محل تبلیغ شما
روز جهاني غذا و مشكلات ما

تاریخ خبر: 1394/7/25

روز جهاني غذا و مشكلات ما

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

مصطفی عابدی  

٢٤ مهرماه هر ‌سال روز جهاني غذاست. شايد يكي از قديمي‌ترين روزهايي كه در سازمان ملل متحد تعيين شد، همين مورد است. صحبت درباره آن پس از جنگ دوم جهاني و از آغاز تأسيس سازمان ملل در ميان بوده است. حتما مطلع‌ايد كه انسان سلسله نيازهايي دارد كه اين نيازها به ترتيب اهميت در مراتب گوناگوني قرار مي‌گيرند. اولين و ضروري‌ترين نيازهاي ما به نيازهاي جسماني ما برمي‌گردد. غذا و آب بخش اصلي اين نياز هستند. در مرحله بعد، نيازهاي امنيتي، سپس نيازهاي عاطفي، نيازهاي اجتماعي و احترام ديگران و در بالاترين نقطه اين هرم نيازها، خودشكوفايي قرار دارد. درواقع اگر كسي يا كساني نيازهاي اوليه جسماني آنان تأمين نشود، نبايد انتظار داشته باشيم كه موضوعات ديگر مثل امنيت، نيازهاي عاطفي و اجتماعي و احترام متقابل براي آنان اهميتي پيدا كند. نيازهاي جسماني و امنيتي، فصل مشترك نيازهاي انسان و حيوان است و پس از تأمين اين دو نياز است كه تازه مي‌توانيم وارد عرصه‌ای شویم که وجه تمایز انسان از حیوان است. در نتیجه اگر در محيطي زندگي مي‌كنيم كه انسان‌هاي آن محيط و جامعه اين دو نوع از نيازشان تأمين نشده است، بايد نسبت به تحقق نيازهاي مراتب بالاتر در چنين جامعه‌اي شك كنيم. بنابراين تأمين عمومي اين دو نياز در حد متعارف و لازم وظيفه‌ مهمي در هر جامعه است. در بند ١ اصل ٤٣ قانون اساسي نيز بر تأمين نيازهاي اساسي ازجمله خوراك و نيز ريشه‌كن كردن فقر و محروميت براي همه مردم؛ و در بند ١٢ اصل سوم نيز بر رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محروميت در زمينه تغذيه تأكيد شده است. بدون ترديد در چند دهه گذشته اقدامات مناسبي در جهت تغذيه عمومي مردم انجام شده است، ولي با نگاهي به پيشرفت‌هاي ديگران و انتظارات موجود، هنوز راه زيادي تا رسيدن به نقطه مطلوب داريم.
١ـ اولين مسأله تغذيه، تأمین كميت و میزان لازم انرژي آن همراه با مواد مغذي و وجود ويتامين‌ها برای هر شهروند به‌ویژه کودکان است. برخي مطالعات حاكي از آن است كه به‌طور متوسط حدود ٥‌درصد كودكان زير ٦‌سال كشور به‌طور جدي دچار سوءتغذيه (کم وزنی، کوتاه قدی و لاغری) هستند. وقتي كه يك كودك دچار سوءتغذيه مي‌شود، به لحاظ ذهني و توان جسمي دچار ضعف مي‌شود و در آينده نه‌تنها هزينه‌هاي زيادي را برای درمان و نگهداری به جامعه تحميل مي‌كند، بلكه فاقد توانايي لازم براي
تبديل شدن به يك عنصر خلاق و كارآمد خواهد بود. بنابراين وجود سوءتغذيه و فقر در جامعه نه‌تنها مشكل اخلاقي دارد، بلكه به لحاظ اقتصادي نيز به ضرر جامعه است و رفع فقر و سوءتغذيه نه‌تنها يك وظيفه اخلاقي و انساني است، بلكه بهترين سرمايه‌گذاري براي آينده جامعه نيز محسوب مي‌شود. مشكل ما اين است كه نه نگاه اخلاقي به موضوع داريم و نه نگاه اقتصادي و اجتماعي. هزينه رفع سوءتغذيه در ٥٠٠‌هزار كودك زیر ٦‌سال كشور، در مقايسه با هزينه‌هاي بعدي ناشي از عوارض اين مشكل بسيار اندك است. ولي چون هزينه‌هاي رفع سوءتغذيه را حالا بايد پرداخت کنیم و هزينه‌هاي عوارض آن نسيه است، لذا كمتر به آن مي‌پردازيم. سوءتغذيه كودكان و مادران به‌ويژه در دوران حاملگي، از مسايل اولويت‌دار جامعه است. اكنون كه در پي افزايش رشد جمعيت هستيم، بايد به اين مسأله بيش از گذشته توجه كرد.
پس از كودكان، بايد تغذيه بزرگسالان را نيز مورد توجه قرار داد. انساني كه غذا ندارد، به ناچار حاضر است همه ارزش‌ها و نيازهاي بعدي ازجمله امنيت، احترام، عاطفه و... را ناديده بگيرد تا شكم خود را سير كند. ولي مسأله مهم‌تر از همه اينها براي يك جامعه فرهيخته اين است که وقتي مي‌بينیم در كنار افراد سير، كساني هستند كه قادر به سيركردن شكم خود و فرزندان‌شان نيستند، به این نتیجه می‌رسیم که در این جامعه‌ بيش از هر چيز حرمت انسانيت است که نابود شده و نادیده گرفته می‌شود. انجام اين كار(تامین غذا) نيز وظيفه يا موضوعي فردي نيست، بلكه يا وظيفه دولت و نهادهاي عمومي مثل شهرداري‌هاست يا نهادهاي مدني مثل خيريه‌ها و موسسات مذهبي و اینها بايد عهده‌دار انجام اين وظيفه شوند.
٢ـ مسأله غذا، فقط به كميت و دسترسي همه به آن خلاصه نمي‌شود. امروزه بحث سلامت غذا در اولويت قرار گرفته است. علت نيز روشن است. مردم قادر نيستند نظارتي بر كيفيت و سلامت غذاهايي كه مصرف مي‌كنند، داشته باشند. در يك روستا چنين مشكلي وجود نداشت، زيرا غذاها توليد خودشان بود و به سلامت آن اطمينان داشتند، آنان به صورت عادي تاريخ مصرف را نيز رعايت مي‌كردند و موادي را كه درست مي‌كردند تا موعد مناسب مصرف مي‌كردند. ولي امروز، قضيه فرق مي‌كند، ما هيچ اطلاع و نظارتي بر فرآيند توليد و عرضه مواد غذايي نداريم. گزارشی که هفته پیش در روزنامه شهروند منتشر شد، گویای این مشکل است. به همين دليل انجام این نظارت يكي از مهم‌ترين وظايف دولت است. حفظ استاندارد در همه امور و به‌طور خاص غذا، وظيفه دولت است. سازمان غذا و دارو در ايران عهده‌دار اين وظيفه است. سازمان مشابه در آمريكا به نام سازمان غذا و دارو
 ( FDA ) بسيار قدرتمند و صاحب‌نفوذ است. به همين دليل اعتماد مردم آن جامعه به مصرف مواد غذايي در آن محيط نيز بالاست، زيرا هم استانداردهاي آن سازمان را قبول دارند و هم به نظارت آن در رعايت اين استانداردها اعتماد نسبي دارند. متاسفانه در ايران مدت‌هاست كه با مشكلات مهمي در اين زمينه مواجهيم. ‌سال گذشته، بحث روغن پالم در لبنيات از سوي وزارت بهداشت مطرح شد، در حالي كه از ابتدا مي‌توانستند با متخلفان  اقدامات جدي كنند. اكنون پس از گذشت يك‌سال وزير بهداشت اعلام كرد كه جريمه متخلفان در موضوع روغن پالم، فقط ٣ ميليون تومان بود! اين يعني فاجعه! اگر مجازات انجام شده مبتني بر قانون است، بايد فوراً قانون را اصلاح كنند. خسارت‌هاي ناشي از روغن پالم براي كشور و مردم بسيار بزرگ خواهد بود و اخذ این خسارت موجب ورشكستگي كارخانه مي‌شود. آقاي وزير خوب بود درباره علت صدور چنين حكمي توضيح مي‌دادند. همچنين اين روزها مسائلي كه درباره آبليمو، آب‌هاي معدني و خوراكي و نيز انواع و اقسام مواد غذايي ديگر مطرح مي‌شود، به نوعي بي‌اعتمادي عمومي را دامن مي‌زند كه سازمان غذا و دارو بايد در همه این موارد به روشني اقدام و اطلاع‌رسانی كنند و اگر اختيارات آن كم است، آن را از طريق قانون حل كند. اين‌كه روي يك تخم‌مرغ، تاريخ توليد زده شود كه مربوط به آينده است

