محل تبلیغ شما
آسیبهای ازدواج کودکان!+پرونده

تاریخ خبر: 1394/12/12

آسیبهای ازدواج کودکان!+پرونده

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

درخواست مولاوردی از دادگستری درباره آمار ازدواج کودکان

معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده گفت: رایزنی‌هایی در زمینه توسعه تعاملات و همکاری‌ها با وزارت دادگستری انجام داده‌ایم و قرار است 15 اسفند ماه با وزیر دادگستری با این هدف تفاهمنامه‌ای امضاء شود.

شهیندخت مولاوردی در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس «زنان» خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، با اعلام این خبر اظهارکرد: از وزارت دادگستری درخواست کرده‌ایم گزارشی درباره ازدواج‌های زودهنگام و زیر سن قانونی دختران به معاونت امور زنان و خانواده ارایه دهد که این موضوع به مرجع ملی حقوق کودک برای بررسی و پیگیری ارجاع شده است.

به گزارش ایسنا مولاوردی پیش از این با نگران‌کننده توصیف کردن ازدواج برخی از دختران پیش از رسیدن به سن قانونی گفته بود: در یکی دو سال اخیر آمار نگران کننده‌ای از ازدواج دختران پیش از رسیدن به سن قانونی و ثبت آنها به دست ما رسیده است و حتی شاهد ازدواج دختران کمتر از 10 سال نیز بوده ایم. در این شرایط از وزارت دادگستری خواسته ایم گزارشی درباره ازدواج دختران در زیر سن قانونی به ما ارائه دهد.

 

ازدواج کودکان زیر 10 سال در تهران و...!


سن ازدواج در کشور بر اساس قانون 13 سال برای دختران و 15 سال برای پسران تعیین شده است. آمارهای منتشر شده  اخیر نیز از وقوع حدود چهار هزار ازدواج بین 10 تا 14 سال و ازدواج حدود 75 دختر و پسر زیر 10 سال در سال 90 خبر می‌دهند.


ازدواج‌هایی که ثبت آن‌ها در دفا‌تر ثبت ازدواج به گفته کار‌شناسان خلاف قانون است و جرم محسوب می‌شود. چندی پیش سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس ازدواج دختران و پسران زیر سن ازدواج را خلاف قانون دانسته و مسئولان به‌ویژه مراکز ثبت ازدواج را موظف به پاسخگویی چگونگی ثبت این ازدواج‌ها دانسته است.

سیدامیرحسین قاضی‌زاده‌هاشمی با انتقاد ازآمارهای منتشر شده سازمان ثبت احوال تهران مبنی‌بر وقوع حدود چهار هزار ازدواج بین 10 تا 14 سال و ازدواج حدود 75 دختر و پسر زیر 10 سال در سال 90 گفت: بر اساس قانون ازدواج دختران زیر 13 سال و پسران زیر 15سال تخلف است. به گفته او بررسی‌ها نشان می‌دهد که ازدواج دختران در سنین کودکی در خانواده‌هایی که پدر معتاد، بیمار روانی یا بی‌سواد باشد یا کودک تک‌والد یا والد ناتنی داشته باشد و از لحاظ اقتصادی و اجتماعی در سطح پایینی باشند، بیشتر است.

 فرشید یزدانی، عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان و رئیس سابق این انجمن نیز با اظهار گلایه از خلا برنامه‌ای جدی برای کاهش این ازدواج‌ها می‌گوید: نزدیک 90 درصد این ازدواج‌ها دختران کودک هستند.

در سال 89، 131 دختر زیر 15 سال با مرد بالای59سال ازدواج کرده است. در سال 88 هم 100 دختر زیر 15 سال با مرد بالای 50 سال ازدواج کردند. بنابراین وجه حاکم ازدواج کودکان ،به خصوص دختران، با کودکان نیست بلکه ازدواج کودک با بزرگسال است. قابل توجه این که بیشتر ازدواج دختران بین 10 تا 14 سال با پسران 20 تا 24 است.

ازدواج 75 كودك زیر 10 سال در تهران

در ادامه ماجرای ازدواج كودكان، ثبت احوال استان تهران از ازدواج 75 كودك زیر 10 سال در سال جاری خبر داد. در این میان احمد توسركانی رئیس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور اعلام كرد: ثبت ازدواج پایین ‌تر از سن قانونی برای دختران و پسران، بدون حكم دادگاه تخلف است و در صورت مشاهده یا گزارش بی‌شك با آن برخورد می‌شود.

ماده 1041 قانون مدنی می گوید: عقد نكاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی و پسر‌قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت‌مصلحت با تشخیص دادگاه صالح

احمد تویسركانی درباره ثبت تعدادی ازدواج كمتر از سن قانونی گفت:

بیان كردن كلی این موضوع مشكلی را حل نمی‌كند، باید مصادیق این نوع ازدواج‌ها اعلام شود تا بررسی‌های لازم در مورد آن صورت گیرد. از ازدواج‌های دختر و پسرهای كمتر از سن قانونی اطلاعی ندارم و نمی‌دانم كدام مسئول در ثبت احوال از این ازدواج‌ها اطلاع داده است.

معاون قوه قضائیه در پاسخ به اینكه گویا ازدواج‌ها با تشخیص پزشكی قانونی ثبت شده است گفت: این خلاف قانون است و در صورتی كه بدانیم كدام دفتر خانه ازدواج‌های زیر سن قانونی را ثبت كرده است با آن برخورد انتظامی می‌كنیم.

آمار در کدام استان‌ها بیشتر است؟

نسبت این ازدواج‌ها معمولا در حاشیه شهرهای  بزرگ، شهرهای کوچک  و روستابیشتر است. براساس مستندات در سال 89 ،حدود  7 هز ار و 200 ازدواج کودک 10 تا 14 سال در سیستان و بلوچستان صورت گرفته که بعد از آن استان خوزستان با5هزار و 200  ازدواج و سپس استان آذربایجان شرقی با بیش از 2 هزار و 600 ازدواج قرار دارد.

البته این آمار در استان تهران نیز با هزار و200نفر رقم قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهد. درباره ازدواج کودکان کمتر از 10 سال نیز  ارقام540 نفر در سیستان و بلوچستان،  16 نفر در آذربایجان غربی و 34 نفر در خوزستان را شاهد هستیم.

 قانون ازدواج كودكان خوب یا بد؟

هر چند رئیس سازمان ثبت اسناد كشور گفته ثبت ازدواج كودكان با حكم دادگاه بلامانع است ولی آیا قوانین موجود در این خصوص به نفع كودكان است؟ ماده 1041 قانون مدنی می گوید: عقد نكاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی و پسر‌قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت‌مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.

ولی در این میان دكتر علی فایضی حقوقدان و از مدیران دفترخانه های ازدواج و طلاق تهران  می گوید: این ماده واحده قانونی مشكلی ندارد ولی اگر به تبعات این نوع ازدواج ها و پیشگیری از آسیبها نگاه كنیم باید كمی روی این قانون تامل کرد.

وی افزود: پزشكی قانونی یا دادگاه می گوید این فرد به بلوغ جنسی رسیده و می تواند ازدواج كند ولی آیا به بلوغ فكری و اجتماعی هم رسیده است؟ همین امر موجب طلاق های زود هنگام و افزایش آمار طلاق و سایر اسیبها می شود.

بهتر است در كنار این ماده واحده قانونی چند تبصره هم گنجانده شود.

چرا این ازدواج‌ها ثبت می‌شوند و هیچ برخورد قضایی صورت نمی‌گیرد؟

 ثبت احوال موظف است این ازدواج‌ها را ثبت نکند اما فرآیندی که صورت می‌گیرد این است که خانواده این کودکان برای ثبت ازدواج به دادگاه مراجعه می‌کنند و براساس حکم قاضی مبنی بر سنجش توانمندی کودک به لحاظ جسمانی ثبت ازدواج صورت می‌گیرد.

فرآوری : طاهره رشیدی

بخش حقوق تبیان

50 دانش‌آموز دختر یک شهر در هرمزگان، یک شبه ازدواج کردند

نگرانی‌ها از افزایش میزان ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان و کودکان، اکنون وارد مرحله جدی شده است.

 

روز گذشته، شهیندخت مولاوردی گفت: از وزارت دادگستری درخواست کرده‌ایم گزارشی درباره ازدواج‌های زودهنگام و زیر سن قانونی دختران به معاونت امور زنان و خانواده ارائه دهد که این موضوع به مرجع ملی حقوق کودک برای بررسی و پیگیری ارجاع شده است.

 

او همچنین بیان کرده: در یکی، دو سال اخیر، آمار نگران‌کننده‌ای از ازدواج دختران پیش از رسیدن به سن قانونی و ثبت آنها به دست ما رسیده است و حتی شاهد ازدواج دختران کمتر از ۱۰ سال نیز بوده‌ایم. در این شرایط از وزارت دادگستری خواسته‌ایم گزارشی درباره ازدواج دختران در زیر سن قانونی به ما ارائه دهد.

 

ابراز نگرانی مولاوردی در شرایطی است که دیگر نهاد دولتی به‌راحتی مجوز برگزاری ازدواج دسته‌جمعی دانش‌آموزان را می‌دهد. ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان در ایران همواره یکی از چالش‌های نظام سنتی با نظام آموزشی کشور بوده است.

 

اما دراین‌میان، مسئولان نظام آموزشی کشور نیز به دلیل آگاه‌نبودن از تبعات بالای ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان، خود به این مسئله دامن می‌زنند، به‌طوری‌که در جدید‌ترین مورد، دو هفته قبل مسئولان شهرستان پارسیان در استان هرمزگان، از جشن سراسری ازدواج بیش از 50 دانش‌آموز این شهر خبرداده‌اند. شهرستان پارسیان یکی از شهرستان‌های استان هرمزگان واقع در غرب بندرعباس است و دراین‌رابطه، آذر خسروانی، دبیر کمیته ازدواج امور بانوان شهرستان پارسیان، با ادبیات افتخارآمیزی درباره هدف از برگزاری این جشن گفت: این امر برای اولین‌بار در سطح شهرستان با هدف تسهیل امر ازدواج مطابق با آداب و فرهنگ ایرانی - اسلامی اجرا شد.

 

آذر خسروانی افزود: این‌گونه اقدامات و جلسات می‌تواند آثار فراوانی در ترویج ازدواج آسان و اسلامی، تحکیم بنیان خانواده و نیز پرهیز از اسراف به‌دنبال داشته باشد. او ادامه داد: تمامی 50 زوجی که امروز در این جشن شرکت داشتند، از مدارس متوسطه دوم شهرستان بوده که به همراه خانواده‌های خود به این جشن دعوت شدند.

 

دبیر کمیته ازدواج امور بانوان شهرستان ادامه داد: همه ادارات دولتی سطح شهرستان، در اجرای این امر خداپسندانه نقش به‌سزایی داشته و در تهیه هدایا همکاری و مساعدت کردند که جا دارد از همه مسئولین ذی‌ربط صمیمانه تشکر و قدردانی کنم.

 

بااین‌حال، هنوز مشخص نیست مجموعه مدیریتی آموزش‌وپرورش چگونه به اعطای مجوزهایی برای برگزاری رسمی این جشن‌ها اقدام می‌کنند؛ مراسم‌هایی که از تمامی ابعاد اجتماعی و روانی می‌تواند چالش‌هایی برای نوجوانان ایجاد کند.

 

این اتفاق در شرایطی است که تمامی کارشناسان حوزه اجتماعی، ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان را تقبیح می‌کنند. درهمین‌رابطه، پیش‌ازاین فرشید یزدانی، ضمن اشاره به تبعات ازدواج و طلاق برای افراد کمتر از ١٨ سال، واژگان به‌کاررفته برای این پدیده نه‌چندان جدید را برآمده از یک رویکرد سلطه‌‌محور دانست و گفت: «کودک با ازدواج وارد چرخه‌ای می‌شود که از نظر فردی، کودکی و شادی او را از بین می‌برد و این به پیری جسمی، جنسی، روحی و روانی می‌انجامد. از طرفی دیگر، جامعه خود را از افراد توانمند محروم می‌کند و خانواده‌ای که کودک او رشد نیافته است، دچار نقصان کارکردی می‌شود. ازدواج کودکان ناشی از رویکرد سلطه‌‌گرایانه است و با تحکم و تشخیص مصلحتی می‌توان کودکی را به ازدواج واداشت. یادآور می‌‌شوم دلیل این تحکم، فقر اقتصادی و فرهنگی خانواده‌هاست. به باور من، فقر اقتصادی است که فقر فرهنگی را به همراه می‌آورد. آمار هم می‌گوید در جایی که توسعه‌‌یافتگی اقتصادی کمتری رخ داده، ازدواج کودکان بیشتر است. درعین‌حال، ازدواج کودکان استمرار فقر است و مدام فقر را بازتولید می‌کند، ضمن آنکه به تبع ازدواج زودرس، گسترش ابعاد آسیب‌های اجتماعی رخ می‌دهد که ازجمله آن می‌توان به اعتیاد و طلاق کودکان اشاره کرد

 

