محل تبلیغ شما
آموزش سگ‌های خانگی برای بحران طبیعی

تاریخ خبر: 1395/2/20

آموزش سگ‌های خانگی برای بحران طبیعی

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

مسئول پایگاه‌های آنست ایران:

می‌توان سگ‌های خانگی را برای بحران طبیعی آموزش داد

فروغ فکری|خبرش تا روزها در شبکه‌های مجازی چرخید. خبر از بین رفتن «دومان» سگ زنده‌یابی که بر اثر سرطان و در یازده سالگی مرد. سگی که در ۳۰عملیات، موفق به نجات جان ٥٠انسان‌ گرفتار در زیر آوار و بهمن شده بود. این خبر اما شاید برای نخستین‌بار نشان از اهمیت این حیوانات و نقش‌شان در بحران‌ها داشت. نجات‌دهندگانی که از چند ماهگی برای این امر انتخاب می‌شوند و با تلاش شبانه‌روزی مربیان‌شان طی دو‌سال آموزش، به عنصر مهم نجات بدل می‌شوند. حالا از این حیوانات باارزش تعداد ٧٢ قلاده در کشور وجود دارد. تعدادی که به نسبت استانداردهای جهانی بسیار کم است. این درحالی است که اسماعیل اسکندری، مسئول پایگاه‌های آنست (آموزش و نگهداری سگ‌های تجسس) کشور در گفت‌وگو با «شهروند» بر این امر تأکید دارد که باید مردم با این مقوله آشنا شوند و سگ‌هایی که در خانه دارند را برای آموزش زنده‌یابی به هلال‌احمر بیاورند. طرحی که دو‌سال قبل در شمال شهر تهران اجرایی شد و حالا نیز در دست بررسی است تا بار دیگر عملیاتی شده و پذیرای آموزش سگ‌های خانگی شود. مشروح گفت‌وگو با اسکندری در ادامه می‌آید:

جناب اسکندری درحال‌حاضر شاهد این امر هستیم که بسیاری از افراد در ویلاها  و خانه‌هایشان از سگ نگهداری می‌کنند، آیا تاکنون به این فکر افتاده‌اید از سگ‌های خانگی برای زنده‌یابی در بحران‌ها استفاده و آموزش‌هایی به این سگ‌ها داده شود؟
بله. درحال‌حاضر شاهد این واقعیت هستیم که فرهنگ نگهداری از سگ‌های تزیینی و نگهبان بسیار زیاد است. اما استفاده بهینه از توانایی‌های آنها نمی‌شود و ساماندهی در این راستا وجود ندارد که در این زمینه هم باید کاری انجام شود و اگر می‌شد برنامه‌ریزی صورت بگیرد و این حیوانات به‌عنوان سگ‌های زنده‌یاب تربیت‌شوند، هلال‌احمر این آمادگی را دارد تا هفته‌ای یک‌روز سگ‌های واجد شرایط را برای آموزش بیاورد. اگر کسی که در خانه‌اش سگ دارد بتواند یک نفر را حتی نجات دهد، این یعنی ما پیشرفت داشته‌ایم.
به این ترتیب تاکنون فراخوانی در این زمینه داده‌اید؟
دو‌سال پیش چنین کاری را در شمال شهر تهران انجام دادیم و در حدود ٣٠٠ نفر افراد واجد شرایط ثبت‌نام کردند اما مشکلات زیاد بود، چراکه آن طرح، نخستین طرحی بود که در این زمینه اجرا می‌شد و به همین خاطر بسیار خام و اشکالات کار خیلی زیاد بود و همین اشکالات هم در نحوه کار ما اثر گذاشت.
اشکالات در ارایه طرح و آموزش به افراد بود؟
مشکلات گسترده‌ای وجود داشت. از سویی هزینه‌ای هم برای تربیت سگ‌ها دریافت نمی‌شد و همین امر باعث شد سوءاستفاده‌های بسیاری از این طرح صورت بگیرد. درحال‌حاضر آن طرح بازبینی‌شده، ایرادات کار گرفته شده و در تلاشیم که در اولین فرصت فراخوان داده شود تا سگ‌های زنده‌یاب خانگی هم به ناوگان سگ‌های زنده‌یاب اضافه شود.
آیا این امکان وجود دارد که افراد بتوانند سگ‌های خانگی خود را به شخصه برای زنده‌یابی آماده کنند و درواقع چه آموزش‌هایی برای این حیوانات قبل از ورود به آموزش‌های تخصصی لازم است؟
آموزش این حیوانات همان‌طور که اشاره کردم، شامل ٣ مرحله می‌شود. افراد سگ‌های خانگی خود را تنها تا مرحله اول می‌توانند تربیت‌کنند، به این ترتیب که در ابتدا وقت بسیاری برای اجتماعی‌شدن آنها بگذارند. این‌که سگ به کسی پارس نکند، از کسی غذا نگیرد، به پرنده‌ها حمله نکند، بدون اجازه جایی نرود و درکل تحت‌فرمان باشد. از سویی واکسیناسیون به‌موقع، ندادن غذای خام به آنها، استفاده از داروهای انگل برای سگ و صاحبش از دیگر مواردی است که دارای اهمیت است. بعد از این موارد ابتدایی است که سگ برای مراحل دوم یعنی تمرینات نمایشی و مرحله سوم و آخر آماده می‌شود.
به‌صورت کلی از چه زمانی بحث آموزش حیوانات زنده‌یاب در ایران مطرح شد و با چه روندی این امر ادامه یافت؟
در ‌سال ١٣٧٦، برای نخستین‌بار، ٦قلاده سگ توسط جمعیت هلال‌احمر برای این بحث مورد استفاده قرار گرفتند. دکتر شفیقه رهیده، همسر دکتر حسن حبیبی، بنیان‌گذار تشکیلاتی برای استفاده از سگ‌های زنده‌یاب در ایران بودند و این سیستم در آن دوره به‌صورت خیلی جمع‌وجور مورد استفاده قرار گرفت. خانم دکتر در آن زمان ریاست سها (شرکت تجهیزات پزشکی هلال‌احمر ایران) را برعهده داشتند و در سفرهایشان به کشورهای مختلف دنیا با این مورد و استفاده‌هایی که از آن هنگام بحران‌ها می‌شود، آشنا شدند. با اقدامات و پیگیری‌های ایشان این مجموعه راه‌اندازی شد. در ابتدای کار، عده‌ای به صورت داوطلب وارد این کار شدند و آموزش‌ها در باغی در کرج انجام می‌گرفت. در آن زمان از مربی‌های بسیاری بهره گرفته شد تا بتوان به نتیجه مطلوب دست‌یافت. اما اغلب اطلاعات از طریق اینترنت، مجلات و فیلم‌های آموزشی انجام می‌شد. درنهایت در طول سال‌ها و تلاش بی‌وقفه، این نیروها به جایی رسیدند که توانستند پیشرفت‌کنند و  قراردادهایی را با صلیب‌سرخ آلمان بستند و آنها آمدند و از ایران به آلمان رفتند و دوره‌های آموزشی را گذراندند. دو نفر درحال‌حاضر به‌عنوان سرمربی برگزیده شدند که امکان آموزش دادن نیز دارند.
