محل تبلیغ شما
حاشيه‌هاي كهن‌ترين موجود زنده ايران سرو ابر کوه ایستاده می‌میرد

تاریخ خبر: 1395/4/5

حاشيه‌هاي كهن‌ترين موجود زنده ايران سرو ابر کوه ایستاده می‌میرد

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

گويا قرار نيست سايه شوم تخريب دست از سر آثار تاريخي ايرانيان بردارد؛ اين روزها نوبت به كهن‌ترين موجود زنده ايران سرو4 هزار و500 ساله ابركوه رسيده است؛ سروي كه در سايه بي‌برنامگي و پروژه‌هاي سليقه اي  حال و روز خوشي ندارد.  ماجرا چه بود؛ « ‌‌درفاصله 20 متري سرو ابركوه با صلاحديد فرمانداري اين شهرستان يك رستوران درحال احداث است اين درحالي است كه حريم اين سرو 60 متر است و ساخت و ساز در فاصله 20 متري آن آسيب جدي به اين درخت كهن  وارد مي‌كند. » اين خبري بود كه به‌سرعت در شبكه‌هاي اجتماعي منتشر ‌شد و حاشيه‌هاي فراواني را به‌دنبال داشت
دومين درخت كهنسال دنيا
برخي از كارشناسان مي‌گويند: سرو ابركوه به‌عنوان دومین درخت کهنسال و ارگانیسم زنده جهان به‌نام «پارسیک» شناخته می‌شود. اين سرو در قسمت جنوب غربی شهر ابرکوه واقع شده و شهرت و اهمیت تاریخی به این شهر داده است. این درخت 4 هزار و 500 ساله، بعد از قله سرفراز «دماوند» در تهران، دومین اثر طبیعی ایران است که در فهرست میراث ملی به‌ثبت رسیده است. تنه این درخت، قطری حدود 5/4 متر دارد که محیط تنه آن در روی زمین به 5/11 متر می‌رسد، همچنین شاخه های آن 85/1 متر قطر دارند و ارتفاع آن 35 متر و محیط آن 18 متر است.
در اوایل سال 2010 میلادی، روزنامه چاینادیلی درگزارشی ویژه، نام10 درخت کهنسال دنیا را اعلام کرد که در میان آنها، «سرو ابرکوه» با بیش از4 هزار و 500 سال قدمت در استان یزد، در رده دوم این لیست به چشم می‌خورد و به‌عنوان دومین ارگانیسم زنده روی زمین معرفی شد. «مسوسلاه» در کوهستان‌های کالیفرنیای آمریکا، با سنی معادل 4هزار و 800 سال کهنسال ترین میراث طبیعی دنیا است. درختی به نام « آلرک» در پارک ملی شیلی با 3600 سال عمر در ردیف سوم و درخت سروی به نام «سناتور» با 3400 سال عمر در پارک ملی فلوریدا، در رده چهارم قرار دارند. چند سال پیش هم دانشمندان کشور ژاپن و روسیه پس از بازدید از «سرو ابرکوه» عمر آن را تا 8 هزار سال تخمین زدند اما الکساندر روف، دانشمند روسی عمر این درخت را بین 4هزار تا 4 هزار و500سال برآورد کرده است. جالب است بدانید که مارکوپولو در خاطرات سفرش به ایران می‌نویسد: «یکی از چند سروی که در ایران دیده ام سرو خوش بالای ابرکوه است که همچون آبشاری سبز از آسمان روی زمین تنیده ابرکوه فرو می‌آید و از هر طرف که وارد ابرکوه شوی سرو کهنسال و پرطراوت مانند چراغ دریایی سبزی ما را به بندر دریای کویر و خورشید تابان فرا می خواند
حمدا...  مستوفی هم در کتاب «نزهت القلوب» که در سال 740هجری قمری تالیف شده است، درباره این سرو آورده است :« آنجا سروی است که در جهان شهرتی عظیم  دارد. چنانچه سرو کشمیر و بلخ شهرتی داشته و اکنون این از آنها بلندتر و بزرگ تر است
کاشت توسط   زرتشت 
در اسطوره‌های ایرانی «سرو ابرکوه» را با عنوان «درخت زرتشت» یاد کرده اند و کاشت این سرو را به حضرت زرتشت نسبت می دهند و معتقدند که زرتشت، وقتی در اسفندماه به ابرکوه رسید، بذر سرو را در این دشت کاشت و به مردم این شهر نوید داد که درختی ماندگار در شهرشان خواهند داشت که تاریخ پادشاهان را از سر می گذراند و در کتب چنین آمده است.«زرتشت ، چون موسم اسپند به ابرکوه رسید، با دست خود بذر سرو بر این دشت فشاند و بر مردمان نوید داد که درختی در آن میان بماند تا ببیند درفش فرزندش بهرام، پادشاه صبح دم رستاخیز را
کاشت توسط پسر نوح 
برخی دیگرازمورخان معتقدند نهال این درخت را «یافث» ، «پسر نوح نبی» پس از طوفان معروف، در محل فعلی غرس كرده است. یافِث در عهد عتیق به عنوان یکی از پسران نوح نامیده شده است. در میان مردم او به عنوان جوان‌ترین پسر نوح معروف شده ولی برخی متون او را پسر ارشد نوح می‌دانند. او و همسرش از جمله کسانی بودند که سوار کشتی نوح شده و نجات یافتند.
سرو ابرکوه، نماد ایرانیان 
«نماد سرو به‌عنوان یکی از نمادهای مهم در ایران باستان شناخته می‌شود. در نگاره‌ها و آثار باستانی مانند حجاری‌های دوره هخامنشی در تخت جمشید، نماد درخت و به‌طور خاص، سرو آورده شده است. در فرهنگ ایرانیان قدیم آمده است : سرو به‌دلیل آن که درختی همیشه سبز است، همواره در ایران اهمیت خاصی داشته است و سرو کهنسال ابرقو نیز که آن را سرو زرتشت می‌نامند، نمادی از همین امر به شمار می‌رود.
ساخت رستوران در حريم 20 متري 
ساخت رستوران يا محوطه‌سازي در حريم 20 متري سرو ابركوه موجب نگراني بسياري از فعالان ميراث فرهنگي كشور شده است. مسعود آجيليان فعال ميراث فرهنگي دراين‌باره به «قانون» مي‌گويد: «تعريف حريم آثار تاريخي در كشور ما متفاوت است و بسياري از قوانين آن بي‌اطلاع هستند. برخي براين باورند كه فاصله 2 متري درخت، حريم آن محسوب نمي‌شود درحالي كه تا فاصله 50 متري آن ريشه‌هاي درخت گسترانده مي‌شود.»   كارگاهي كه به‌گفته مسئولان براي محوطه‌سازي و به‌گفته فعالان ميراث و برخي از رسانه‌ها براي احداث رستوران است؛ در آن مصالحي همچون سیمان، آهک، فلز و ...  استفاده مي‌شود كه  حيات اين درخت را تهديد مي‌كند. آجيليان با اشاره به اينكه ميراث فرهنگي اين پروژه را براي توسعه زيرساخت‌هاي گردشگري انجام مي‌دهد اما توسعه زيرساخت‌ها به بهاي تخريب درخت عاقلانه نيست، مي‌گويد:« به‌دليل درك ناقصي كه از مفهوم حريم وجود دارد اين اتفاق رخ داده است.  شنيده‌ها حاكي از آن است كه مي‌خواهند يك رستوران براي گردشگران احداث كنند اما حتي اگر به‌گفته مسئولان ميراث محوطه‌سازي هم بخواهند انجام دهند، به‌دليل اينكه ريشه‌هاي درخت از نزولات جوي تغذيه مي‌كنند؛ كف‌سازي اين محوطه مانع رسيدن نزولات جوي به ريشه‌ها وباعث  از بين رفتن آنها مي‌شود. تمامي اين اتفاقات درحالي مي‌افتد كه سرو كهنسال ابركوه سال گذشته به‌دليل گرما و آلودگي دچار بيماري شد و به توجه  و مراقبت بيشتري نيازمند است. »
محوطه‌سازي بر اساس مصوبه
درحالي كه فعالان ميراث فرهنگي به‌دليل استقرار كارگاه مصالح ساختماني نگران وضعيت سرو ابركوه هستند؛ مسئولان ميراث فرهنگي يزد اجراي پروژه محوطه‌سازي را مطابق طرح مصوب مي‌دانند. محسن‌ذاكري‌نيا معاون ميراث فرهنگي يزد به «قانون» در پاسخ به اين پرسش كه آيا ساخت و ساز در حريم 20 متري درخت قانوني است و طبق چه مجوزي انجام مي‌شود، مي‌گويد: «اين مجموعه درحال حاضر توسط هيات امنايي متشكل از اداره ميراث فرهنگي، فرمانداري، شهرداري و يك سمن ميراث فرهنگي اداره مي‌شود. درخصوص اين پروژه يكسري جوسازي توسط برخي افراد با اهداف خاص انجام شده است. براساس طرح مصوب اجراي قلوه‌سنگ و كف‌سازي در محوطه‌ سرو انجام شده است. اين اقدام در شعاع بيش از 20 متر بوده و هيچ‌گونه دخل و تصرفي در حريم سرو اتفاق نيفتاده و آسيبي نيز به‌آن وارد نشده است
سياه نمايي در عكس‌ها
ذاكري‌نيا درباره عكس‌هاي منتشر شده در شبكه‌هاي اجتماعي كه در آنها گويا به‌فاصله بسيار كم با سرو، ديواري ساخته شده، مي‌گويد:« عكس‌ها را به‌نحوي انداخته‌اند كه به‌نظر مي‌رسد در فاصله كمي از سرو اين كار انجام شده درحالي كه در شعاع 50 متري آن محوطه سازي انجام شده و هيچ‌گونه پي در حريم سرو براي اين پروژه كنده نشده است. همچنين شائبه‌هاي ساخت رستوران نيز كذب است و هيچ مجوزي مبني بر ساخت رستوران در محوطه سرو ابركوه صادر نشده است. به‌تازگي كارشناسان ميراث فرهنگي از سرو ابركوه بازديدي داشته‌ و اعلام كرده‌اند كه سرو هيچ مشكلي ندارد. » پروژه هرچه كه باشد رستوران يا محوطه‌سازي؛ دو مسئله نگران كننده  وجود دارد، اولي درخصوص پوشاندن كف محوطه با مصالحي مانند سيمان و آجر و آسيب به ريشه‌هاي اين سرو 4 هزار و 500 ساله است. دومي عدم استفاده از معماري اصيل خشت و گل كوير ايران و تكرار اتفاقات اشتباه گذشته مانند ساخت حوضي است كه هيچ ارتباطي با معماري كوير ندارد

نجمه جمشیدی

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid