محل تبلیغ شما
روز جهانی و هفته سلامت روان

تاریخ خبر: 1394/7/25

روز جهانی و هفته سلامت روان

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

یحیی بازیاری‌زاده  معاون بهداشت، درمان  و توانبخشی جمعیت هلال‌احمر هرمزگان

فدراسیون جهانی سلامت روان با اهداف پیشگیری از اختلالات روانی و عاطفی، طراحی نظام مراقبت از این اختلالات و کمک به ارتقاي سلامت روان در سطح جهان در ‌سال ١٩٤٨ بنیان گذاشته شد. این فدراسیون از ٢٣‌سال پیش، روز ١٠ اکتبر هر ‌سال را به‌عنوان روز جهانی سلامت روان اعلام و همه‌ساله با انتخاب و اعلام یک شعار با هدف حساس‌سازی و توجه دادن مردم و دولت‌ها به اهمیت بنیادین آن موضوع خاص، زمینه توجه و تلاش برای اعتلاي سلامت روان شهروندان از طریق برنامه‌ریزی برای توسعه برنامه‌های پیشگیرانه و مداخله‌محور مبتنی بر بهداشت روان از سوی دولت‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد فراهم می‌آورد. در کشور ما نیز همه‌ساله و ازجمله امسال از ٢٤ تا ٣٠ مهرماه به‌عنوان هفته سلامت روان مجموعه برنامه‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی متناسب با عناوین اعلامی از سوی برخی نهادهای مربوطه پیش‌بینی و برای تحقق اهداف تعیینی به مرحله اجرا در می‌آید.
شعار امسال این فدراسیون با بیش از ١٥٠ کشور عضو، «کرامت انسانی در سلامت روان» اعلام شده است. در این یادداشت بر آنیم تا پس از شرحی بر شعار امسال فدراسیون، الزامات تحقق آن در سطوح بین‌المللی و ماموریت‌های جمعیت هلال‌احمر به عنوان بزرگترین نهاد عمومی عام‌المنفعه امدادی کشورمان در شرایط اضطراری در این پیوند را واکاویم. در بخش اول از بیانات اسناد توصیه‌ای منتشره دبیرخانه فدراسیون یادشده در تبیین فلسفه شعار امسال این
 فدراسیون   بهر ه   جسته‌ایم.
به رغم وجود نظام‌های پیشگیری، بخشی از شهروندان در هر جامعه‌ای به برخی اختلالات روانشناختی شناخته شده مبتلا می‌گردند که تحت مراقبت‌های مداخله‌ای و غیرمداخله‌ای روانشناختی و حمایتی متعارف نظام مراقبت‌های خاص بهداشت و سلامت روان که در نظام سلامت هر کشور تدوین شده، قرار خواهند گرفت. مفهوم کرامت و منزلت، حق ذاتی و مسلم هر انسانی به احترام و حرمت و عزت نفس بوده که صرفنظر از قراردادهای اعتباری اجتماعی نظیر جنس، رنگ، نژاد و وضع جسمی و روانی مورد احترام همگان است. کرامت، مفهومی عمیق در نظام حقوق انسانی است. براساس اصلی مسلم و معروف در این زمینه، انسان‌ها آزاد آفریده شده و از کرامت و حقوقی برابر برخوردارند. در سطحی بین‌المللی، بخشی از افرادی که در عرف اجتماعی، کم‌توان ذهنی یا دارای برخی اختلالات روانی- اجتماعی خوانده می‌شوند، در بخش‌هایی از جهان که فاقد امنیت و حمایت‌های کافی مورد نیاز است، نه‌تنها از حقوق انسانی محروم بوده که انگ‌های ناروا خورده و مورد آسیب‌های جسمی، عاطفی و روانی قرار گرفته و کرامت انسانی آنان مخدوش می‌شود. ضعف و ناکارآمدی برخی نظام‌های مراقبت‌های بهداشت روانی نیز مزید بر علت شده و موجب تشدید نقض حقوق ذاتی انسانی این بخش از افراد دستخوش آسیب‌های ذهنی و روانی - اجتماعی در بخش‌هایی از جهان می‌شود. ضعف قانون‌گذاري و فقدان قوانین و الزامات قانونی، ضمانت‌بخش در بخش بهداشت روان را می‌توان یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهایی دانست که در صورت رفع آن از طریق تقنین مناسب در پیوند با مراجع ملی و بین‌المللی مربوطه، می‌توان از پیشگیری موثر از تضییع حقوق انسانی و پایمال شدن کرامت و منزلت افراد کم‌توان ذهنی و مبتلا به اختلالات روانی - اجتماعی اطمینان حاصل كرد. تقنین در این زمینه برای پیدایش وحدت رویه هم‌افزایانه و الزامات و ضمانت‌های بین‌المللی مربوطه، البته می‌بایست هم‌سو و هم‌راستا با تشکیلات، پروتکل‌ها و میثاق‌های بین‌المللی مربوطه به‌ویژه کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت در سطح و با مشارکتی بین‌المللی پیش‌بینی و تدوین شود. قانون‌گذاري در این زمینه می‌بایست با امکان و قابلیت تشخیص تبعیض و تضییع حقوق و اعمال خشونت هر فرد دارای شرایط ویژه روانشناختی و پاسداشت و صیانت از کرامت و ارزش‌های انسانی وی پیش‌بینی، تدوین و اجرا شود. قانون‌گذاري در زمینه صیانت از کرامت و منزلت انسانی این قشر از جوامع می‌بایست به‌عنوان یک پیش‌نیاز مهم، با حفاظت قاطع از حقوق انسانی آنان، امکان تعرض به حقوق و منزلت انسانی و ارتکاب اعمال خشونت‌بار و وارد آمدن هرگونه آسیب به آنان را ممنوع كند. این قانون همچنین با ایجاد بازدارندگی‌های لازم در برابر رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نسبت به آنان، حقوق آنان را نه‌تنها در سطح نظام مراقبت‌های مربوطه و حق دسترسی به خدمات حمایتی که در سطح دسترسی به حقوق و حمایت‌های لازم در همه ابعاد و جوانب زندگی اجتماعی در جامعه را تضمین كند. قانون‌گذاري در این زمینه همچنین می‌بایست بتواند ضمن ایجاد یک حفاظت مستحکم، از طریق مداخلات با پشتوانه و ضمانت‌های اجرایی لازم، راه‌حل‌های موثر و مکانیزم‌های جبران خسارت را در مقاطع وقوع موارد تضییع حقوق این قشر از جوامع را در دسترس آنان قرار دهد.
قانون‌گذاري موثر در این زمینه، نقش قاطعی در تأمین شرایط نهادینه‌کردن ارتقاي کیفیت مراقبت‌های روانی، کاهش انگ‌زنی و پیشگیری از سلب و تضییع حقوق افراد واجد شرایط خاص روانشناختی خواهد داشت. این موضوع همچنین مي‌تواند تضمین اعاده حقوق و حیثیت هتک‌شده آنان در موارد ارتکاب از سوی مرتکبین را در پی داشته باشد.
نکته دیگری که نمی‌توان و نباید آن را از نظر دور داشت، مشارکت‌دادن و مشارکت‌یافتن خود افراد و شهروندان با شرایط و ویژگی‌های خاص روانشناختی - به عنوان ذینفعان مربوطه- در تهیه پیش‌نویس قوانین و ضوابط حفاظت‌آفرین مورد نظر برای تأمین و تضمین دفاع از حقوق انسانی آنان است. این مشارکت را می‌توان به‌عنوان مشارکت بهره‌وران قوانین مربوطه در وضع آنها قلمداد كرد.  تقنین در این زمینه همچنین باید زمینه پذیرش داوطلبانه و حق انتخاب مبتنی بر رضایت آگاهانه در مورد انواع روش‌های مراقبت، درمان و مداخلات را فرآهم آورده و حقوق بهره‌وران خدمات، برای تصمیم‌گیری‌های لازم در این زمینه را محترم شمرده و بهبود بخشد. بنا بر این شعار امسال فدراسیون جهانی بهداشت روان، مبین ضرورت چاره‌اندیشی برای تضمین تحقق و ارتقاي منزلت و کرامت انسانی افراد واجد شرایط و ویژگی‌های خاص روانشناختی از طریق تقنین در سطحی بین‌المللی برای پیشگیری از تضییع کرامت و حقوق انسانی این قشر از جوامع مختلف در سطح جهان است. این شعار می‌تواند و باید از طریق حساس‌تر کردن محافل قانون‌گذاري و کارشناسی مرتبط با این موضوع مهم، زمینه اجماعی بین‌المللی برای تدوین نظامنامه‌ای حقوقی بدین منظور با همکاری‌های متقابل بین‌المللی میان دولت‌ها را فراهم آورده و از این رهاورد، حفاظتی موثرتر برای صیانت از حقوق و حیثیت این قشر از شهروندان جوامع را فراهم آورد.
در کشور ما، ملهم از آموزه‌ها و اخلاق اسلامی و فراهم بودن امنیت و همچنین پیش‌بینی نظام مداخلات و مراقبت‌های حرفه‌ای مربوطه، این مسأله به شکلی حاد مطرح نيست. در بخش‌هایی از انگاره‌های فرهنگی جامعه‌مان اما به نظر می‌رسد نوعی نگاه و داوری عمومی در پیوند با بخشی از اقشار کم‌توان ذهنی یا افراد دارای شرایط ویژه روانی و اجتماعی معادل انگ‌زنی به این قبیل افراد وجود داشته باشد که در کنار ایجاد دافعه‌هایی برای مراجعه و دریافت خدمات روانشناختی از مراکز مربوطه، پیامدهای روانشناختی و اجتماعی ناسازنده‌ای نیز مي‌توان متوجه این افراد كرد. جا دارد این موضوع از سوی جامعه‌شناسان، روانشناسان، دین‌پژوهان و متخصصان سایر رشته‌های علمی مرتبط مورد کندوکاو و کنکاش قرار گرفته تا در صورت تأیید عمومیت این فرضیه، زمینه‌ای برای برون‌رفت از آن به دست داده شود.
آنچه در پایان اشاره به آن خالی از لطف به نظر نمی‌رسد، ضرورت مراقبت‌های ویژه در این پیوند در شرایط اضطراری متعاقب وقوع سوانح است. با توجه به تأثر و اخلال‌های وارده در کارکرد معمول جامعه و بر هم خوردن تعادل و توازن خدمات ازجمله خدمات به این قشر از جامعه پس از وقوع سوانح، ضروری به نظر می‌رسد که پیش‌بینی‌های لازم برای حفاظت و صیانت مضاعف از این قشر از جامعه و کرامت و منزلت اجتماعی آنان در شرایط اضطراری با توجه به تفاوت دسترسی‌پذیری آنان به خدمات عمومی متعارف به دلیل برخی محدودیت‌های فرارو، به عمل آید. پیش‌بینی یک واحد حقوقی اضطراری از سوی امور حقوقی جمعیت هلال‌احمر در تعامل با متولیان اصلی ازجمله وزارت دادگستری، مرجع ملی حقوق کودک، سازمان بهزیستی و بخش‌های متناظر در قوه قضائیه و سایر نهادهای احتمالی دخیل برای نقش‌آفرینی موثر در شرایط اضطراری در قالب کمیته یا شورایی تخصصی، می‌تواند از پیدایش زمینه‌های احتمالی تأثر کرامت و منزلت انسانی افراد کم‌توان ذهنی یا افراد دارای شرایط خاص روانی و اجتماعی هستند، پیشگیری كرده و امکان آسیب‌های موردی احتمالی مربوطه را فرو کاهد. آموزه‌های آیین رهایی‌بخش اسلام و اصول حقوق بین‌الملل بشردوستانه در این پیوند برای سایر شرایط ویژه ازجمله تضییقات محتمل‌الوقوع در جنگ‌ها و درگیری‌های مسلحانه، بخشی از تضمین‌های لازم را در این مورد به دست می‌تواند داد. در سایر شرایط مانند شرایط اضطراری ناشی از وقوع سوانح یا پناهندگی و مانند آن‌ که این روزها بیش از پیش تصویر آشنایی در گوشه و کنار جهان شده است، البته آنچنان که فدراسیون جهانی بهداشت روانی اظهار می‌دارد، نیاز به یک تحرک پویای بین‌المللی برای تدوین اسناد حقوقی مناسب و متناسب با نیازها و شرایط تشریح شده، لازم به نظر می‌رسد. جمعیت هلال احمر، با توجه به شعارهای جهانی نهضت جهانی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر مبنی بر تلاش برای کاهش آلام و صیانت و پاسداشت سلامت و کرامت انسان‌ها و درگیر بودن در یاری‌رسانی به شهروندان متأثر در نبردهای مسلحانه و سوانح البته با در نظر داشتن اصول بنیادین هفتگانه نهضت، به‌ویژه اصول بی‌طرفی و بی‌غرضی، می‌تواند مبتنی بر آموزه‌ها و تجارب در اختیار، در این مورد پیشرو و پیشتاز بوده و زمینه‌هایی برای کمک به این موضوع در تعامل با سایر ارکان دخیل مربوطه به دست دهد.

مدیرکل دفتر سلامت روانی،اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت عناوین روزهای هفته سلامت روان و شعار جهانی امسال را اعلام کرد.

به گزارش وب دا؛ دکتر احمد حاجبی گفت: برنامه های هفته سلامت روان از 24 تا 30 مهرماه با شعار«حفظ منزلت انسانی در سلامت روان Dignity in Mental Health»  برگزار می شود.

 وی افزود: عناوین روزهای این هفته نیز از جمعه 24 مهرماه تا پنجشنه 30 مهرماه به ترتیب اخلاق در سلامت، انگ زدایی، نقش ارتباط در سلامت روان، قانون و سلامت روان، مشتری مداری و سلامت روان، حقوق شهروندی و سلامت روان، مدیریت و سلامت روان انتخاب شده است.

شهروند

تگ ها