انتخاب سگ‌ها در گذشته بر چه اساسی بود و درحال‌حاضر چه تغییری کرده است؟
در گذشته انتخاب سگ‌ها به این دلیل که به‌روز نبوده و کار علمی نکرده بودیم، بسیار متفاوت از وضع حال‌حاضر بود. آن‌موقع آزمون و خطا بسیار زیاد بود. شناخت از این حیوانات و آموزش‌های لازم آنها بسیار کم بود اما اکنون وضع به‌گونه دیگری است. درحال‌حاضر حیوان تست‌ها و آزمایش‌های بسیاری را ازسرمی‌گذراند. سگ‌ها از سن ٣ ماهگی انتخاب می‌شوند. در کشورهای دیگر، سگ‌ها بسیار خانگی هستند و بسیاری از آنها در خانه بزرگ شده‌اند ولی ما این‌جا سگ‌ها را از داخل گله انتخاب‌می‌کنیم. از این‌رو وقت و هزینه بسیاری را شامل می‌شود. از ٣ ماهگی سگ انتخاب می‌شود و درخصوص خلوص نژادی، بازیگوش یا آرام‌بودنش، رنگ، خجالتی نبودنش و... مورد بررسی قرار می‌گیرد و درنهایت خریداری شده و به چرخه امدادونجات وارد می‌شود. آموزش‌ها از همان زمان تا دو‌سال بعد ادامه می‌یابند و ٣ دوره آموزشی دارند. مرحله اول مقدماتی، مرحله دوم نمایشی و مرحله سوم کار اصلی آنها یعنی زنده‌یابی را شامل می‌شود که در این مرحله می‌توانند زنده‌ها را بیابند.
نژاد سگ‌ها در این خصوص تا چه میزان دارای اهمیت است؟
سگ‌های گروه کار، آموزش بهتری می‌گیرند. سگ‌های تزیینی در آوار، جنگل، محیط‌های پرمخاطره و... نمی‌توانند به خوبی حاضر شوند و به همین دلیل بهتر است از سگ‌هایی که توانایی حضور در محیط‌هایی از این دست را دارند، بهره برد. سگ‌های تزیینی بسیار ظریف و ضعیف هستند و در بحران‌ها نمی‌توانند قوی حاضر شوند.
درحال‌حاضر تعداد سگ‌های زنده‌یاب در کشور و به تفکیک هر استان چه تعداد است؟
درحال‌حاضر در هر استان یک پایگاه و دو قلاده و در استان تهران ٤ پایگاه و ٨ قلاده سگ زنده‌یاب داریم و به صورت کلی در کشور ٧٢ قلاده سگ زنده‌یاب وجود دارد که البته برای مواجهه با مواقع بحرانی تعداد اندکی است.
آموزش‌هایی که به سگ‌ها داده می‌شود صرفا برای یافتن افراد زنده توسط آنهاست یا آن‌که می‌توانند مرده‌ها را نیز بیابند؟
به‌صورت کلی پیداکردن افراد زنده توسط سگ، برای آنها مانند یک بازی است. پیدا کردن موادمخدر و مواد منفجره نیز به همین صورت است و این آموزش‌ها و تفاوت آنها مواردی است که بین مربی و حیوان اتفاق می‌افتد. حیوان با توجه به تعلیماتی که دیده است، می‌تواند در این مراحل‌حاضر شود. در تمامی سگ‌ها مراحل گوناگون حرکات و رفتارهایشان مورد بررسی قرار می‌گیرد. سگ‌ها عموما برای زنده‌یابی تربیت می‌شوند چراکه زنده برای ما دارای اهمیت بسیار زیادی است. اگر بتوانیم یک نفر زنده را به موقع پیدا کنیم، این اتفاق می‌تواند موفقیت بزرگی باشد. ولی این نیست که جنازه توسط سگ پیدا نشود. اگر حیوان در محل بحران‌زده به دنبال فرد زنده می‌گردد، چنانچه با جنازه‌ای نیز مواجه شد، واکنش نشان می‌دهد که فقط این واکنش را مربی تشخیص می‌دهد. سگ‌ها تفاوت زنده با مرده را کاملا می‌فهمند و این را در رفتارشان نشان می‌دهند اما تفاوت این رفتار را تنها مربی می‌تواند بفهمد. به‌طورمثال، وقتی سگ از حضور یک فرد زنده در زیر آوار آگاه می‌شود، می‌نشیند و شروع می‌کند به پارس‌کردن و دم تکان‌دادن. ولی وقتی با جسدی مواجه شود، پارس نمی‌کند و از حرکاتی که نشان می‌دهد مربی متوجه این تفاوت می‌شود. تلاش می‌کند آن مکان را بکند و کنجکاو است اما رفتارش متفاوت از پیدا کردن زنده‌هاست. حیوان این‌طور آموزش‌دیده که فرد زنده را پیدا کند و از او جایزه بگیرد یا با وسیله‌ای که دارد، بازی کند.
در بقیه کشورها وضع به چه صورت است و از چه حیواناتی برای این مورد بهره می‌گیرند؟
در کشورهای دیگر علاوه‌بر سگ که مورد استفاده قرار می‌گیرد، از حیواناتی چون زنبور عسل و موش صحرایی هم بهره می‌برند.
تربیت موش و زنبور باید به مراتب دشوارتر از سگ باشد...
تربیت سگ هم بسیار دشوار است اما به‌ظاهر آسان می‌رسد. مربی‌های ما شب و روز و در آب و هوای مختلف درحال آموزش هستند. سگ‌های ما درحال‌حاضر هم در بوشهر و بندرعباس تمرین می‌کنند و هم در تبریز و ارومیه و... یعنی باید با تمام موقعیت‌ها و آب‌وهوا آشنا باشند و بتوانند خود را با شرایط وفق دهند و در آن شرایط بتوانند زنده‌ها را از زیر آوار بیرون بیاورند. از این‌رو تربیت و مراقبت از سگ‌های زنده‌یاب ما هم در نوع خود دارای دشواری گسترده‌ای است.
به فکر استفاده از سایر حیوانات مانند موش‌صحرایی یا زنبورعسل نیفتاده‌اید؟
خیر. چراکه ما هنوز باید زمان بسیاری را برای کار روی سگ‌ها بگذاریم. استاندارد جهانی سگ‌های زنده‌یاب، هر ٥٠خانوار یک‌قلاده است که ما خیلی از این استاندارد عقب هستیم و بسیار جا دارد که روی آنها تمرکز کنیم. ما درحال‌حاضر دو سرمربی در ایران داریم که اگر تعداد سرمربی‌هایمان دورقمی شود، می‌توانیم به کشورهای منطقه و برای تربیت سگ‌های زنده‌یاب آن مناطق ارسال کنیم. امسال قرار است یک تیم ٩ نفره برای آموزش‌های سرمربی‌گری به آلمان اعزام شوند تا انشاءالله پس از برگشت آنها دیگر این آمادگی وجود داشته باشد که به کشورهای منطقه سرمربی اعزام کنیم چراکه تعداد سرمربی‌هایمان به ١١نفر می‌رسد.
 برخی فیلم‌ها از کشورهای دیگر مانند کلمبیا وجود دارد که در آنها سگ‌ها با چتر پرواز می‌کنند و کارهایی از این دست انجام می‌دهند. در ایران چنین آموزش‌هایی وجود دارد؟
بله. ما هم درکشور چنین آموزش‌هایی را داریم و مواردی از این دست انجام می‌گیرد. البته به این صورت نیست که سگ‌ها این توانایی را داشته باشند که با چتر بپرند. درحال‌حاضر وضع به‌گونه‌ای است که با طناب می‌توانند از بالگرد به پایین بیایند و تمرین‌های بسیاری را برای نترسیدن از ارتفاع انجام می‌دهند تا در مواقع لزوم بتوانند به‌راحتی در چنین موقعیت‌هایی نیز حاضر شوند.
هزینه خریداری و تربیت یک سگ زنده‌یاب چه میزان است؟
هزینه خریداری یک سگ زنده‌یاب در جهان، ٢٠‌هزاردلار است. هزینه تربیت‌کردن هم بسیار بالاست چراکه وضع خوراک، محل‌نگهداری، بهداشت، سلامت و... این حیوانات بسیار زیاد است. اما در این‌جا پرسنل ما دو‌سال از عمرشان را در این راه و به‌صورت شبانه‌روزی می‌گذرانند و این درحالی است که همواره عده‌ای نسبت به کارشان بی‌مهری و بی‌توجهی می‌کنند که نیاز است تا این فرهنگ تغییر کند. نیاز است تا مردم بدانند این افراد چه سختی‌هایی را تحمل می‌کنند تا هنگام بحران سگ‌ها بتوانند زنده‌ها را از زیر آوار بیرون بیاورند. همان‌طور که در آن لحظات سخت و حساس، حضور این افراد و سگ‌ها برایشان دارای اهمیت است، لازم است تا در شرایط عادی نیز اهمیت شغل آنها شناخته‌شود و احترام لازم برایشان ایجاد شود.
درنهایت چالش‌های اصلی که در این راستا با آن مواجه‌هستید، چیست؟
ما درحال‌حاضر، تیمی خبره داریم که خیلی بیشتر از آنچه باید وقت بگذارند، وقت می‌گذارند اما درنهایت مشکلی که هست این است که ما باید تعداد سگ‌هایمان را افزایش دهیم و تمرکزمان را روی همین یک مورد داشته باشیم تا بتوانیم نتیجه مطلوب از آن برداشت کنیم. از سوی دیگر، در سایر کشورهای دنیا وضع به این شکل است که از افراد داوطلب برای این امر استفاده می‌کنند اما ما از نیروها و پرسنلی استفاده می‌کنیم که برای سازمان و کشور هزینه دارد و از طرفی، این پرسنل تمام زندگی خود را وقف این حیوانات کرده‌اند و از صبح تا شب با آنها زندگی می‌کنند.

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid