محل تبلیغ شما
ریشه‌یابی درگیری‌های بلداجی؛نزاع خونین برسرآب

تاریخ خبر: 1395/5/5

ریشه‌یابی درگیری‌های بلداجی؛نزاع خونین برسرآب

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

ریشه‌یابی درگیری‌های بلداجی

دفاع از محیط زیست نیازمند آرامش است

نزاع خونین بر سر آب

 

«جنگ آینده، جنگ آب است»؛ در سال‌های بحرانی آب، این جمله را بارها شنیده‌ایم و جامعه‌شناسان و کارشناسان محیط زیست درباره آن سخن گفته‌اند و ما حتی در مقیاس محلی شاید کمتر آن را به چشم دیده باشیم. دیروز در استان چهارمحال و بختیاری اتفاقی افتاد که درگیری بر سر آب را دوباره زنده کرد و بحران محیط زیستی برای چند ساعت به بحرانی اجتماعی بدل شد. یک کشته و 30 زخمی و بازداشت 15 نفر، حاصل درگیری چند ساعته بر سر پروژه انتقال آب سبزکوه به بروجن بود؛ طرحی که مدت‌هاست مناقشه بر سر آن ادامه دارد و با وجود توقف آن از سوی سازمان محیط زیست اما به شکل دیگری آغاز به‌کار کرد
در بلداجی چه اتفاقی افتاد؟ 
عصر دیروز در شبکه‌های اجتماعی عکس‌هایی از درگیری بر سر آب دست‌به‌دست شد. در تصاویر گروهی از مردم دیده می‌شدند و ماشین‌های پلیس و موتورهای گارد ویژه و خبرها از به خشونت کشیدن درگیری حکایت می‌کرد. با آغاز درگیری‌ها در اولین خبرها، توییتر خبرگزاری فارس از آتش گرفتن ساختمان دادگاه بلداجی خبر داد و نوشت که چند مأمور پلیس زخمی شده‌اند. در شبکه‌های اجتماعی این خبر دست‌به‌دست می‌شد که دست‌کم ۵۰ نفر بازداشت و ده‌ها نفر زخمی شده‌اند و خبرهای تأیید نشده حاکی از آن است که یک پلیس هم کشته شده است. بر اساس این گزارش پروژه انتقال آب سد چغاخور به صنایع سفیددشت در زمان استاندار قبلی و بدون هماهنگی با مسئولان و مردم شهر بلداجی صورت گرفته و این مسئله نارضایتی کشاورزان را به همراه داشته است. از روزهای آغازین تصویب پروژه، اعتراض مردم محلی آغاز شده بود. پروژه درحالی اجرائی شد که علاوه بر امام‌جمعه بلداجی، کارشناسان هم بارها اعلام کرده بودند با وجود نارضایتی‌ها، احتمال افزایش اعتراض مردم بخش بلداجی و تلاش برای جلوگیری از اجرای طرح دور از انتظار نیست. بلداجی از توابع شهرستان بروجن است و در 60 کیلومتری مرکز استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این منطقه مدت‌هاست با کم‌آبی و بی‌آبی روبه‌رو است و با این تفاسیر وقوع درگیری به خاطر انتقال آب عجیب نیست چرا که مردم بارها در این‌باره اعتراض کرده بودند که با انتقال آب چغاخور به اصفهان، تالاب چغاخور به‌زودی زود خشک خواهد شد
یکی از حاضران در تجمع دیروز معترضان به انتقال آب چغاخور درباره جزئیات این درگیری به «وقایع اتفاقیه» می‌گوید: «کشاورزان اصلی‌ترین معترضان این تجمع بودند. تجمع از پنج صبح  دیروز آغاز شده بود و چند ساعتی است که آرام گرفته. مردم صبح زود سرزمین‌ها رفتند تا جلوی لوله‌کشی را بگیرند اما کار به درگیری با پلیس کشید. جالب اینجاست که هم‌زمان با اعتراض مردم برای توقف انتقال آب، دستگاه‌ها برای گذاشتن لوله‌های انتقال درحال کار بود
او به گفته‌های خود این را اضافه می‌کند که طرحی که مردم با آن مخالفت می‌کنند همان طرح تونل سبزکوه است:«انتقال آب تونل سبزکوه آن‌قدر مخالف داشت که حتی خود سازمان هم جلویش را گرفت. قرار بود از طریق این تونل آب سد چغاخور به سپیددشت اصفهان برسد اما بعد از توقفش، لوله آوردند تا از تالاب آب ببرند. این آب برای کشاورزان منطقه است، حق آنان است. در این بی‌آبی آنها به این منبع نیاز دارند اما عجیب است که مسئولان شهری پشت مردم را خالی کردند
پیش‌تر امام‌جمعه شهر بلداجی در خطبه‌های نماز جمعه از طرح انتقال آب سد چغاخور به  سفیددشت انتقاد کرده و نسبت به عملکرد استاندار و فرماندار شهرستان بروجن نیز انتقاداتی را مطرح کرده بود. حجت‌الاسلام رحمانی گفته بود: «مشکلات مردم به خاطر بی‌تدبیری‌هایی است که از سوی مسئولان استانی و شهرستانی صورت می‌گیرد. ما به این مسئولان می‌گوییم که طبق خواست مردم عمل کرده و به فرمایشات ولی‌فقیه توجه کنند که اگر کارهایتان با سخنان مقام معظم رهبری مطابقت نداشته باشد، مسئولان مصلحت اندیشی نیستید. ماجرا از این قرار است که گروهی از ساکنان بلداجی در چهارمحال و بختیاری در نزدیکی تالاب چغاخور تجمع کرده بودند تا جلوی عملیات لوله‌گذاری پروژه انتقال آب به کارخانه فولاد سفیددشت را بگیرند و نارضایتی خود را به مسئولان کشور اعلام کنند. نیروهای انتظامی و امنیتی برای جلوگیری از هرج و مرج و سوءاستفاده‌های احتمالی از تجمع مردم نگران در محل حاضر شدند اما ساعتی بعد درگیری به پا شد. در خبرها اعلام شد ورودی و خروجی شهر بلداجی برای جلوگیری از هرگونه هرج و مرج و سوءاستفاده بسته شده است و نمایندگان کرد هم برای رفع نگرانی مردم در بینشان حضور دارند. این ماجرا در طول سه سال اخیر به امضای طومار و ارسال نامه به مسئولان کشوری کشیده بود، با این حال مسئولان شهر بلداجی جلوی کلنگ‌زنی این طرح را نگرفتند و بدون در نظر گرفتن نظر مردم و کارشناسان، با تبعات آن روبه‌رو شدند. به نظر برخی کارشناسان در صورت اجرائی‌شدن طرح انتقال آب از این منطقه، احتمال افزایش نارضایتی مردم بخش بلداجی با مسئولان ذی‌ربط و جلوگیری از اجرای طرح متصور است. خشک شدن زمین‌های کشاورزی و برهم خوردن اکوسیستم منطقه از جمله دلایل معترضان اجرای این طرح است.  انتقال آب سبزکوه به بروجن قرار است آب شرب مردم بروجن و بخشی از آب موردنیاز صنایع شرق استان چهارمحال و بختیاری را تأمین کند
نماینده بروجن: درگیری پایان یافت
ساعتی پس از خبری شدن درگیری مردم محلی، نماینده مردم بروجن در مجلس شورای اسلامی خبر داد که درگیری در بلداجی پایان یافته و اکنون آرامش بر شهر حکمفرماست
خدیجه ربیعی به خبرگزاری فارس گفت: درگیری‌های صورت گرفته امری موقتی بود و جوی ‌آرام بر شهر بلداجی حاکم و شرایط شهر به شرایط عادی بازگشته است. اثری از درگیری و تشنج وجود ندارد و مردم در شهر به زندگی عادی خود ادامه می‌دهند و مسئله خاصی وجود ندارد
همچنین سیدسیف‌الله فیاضی، فرماندار شهرستان بروجن هم به ایرنا گفت: هم اکنون در منطقه بلداجی پیگیر موضوع و رفع نگرانی مردم برای استیفای حقوق مردم این خطه هستیم. در صورت نهایی شدن مذاکرات و پیگیری‌ها رسانه‌ها و مردم را در جریان امر قرار خواهیم داد

 

تکرار تاریخ
اعتراض به انتقال آب اتفاقی است که پیش از این هم تکرار شده است. خصوصا برای شهری که زمانی از پرآب‌ترین مناطق کشور بود و حالا چنان با بحران آب مواجه است که بسیاری از روستاهای آن با تانکر آبرسانی می‌شود و مردم از هراس خشکیدن تالاب و از دست رفتن زمین‌های کشاورزی‌شان به هیچ طرح انتقال آبی رضایت نمی‌دهند. بعد از اینکه سرزمینی پر آب با وجود استفاده بی‌رویه آب و حفر بی‌رویه چاه‌ها با بحران آب روبه‌رو شد، انتقال آب زاگرس به شهرهای کم‌آبی چون اصفهان، یزد، کرمان و قم هم مخالفان خود را پیدا کرد و به  بحران زیست‌محیطی تبدیل شده که با درگیری‌ها ممکن است به بحرانی اجتماعی تبدیل شود و نیازمند توجه مسئولان است. بحرانی که اکنون در حوزه آب پدیدار شده و ناشی از مدیریت غلط آب است؛ مدیریتی که با خطاهای فاحش، بحران آب را پدید آورد. این‌طور که پیداست با توجه به مخالفت با طرح‌های انتقال آب مثل تونل سبز کوه و آب زاب، ممکن است درگیری‌های پراکنده بیش از پیش در استان‌های کم‌آب گسترده شود که باید از هم اکنون برای آن تدبیری اندیشیده شود

فعالان محیط زیست می‌گویند بی‌توجهی وبی‌تدبیری منجربه درگیری‌ وخسارت دربلداجی شد امااکنون همه کسانی که دغدغه محیط زیست دارند باید تلاش کنند نخست آرامش را به فضای مطالبات محیط زیستی برگردانند.

اعتراضات به انتقال آب تالاب چغاخور به کارخانه فولاد منطقه سفیددشت که از ۲ ماه پیش آغاز شده بود روز گذشته به خشونت کشیده شد. اما مشکل این پروژه انتقال آب چه بود و مردم استان چهارمحال و بختیاری به چه اعتراض داشتند و امروز فعالان محیط زیست منطقه چه رفتاری باید داشته باشند؟

زمانی که پروژه انتقال آب سبزکوه به چغاخور به دلیل مشکلات متعدد زیست محیطی متوقف شد، برای تأمین آب برای کارخانه فولاد سفیددشت گزینه‌ای دست کم به صورت موقت مطرح شد که از آب موجود در تالاب چغاخور برای این هدف آب تأمین شود.

مشکل انتقال آب چغاخور چه بود؟

تونل انتقال آب سبزکوه قرار بود آب را به منطقه سفیددشت ببرد اما با مخالفت‌های سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین اعتراضات جوامع محلی که به چندین تجمع و کفن‌پوشی هم رسید، این پروژه در حال حاضر متوقف مانده است و در پروژه تازه آب از خود تالاب منتقل خواهد شد. این گزینه در حالی اجرایی شده است که آب موجود در تالاب چغاخور کفاف حق‌آبه‌های موجود را نیز نمی‌دهد.

