌های خود از مرگ یکباره او سخن می‌گویند. از غلامرضا امامی که عصر آن روز را با آیت‌الله سپری کرده است، تا شانه‌چی و صباغیان و البته روایت متفاوت ولادیمیر کوزیچکین، مأمور «کاگ‌ب» در ایران در سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۲. محمد حیدری، از دوستان و نزدیکان آیت‌الله، هم شب آخر را با او سپری کرده. چندی پیش روایت آن شب را در صفحه شخصی خود منتشر کرده بود که سایت پارسینه آن را بازنشر داد.

شب آخر آیت‌الله با هیأتی از شوروی دیدار دارد. بعد ساعاتی را با حیدری گذرانده و از او سؤالاتی را درباره وضع مردم پرسیده است. حیدری، آیت‌الله را ترک می‌کند و چندساعت بعد از اخبار می‌شنود که آیت‌الله فوت کرده است. بعد از مرگ آیت‌الله، امام خمینی در پیامی که برای تسلیت صادر می‌کند، می‌گوید: «او برای اسلام به‌منزله حضرت ابوذر بود».
 

خطبه‌های مهم
 

آیت‌الله، نماز جمعه را احیا می‌کند و بعد از او چهره‌های ديگری از انقلابیون، اسلحه‌به‌دست پشت تریبون مسجد دانشگاه تهران قرار گرفته‌اند. از جمله آن چهره‌ها می‌توان به مرحوم آیت‌الله منتظری، موسوی‌اردبیلی، هاشمی‌رفسنجانی، آيت‌الله خامنه‌اي، امامی‌کاشانی، ربانی‌املشی، محمد یزدی، مهدوی‌کنی، احمد جنتی و طاهری‌خرم‌آبادی اشاره کرد که چهره‌هایی مثل حجت‌الاسلام موحدی‌کرمانی، کاظم صدیقی و احمد خاتمی هم در سال‌های اخیر به آن اضافه شده‌اند. بنا بر گزارشی که سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرده، مرحوم آیت‌الله ربانی‌املشی با اقامه سه نماز، کمترین و آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی با اقامه بیش از ٤٠٠ نماز بیشترین تعداد برپایی نماز جمعه را به خود اختصاص داده‌اند. اما در طول ٣٧ سالی که از عمر انقلاب می‌گذرد، تریبون‌های روزهای جمعه، سخنرانی‌هایی را شاهد بوده‌‌اند که در زمره مهم‌ترین‌ها قلمداد می‌شوند. برخی از این نمازهای جمعه هم ردپایی از خود در خاطرات هاشمی‌رفسنجانی به‌جا گذاشته‌‌اند که سایت تاریخ ایرانی آنها را جمع کرده است.
 

پوشیدن جلیقه ضدگلوله
 

هاشمی‌رفسنجانی در توضیح نماز جمعه ٢٠ شهریور ١٣٦٠ نوشته است: «ساعت‌ ده‌ و نیم‌ به‌ دانشگاه‌، برای‌ اقامه‌ نماز جمعه‌ رفتم. اطلاع یافته‌ بودم کسی‌ شبیه‌ به‌ حادثه‌ تبریز، قصد سوئی‌ دارد. احتیاط می‌کردم‌؛ معمولا در نماز جمعه جلیقه‌ ضدگلوله‌ می‌پوشم. ناشناس‌ معممی‌، به‌‌عنوان‌ دادن‌ وجوه‌ شرعی‌، پیش‌ من‌ آمد، البته‌ ایشان‌ قصد سوئی‌ نداشت‌، ولی‌ کار، خلاف‌ احتیاط بود و ممکن‌ بود شبیه‌ آنچه‌ در تبریز پیش‌ آمد، پیش‌ آید. در نماز جمعه‌ تبریز شخصی‌ که‌ نارنجک‌ به‌ خود بسته‌ بوده‌، به‌ آیت‌الله‌ مدنی‌ بین‌ دو نماز نزدیک می‌شود و به‌ ایشان‌ می‌چسبد و با انفجار نارنجک‌، خودش‌ کشته‌ و آیت‌‌الله‌ مدنی‌ و شش‌ نفر از مردم‌ شهید و عده‌ای‌ زخمی‌ می‌شوند».
 

نماز جمعه بمباران
 

آخرین جمعه سال ١٣٦٣ است؛ ٢٤ اسفندماه؛ همان جمعه‌ای که عراق قبل از آن اعلام کرده بود که قصد بمباران آن را دارد، اما در نهایت با انفجار بمب، ١٤ نفر شهید می‌شوند و ٨٨ نفر هم مجروح. ظاهرا بنا بر این بوده است که هم‌زمان که بمبی در نماز جمعه منفجر می‌شود، هواپیماهای عراقی هم در ارتفاع کم پرواز کنند که نشانه‌ای بر بمباران باشد.
مرحوم مرتضایی‌فر، معروف به وزیر شعار، در توضیح آن روز این‌چنین روایت کرده بود: «آخرین جمعه‌ سال ٦٣ بود. روز پنجشنبه صدام اعلام کرده بود که فردا نماز جمعه‌ تهران را منفجر می‌کنیم و این بین مردم پیچیده بود... رهبر انقلاب اسلامی که خطیب نماز جمعه‌ تاریخی سال ٦٣ بودند، در حال ایراد خطبه‌ها بودند که انفجار صورت گرفت... با وجود اینکه صدای انفجار بسیار بلند بود و بر تمام فضای دانشگاه اثر گذاشته بود، اما ایشان مکان سخنرانی را ترک نکردند. ایشان درعین‌حال اصرار داشتند که به صحبت خود ادامه دهند... از ایشان خواهش کردم اندکی به کنار جایگاه بیایند تا من مردم را به آرامش دعوت کنم؛ البته هدف دیگری هم داشتم. از قبل می‌دانستم که امام خمینی(ره) تمامی نمازهای جمعه تهران را به‌طور مستقیم از طریق رادیو گوش می‌کنند. آن روز هم که این اتفاق افتاد، احساس کردم الان امام(ره) گمان می‌کنند که حتما برای آیت‌الله خامنه‌ای اتفاقی افتاده است. سریعا در جایگاه قرار گرفتم و سه‌بار این جمله را بیان کردم که لطفا توجه کنید! رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران، هم‌اکنون به خطبه‌های عالمانه‌ خود ادامه می‌دهند». هاشمی‌رفسنجانی در خاطرات خود درباره دستور امام بعد از این ماجرا به تاریخ سوم فروردین ٦٤، نوشته است: «احمدآقا پیش از ظهر آمد و... گفت نظر امام این است که تا این وضع و امکان حمله هوایی عراق به تهران ادامه دارد، غیر از من و آقای خامنه‏‌ای کسی به نماز جمعه نرود، زیرا ممکن است که در هنگام بحران، نتوانند از عهده اداره خطبه‏‌ها برآید». آیت‌الله خامنه‌ای در دی‌ماه سال ٥٨ با حکمی از سوی امام خمینی به‌عنوان یکی از امامان جمعه تهران منصوب شده بودند.

 

مک‌فارلین در خطبه‌های نماز جمعه
 

یکی از نقاط اثرگذار در تاریخ روابط ایران و آمریکا و البته جنگ ایران و عراق، ماجرای سفر مک‌فارلین، مشاور ویژه ریگان، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به ایران است که از قضا در همان خطبه‌های نماز جمعه از زبان هاشمی‌رفسنجانی فاش می‌شود. ایران و آمریکا به‌طور پنهانی از سال ٦٤ مذاکراتی را آغاز کرده بودند که در ازای کمک ایران برای آزادسازی گروگان‌های آمریکایی در لبنان، ایران بتواند برخی از تجهیزات نظامی خود را از ایالات متحده تأمین کند.
در نوشته‌های «هاشمی‌رفسنجانی» در ششم و هفتم خرداد چنین آمده است که هیأت آمریکایی خواهان آزادی گروگان‌ها قبل از تحویل سلاح است و ایران نیز عکس این ماجرا را طلب می‌کند. ماجرا اما ١٢ آبان همان سال از سوی «حسن صبری» در هفته‌نامه «الشراع» لبنان به صورت عمومی افشا می‌شود. اما ظاهرا قبل از آن، ماجرا به‌گونه‌ای منتشر شده بوده است. به‌طوری‌که در خاطرات هاشمی آمده است: «روز ١٠ آبان حاج‌احمد‌آقا آمد. از شیوع خبر سفر مک‌فارلین به ایران به‌گونه‌ای انحرافی نگران است. پیشنهاد داشت تا آن را به‌گونه‌ای، واقعی که برای ما پیروزی است و برای آمریکایی‌ها خفت و شکست باشد مطرح کنیم. پیش از آنکه دشمنان سوءاستفاده کنند». «هاشمی» این واقعه را در نماز جمعه ١٤ آبان سال ٦٥ عمومی می‌کند و به اطلاع مردم می‌رساند. پس از این ماجرا آمریکا به طور صریح‌تری به تقویت نیروهای عراقی در جنگ با ایران می‌شتابد.

 

خطبه قبل از دوم خرداد ٧٦
دهه ٦٠، دهه نمازهای جمعه‌ای است که چهره‌هایی در صفوف آن دیده می‌شوند که از مبارزان و انقلابی‌های دوآتشه هستند و در دهه‌های بعد به اصلاح‌طلبانی معروف می‌شوند که امکان حضور در برخی مجامع رسمی و انتخابی را از دست می‌دهند. در آستانه انتخابات دوم خرداد ٧٦، باز هم هاشمی‌رفسنجانی خطبه معروفی دارد که هنوز هم عده‌ای از اصولگرايان به آن نقد وارد می‌کنند و می‌گویند شائبه تقلب را او ایجاد کرد. هاشمی در آن خطبه به بحث انتخابات اشاره کرده و می‌گوید: «شما که می‌دانید ما همیشه با اعتماد مردم کار کرده‌ایم، با اعتماد مردم پیروز شدیم، با اعتماد مردم در جنگ فاتح شدیم، با اعتماد مردم کشور را ساختیم، خب این اعتماد این‌قدر سرمایه عظیمی است، چه درآمدی از این باارزش‌تر است که ما به خاطر او در دل مردم شک بیندازیم که مردم شک بکنند که اینها راست می‌گویند یا نه، انتخابات آزاد است یا نه، آرای ما دزدی می‌شود یا نه، باید واقعا مسئولان اجرائی و ناظران به گونه‌ای کار بکنند که خیال مردم راحت باشد، البته این را هم می‌دانم که عده‌ای هستند که ما هر کاری بکنیم آنها حرف منفی می‌زنند که درست نبود و تقلب شد. اما اینکه ما خودمان کار بکنیم و سند بدهیم و واقعا این کار را بکنیم... من به‌خصوص مجریانی که مسئولیت من هم آنجا هست، مخاطبم آنها هستند، واقعا این خیانت قابل‌بخشش نیست و امروز هیچ گناهی را بد‌تر از این نمی‌دانم که کسی به خودش حق بدهد که در آرای مردم دست ببرد یا جریان را منحرف کند، البته تبلیغ بحث دیگری است.. به‌شدت حتی رأی خودم را مخفی می‌کنم و به بچه‌هایم هم نمی‌گویم، برای اینکه این به جایی سرایت نکند و سوءاستفاده نشود. من دلم می‌خواهد که مأموران زبردست من و در قلمرو مسئولیت من، ‌ آنها مثل من نیستند که کسی رأی آنها را نداند، خب بداند هیچ اشکالی پیش نمی‌آید، ما فکر می‌کنیم در مورد خودمان این‌طوری هستیم، ولی امانت را به‌شدت مراعات کنید...».
خطبه مهم مقام معظم رهبري
 پس از قتل‌هاي زنجيره‌اي
اواخر دهه ٧٠، موضوع قتل‌های زنجیره‌ای موضوعی بود که از سوی رسانه‌ها به طور ویژه‌ پیگیری می‌شد. مقام معظم رهبری در دي‌ماه ٧٧ در خطبه‌هاي نماز جمعه به اين موضوع اشاره كردند و داریوش فروهر را مخالف بی‌ضرر نظام توصیف كردند. بخشی از آن خطبه چنین است: «این قتل‎ها به‎ضرر ملت ایران بود، به ضرر دولت بود، به ضرر حکومت بود. 
یک گروه داخلى که جزء وزارت اطلاعات هم باشند، هرچه هم حالا فرض کنید که متعصب باشند و بناى این کار را داشته باشند، در سطوحى از وزارت اطلاعات که اهل تحلیل‌اند، امکان ندارد دست به چنین قتل‎هایى بزنند. این افرادى که کشته شدند، بعضی‎ها را ما از نزدیک مى‌شناختیم. اینها کسانى نبودند که یک نظام، اگر بخواهد اهل این حرف‎ها باشد، سراغ اینها برود. اگر نظام جمهورى اسلامى اهل دشمن‌کشى است، دشمنان خودش را مى‌کشد؛ چرا سراغ فروهر و عیالش برود؟! مرحوم فروهر، قبل از انقلاب دوست ما بود؛ اولِ انقلاب همکار ما بود؛ بعد از پدیدآمدن این فتنه‎هاى سال ٦٠ دشمن ما شد؛ اما دشمن بى‌خطر و بى‌ضرر... ایشان معروفیتى در میان مردم نداشت؛ نفوذى نداشت؛ دشمن بى‌خطرى بود؛ انصافا آدم نانجیبى هم نبود. البته ما دشمنانى هم داریم که انصافا نجیب نیستند؛ اما مرحوم فروهر و مخصوصا عیالش نه؛ آدم‎های نانجیبى نبودند. حالا شما فکر کنید، کسى که مثل فروهر را مى‌کشد، آیا مى‌تواند دوست نظام باشد؟! مى‌تواند براى نظام کار کند؟! چنین چیزى معقول است؟!».

خطبه‌های مهم دهه ٨٠
اما از دیگر خطبه‌های مهم نماز جمعه در تاریخ جمهوری اسلامی، خطبه‌های نماز جمعه آیت‌الله خامنه‌ای در ٢٩ خرداد ٨٨ است. یک هفته بعد از برگزاری انتخابات پرسروصدای ریاست‌جمهوری در سال ٨٨، مقام معظم رهبری که در این سال‌ها دیگر به تناوب در تریبون نماز جمعه حاضر می‌شوند، مباحث مهمی درباره انتخابات ریاست‌جمهوری آن سال مطرح می‌کنند. آیت‌الله خامنه‌ای در آن خطبه‌ها چنین می‌گویند: «آقای هاشمی را همه می‌شناسند. من شناختم از ایشان مربوط به بعد از انقلاب و مسئولیت‌های بعد از انقلاب نیست؛ من از سال ۱۳۳۶- یعنی ۵۲ سال قبل - ایشان را از نزدیک می‌شناسم.
آقای هاشمی از اصلی‌ترین افراد نهضت در دوران مبارزات بود؛ از مبارزین جدی و پیگیرِ قبل از انقلاب بود؛ بعد از پیروزی انقلاب از مؤثرترین شخصیت‌های جمهوری اسلامی در کنار امام بود؛ بعد از رحلت امام هم در کنار رهبری تا امروز. این مرد بارها تا مرز شهادت پیش رفته. قبل از انقلاب اموال خودش را صرف انقلاب می‌کرد و به مبارزین می‌داد. اینها را جوان‌ها خوب است بدانند. بعد از انقلاب ایشان مسئولیت‌های زیادی داشت: هشت سال رئیس‌جمهور بود؛ قبلش رئیس مجلس بود؛ بعد مسئولیت‌های دیگری داشت. در طول این مدت هیچ موردی را سراغ نداریم که ایشان برای خودش از انقلاب یک اندوخته‌ای درست کرده باشد. اینها یک حقایقی است؛ اینها را باید دانست. در حساس‌ترین مقاطع ایشان در خدمت انقلاب و نظام بوده. من البته در موارد متعددی با آقای هاشمی اختلاف‌نظر داریم، که طبیعی هم هست؛ ولی مردم نباید دچار توهم بشوند، چیز دیگری فکر کنند. البته بین ایشان و بین آقای رئیس‌جمهور از همان انتخاب سال ۸۴ تا امروز اختلاف‌نظر بود، الان هم هست؛ هم در زمینه‌ مسائل خارجی اختلاف‌نظر دارند، هم در زمینه نحوه‌ اجرای عدالت اجتماعی اختلاف‌نظر دارند، هم در برخی مسائل فرهنگی اختلاف‌نظر دارند».
خطبه احمد جنتی در بهمن ٨٩
آيت‌الله احمد جنتی، ازجمله چهره‌هایی است که حکم اقامه نماز‌های جمعه را از مقام معظم رهبری دریافت کرده است. یکی از خطبه‌های مهم او، خطبه بیست‌ونهم بهمن‌ماه سال ٨٩ اوست؛ خطبه‌ای که بعد از آن، دوره حصر محصوران آغاز می‌شود. احمد جنتی در آن خطبه در این باره با توصیه به دستگاه قضا چنین می‌گوید: «اینکه برخی دوستان محاکمه سران فتنه را تقاضا می‌کنند، جز مصلحت‌اندیشی قوه قضائیه است. كاري كه قوه قضائيه مي‌تواند انجام دهد و من فكر مي‌كنم كه در انديشه است كه انجام بدهد، اين است كه ارتباط اينها را به‌كلي از مردم قطع كند. در خانه آنها بايد بسته شود، رفت‌وآمدهايشان محدود شود، نتوانند پيام بدهند و پيام بگيرند و تلفن و اينترنت آنها بايد قطع شود و در خانه خود بايد زنداني شوند».
در این سال‌ها و در غیاب هاشمی، در کنار سیداحمد خاتمی، احمد جنتی، موحدی‌کرمانی، امامی کاشانی، کاظم صدیقی هم به عنوان خطیب اضافه شده است. نمازهای جمعه مانند گذشته بعد از ٣٦ سال از مرگ آیت‌الله طالقانی اکنون با این چهره‌ها در حیاط دانشگاه تهران و مصلای امام خمینی (ره) برگزار می‌شود

شرق- مرجان توحیدی

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

0 0
ایرانی   1395/5/8 00:42:30

ماجرای حذف سیگار آیت‌الله طالقانی دستکاری در عکس تاریخی چه بازتاب‌هایی داشت؟
روزنامه شرق در شماره امروز خود عکس معروف آیت‌الله طالقانی را در صفحه اول منتشر کرد البته با سانسور سیگاری که در دستش بود.

مهدی رحمانیان، مدیرمسئول روزنامه شرق در توضیح دلیل دستکاری در عکس آیت‌الله طالقانی به خبرگزاری «میزان» گفت: «عکس با سیگار را دقیقا نمی‌دانم ممنوعیت قانونی دارد یا نه ولی تا آنجا که می‌دانم محدودیت دارد یعنی رسانه‌ها خیلی مجاز نیستند آن را کار کنند.»

او با بیان اینکه ما در روزنامه شرق خواستیم عکس متفاوتی را کار کنیم و عکس منتشرشده از آیت‌الله طالقانی هم به دلیل کیفیت بالای آن انتخاب شد، افزود: «وقتی که عکس آیت‌الله طالقانی همراه با سیگار باشد، نوعی ترویج و تبلیغ سیگار هم محسوب می‌شود. ما خواستیم که این اتفاق نیفتد و با فتوشاپ، قسمتی از عکس که سیگار در آن مشخص است را حذف کردیم.»

اما فرزند آیت‌الله طالقانی پیش از اینکه توضیحات رحمانیان منتشر شود، کار امروز روزنامه شرق را «معنای دقیق سانسور» خواند و اینکه «آدم‌ها را آن‌گونه که دوست داریم به جامعه نمایش دهیم و بخش‌هایی که نمی‌خواهیم را حذف کنیم.»

مهدی طالقانی در گفت‌وگو با نسیم آنلاین، حذف بخشی از ویژگی‌های شخصی افراد را امری ناپسند و مذموم دانست و گفت: «آقای طالقانی ده‌ها عکس دیگر با سیگار دارد، هر چند سیگار کشیدن نزد برخی عادت بدی است اما ایشان ابایی از ابراز این مساله نداشتند حالا این که چرا یک رسانه به خود اجازه می‌دهد این وجهه طالقانی را حذف کند من نمی‌دانم ولی با این روال شاید فردا دوستان علاقه پیدا کنند عمامه ایشان را حذف کنند چون به مذاقشان خوش نمی‌‌آید!»

طالقانی با اشاره به تحریف‌های فراوانی که در خصوص اندیشه پدرش توسط برخی رسانه‌ها صورت می‌گیرد، گفت: «این تقطیع و تحریف‌ها در اندیشه ایشان هم به وجود آمده که واقعا جای گلایه دارد، اینکه بخشی از حرف‌ها و نظرات طالقانی و هر فرد دیگری نقل می‌شود اما سایر بخش‌های آن به دلیل اینکه خوشایند ما نیست حذف شود کار بسیار غلط و ناشایستی است که متاسفانه رواج هم پیدا کرده و عکس امروز روزنامه شرق نیز نمونه‌ای از همین انعکاس تحریف شده یک شخصیت تاریخی است.»

سایت «عصر ایران» هم پیش از آن احتمال داده بود که سانسور سیگار آیت‌الله طالقانی از بیم بدآموزی‌اش باشد اما پرسید: «مگر همین حالا ۱۳ میلیون ایرانی سیگار نمی‌کشند؟» به نوشته این سایت «وقتی تصاویر نویسندگان و هنرمندانی مانند احمد محمود، سایه، شاملو و دولت‌آبادی با سیگار منتشر می‌شود سانسور یک عکس مشهور از چهره‌ای در اندازه و آوازه طالقانی چه توجیهی دارد؟»

«عصر ایران» به بخشی از آخرین گفت‌وگوی عباس کیارستمی اشاره کرده که گفته بود: «در عکس هنری می‌توان دست برد چون هدف جاذبه بصری بیشتر است اما در عکس خبری نه.» به نوشته این سایت «تصویر جنبه تاریخی دارد و نباید نگران بدآموزی بود. اگر به صفات دیگر طالقانی – باور عمیق به مردم و دوری از تنگ‌نظری، سعه صدر، مهربانی، وسعت نظر، مردم‌دوستی و خلوص و صفای - او متصف شده‌اید این عادت را نیز از او تقلید کنید. درست‌تر این که اول آن همه صفات متعدد حسنه طالقانی و در روزگار ما کمیاب را تکرار و تقلید کنیم و نه صرفا این عادت را!»

سایت «پندار» نیز در مطلبی با عنوان «چرا روزنامه شرق باید عذرخواهی کند؟» نوشته است: «عکسی که از عباس عطار، آژانس مگنوم، در این روزنامه منتشر شده تصویری است از سفر آیت‌الله طالقانی برای میانجی‌گری میان دولت تازه‌استقرار یافته در ایران با کردها. این شخصیت بزرگ و محترم سیاسی، بدون آن‌که قصد پنهانکاری را داشته باشد یا در هاله‌ای از تقدس تصنعی که روزنامه‌های اصلاح‌طلب برای هر شخصیت درگذشته به سود خود بخواهد برود، خیلی ساده، سیگاری گیرانده و جلوی دوربین عکاسی قرار گرفته است. این عکس، چند سال پیش در هفته‌نامه نسیم بیداری روی جلد منتشر شده و واکنش‌ها به انتشار آن هم در ذهن مخاطبان جدی مطبوعات و اهالی رسانه هنوز جای دوری نرفته است. حالا روزنامه شرق، با اجازه یا بی‌اجازه (نمی‌دانیم) این عکس را با تحریفی آشکار، حذف سیگار از دست آیت‌الله و روی جلد روزنامه در تاریخ ۵ مرداد ۹۵ منتشر کرده است. تا فردی که قصد مرور خطبه‌های اول نماز جمعه به امامت ایشان را دارد، آن‌طور باشد که روزنامه شرق دوست می‌دارد.»

این اقدام روزنامه شرق اما توفانی در فضای مجازی راه انداخت؛ به نوشته بهمنی «شرق عکس طالقانی رو دستکاری کرد که ملت سیگار رو نبینن و بدآموزی نداشته باشه، چند برابر تیراژشون عکس اصلی با سیگار دست به دست شد.»

صدرا محقق، خبرنگار اجتماعی روزنامه شرق اما نوشت «قصد توجیه ندارم، ولی مناقشه حذف سیگار قبلا هم بوده، سیگار پل مک‌کارتنی بارها حذف شده؛ از جمله در مجله رولینگ استونز.» خوابگرد هم نوشته «حذف سیگار از این عکس خاص طالقانی در روزنامه‌ شرق امروز، جدا از بحث سانسور، نوعی کج‌سلیقگی محض است به نظرم. مثل حذف سیگار از دست همفری بوگارت، که در استیل سیگار دست گرفتن کم‌نظیر بود. حیف!»

در مقابل مرجان توحیدی، خبرنگار سیاسی روزنامه شرق که مطلب اصلی درباره خطبه‌های ماندگار آیت‌الله طالقانی و دیگر خطیبان نماز جمعه تهران را نوشته، توئیت کرده است: «من به سهم خودم دست‌کم به عنوان نویسنده مطلب که ورودی درباره عکس نداشتم، از اتفاقی که افتاده ناراحتم و عذرخواهی می‌کنم.» مسعود کاظمی دیگر خبرنگار سیاسی شرق نیز نوشته «اقدام روزنامه شرق در سانسور عکس آیت‌الله طالقانی بسیار غیرحرفه‌ای و اشتباه است. من نه مسئول این ماجرا هستم و نه دخیل، اما عذرخواهی می‌کنم.»

بساط طنز و شوخی با «واحد ترک سیگار روزنامه شرق» و انتشار عکس‌های دستکاری شده آیت‌الله طالقانی در حالت‌های مختلف نیز رونق داشت. با این حال «شهاب» پیشنهاد داده «به شدت با هر عملی که ترویج سیگار باشه مخالفم همونطور که از تحریف بیزارم؛ ساده‌ترین راه، انتخاب یه عکس دیگه از آقای طالقانی بود.» مانا هم نوشته «به نظرم اینکه سیگار رو از دست طالقانی حذف می‌کنن ادامه همین رویکرد اکثر مردمه که خیال می‌کنند آدم‌های بزرگ باید بی‌عیب و خدشه باشن. انسانه و عیب‌هاش.»