یزدانی، با اشاره به آمارهای موجود از ازدواج کودکان در ایران گفت: «سال ٩٠-٨٩، آمار ازدواج کودکان را منتشر کردم که از آمار ثبت احوال استخراج و ذخیره کرده بودم‌ اما ثبت احوال این آمار را تکذیب کرد و از آن سال به بعد، آمار ازدواج کودکان از آمار رسمی حذف شد، گرچه طبق آمار رسمی از سال ٨٥ تا شش ماه اول سال ٩٤، ٨٩٠ هزار نفر آنان دختر بودند. از آن سال به بعد، گفتند آمار ازدواج کودکان کم شده، درحالی‌که این آمار افزایش پیدا کرده است

 

درحالی‌که ازدواج با واژه متضاد اما ناگزیر طلاق همراه است، به گفته یزدانی «عمده این طلاق‌ها سهم روستاییان بود که نسبت به جمعیت روستایی، آمار بالایی است

 

همچنین شیرین احمدنیا، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی نیز، درباره تبعات بارداری و زایمان آنهایی که در سنین کودکی یا نوجوانی ازدواج می‌کنند، گفت: «در کشورهای کمترتوسعه‌یافته، افراد قلمرو کودکی را پشت‌سر می‌گذارند و وارد دوران بزرگسالی می‌شوند. در کشورهای درحال‌توسعه یک نفر از هر سه دختر پیش از رسیدن به ١٠سالگی ازدواج می‌کند و با ٧٠٠ میلیون زن در جهان مواجهیم که در کودکی مادر شده‌اند. بنابر آمار اعلام‌شده ازسوی یونیسف، شیوع ازدواج کودکان دختر در کشور نیجر ٧٨ درصد، آفریقای جنوبی ٦٨ درصد و بنگلادش ٦٥ درصد است و به استناد همین آمار، در ایران هم ١٧ درصد دختران پیش از ١٨ سالگی و سه درصد پیش از ١٥ سالگی ازدواج کرده‌اند

 

این اتفاق در شرایطی است که در آمار مربوط به سال 1393 در ایران، بیشترین ازدواج در پسران ۲۰ تا ۲۴ سال و دخترانی از سن ۱۵ تا ۱۹ سال انجام می‌شود و بیشترین ازدواج‌ها، یعنی حدود ۸۵ درصد ازدواج‌ها برای مردان در سنین ۲۰ تا ۳۴سالگی و برای زنان در سنین ۱۵ تا ۲۹سالگی ثبت شده است. همچنین 86 درصد مردان در سن ۲۰ تا ۳۴سالگی ازدواج می‌کنند و ۸۵ درصد زنان در سنین ۱۵ تا ۲۹سالگی در کشور ازدواج می‌کنند. آمارها و شاخص‌های متعددی، از موفق‌تربودن ازدواج‌های صورت‌گرفته در سنین ۲۰ تا ۲۴سالگی حکایت دارد. براساس آمارهایی که به دست آمده، بهترین ازدواج‌ها در بین سنین ۲۰ تا ۲۴ رخ می‌دهد و با بالارفتن سن ازدواج، تعداد طلاق در زنان از ۶ به ۲۲٫۵ درصد و در مردان از ۵٫۶ به ۳۲ درصد افزایش یافته ‌است. آمار و ارقام همچنین بیانگر این است که، ازدواج زنان و مردان در ایران در گستره سنی ۳۵-۱۲ سال برای زنان و ۴۰-۱۵ سال برای مردان در نوسان است.

 

منبعوقایع اتفاقیه

ازدواج دختر زیر ۱۰ سال در قزوین

ازدواج یکی از رسوم و قواعد دین مبین اسلامی است که توجه و تشویق زیادی نیز در خصوص آن انجام شده است و بخش قابل توجهی از روایات و توصیه های معصومین به جوانان در خصوص ازدواج است. ازدواجی که به گفته دین مبین اسلامی سبب رشد و شکوفایی زن و مردم می شود.

به گزارش تابناک، بر این اساس خلقت زن و مرد در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کند. و این دو جنس مکمل در کنار زندگی مسالمت آمیز باید توانایی این را داشته باشند تا خانواده ای ایمن و آرام برای فرزندان آینده این خانواده فراهم کنند.

مشکلات اقتصادی، تمایل به ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر و دستیابی به اهداف شغلی خاص سبب شده تا طی سالیان اخیر سن ازدواج در ایران به طور قابل توجهی بالابرود ماجرایی که در پی آن به دلیل بالارفتن سن همسران علاوه بر مشکلات اجتماعی و اخلاقی برای جوانان مشکلاتی نظیر نازایی و بیماریهای باروری را ایجاد می کند.

ازدواج در ایران دارای رسوم و قواعدی است که برخی از آن‌ها منحصر به فرهنگ ایرانی است، در ایران پسران برای ازدواج باید پا پیش بگذارند و در جامعه ایرانی پسران با دخترانی در سنین پایین‌تر ازدواج می‌کنند. ازدواج واقعه‌ای اجتماعی، زیستی و فرهنگی است که به دلیل نقش بنیادین آن در تشکیل خانواده از اهمیت بسزایی برخوردار است. بطوریکه پایندگی گروه و زندگانی کمی وکیفی نسلهای متوالی به ازدواج بستگی دارد. هنگامی که فرد در سن بالا ازدواج می‌کند، دیرتر به آرامش روانی که بر اثر ازدواج به موقع به آن دست می‌یابد، می‌رسد و حتی ممکن است نبود آرامش کافی موجب ناموفق بودن او در محیط کاری نیز شود.

اما این به آن معنا نیست که برخی از خانواده ها به دلیل ترس از ازدواج دیرهنگام فرزندان خود را مجبور به ازدواج های زودهنگام کنند ازدواج هایی که علاوه بر ایجاد مشکلات ذهنی و روانی برای خود زوجین خانواده هایی بی بنیان را به جامعه تحویل خواهد دارد.

در شرایط کنونی جامعه روند رشد کودکان در مدارس واجتماع به گونه ای است که اصولا دختران بعد از رسیدن به سن 19 سالگی و بعد از گذراندن دوره دبیرستان و پسران بعد از سن 22 سالگی آمادگی نسبی برای ازدواج را دارند و بر اساس آمارها در کشور نیز بیشتری آمار ازدواج در بین دختران در سنین 18 تا 25 سالگی و در پسران بعد از 23 سالگی است.

اگرچه ازدواج دیرهنگام مشکلات فراوانی در زندگی افراد ایجاد کرده است و بسیاری از مردم درجامعه نیز به این باور رسیده اند و گرایش کنونی جامعه به سمت ازدواج به هنگام است اما گاهی افراط و تفریط ها سبب شده تا مسایل زیادی برای جامعه ایجاد شود که ازدواج کودکان و دختران نوجوان نمونه از این افراط و تفریط هاست که البته بیشتر در روستاها قابل مشاهده است.

مدیر کل ثبت احوال استان قزوین درگفت و گو با تابناک بیان کرد: سال گذشته در قزوین بیش از 920 دختر در گروه سنی 10 تا 14 سال ازدواج کرده اند.

محمد صدرا آراسته افزود: البته در این مدت ازدواج 1 دختر زیر 10 سال نیز به ثبت رسیده است.

وی تاکید کرد: در حال حاضر بشیترین آمار ازدواج در بین دختران در قزوین درگروه سنی 15 تا 19 سال است و در سال گذشته در این گروه سنی 3 هزار و 487 دختر در قزوین ازدواج کرده اند.

سارا بهروزی مشاور خانواده با ابراز تاسف از این آمار تکان دهنده در ازدواج دختران زیر 15 سال در قزوین گفت: با توجه به تغییراتی که در سبک زندگی امروز در کشور رخ داده است دختران 15 ساله هنوز جزو کودکان محسوب می شود و توانایی اداره یک زندگی به بهترین شکل را ندارد.

وی بیان کرد: بسیاری از خانواده ها با بیان این که تا زمانی که دختر از نظر سنی کمی رشد کند زوجین نامزد خواهند بود از این که کار اشتباهی انجام می دهند تفره می روند اما به لحاظ اجتماعی و روانی اغلب دختران زیر 15سال آمادگی و مهارت لازم برای اداره یک زندگی مشترک را ندارند و بر همین اساس توصیه می شود آینده فرزندان خود را با یک انتخاب عجولانه از بین نبریم.

سن قانونیِ ازدواج در ایران ۱۳ سال برای دختران و ۱۵ سال برای پسران است. امروزه در ایران محدودیت سنی برای ازدواج وجود ندارد و ازدواج در هر سنی ممکن است. ازدواج کودکان هم در سنت و هم در قانون ایران وجود دارد. منتها ازدواج دختر کمتر از ۱۳ ساله و پسر کمتر از ۱۵ سال «منوط است به اذن ولی به شرط مصلحت با تشخیص دادگاه صالح». ازدواج قبل از بلوغ (۹ سال قمری در دختران و ۱۵ سال قمری در پسران) توسط ولی کودک (پدر و جد پدری) انجام می‌شود. تشخیص دادگاه نیز کاملا از عرف منطقه تاثیر می‌گیرد.

لزوم اخذ مجوز دادگاه برای ازدواج کودکان از سال ۱۳۸۱ وارد قوانین ایران شد، تا پیش از آن تشخیص مصلحت فقط به عهده ولی کودک بود. هم‌اکنون نیز مجازاتی برای عدم کسب مجوز دادگاه تعیین نشده است.

معیارهای دادگاه‌های ایران برای صدور اجازهٔ ازدواج کودکان معمولاً شامل درخواست مشورت از پزشکی قانونی در مورد رسیدن کودک به بلوغ، و پرسیدن سوالاتی از دختر می‌شود. روند کار در هر دادگاه ممکن است متفاوت باشد و تشخیص دادگاه هم به شدت متاثر از عرف منطقه است.

کودک پس از رسیدن به سن بلوغ حق رد یا فسخ ازدواج را ندارد مگر اینکه مصلحت او در هنگام ازدواج رعایت نشده باشد که در این صورت حق قبول یا رد برای او موجود است. 

فرارو

ازدواج کودکان، معضلی که ادامه دارد

اگر تا دیروز هرمزگان و سیستان و بلوچستان در رأس این خبرها قرار داشتند، این روزها تهران هم با ازدواج‌های دختران خردسالش مورد اهمیت قرار گرفته. در آماری که سازمان ثبت‌احوال تهران ارائه کرده مشخص شده که فقط در سال 91، 75 کودک زیر 10 سال به عقد دائم مردان درآمده‌اند. همین موضوع هم باعث شد تا پرونده ازدواج کودکان در دستگاه قضایی باز شود به نحوی که معاون قوه قضائیه به دفاتر ثبت‌ازدواج هشدار قانونی داد.

به نقل از تهران امروز، پای ازدواج کودکان حتی به جلسه سخنگوی قوه قضائیه هم باز شد و حجت‌الاسلام غلامحسین محسنی‌اژه‌ای گفت: «گاهی ازدواج‌ها الزاما زناشویی نیست شاید عقد باشد ولی زناشویی انجام نشود. مثلا برای محرم شدن یک مرد به یک زن عقدی میان دختر و مرد خوانده می‌شود یا موارد دیگر.» 

فرشید یزدانی عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر، می‌گوید: از سال 84 تا 89 حدود 45 درصد ازدواج و طلاق درمیان کودکان افزایش یافته است، و برای همین آمار سال 89 نشان می‌دهد که 37 هزار نفر 10 تا 18 سال مطلقه و بیوه درکشور وجود دارد. این فعال حقوق کودکان مهم‌ترین دلیل ازدواج کودکان 10 تا 15 سال را فقر اقتصادی خانواده می‌داند و با تکیه بر تحلیل آمار‌های سال‌های گذشته می‌گوید:براساس این آمارها، در هر سال 800 کودک دختر 10 تا 14 سال و 15 هزار دختر 15 تا 19 سال در کشور طلاق گرفته‌اند.
 

هشدارها از هرمزگان شروع شد
در سال 90 اخباری که از هرمزگان می‌‌رسید نشان می‌داد که در سه شهر این استان پنج کودک زیر 10 سال ازدواج کرده‌اند. این خبر از سوی مدیر‌کل ثبت‌احوال هرمزگان اعلام شد اما آن موقع هیچ اشاره‌ای به اینکه این کودکان در چه شرایطی قبول کرده‌اند وارد زندگی مشترک شوند، نکرد. این ازدوا‌ج‌ها در شهرستان‌هایی مانند بندرعباس، قشم و میناب به ثبت رسیده بود. اما این خبر فقط به تعداد ازدواج کودکان دختر زیر 10 سال ختم نمی‌شد و همین خبر نشان می‌داد که در همین استان 530 واقعه ازدواج کمتر از 14 سال نیز به ثبت رسیده است.» آن موقع پای رئیس سازمان بهزیستی کشور هم به میدان کشیده شد و او خبر از اعزام بازرس ویژه برای پیگیری ازدواج 5 کودک زیر 10 سال در هرمزگان داد.
 
800
هزار کودک ایرانی ازدواج کرده‌اند!
 
آخرین آمارهای ازدواج کودکان در کشور نشان می‌دهد دختران بیش از پسران در فهرست ازدواج زودهنگام قرار می‌گیرند. 24‌هزار‌و 506‌دختر زیر 14سال در برابر پنج‌هزار‌و 519‌پسر 10 تا 14ساله نشان می‌دهد دختران بیشتری با مردان بیشتر از سن خود ازدواج می‌کنند.

آمار مرکز آمار ایران در این باره به آخرین سرشماری کشور در سال 85 برمی‌گردد. تعداد افراد ازدواج‌کرده در سنین 10 تا 18 سال دارای همسر، 848‌هزار نفر است

نگرانی از افزایش ازدواج دختران خردسال در کشور در آخرین گزارش نشریه جامعه‌شناسی کشور هم نمود دارد؛ گزارشی که به پدیده «همسران کودک» در ایران امروز اشاره می‌کند. تعداد «مادران کودک» با 5/ 6 برابر افزایش نسبت به «پدران کودک» گویای این است که عمدتا‌ دختران واقع در سنین 18ـ10سالگی با 85درصد همسر مردانی شده‌اند‌که در سنین بالای 18سال قرار دارند و فقط 15درصد از این قشر با هم‌سن و سال یا هم‌نسل خود ازدواج کرده‌اند

به گفته یک پژوهشگر فعال حوزه کودکان و با استناد به پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک که افراد زیر 18 سال را کودک دانسته، حدود هفت درصد از افراد در سنین 10 تا 18 ساله کشور تا سال 85 «ازدواج» کرده‌اند و حدود 750 هزار نفر از این 848 هزار نفر دختر و مابقی پسر بوده‌اند. 25 هزار نفر از 848 هزار کودک نیز در سنین کمتر از 18 سال طلاق گرفته و حدود 12 هزار نفر نیز همسران خود را از دست داده‌اند

فرشید یزدانی می‌گوید: «در حال حاضر 25 هزار نفر از افرادی که در این رده سنی ازدواج کرده بودند، طلاق گرفته‌اند»، وی‌نسبت جنسیتی آنها را اینگونه عنوان می‌کند: «15 هزار و 600 نفر از این افراد مرد و مابقی زن هستند. همچنین حدود 11 هزار و 800 نفر از آنها به دلیل مرگ، همسر خود را از دست داده‌اند.» 

یزدانی با اذعان بر اینکه 490 هزار نفر از مجموع کودکان ازدواج کرده، در نقاط شهری زندگی می‌کنند، تعداد کودکان روستایی ازدواج کرده را حدود 355 هزار نفر خواند. طبق قانون کشور(ماده 1041 قانون مدنی)‌سن تعیین‌شده برای ازدواج دختران 13سال و برای پسران 15سال مقرر شده است و قانون راهی پیش‌بینی کرده برای ازدواج زودرس دختران مبنی بر اینکه اگر دختران ویژگی‌های جسمانی خاصی داشته باشند، می‌توانند از معافیت از شرط سن استفاده
کنند.
 

فقر مالی و فرهنگی دلیل این ازدواج‌هاست
کارشناسان می‌گویند فقر یکی از عوامل اصلی ازدواج دختران کم سن و سال با بزرگسالان است. در بسیاری از مواقع با وقوع فقر، والدین بودن دختران را هزینه و بار اضافی بر هزینه خانوار محسوب کرده و با ازدواج او نه تنها بار هزینه را می‌کاهند بلکه گاه با ازدواج دخترشان با افراد مسن‌تر می‌توانند به زندگی اقتصادی و اجتماعی دختر و حتی خودشان نیز سامان بهتری دهند. در این اجتماعات ازدواج برای خانواده دختر به نوعی امتیاز اقتصادی نیز محسوب می‌شود

یک دختر در این شرایط به عنوان کالا مورد معامله قرار می‌گیرد و گاه به عنوان پول ‌یا به جای بدهی معامله می‌شود. در موارد نابسامانی مانند جنگ یا شرایط بد زراعت، خانواده می‌داند که دخترانش می‌توانند زمینه امنیت اقتصادی برای آنان باشند. موضوع پرداخت جهیزیه با همین منظر برای تشویق به ازدواج زودهنگام است

بررسی‌ها نشان می‌دهد که ازدواج دختران در سنین کودکی در خانواده‌هایی که پدر معتاد، بیمار روانی، بیسواد یا کودک تک والد یا والد ناتنی داشته باشند و از لحاظ اقتصادی - اجتماعی در سطح پایینی باشند، بیشتر است

