محل تبلیغ شما
پیامدهای محیط‌زیستی انتقال آب خزر به سمنان

تاریخ خبر: 1395/2/21

پیامدهای محیط‌زیستی انتقال آب خزر به سمنان

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

انتقال آب خزر به سمنان پیامدهای محیط‌زیستی

دریای شمال ایران با نام رسمی بین‌المللی دریای کاسپین (Caspian Sea) قرار است طبق مصوبه هیات دولت با یک آبگذر به طول 184 کیلومتر و با قطر اسمی 1400 میلی متر یا 56 اینچ، به استان خشک و کویری سمنان متصل شود.

اما موضوع این است که این طرح بدون کمترین ارزیابی تخصصی از پیامدهای محیط زیستی‌اش در آستانه اجرایی شدن قرار گرفته و لقب «بزرگ‌ترین طرح استفاده از آب‌های غیرمتعارف در خاورمیانه» به آن اعطا شده است.

در این میان، پرسشی که در اذهان متخصصان و دغدغه‌مندان محیط‌زیست وجود دارد این است که به‌راستی چه ویژگی خاصی سبب شده برخی این‌گونه سنگ دفاع از پروژه‌ای پرهزینه با آینده‌ای نامعلوم را به سینه بزنند؟ پرسش دیگر این که آیا به‌راستی رعایت ملاحظات محیط‌زیستی طرح در دریا و مناطق ساحلی، مناطق جنگل‌های هیرکانی شمال، مناطق روستایی، غیرجنگلی و کوهستانی و نیز منطقه هدف یعنی استان سمنان که پارک ملی کویر به عنوان یکی از مناطق ارزشمند زیست‌بومی کشور در آن قرار دارد به‌درستی انجام شده یا همانند بسیاری از پروژه های مشابه پول‌ساز، فقط ملاحظات صوری و نمایشی محیط‌زیستی در آن انجام گرفته است؟

موافقان طرح ادعا می‌کنند که «با انتقال آب (منظور آب لب شور کاسپی) به استان سمنان، زمینه رشد و شکوفایی این استان در بخش‌های مختلف فراهم خواهد شد.» اما این عزیزان معلوم نکرده‌اند منظورشان از «بخش های مختلف» چیست؟! آیا جز این است که منافع محیط‌زیست نسل‌ها در بی‌تدبیری سودجویان نابود خواهد شد؟

مجری طرح اعلام کرده پس از اجرای طرح انتقال آب سالانه 6/2 میلیون تن نمک به دریا برمی‌گردد. این یعنی همان سیستم رفع و دفع معمول پسماندهای ایران و تخلیه در طبیعت. آیا اندیشیده شده که آلودگی محیط‌زیستی نقطه‌ای ریختن نمک‌های زدوده شده از آب در سواحل ایران چه بر سر طبیعت و محیط زیست و آبزیان و جوامع ساکن ساحل دریای مازندران می‌آورد؟

مسئولان پروژه انتقال آب دریای شمال ایران به سمنان آشکارا اعلام کرده‌اند «برای انتقال آب از دریای کاسپی، 12 هکتار پاک‌تراشی جنگل‌های منحصر به فرد جهانی هیرکانی (در مسیر خط لوله احداثی) صورت خواهد گرفت» و از دیگر سو بشارت داده‌اند: «پنج برابر این میزان پاک‌تراشی، طرح احیای جنگل اجرا خواهد شد.» اما به‌راستی آیا مسئولان این پروژه از بدیهی‌ترین تعریف‌های اکوسیستم و زنجیره به هم پیوسته حیات چیزی شنیده‌اند که نابودی اکوسیستم غنی و متنوع جنگل‌های هیرکانی را با انجام درختکاری صوری توجیه نکنند؟

درنهایت این‌که باید پرسید طرح انتقال آب دریای کاسپی به سمنان تا چه حد مبتنی بر اصل 50 قانون اساسی است که در آن بر حقوق نسل حاضر و نسل‌های آینده در قبال محیط‌زیست تاکید شده است؟ آیا غیر از نتیجه نامعلوم طرح با پیامدهای پیش‌بینی‌نشده و به جز منافع قطعی هنگفت حاصل برای دست‌اندرکاران پروژه با برآورد هزینه 2000 تا 5000 میلیارد تومان ـ در برابر 150 میلیارد تومان کل بودجه سالانه سازمان حفاظت محیط زیست! ـ چیزی به عنوان محیط‌زیست برای نسل‌های آینده باقی خواهد ماند؟

بنابراین جامعه دوستداران و متخصصان محیط‌زیست ایران این توقع بجا را دارند که طرح انتقال آب دریای شمال ایران به کویر سمنان، با توجه به دیدگاه‌های تخصصی و فنی و پیامدهای ضد محیط‌زیستی متصور برای نسل‌های آینده، از دستور کار دولت آقای روحانی خارج شود.

دکتر میرمهرداد میرسنجری-استادیار دانشگاه

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

 

1 0
armin   1395/2/25 23:46:21

دریای کاسپین یا دریای مازندران . دریای خزر اصلا مناسب نیست

1 0
پاسخ موافقان انتقال   1395/2/25 23:44:06

پاسخ های علمی و مستدل به منتقدین توسط مسئول پیگیری پروژه ی انتقال آب دریای خزر

به گزارش سمنان لاین دکتر ربیعی مسئول پیگیری پروژه انتقال آب دریای خزر به استان سمنان در جلسه ای با حضور دکترعلی همتی رئیس شورای اسلامی شهر سمنان به پرسش ها و اشکالات مطرح شده در خصوص طرح انتقال آب دریای خزر به استان سمنان وفلات مرکزی ایران پاسخ داد که خلاصه ای از آن تقدیم مخاطبان محترم می گردد .
سمنان لاین برخود لازم می داند از تلاشهای نماینده محترم ولی فقیه در استان،استاندار سمنان،مهندس خسروی ، دکتراحمدهمتی، دکترمصطفی کواکبیان ، فرماندارمرکزاستان ،دکتر ربیعی و پیگیری های دکترعلی همتی در این خصوص قدردانی نماید .

1-آقای دکتر ربیعی آیا این طرح از مطالعات جامع و کافی برخورداراست؟

این طرح یکبار در سالهای 89 و90 توسط قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا مورد مطالعه قرار گرفت و بر اساس آن سالهای 91 و 92 عملیات اجرایی آن انجام شد لیکن بدلائل سیاسی و به بهانه ناکافی بودن مطالعات وکم اطلاعی مدیران ذیربط از جزئیات طرح و به تعبیر پرفسور کردوانی لجبازی برخی از عناصر محیط زیست به تعطیلی کشانده شد و مجددا در سال 93 توسط شرکت مشاورین مهاب قدس وابسته به وزارت نیرو بازنگری ودر سیر مراحل تصویب در وزارتخانه قرار گرفت ولی همچنان به قول پرفسوراین لجبازیها ادامه دارد وامیداست با تآکید ریاست محترم جمهور و قول مساعد ایشان در سفر اخیر به سمنان ظرف چند هفته ی آینده به این مسئله خاتمه داده شود

2- آیا در دنیا ازآبهای غیر متعارف (آبهای دریاها و دریاچه ها) برداشت و استفاده می شود؟
در حوزه خلیج فارس، عربستان 6 میلیارد متر مکعب و امارات 5/2 میلیارد متر مکعب و کویت 1 میلیارد مترمکعب سالیانه از آب دریا برداشت، شیرین سازی و استفاده می نمایند. در حوزه دریای خزر، ترکمنستان و قزاقستان سالیانه بیش از نیم میلیون متر مکعب از آب دریا را شیرین سازی نموده و متأسفانه پساب آن را که دارای شوری 5/2 برابری است به این دریا بر می گردانند. کشورهای آمریکا، اسپانیا به ترتیب 6، 8/3 میلیارد متر مکعب از این آبهای غیر متعارف را برداشت و شیرین سازی می نمایند . استرالیا و بسیاری ازکشورهای اروپایی چنین رویه ای را دنبال می نمایند.

3- میزان آب برداشتی از دریای خزر در این طرح چقدر خواهد بود و این برداشت چه اثراتی بر سطح آب این دریا خواهد داشت؟

وزارت نیرو قصد دارد سالیانه 200 میلیون متر مکعب از آب دریای خزر را به فلات مرکزی ایران منتقل نماید. این میزان برداشت سالیانه از 78 هزار میلیارد متر مکعب آب دریای خزر، معادل برداشت 2 سی سی آب از یک منبع 780 لیتری در طول یک سال و یا برداشت نیم میلی متر آب به مدت هزار سال از سطح 386 هزار کیلومتر مربع مساحت این دریاچه می باشد. در حالیکه سالیانه 275 میلیارد متر مکعب آب شیرین بجز نزولات آسمانی از طریق 130 رودخانه وارد دریای خزر می گردد.

4- پساب ناشی از شیرین سازی آب دریای خزر چه سرنوشتی خواهد داشت و آلودگی محیط زیستی ناشی از برگشت آن به دریا و به خصوص تالاب ها را چگونه توجیه می کنید؟
اولا فاصله محل آب گیری و آب شیرین کن ها با تالاب های حفاظت شده مثل تالاب راغمرز 16 کیلومترو تا تالاب میانکاله25 کیلومتر و تالاب گرگان ( آشوراده) 108 کیلومتر میباشد. ثانیا نمک حاصل از 200 میلیون مترمکعب شیرین سازی که معادل است با 00025/0 درصد از 78 هزار میلیارد متر مکعب حجم مخزن خزر، مقداری نیست که آب دریا را شور نماید. در حالیکه سالیانه 275 میلیارد متر مکعب آب شیرین از طریق 130 رودخانه (بجز نزولات آسمانی ) وارد دریا می شود. اما باید توجه کرد که در این طرح ، هیچ گونه پسابی به دریا بازگردانده نمی شود. بلکه با استفاده از تکنولوژی های جدید، این پساب فرآوری شده و عناصر ارزشمندی مثل سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و ده ها عنصر مفید دیگر از آن استحصال می گردد و به تولید ارزش افزوده در کشور کمک کرده و نزدیک به هزار شغل پایدار برای ساحل نشینان شمال کشور ایجاد میکند . علاوه بر آن با اجرای این طرح می توان از ورود پساب سایر کشورهای حوزه خزر نیز جلوگیری نمود.

5- آیا آب تهیه شده از طریق این طرح برای مصارف شرب، صنعت و کشاورزی توجیه اقتصادی دارد؟

هزینه انتقال آب از دریاچه خزر به استانهای واقع در فلات مرکزی ایران (سمنان، قم، اصفهان، یزد، خراسان جنوبی) برای هر مترمکعب 3500 تا 5000 تومان برآورد شده در حالیکه از خلیج فارس بین 10 تا 12 هزار تومان . زیرا هزینه شیرین سازی خزر یک سوم خلیج فارس میباشد
بر اساس برآوردهای سازمان فضایی آمریکا(ناسا) کشورهایی همانند ایران تا سال 2050 میلادی، یازده برابر وضع موجود دچار خشکسالی خواهند شد. بعلاوه کمبود شدید منابع آبی در استان سمنان و افت شدید سفره های آب های زیر زمینی سبب نشست دشتها و اراضی استان به میزان 20 تا 70 سانتی متر شده که خطر وقوع زلزله را تشدید می نماید. مهاجرت از نیمه شرقی کشور به بخش کوچک شمالی و نیمه غربی واقعیت ناخوشایند و بحرانی خواهد بود که کشور عزیز ما را تهدید می کند. از طرفی موضوع اشتغال در کشور ما که به دلیل فقدان آب با بن بستی در توسعه صنعتی مواجه گردیده و نزدیکی استان سمنان به پایتخت که حاشیه نشینی و جمعیت زیاد یکی از تهدیدهای آن است، این جمع بندی را به دنبال می آورد که با انتقال آب دریای خزر به استان سمنان می توان بخش اعظمی از مشکلات استانهای هم جوار سمنان و حتی کشور را حل کرد. لذا این طرح علاوه بر توجیه اقتصادی، حلال بسیاری از معضلات کشور نیز خواهد بود.

6- آیا حفر کانال برای انتقال آب دریای خزر ممکن است و اتصال این کانال به خلیج فارس مشکلاتی را برای کشور ایجاد نمی کند؟

در این طرح هیچ گونه کانالی حفر نمی گردد. بلکه آب از طریق نصب دو رشته لوله 140 سانتی متری منتقل خواهد گردید.

7- آیا با اجرای این لوله های انتقال در مسیر های دسترسی مورد نیاز، باعث از بین رفتن جنگلهای مسیر و قطع درختها نمی شود؟

این رشته لوله های انتقال از نزدیک نیروگاه نکا و در کنار مسیر لوله نفت نکا- ری که سال ها قبل اجراء شده، آب را منتقل خواهد نمود. در این مسیر قدیمی که به عرض 15 متر اجرا شده و سالیان طولانی توسط روستاییان منطقه برای رفت و آمد مورد استفاده قرار می گیرد، فاقد جنگل و گیاه است. از نزدیکی نیروگاه نکا تا دوآب در مسیری به طول 81 کیلومتر و در کنار خط لوله نفت، خطوط انتقال آب نیز اجراء خواهند گردید.در این مسیر مقدار محدودی رویش گیاهی (حدود 24 هکتار) موجود است که پس از اجرای خط لوله نفت رویش نموده است . از دو آب تا خطیر کوه به طول 30 کیلومتر که اصلاً جنگلی وجود ندارد و مجری نیز موظف است که حداقل آسیب به بوته زارها و مزارع مردم وارد گردد و متعهد است که پنج برابر آسیبهای احتمالی و جزئی وارده را در نقاطی که سازمان محیط زیست اعلام می نماید، جبران کند. این مسیر انتقال آب 30 کیلومتری از حاشیه جاده تعریض شده موجود، عبور خواهد نمود. در ادامه مسیر تا سمنان نیز خط انتقال در حال حاضر موجود است (تونل چشمه روزیه). ادامه مسیر از سمنان به گرمسار و از سمنان به دامغان، شاهرود و میامی نیز که عاری از جنگل بودن آن بر همگان آشکار است.

8-با توجه به وجود تکنولوژی جدید و کاهش هزینه ی شیرین سازی و از طرفی کمبود منابع آبی در کشور چه توصیه هایی برای توسعه ی صنعت و کشاورزی دارید ؟
هم اکنون استان مازندران با 30% کمبود آب مواجه است فقط در شرق این استان بیش از یک میلیون هکتار اراضی مستعد و قابل کشت و بدون استفاده وجود دارد که می تواند با استفاده از آب دریای خزر این اراضی را تحت پوشش قرار داد و نظیر آن در سایر استان های ساحلی کشور.
semnanline.com