یک فعال محیط زیست و کارشناس منابع طبیعی در این باره به خبرنگار مهر می‌گوید: بخشی از آب موجود در تالاب چغاخور حق‌آبه کشاورزان منطقه بلداجی و روستاهای اطراف بوده است، بخش دیگر حق‌آبه زیستی خود تالاب بوده و بخشی هم حق‌آبه رودخانه آق‌بلاغ و تالاب گندمان است که از همین تالاب چغاخور تأمین می‌شود.

هومان خاکپور اضافه می‌کند: چندسالی است به خاطر خشکسالی‌ها هیچ آبی از رودخانه آق‌بلاغ عبور نکرده و به تالاب گندمان نرسیده است. ظرفیت اسمی تالاب حدود ۴۳ تا ۴۵ میلیون متر مکعب است اما در وضعیت خشکسالی کنونی بر اساس آمارگیری‌هایی که در خردادماه اتفاق افتاده قبل از اینکه کشاورزان از آب موجود در تالاب بهره برداری کنند کمتر از ۳۰ میلیون متر مکعب بوده است و سال ۹۳ نیز به عنوان مثال ۲۸/۴ میلیون متر مکعب بوده است. وقتی حق‌آبه کشاورزی مردم را رها کنیم و میزان تبخیر طبیعی آب هم صورت بگیرد حتی همان حق‌آبه زیستی تالاب هم باقی نمی‌ماند یعنی اصلاً آبی وجود ندارد که بخواهند به بخش صنعت منتقل کنند.

وی با بیان اینکه قطعاً آبی که می‌خواهند برای بخش صنعت منتقل کنند و غائله اخیر را ایجاد کرده است همان حق‌آبه زیستی تالاب است که قطعاً به حیات تالاب خسارت وارد می‌کند توضیح می‌دهد: اگر به آغاز کار نگاه کنیم، از ابتدا استقرار این صنایع در یک چنین منطقه‌ای با این چنین شرایط اقلیمی و میزان بارندگی که کمترین میزان بارش را در استان چهارمحال و بختیاری دارد نادرست بود.

استان چهارمحال و بختیاری در مناطق مختلف از بارش سالانه از ۲۵۰ میلی‌متر در این منطقه تا ۱۸۰۰ میلی‌متر در منطقه کوهرنگ برخوردار است. خاکپور تصریح می‌کند: متأسفانه این صنایع دقیقاً در جایی استقرار پیدا کرده که کمترین میزان بارندگی یعنی ۲۵۰ میلی‌متر در سال را دارد و خودش با تنش‌های آبی در زمان خشکسالی مواجه بوده است.

به گفته وی این صنایع که نیاز آبی بسیار بالایی هم دارند، یعنی کارخانه‌هایی مثل فولاد، ورق خودرو و سیمان متاسفانه بدون آمایش سرزمین و بدون ملاحظات زیستی منطقه در این منطقه مستقر شدند و در ابتدا اتفاقاً بر مبنای بهره‌برداری از منابع آبی زیرزمینی شروع به کار کردند اما بعد وقتی که با خشکی آب‌های زیرزمینی رو به رو شدند به فکر انتقال آب از یک منبع دیگر افتادند و همین موضوع تنش‌های اجتماعی و خسارت‌های محیط زیستی را به دنبال آورده است.

درگیری‌ها چگونه شکل‌ گرفت؟

در دو ماه گذشته اعتراضات شدید مردمی نسبت به پروژه به چندین تجمع منجر شد و مردم از لوله‌گذاری در منطقه بلداجی ممانعت کردند. خاکپور در توضیح وقایعی که در درگیری اخیر رخ داده توضیح می‌دهد: به نظر من یک بی‌تدبیری اتفاق افتاد. روز گذشته حدود ساعت ۳ صبح مجریان پروژه بدون توجه به اعتراضات مردمی که اتفاقاً طی روزهای گذشته در حال تهیه توماری برای استمداد از دفتر مقام معظم رهبری بودند، با همراهی نیروهای امنیتی و یگان ویژه در منطقه حاضر می‌شوند و می‌خواسته‌اند از فرصت شبانگاهی استفاده کنند و لوله‌گذاری را انجام دهند.

این فعال محیط زیست ادامه داد: مردم متوجه می‌شوند و متأسفانه در همان محل لوله‌گذاری یعنی در ۵ کیلومتری شهر بلداجی، بین تالاب و شهر، درگیری‌ها بین مردم و نیروهای امینتی شروع می‌شود و متأسفانه حدود ساعت ۸ صبح درگیری‌ها به شهر کشیده می‌شود و به داخل خیابان و کوچه‌ها می‌رسد.

به گفته وی حضور و مشارکت خانم‌ها در اعتراضات منجر به آسیب خانم‌ها در درگیری می‌شود که فضای درگیری‌ها را به شدت متشنج می‌کند و باعث می‌شود خسارت‌هایی جدی هم به مردم و هم به نیروهای انتظامی وارد شود.

فعالان محیط زیست زمینه‌ساز اتفاقات بد نشوند

عضو شبکه تشکل‌های زیست محیطی استان چهارمحال و بختیاری به این پرسش که اکنون وظیفه شهروندان و فعالان محیط زیست در قبال اتفاقاتی که رخ داده چیست پاسخ می‌دهد: من فکر می‌کنم همه ما باید تلاش کنیم که جنبش‌های محیط زیستی با کمترین هزینه‌ها اتفاق بیافتد.

خاکپور تأکید می‌کند: اینکه این بیداری محیط زیستی در سال‌های اخیر فراهم شده اتفاق تحسین‌برانگیز و ارزشمندی است که باید قدر آن را بدانیم و از آن استفاده درست و منطقی کنیم و این ظرفیتی که در کشورمان تحت عنوان بیداری محیط زیستی یا جنبش‌های محیط زیستی ایجاد شده و کاملاً هم به صورت مدنی هم انجام می‌شود را قدر بدانیم.

وی هشدار می‌دهد: وظیفه فعالان محیط زیست، تشکل‌ها و رسانه‌ها این است که تلاش کنیم زمینه چنین اتفاقات بدی ایجاد نشود و جنبش‌های محیط زیستی همچنان که در یکی دوسال گذشته خیلی خوب ورود پیدا کردند و باعث آگاهی بخشی به جامعه هم شدند، بتوانند در یک فضای آرام و کاملاً مدنی و بدون خشونت مطالباتشان را پیگیری کنند چرا که این دست اتفاقات بازی باخت باخت است و باید تلاش کنیم این بازی باخت باخت را به یک بازی برد برد تبدیل کنیم تا از طریق جنبش‌های میحط زیستی هم آگاهی‌های مردم را در حوزه محیط زیست بالا ببریم و هم حساسیت‌های مردم را نسبت به موضوعات محیط زیستی و محیط پیرامونشان بالا ببریم که مردم خودشان پایشگران و رصدگران پروژه‌های دولتی باشند تا میزان خسارت‌های وارده به عرصه محیط زیست در اثر توسعه‌ای که در کشور اتفاق می‌افتد به حداقل ممکن برسد.

خاکپور در پایان می‌گوید: مطمئناً اگر این آگاهی‌های محیط زیستی و این بیداری محیط زیستی در یکی دو دهه گذشته اتفاق افتاده بو، د هرگز شاهد اجرای چنین پروژه‌ها و چنین جانمایی‌های غلطی در توسعه نبودیم و الابا ن این نگرانی‌ها و تنش‌های اجتماعی ناشی از آن شرایط بحرانی آب در کشور رو به رو نشده بودیم

استاندار چهارمحال و بختیاری:

حادثه بلداجی جبران‌پذیر نیست

قاسم سلیمانی دشتکی امشب در شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر در چهارمحال و بختیاری اظهار کرد: حادثه تلخی که در بلداجی پیش آمد برای همگان سنگین و تلخ بود.

وی با اشاره به اینکه اتفاقاتی که در این شهر حادث شد به‌هیچ‌عنوان قابل جبران نیستند بیان داشت: بعد از حضور امام‌جمعه این شهر و مردم بلداجی و هم‌فکری و همکاری آن‌ها در حال حاضر جو خوب و آرامی در این شهر ایجاد شده است.

این مسؤول تأکید کرد: مردم بلداجی مردمی ولایتمدار و انقلابی هستند و متأسفانه حوادث اخیر موجب کشته شدن جوان خوب و شایسته‌ای در این شهر شد این در حالی بود که هم نیروهای انتظامی و هم نیروهای سپاه نیز آسیب‌های زیادی دیدند و امید است مسئله ختم به خیر شود.

سلیمانی با بیان اینکه جلسه شورای مبارزه با مواد مخدر یک جلسه رسمی و مهم است که با سرنوشت جوانان این استان رابطه دارد افزود: انتظار می‌رود مدیران مربوطه و ذی‌ربط خود در این جلسه حضور داشته باشند نه اینکه نماینده یا معاونشان را بفرستند.

استاندار چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه در استان آذربایجان شرقی کارهای خوبی در زمینهٔ مبارزه با مواد مخدر و درمان معتادان صورت گرفته به گونه‌ای که این استان الان پاک است و هیچ مشکلی ندارد ادامه داد: از دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر این استان می‌خواهم ظرف مدت یک هفته بررسی‌های لازم را در خصوص راهکاری که در آذربایجان شرقی به کار گرفته شده، انجام دهد تا مشخص شود این استان چگونه به این مرحله رسیده و گزارش را به استانداری این استان ارائه دهد.

وی خاطرنشان کرد: شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر باید دستورات دقیق‌تر و محدودتری داشته باشد تا در جلساتی که بدین منظور تشکیل می‌شود پراکنده‌گویی ایجاد نشود و اعضا بتوانند روی حل چند موضوع محدود تمرکز کنند تا به نتایج مطلوب‌تری برسند.

استاندار چهارمحال و بختیاری با تأکید بر اینکه خواهشم از دستگاه‌های مختلف متولی در امر مبارزه با مواد مخدر این است که درزمینهٔ مبارزه با مواد، ترک و درمان معتادان و همچنین مانایی این افراد بر ترک پیشنهاد و راهکار داشته باشند تصریح کرد: لازم است این دستگاه‌ها از جلسات آینده طرح و برنامه‌های عملیاتی داشته باشند.

سلیمانی به مناطق آلوده چهارمحال و بختیاری از نظر توزیع موادمخدر اشاره و گفت: از اعضای و همچنین دبیرخانه این شورا می‌خواهم در بحث کمبودهایی که احیاناً خانه‌های عالم یا مساجد این مناطق دارند بررسی‌های لازم انجام شود تا اعتبارت لازم به این مکان‌ها تخصیص داده شود.

وی گفت: از کلیه مدیران، مسؤولان و افراد دخیل در امر اداره این استان می‌خواهم تا از مباحث تئوریک و کلی‌گویی فاصله بگیرند و اقدامات خود را وارد فاز عملیاتی کنند چراکه مفهوم شعار سال یعنی اقدام و عمل نیز همین است.

وی با بیان اینکه اصولاً در جلسات اجرایی نباید مباحت نظری و تئوری جایی داشته باشد ادامه داد: سیاست‌گذاری‌ها و مباحث تئوری باید در محافل علمی مطرح شود نه در جلساتی که درزمینهٔ مباحث اجرایی تصمیم‌گیری می‌شود در این جلسات تنها باید آمار و تعداد کارهای انجام شده ارائه شود.

سلیمانی عنوان داشت: جلسه‌ای مختص مناطق آلوده این استان با حضور دستگاه‌های مربوط به امر مبارزه با مواد مخدر تشکیل شود و نهادها با راهکارهای مناسب در این جلسه حضور داشته باشند تا بازخورد مناسبی از آن ببینیم.

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid