محل تبلیغ شما
کارتن خوابی؛کارتن خواب ،پرونده

تاریخ خبر: 1394/12/8

کارتن خوابی؛کارتن خواب ،پرونده

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

کارتن خواب‌ها، زخمی بر چهره شهر

شب از نیمه گذشته است. برف زمستانی سرتاسر خیابان را پوشانده است و سرمای هوا تا مغز استخوان‌هایت نفوذ می‌کند . کمی دورتر، شبح چند زنده پوش که آتشی را افروخته‌اند تا شاید از گزند سرما در امان بمانند به چشم می‌آید. تن لهیده بعضی از آنان، سنگفرش پیاده روی خلوت را پوشانده است و ضجه‌های دلخراش‌شان در دل سیاسی شب به گوش کسی نمی‌رسد و خاموش می‌شود. عده‌ای دیگر پتو بر دوش،‌به دنبال سرپناهی می‌گردند تا شاید شب سرد زمستانی را به سلامت، به صبح برسانند.

در حوالی دروازه غار

چهار شانه و قوی هیکل است، شصت ساله به نظر می‌رسد، خودش را محمد پروانه معرفی می‌کند و عکس پروانه بزرگی را که رو سینه‌اش خالکوبی کرده است،‌نشانم می‌دهد. به یاد کتاب «پاپیون» هانری شاریر می‌افتم. پتوی مندرسی را دور خودش پیچیده و بوی نامطبوعی همه فضا را پر کرده است. قلبش از درد، نفرت و تلخکامی به درد آمده است. شمرده و آرام آرام سخن می‌گوید، از اعتیاد و بیماری‌اش حرف می‌زند که زمین گیرش کرده است. پانسمان زخم پاهای آماسیده و گونی پیچیده‌ شده‌اش را باز می‌کند. بوی مشمئز کننده‌اش آزار دهنده است. قانقار یا، نیمی از پاهایش را درگیر کرده است. سرش را با خشم تکان می‌دهد و می‌گوید. اگر می‌خواهی از فقر بنویسی، باید فقیر باشی!

گرمخانه و مددسرا، شب‌ها افراد بی‌خانمان را می‌پذیرد و صبح‌ها بعد از خوردن صبحانه، رهایشان می‌کند، یک سرپناه شبانه و مسکن موقت! سال‌های گذشته در چند زمستان سخت، مرگ شماری از بی‌خانمان‌ها از سرما و گرسنگی، به موجی خبری تبدیل شد و ساخت گرمخانه‌ها به شکل مطالبه‌ای عمومی درآمد و پس از آن، چند گرمخانه دائمی و چند مددسرای فصلی در چند نقطه تهران به راه افتاد تا شاید بی‌خانمان‌ها مثل زمستان‌های گذشته گوشه خیابان‌ها از سرمای شدید یخ نزنند و از گرسنگی زیر پل‌ها و داخل جوی‌های آب، از پا نیفتند.

افزایش ظرفیت گرمخانه‌های تهران

رضا جاگیری ـ معاون خدمات اجتماعی سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا اظهار داشته است: ظرفیت‌ فعلی ۲ گرمخانه فعال شهر تهران ۶۰۰ نفر است و ظرفیت‌هایشان هم در فصل سرما، پر است.وی با بیان این که گرمخانه‌های یاد شده در مناطق ۱۵ و ۱۶ تهران قرار گرفته‌اند، می‌گوید: ۳ گرمخانه جدید آخرین مراحل ساخت خود را طی می‌کند و با توجه به این که مناطق ۱۵ و ۱۶ آسیب خیزتر است، دو مورد از گرمخانه‌های جدید در همین مناطق و سومی در منطقه ۱۳ راه‌اندازی می‌شود.

معاون خدمات اجتماعی سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران با اشاره به این مطلب که گرمخانه‌های جدیدالتاسیس تهران توسط سازمان‌های مردم نهاد، خیریه‌ها و ظرفیت‌های مردمی اداره می‌شود، می‌افزاید: شهرداری تهران علاوه بر تأمین فضا و تجهیزات گرمخانه‌ها، از NGO‌های فعال در این فضا نیز حمایت مالی می‌کند.

وی در پاسخ به اینکه آیا ظرفیت گرمخانه‌های تهران برای پذیرش تمامی بی‌خانمان‌های این شهر کافی است یادآوری می‌کند: در حال حاضر به دلیل اینکه گرمخانه‌ها، معتادان بی‌خانمان را هم پذیرش می‌کنند، با کمبود ظرفیت مواجه هستیم. شهرداری تهران در حال حاضر ناچار است که معتادان پرخطر بی‌خانمان را که جمع‌آوری می‌کند، در گرمخانه‌ها بپذیرد، در حالی که اگر ستاد مبارزه با مواد مخدر این افراد را در مراکز بازپروری پذیرش کند، ظرفیت گرمخانه‌های تهران برای بی‌خانمان‌ها کافی خواهد بود.

آقای جاگیری درخصوص خدماتی که از سوی گرمخانه‌ها به بی‌خانمان‌ها ارائه می‌شود، می‌گوید: خدمات اولیه مراقبتی شامل تغذیه، اسکان، مراقبت‌های بهداشتی و درمان‌های اورژانسی به صورت رایگان ارائه می‌شود. فعالیت گرمخانه‌ها شبانه است و افراد بی‌خانمان را در ساعات شب تا صبح پذیرش می‌کند، اما اگر یخبندان شود و یا بارش‌های شدید باران رخ دهد، فعالیت گرمخانه‌ها شبانه‌روزی می‌شود.

وی درباره نحوه پذیرش افراد بی‌خانمان درگرمامخانه‌ها می‌افزاید: درهای گرمخانه‌ها را به روی همه بی‌خانمان‌ها باز گذاشته‌ایم و هرکسی که متقاضی باشد، می‌تواند شب‌ها به این اماکن مراجعه کند و محدودیتی هم برای مراجعه تکراری افراد به گرمخانه، وجود ندارد. متوسط آمار بی‌خانمان‌هایی که روزانه توسط ضابطان شهرداری جمع‌آوری می‌شود ۳۰۰ نفر است که بسیاری از این افراد، به اصطلاح تکراری هستند.

ارائه خدمات به بی‌خانمانان

محمد مهدی رحمتی ـ معاون برنامه‌ریزی و توسعه شهری سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران در مورد فعالیت گرمخانه‌ها به گزارشگر روزنامه اطلاعات می‌گوید: گرمخانه یا مددسراها برای افراد کارتن خواب و بی‌خانمان فراهم شده است تا شب‌ها در آنجا اسکان داده شوند. آنان ۳ وعده غذا دریافت می‌دارند، می‌توانند استحمام و خدمات بهداشتی هم دریافت کنند و با فرا رسیدن صبح، از گرمخانه‌ها خارج شوند.

وی در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر چند مددسرافعالند، اظهار می‌دارد: در شهر تهران ۲۱ مددسرا وجود دارد و یک مددسرای بزرگ هم در منطقه ۱۵ خاوران فعال است و بقیه در مناطق دیگر این شهر واقع شده‌اند و این در حالی است که فقط در منطقه ۳ شهرداری مددسرا وجود ندارد. البته در همه شهرهای کشور گرمخانه نیست، اما با فرا رسیدن زمستان در اکثر کلان شهرها و در شهرهای سردسیر، گرمخانه‌ها به وجود می‌آیند و احداث این مراکز در حال حاضر در کشور رایج شده است. بعضی از شهرها نیز به طور سنتی کارتن خواب‌های کمتری دارند و چون به جامعه آسیب‌ نمی‌رسانند، نیازی هم به راه‌اندازی این مراکز احساس نمی‌شود.

اعتیاد، مهم ترین عامل کارتن‌ خوابی

معاون برنامه‌ریزی و توسعه شهری شهرداری تهران در مورد نواقص و معایب گرمخانه‌ها یادآوری می‌کند: در کشور‌های دنیا عامل مهمی که باعث کارتن خوابی می‌شود، شکست‌های اقتصادی است و چون بعضی از افراد توان پرداخت مالیات ها

را ندارند، دارایی‌هایشان را از دست می‌دهند و وارد چرخه کارتن‌خوابی می‌شوند. در کشور ما، مهم‌ترین عامل کارتن‌خوابی، اعتیاد است. علیرغم اینکه رسیدگی به افراد مستمند در فرهنگ ما ریشه دارد و خانواده‌ها در مواجهه با افراد مستمند و دارای مشکلات اقتصادی آنان را حمایت می‌کنند، اما در برخورد با افراد معتاد و خلافکار، آنان را طرد می‌کنند و همین عامل باعث جدایی فرد از شبکه‌های اجتماعی می‌شود که مساله‌ای بسیار مهم است. بررسی‌های انجام شده حاکی از این است که آسیب‌دیدگی فرد کارتن‌خواب در جامعه ما در قیاس با کشورهای دیگر و به‌ویژه کشورهای غربی، خیلی بیشتر است. چون در آنجا اعتیاد عامل کارتن‌خوابی نیست، بلکه صرفاً یک بیماری مزمن و مخرب است که الزاماً کارتن‌خوابی فرد را به همراه نمی‌آورد و از این رو وضعیت بهتری نسبت به مددجویان معتاد و کارتن‌خواب ما دارند.

بازگشت معتادان به خانواده

رحمتی در مورد معایب و نواقص گرمخانه‌ها می‌گوید: باید در کنار مددسراها، خدمات کارشناسی هم ارائه شود، ولی در مددسراهای ما این رویکرد وجود ندارد. مهم‌ترین مساله ما اعتیاد بی‌خانمان‌ها است و از اینرو باید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری ستاد مبارزه با مواد مخدر این آسیب را در جامعه کمتر کنند. همچنین باید به‌طور همزمان زیرساخت‌های لازم برای زندگی کارتن‌خواب‌های معمولی و معتادانی که نیاز به درمان دارند، مهیا شود. زیرا برگشت این افراد به جامعه به دلیل اعتیاد آنان، سخت است و اگر بتوانیم مشکلات اقتصادی این افراد را برطرف کنیم، می‌توانند به چرخه زندگی عادی، برگردند.

وی در پاسخ به این پرسش که چند درصد از معتادان می‌توانند به زندگی عادی بر گردند، می‌افزاید: برای معتادان این احتمال بسیار پایین است، به‌طوری که این ضریب در دنیا به بالای ۲۰درصد هم نمی‌رسد و در کشور ما هم آمارهای رسمی در این زمینه وجود ندارد، ولی فرض ما بر این است که حدود ۱۰درصد معتادان بتوانند به زندگی عادی بازگردند.

رحمتی با بیان این مطلب که اعتیاد، اصلی‌ترین عاملی است که بازگشت معتادان را به خانواده گاهی غیرممکن می‌سازد، یادآوری می‌کند:‌ فرد معتادی را می‌شناسم که ۵۲ بار اعتیادش را ترک کرده و دوباره به سمت مواد برگشته است! در میان معتادان این مساله خیلی شیوع دارد و ما کسانی را در مددسراها داریم که تجربه رفتن به «جزیره» را هم دارند. متاسفانه آنان در مدت کوتاهی دچار لرزش شده‌اند و دوباره به سمت اعتیاد برگشته‌‌اند.

معاون برنامه‌ریزی و توسعه شهری شهرداری تهران با بیان این مطلب که متاسفانه برگشت معتادان به سمت مواد مخدر خیلی شایع و خطرناک است می‌گوید: فردی که به دلیل فقر، وارد کارتن‌خوابی در خیابان‌ها می‌شود، خیلی زود به سمت اعتیاد کشیده می‌شود و این عمده‌ترین مساله‌ای است که با آن روبرو هستیم.

وی در مورد اطلاق عنوان «کارتن‌خواب» به افراد فقیر می‌افزاید: به نظر می‌رسد اصطلاح تحت لفظی را به کارتن‌خوابی ترجمه کرده‌اند. این لفظ در زبان انگلیسی «بی‌خانمان» است و فکر می‌کنم کارتن خواب واژه منحصربه‌فرد خود ما است و شاید دلیل نامگذاری‌اش این باشد که بی‌خانمان‌ها از کارتن برای زیرانداز و روانداز خود استفاده می‌کنند.

رحمتی با بیان این‌ که کارتن‌خوابی به این افراد هویت مبهمی می‌دهد که ترجیح می‌دهند همیشه به عنوان کارتن‌خواب باقی بمانند،‌ یادآوری می‌کند: این موضوع باعث به‌وجودآمدن هویت خود ساخته و همزادپنداری موجب تقوی