و هنوز آن تاریخ نيامده، اصلا پذيرفتني نيست. اميدواريم كه دولت درباره مسأله غذا، از حيث دسترسي پايدار و امن همه مردم به آن و نيز كيفيت و سلامت آن، بازنگري كرده و مردم و جامعه را در جريان آن قرار دهد.

شهروند

ˈسیمین فقهیˈ سه شنبه به مناسبت روز جهانی غذا در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهارداشت: مهمترین مشکلات مردم در حوزه مواد غذایی به عنوان شعار در نظر گرفته می شود و تمامی ارگان ها باید برای تحقق این شعار با ارائه راهکارها و برنامه های مناسب تلاش کنند. 
وی افزود: باید تلاش کنیم که جایگاه خود را ارتقا ببخشیم و با در نظر گرفتن یک برنامه جامع و بازنگری های لازم در جهت سلامت مردم و سیستم های غذایی گام برداریم. 
فقهی در خصوص حفظ سلامت سیستم های غذایی تصریح کرد: منابع محصولات غذایی باید از آلاینده ها حفظ شود چون منابع آبی و خاکی در سلامت غذا موثر هستند، الگوی مصرف مردم اصلاح گردد و آموزش توسعه یابد. 
مدیر نظارت بر مواد غذایی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اهواز ادامه داد: معاونت غذا و دارو نظارت های مستمر را انجام می دهد و سامانه الکترونیکی نظارت بر مواد غذایی نیز فعال است. 
وی اضافه کرد: در این سامانه اطلاعات کارخانجات از جمله گوشتی و لبنی وارد می شود و ما این اطلاعات را پایش می کنیم. 
فقهی گفت: اگر مواد اولیه سالم و تکنولوژی مناسبی در کارخانه ها به کارگفته شود محصول نهایی، بهتر و سالم تر خواهد بود. 

تگ ها