امروزه قاچاق کودکان در قالب ازدواج گریبانگیر خانواده‌های فقیر است. برای مثال 72 درصد از زنانی که اقدام به ترک خانه (فرار از خانه) کرده و در اورژانس‌های اجتماعی بهزیستی استان تهران در سال‌های 81 و 82 پذیرش شده بودند بین 11 تا 17 سال داشتند

دکتر مجید ابهری، متخصص آسیب‌شناس درباره علت و آسیب‌های این نوع ازدواج‌ها می‌گوید: «ازدواج به عنوان یک پدیده فرخنده نقطه عطف بلوغ است. متاسفانه هنوز بسیاری از افراد در جامعه ما بلوغ جسمی را تنها ملاک ازدواج قلمداد کرده و توجهی به بلوغ فکری و اجتماعی ندارند. یعنی اصولا برایشان مهم نیست که فرد توانایی ازدواج را دارد یا نه. با کمال تاسف در مناطق عشایری مثل خوزستان و هرمزگان ازدواج‌های زودرس هنوز ملاحظه می‌شود. معمولا در مناطق یاد شده اینگونه ازدواج‌ها به دلیل شرایط آب و هوایی و بلوغ جسمی اتفاق می‌افتد. حتی در مورد بلوغ جسمی نیز برخی خانواده‌های عشایر اعتقاد دارند دختر باید در خانواده شوهر به بلوغ برسد. این عادت‌ها و پندارهای غلط باعث می‌شود دختری خردسال به عقد یک مرد بزرگسال در بیاید. گاهی بزرگان قبیله‌ها برای پایان دادن به دعواهای بین قبیله‌ای و عشیره‌ای و پیشگیری از نزاع‌های بعدی این کار را که به آن «خون بس» می‌گویند انجام می‌دهند.» 

این استاد دانشگاه شهید بهشتی درباره راهکارهای جلوگیری از این مسئله می‌گوید: «گذشته از مشکلات جسمی و ناراحتی‌هایی که در روابط زناشویی به وجود می‌آید، مشکلات روحی عدیده‌ای برای آنها پیش می‌آید که منجر به خودکشی و فرار از خانه می‌شود و در بهترین حالت آن باعث می‌شود آن دختر زندگی‌اش را در افسردگی ادامه می‌دهد. این ازدواج‌های آزاردهنده‌ دخالت نهادهای فرهنگی و قضایی را می‌طلبد تا از این فجایع جلوگیری کنند. بعضی از این خانواده‌ها پرجمعیت هستند و گاهی 14 فرزند دارند و در مناطق هرمزگان برای رها شدن از هزینه شکم فرزندان خانواده خود این کار را انجام می‌دهند

شناسایی خانواده‌های پرجمعیت و حتی اعمال پیشگیری‌های اجباری برای جلوگیری موالید می‌تواند راهکار دیگری برای جلوگیری از این حوادث تلخ باشد. متاسفانه این ازدواج‌ها به ثبت قانونی نیز نمی‌رسد و فقط توسط روحانی محل صیغه عقد جاری می‌شود. در بیشتر موارد این صیغه ادامه یافته و زن با کوچک‌ترین اعتراض از خانه اخراج می‌شود

بالا بردن سطح آگاهی و اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌ها، تعریف پروژه‌های آموزشی در عشایر جنوب و مناطق یاد شده و استمداد از روحانیون محل برای دخالت در اینگونه موارد می‌تواند چاره‌ساز باشد. چرا که روحانیون اهل سنت در مناطق سنی‌نشین دارای جایگاه ویژ‌ه‌ای هستند و می‌توانند با آگاهی‌سازی مردم از اینگونه اعمال جلوگیری‌کنند. گاهی دیده می‌شود که عروس با عروسک به خانه بخت می‌آید و حتی الفبای ازدواج و زناشویی را نمی‌داند و متاسفانه هیچ کس هم مسائل زناشویی را به آنها آموزش نمی‌دهد و با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند

دولت باید در یک برنامه گسترده علمی از طریق کمیته امداد، بهزیستی، نیروی انتظامی و قوه قضائیه با آگاه‌سازی روسا و ریش سفیدان قبایل اقدام به اطلاع‌رسانی نموده و اجازه ندهند اینگونه فجایع و ازدواج‌ها اتفاق بیفتد و تکرار شود

مهرخانه

ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺯﻳﺮ ﺳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﺟﻨﻮﺑﻲPDF

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid