محل تبلیغ شما
سند اثبات نام «خليج فارس» و«كليات سعدي» ثبت جهاني شد

تاریخ خبر: 1394/7/19

سند اثبات نام «خليج فارس» و«كليات سعدي» ثبت جهاني شد

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

دو اثر ارزشمند و پر اهميت از ايران روز گذشته در فهرست آثار جهاني يونسكو به ثبت رسيد. «كليات سعدي» كه گنجينه‌اي از حكمت و دانش است و در آن سعدي در قالب حكايت و غزل به زبان تمام ملت‌ها سخن گفته است و همچنين كتاب «مسالك‌الممالك» استخري كه در قرن چهارم نگاشته شده وعلاوه بر قدمت، از ديدگاه خط و به‌ ويژه تذهيب‌هاي بسيار نفيس از جمله دست‌نويس‌هاي ارزشمند موجود در ايران به شمار مي‌آيد. علاوه بر اين، مسالك‌الممالك يكي از كهن‌ترين دستنويس‌‌هاي فارسي است كه نقشه‌اي مستقل از خليج فارس را در خود جاي داده و سندي است كه نشان مي‌دهد از قديم‌الايام اين خليج، خليج فارس بوده است. با ثبت اين دو اثر در فهرست حافظه جهاني يونسكو، تعداد آثار ثبت شده ايران در اين فهرست به ٩ اثر رسيد.

 

«درويشي مجرد به گوشه‌اي نشسته بود. پادشاهي بر او بگذشت. درويش از آنجا كه فراغ ملك قناعت است سر بر نياورد و التفات نكرد. سلطان از آنجا كه سطوت سلطنت است برنجيد و گفت اين طايفه خرقه‌پوشان، امثال حيوان‌اند و آدميت و اهليت ندارند. وزير نزديكش آمد و گفت:‌اي جوانمرد، سلطان روي زمين بر تو گذر كرد، چرا خدمتي نكردي؟ و شرط ادب به جاي نياوردي؟ گفت سلطان را بگوي توقع خدمت از كسي‌دار كه توقع نعمت از تو دارد و ديگر بدان كه ملوك از بهر پاس رعيت‌اند، نه رعيت از بهر طاعت ملوك. پادشه پاسبان درويش است/گرچه رامش به فر دولت اوست /گوسپند از براي چوپان نيست/ بلكه چوپان براي خدمت اوست. ملك را گفت درويش استوار آمد. گفت: از من تمنا بكن. گفت: آن همي خواهم كه دگر باره زحمت من ندهي. گفت: مرا پندي بده. گفت: درياب كنون كه نعمتت هست به دست/ كين دولت و ملك مي‌رود دست به دست» اين حكايت و هزاران حكايت ديگر از گلستان و بوستان و غزلياتي نغز و شيرين از استاد سخن از امروز سهم تمام جهانيان شد.

سعدي را جهانيان با شيوايي كلامش مي‌شناسند و زيبايي اشعار و حكايت‌هاي پر مغزش. استاد سخن سال‌هاست كه شهرت جهاني دارد، اما امروز آثارش در ميان فهرست جهاني يونسكو به ثبت رسيد تا از اين پس شيرين سخني استاد سخن، سهم تمام ملت‌ها باشد و لذت استفاده از ادبيات نغزش به كام تمام علاقه‌مندان به اشعارش بنشيند. علاوه بر «كليات سعدي» كتاب ارزشمند ديگري هم به عنوان نهمين اثر از ايران در اين فهرست ثبت شد. كتاب «مسالك‌الممالك» تاليف ابو اسحاق ابراهيم بن محمد فارسي معروف به استخري، هم از امروز كتابي جهاني است.

به گفته فرهاد نظري، دبير كل ثبت سازمان ميراث فرهنگي، پرونده مربوط به كتاب «مسالك‌الممالك» به دليل وجود نسخه ارزشمندي از اين كتاب در آلمان، به صورت مشترك توسط ايران و آلمان به كميته ثبت آثار مستند ارايه شده بود، يونسكو هم اين اثر را به صورت مشترك از سوي ايران و آلمان در اين فهرست ثبت كرد. نظري در مورد اهميت اين ثبت مي‌گويد: «اين آثار به عنوان حافظه جهاني شناخته شده‌اند و آثاري در اين فهرست قرار مي‌گيرند كه تاثير آن بر تمدن بشري اثبات شده باشد. كتاب «مسالك‌الممالك» يكي از كتاب‌هاي بسيار مهم در حوزه تاريخ و جغرافياي تاريخي قرن چهارم است. موضوع اين كتاب جغرافيا و جامعه‌شناسي است و در مورد اماكن و فرهنگ و سبك زندگي مردم و ويژگي‌هاي موجود در آن دوره از تاريخ نگاشته شده است.» روز گذشته دوازدهمين اجلاس شوراي مشورتي بين‌المللي برنامه حافظه جهاني برگزار شد، اين دو اثر در فهرست آثار مستند برنامه حافظه جهاني يونسكو ثبت شدند. ارديبهشت‌ماه سال گذشته نسخه‌اي از كتاب «مسالك‌الممالك» كه در كتابخانه موزه ملت نگهداري مي‌شود، در ششمين نشست كميته منطقه‌اي آسيا و اقيانوسيه برنامه حافظه جهاني يونسكو كه در شهر كوانگجو چين برگزار شد و در فهرست منطقه‌اي يونسكو ثبت شده بود. اين كتاب كه در حوزه جغرافيا نگاشته شده است از اين جهت براي ايرانيان حايز اهميت است كه از آن به ‌عنوان سندي با اهميت براي اثبات نام حقيقي خليج فارس ياد مي‌شود.

هر اثري كه به فهرست جهاني يونسكو اضافه مي‌شود، طبق كنوانسيون ميراث طبيعي و تاريخي بايد از سوي كشور نگهدارنده اثر مورد توجه ويژه قرار گيرد و انجام هرگونه اقدامي در به خطر افتادن آن ممنوع است. برنامه حافظه جهاني يا فهرست آثار مستند، راهكاري است كه يونسكو براي جلوگيري از آسيب و نابودي و داد و ستد قانوني ميراث مستند جهاني از سال ١٩٩٢ ارايه كرده است. كشورهاي عضو مي‌توانند هر دوسال يك بار پرونده‌هاي پيشنهادي‌شان را به كميته ثبت آثار مستند ارايه كنند، اين كميته در نشست‌هاي مشورتي خود پرونده‌ها را مورد بررسي قرار مي‌دهد و در صورت تاييد اعضا آثار را به فهرست جهاني اضافه مي‌كنند. اعضاي شوراي مشورتي بين‌المللي توسط مديركل يونسكو منصوب شده و وظيفه برنامه‌ريزي و پيگيري اجراي برنامه حافظه جهاني را برعهده دارند.

در ميان آثار ثبت شده در اين فهرست مي‌توان به سمفوني شماره ٩ بتهوون، نامه‌هاي گوتفريد لايبنيتس، دست‌نوشته‌ها و مكاتبات هانس كريستين اندرسون، رمان جادوگر شهر اوز نوشته ال. فرانك باوم اشاره كرد. ايران تا كنون ٩ اثر را در اين فهرست ثبت كرده است كه شامل: شاهنامه بايسنقري، وقف‌نامه ربع رشيدي، مجموعه اسناد اداري دوره صفويه آستان قدس رضوي، كتاب التفهيم ابوريحان بيروني، خمسه نظامي، نقشه‌هاي دوره قاجار ايران در مركز اسناد و تاريخ ديپلماسي وزارت امور خارجه و ذخيره خوارزمشاهي مي‌شود.

کليات سعدي در دوازدهمين اجلاس شوراي مشورتي بين‌المللي برنامه حافظه جهاني، در حافظه جهاني يونسکو به ثبت رسيد.

فرهاد اعتمادي، مدير گروه ارتباطات کميسيون ملي يونسکو در گفت‌وگو با ايسنا، با اعلام اين خبر گفت: با توجه به اين نکته که هر دو سال يک‌بار مي‌توانيم دو اثر را براي ثبت در حافظه جهاني يونسکو معرفي مي‌کنيم، براي سال‌هاي 2014 -2015 «کليات سعدي» و «مسالک‌الممالک» اصطخري براي ثبت معرفي شده بودند که در بررسي‌هاي انجام شده در چهارم تا ششم اکتبر 2015 در ابوظبي امارات، اين دو اثر جديد در فهرست جهاني ميراث مستند برنامه‌ حافظه‌ جهاني يونسکو به ثبت رسيدند.

وي با اشاره به وجود دو نسخه از «کليات سعدي» در کتابخانه آستان قدس رضوي و کتابخانه ملي ايران اظهار کرد: معمولا اگر نسخه‌اي از يک اثر کامل نباشد يا درباره اصالت آن کوچکترين ترديدي وجود داشته باشد‌، طبيعتا قديمي‌ترين و کامل‌ترين اثر را براي ثبت انتخاب و معرفي مي‌کنيم. با توجه به اينکه درباره‌ نسخه‌ «کليات سعدي» در کتابخانه ملي هيچ ترديدي وجود نداشت، آن را معرفي کرديم؛ البته نسخه کليات سعدي در آستان قدس رضوي نيز 60 سال پس از وفات سعدي نگاشته شده است.

اعتمادي همچنين درباره‌ ثبت کتاب «مسالک‌الممالک» در کميته ملي حافظه‌ مستند جهاني يونسکو اظهار کرد: اين کتاب توسط «ابو اسحاق ابراهيم بن محمد فارسي اصطخري» که در سال 957 ميلادي فوت کرد، بيش از هزار سال پيش به نگارش درآمده است.

وي موضوع اين کتاب را کلياتي جامع درباره شناخت جغرافيا و فرهنگ برخي از نقاط مختلف ايران بيان کرد و گفت: نسخه فارسي کتاب «مسالک‌الممالک» در کتابخانه موزه ملي ايران‌ قرار دارد و نسخه عربي آن در کتابخانه گوته در آلمان است. پس از بررسي هر دو کتاب، يونسکو سوالاتي درباره قدمت و مقدم‌تر بودن کتاب‌ها عنوان کرد، به همين دليل براي از بين بردن اين نوع سوالات در بررسي‌هايي که با آلمان داشتيم، ترجيح داديم هر دو نسخه را به صورت مشترک در کميته ملي مستند حافظه جهاني به ثبت برسانيم و در حال حاضر يکي از کانديداهاي اين فهرست براي دو سال آينده «آلبوم‌خانه» کاخ گلستان است.

1 0
اکبر   1394/7/19 14:08:31

مسئول پرونده ثبت کتاب «مسالک و الممالک»
ثبت جهانی «مسالک و ممالک» نام خلیج فارس را بار دیگر جاودانه کرد مسئول پرونده ثبت «مسالک و الممالک» در کمیته ملی حافظه جهانی با اظهار خشنودی از ثبت جهانی این کتاب گفت: یونسکو با ثبت این اثر بار دیگر سندی را به جهانیان عرضه کرد که نام خیلج فارس در آن مکرر آمده است.
اکبر ایرانی، مدیرعامل مرکز پژوهشی میراث مکتوب و عضو کمیته ملی حافظه جهانی که پیشنهاددهنده و تشکیل دهنده پرونده ثبت کتاب «مسالک و الممالک» بوده است، ضمن تبریک به جامعه فرهنگی کشور ه مناسبت ثبت این اثر در کمیته حافظه جهانی میراث مستند، گفت: ما در این کمیته در پی این نکته مهم بوده و هستیم که آثار مهمی به ثبت برسد که بیش از گذشته معرف فرهنگ و تمدن ایرانی - اسلامی و هویت تاریخی و جغرافیایی ایران باشد.

پیشتر نسخه شاهنامه کاخ گلستان، ربع رشیدی، خمسه نظامی، ذخیره خوارزمشاهی و التفهیم بیرونی در همین چارچوب در کمیته حافظه جهانی ثبت در سازمان بین المللی یونسکو به تصویب رسید.

وی افزود: نسخه قرن ششمی مسالک و الممالک که درآن ۲۲ نقشه رنگی از جغرافیای ایران و جهان هست و در موزه ملی ایران نگهداری می شود سه نقشه بسیار کهن با درج نام خلیج فارس دارد، بدین روی یونسکو با ثبت این اثر بار دیگر سندی را به جهانیان عرضه کرد که خیلج فارس در این اثر مکرر ذکر شده و در اینجا لازم است یاد استادان مرحومان: ایرج افشار، عنایت الله رضا، محمد حسین گنجی و صداقت کیش را زنده بداریم که در تکمیل و امضای مفاد این پرونده بنده را یاری رساندند تا به لطف خدا امروز مفتخر به ثبت جهانی این اثر ارزشمند شدیم.