محل تبلیغ شما
ساخت غیرمجاز در سیلک 8500 ساله کاشان+پرونده

تاریخ خبر: 1394/6/25

ساخت غیرمجاز در سیلک 8500 ساله کاشان+پرونده

نشر این خبر با ذکر منبع: www.sarzaminjavid.com شایسته است 

بر اثر بی توجهی برخی ارگان های دولتی؛

احوالات دو اثر کم نظیر در کاشان نگران کننده شده است

با بررسی موضوع و پرسیدن علت این بی توجهی ها را، از اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کاشان متوجه شدیم در این ماجرا بلندی صدای مسئولین میراث فرهنگی به گوش مسئولین بالاتر نمی رسد و اگر هم می رسد کسی با آن کاری ندارد.
احوالات دو اثر کم نظیر در کاشان نگران کننده شده است+ عکس
 

به گزارش خبرنگار ایمنا از کاشان، آری نام تپه های باستانی سیلک و بازار تاریخی کاشان برای همه افراد ایرانی و حتی برای خارج از مرزها نام آشنایی است. 
داستان سیلک داستان غربت در بی فرهنگی هاست جایی که عرصه و حرائم آن به شخم زده می شود و انگار نه انگار که چه بلایی بر سر این تمدن می آید. 

البته حق با اهالی منطقه است، کسانی که در آن اطراف قطعه زمینی دارند و می خواهند آن را بسازند ولی اداره میراث فرهنگی اجازه نمی دهد. 
علت را جویا شدیم متوجه شدیم ضوابط میراث فرهنگی برای سیلک و حرائم آن مشخص است و در حریم های دو و سه مجوز ساخت و ساز داده می شود ولی در عرصه و حریم یک این اجازه را نمی دهند. 
پاسخ مسوولان در این رابطه چنین بود: در جایی که نخستین زیستگاه تمدن بشر بوده و رازها و تاریخ ما در دل این حرائم است وظیفه ما حفظ و نگهداری از این یادگار تاریخی است. 
پاسخ منطقی است، اما پس مردم چه می شوند؟ مالکین آن منطقه چه کنند؟ با پیگیری های فراوان زمانی اطراف تپه های سیلک همه باغ و زمین کشاورزی بوده و عده ای با خرید آنها و قواره بندی کردن اقدام به فروش بدون سند مالکیت می کنند، حال قانون تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغات بماند که آن موقع جهاد کشاورزی کجا بوده است و اینکه ۸۳ سال است که سیلک ثبت ملی کشورمان شده یعنی سال۱۳۱۰با شماره ثبت ۳۸ و البته داستان شهرداری بماند تا بعد. 
به تازگی خبردار شدیم یکی از همین مالکین بر روی خود تپه های سیلک شروع به ساخت و ساز کرده است. 

ناخداگاه بحث شکایت و دادگاه به ذهنم خطور کرد چرا شکایت نمی کنند! 
میراث فرهنگی در این باره می گوید: ما چند صد فقره شکایت برای ساخت و ساز های اطراف سیلک تنظیم کرده ایم ولی بی نتیجه مانده است و دادگاه با مردم است نه با قانون. 

این در حالی است که شخصی به نام آقای م. به علت منفعت شخصی و داشتن پول و ارتباط با مقامات شهری اقدام به ساخت کاخی کرده و علیرغم شکایت بر علیه وی، خیلی زودتر از هر حکمی، حکم تبرعه وی صادر می شود. 
در همین حال تصمیم گرفتیم از نزدیک این سایت باستانی را ببینیم. 
به سایت رفتیم منطقه را خوب دقت کردیم اطراف تپه ها هیچ حصار و دیواری ندارد فقط ورودی آن چند نرده و کانکس و چند اتاق که از بازدید کنندگان بلیط می گیرند و برای بازدید آنها را روی تپه می فرستند، با آنها روی تپه رفتیم منظره بی نظیری داشت اما چشممان به یک گله سگ ولگرد افتاد، ترسیدیم که به ما حمله کنند سریع به پایین تپه ها آمدیم و از آقای مسوول پرسیدیم:چرا اینجا دیوار و حصار ندارد؟ این سگ ها اینجا چه کار می کنند؟ 
در پاسخ گفت: قسمت هایی از تپه در مالکیت اشخاص هست و اهالی برای رفت و آمد خود اجازه حصار یا دیوار کشی نمی دهند، در خصوص سگ ها هم گفت غیر از سگ ها حیواناتی چون روباه، شغال، جوجه تیغی، مار و عقرب هم دارد که علیرغم چندین بار مکاتبه با ارگان های مربوطه اقدامی برای دفع آنها صورت نگرفته است. 
راستی بماند که شنیدیم قبلاً، یعنی همین چند ماه پیش بعضی ضلع های اطراف تپه های سیلک دارای حصار و دوربین های مداربسته بوده که به سرقت رفته، البته علت آن با این همه مشکلات و معضلات کاملا مشخص است. 
به سراغ اهالی رفتم، دل اهالی از مسوولین پر بود، ولی حرف اول و آخرشان این بود یا زمین های ما را بخرید یا اجازه دهید ما بسازیم. 
به آنها گفتم پس این همه ساخت و ساز اطراف سیلک چیست، آنها گفتند اکثراً بدون مجوز و خارج از اصول مهندسی است. 
گفتم پس نقش شهرداری چه می شود؟ در پاسخ گفتند: شهرداری تنها می گوید اگر بدون مجوز و پروانه بسازید بعداً جریمه می شوید. 

راهی بازار کاشان شدم، از قبل می دانستم که بازار کاشان در دل خود بیش از ۵۰ اثر منحصر به فرد که از آن ۲۷ اثر مجزا ثبت ملی شده اند وجود دارد. 
چند قدمی که برداشتم به مغازه ای برخوردم که داشت ساخت و ساز می کرد، دور از چشم میراث دوستان سقف و پایه و هرچه که از قدمت این مغازه که پاره تن این بازار بود را از ریشه در آورده بود، کمی جلوتر رفتم، باز مورد مشابه دیگر و باز تخلفی دیگر. 
از برخی کسبه که مشخص بود به میراث فرهنگی علاقه مند هستند پرسیدم، اینجا جزء میراث فرهنگی نیست؟ گفتن بله هست. 
پرسیدم پس اداره میراث فرهنگی کجاست؟ چرا با کسانی که اینطور به تخریب بازار تاریخی افتاده اند برخورد نمی کنند؟ 
گفتند: اداره میراث فرهنگی هر روز در بازار حضور دارد و این مسائل را می بینند هر روز عکس می گیرند و شکایت می کنند اما فکر می کنیم زورشان نمی رسد با متخلفین برخورد کنند.

از نقش شهرداری در این قضیه نگران کننده پرسیدم که همان حرف اهالی سیلک را شنیدم. 
به ناچار دوبار به میراث فرهنگی رفتم، طی مسیر به آنجا با لپ تاپم از اینترنت اخبار میراث فرهنگی کاشان را جستجو می کردم که به این مطلب برخورد که به نقل از سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کاشان (مهران سرمدیان) نوشته بود: با توجه به روند مرمت های غیر مجاز در بازار تاریخی کاشان که به شماره ۱۲۸۴ به ثبت آثار ملی کشور رسیده است و همچنین علی‌رغم تذکرات مستمر مامورین یگان حفاظت اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کاشان و عدم توجه مالکین متخلف در بازار، این اداره توسط نیروهای اجرایی اقدام به رفع آثار تخلف خواهد کرد و هزینه های مربوط به رفع آثار تخلف از مالکین طی مراحل قانونی اخذ خواهد شد. 
همچنین وی گفته بود: سایر متخلفین که در چند سال گذشته بدون مجوز و یا برخلاف مجوز میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری در بازار و بافت تاریخی کاشان اقدام به رفع آثار تخلف نکرده اند در آینده نزدیک در انتظار اجرای احکام قضایی باشند. 
نهایتاً توانستم با سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کاشان ملاقات کنم. 
از وی در خصوص وضعیت بازار و معضلاتی که دیده بودم پرسیدم. 
وی می گوید: البته تمام نگرانی این اداره حفظ و نگهداری از میراث فرهنگی و تاریخی شهر است ولی مشکلات عدیده که از همه طرف سر راه ما قرار می گیرد مانع برخورد با متخلفین و جلوگیری از آن می شود. 
سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری کاشان در خصوص موانع و مشکلات اداره میراث فرهنگی، این شهرستان گفت: ما حدود ۸۰ پرونده قضائی در دادگستری کاشان برای تخلفات در بازار داریم که در بیشتر رای های صادره حکم به رفع آثار تخلف صادر شده اما ما هر وقت برای اجرای حکم ها رفتیم با عدم همکاری نیروی انتظامی و اینکه به دلائل سیاسی و اجتماعی الان موقع اجرای حکم نیست مواجه شدیم و یا با میانجی‌گری نهادهای مختلف اجرای این احکام به تعویق می افتد. 
از وی برای مغازه ای که اقدام به تخریب سقف و پایه های آن کرده بود توضیح خواستم که افزود: متاسفانه علی رغم چندین بار شکایت از " ر . ک " که اقدام به تخلفی بزرگ در بازار کاشان کرده است و برخلاف مندرج در قوانین در کمال تعجب از دادگستری کاشان حکم تبرعه می گیرد. 
در همین رابطه با سید محمد ناظم رضوی، شهردار کاشان، به گفت و گو نشستیم.
وی با اشاره به اینکه پیشگیری از تبعات منفی ناشی از ساخت و سازهای غیر مجاز، به لحاظ فنی از مهم ترین اهداف اجرای این طرح است، می گوید: ساخت و سازهای غیر مجاز از پرحاشیه ترین مباحث شهری است که نه تنها موجب آسیب رساندن به سیما و منظر شهری می شود بلکه روند شهرسازی را هم با مشکل مواجه می کند. 
شهردار کاشان به اجرای این طرح از طریق بخش خصوصی اشاره کرد و گفت: جلوگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز و رعایت قوانین و ضوابط شهرسازی و معماری در قالب طرح های پیشگیرانه مثمر ثمر خواهد بود. 
وی، با تاکید بر لزوم فرهنگ سازی در زمینه اجرای قوانین ساخت و ساز تصریح کرد: نظارت بر اجرای صحیح قانون مهمترین وظیفه و سرلوحه اجرای این گونه فعالیت ها است. 
و اما حسن نعناکار، معاون شهرسازی و معماری شهرداری کاشان نیز در این باره می گوید: تپه های سیلک با عرصه، حریم درجه یک، درجه دو و درجه سه تعریف شده است. 
وی ضمن اشاره به اینکه در طرح جامع تفضیلی بازنگری حریم و محدوده مشخص می شود، افزود: در حریم درجه یک و عرصه سیلک نبایستی هیچگونه ساخت و سازی صورت گیرد. 
معاون شهرسازی و معماری شهرداری کاشان ارتفاع ساخت و ساز در حریم درجه دو را تا ۵/۴ متر و حریم درجه سه را تا ۵/۷ متر، آن‌ هم بصورت محدودیتی کاملا کنترل شده با نظارت شهرداری کاشان عنوان کرد. 

وی گفت: امیواریم با متولی شدن شهرداری کاشان در حریم و عرصه تاریخی سیلک محدودیت این بنای تاریخی کاملا کنترل شده و از وضعیت نابسامان و بی نظم خارج شود. 
نعناکار، ضمن تاکید بر تلاش های بی دریغ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان در این حریم افزود: رویکرد شهرداری نیز احیای سیلک است. 
وی ضمن اشاره به فعالیت ها و صدور مجوزهای ساخت و ساز در اطراف حریم سیلک از سال ۷۸ تاکنون اذعان داشت: متاسفانه افرادی که در دوره های قبل مجوز و پروانه ساخت گرفته اند بی نظمی هایی را در این حریم ایجاد کرده اند. 
معاون شهرسازی و معماری شهرداری کاشان، به ساختمانی که به سبک یونانی در درجه دو سیلک ساخته شده است اشاره کرد و گفت: متاسفانه این سبک ساخت، معماری اسلامی و اصیل کاشان را به کلی زیر پا گذاشته است. 
به گفته وی، ورود شهرداری در حریم سیلک مانع از ساخت و سازها و صدور مجوزهایی که به این حریم صدمه وارد می کند خواهد شد. 
نعناکار در ادامه، از احیای بافت سنتی بازار تاریخی کاشان که در حال حاضر نیز توسط مسوول بافت تاریخی در حال اجرا است خبر داد و گفت: برنامه ریزی و نظارت بر ساخت و سازهای غیر مجاز و تغییر شکل سنتی در بازار کاشان از اهداف این طرح است. 
وی افزود: خط روش فعالیت ها و احیای بافت سنتی از مهمترین اقدامات شهرداری در راستای حفظ ارزش ها و معماری اصیل اسلامی کاشان است.

کاشان نیوز- عباس شافعی:  هجوم بی‌رویه ساخت و ساز در عرصه محوطه باستانی سیلک در طول سالیان کذشته  در حالی دغدغه بسیاری از کارشناسان و باستان‌شناسان و دوستداران میراث فرهنگی قرار گرفته که طبق آیین نامه قانونی سازمان میراث فرهنگی هرنوع ساخت و سازی در این عرصه ممنوع است. این درحالی است که در حریم درجه 2 محوطه باستانی سیلک نیز مهمترین یافته‌های باستان‌شناسی به‌دست آمده است با این حال هیچ کدام از این قوانین و ممنوعیت‌ها سبب نشد که از تسریع روند ساخت و سازها در اطراف این محوطه باستانی کاسته شود.
 مسعود علویان صدر معاون اسبق میراث‌ فرهنگی کشور صراحتا اعلام کرده بود که «اعتقاد نداریم حتما در حریم یک محوطه یا بنای تاریخی مانند سیلک کاشان نباید هیچ ساخت‌وسازی انجام شود، بلکه براساس ضابطه و با حفظ حرمت‌ها می‌توان ساخت‌وساز کرد». جمله‌ای که باعث موضع‌گیری باستان‌شناسان و متخصصان میراث‌فرهنگی کشور شد.
در واقع با اظهار نظر این مسئول بود که میزان ساخت و سازها در اطراف سیلک را به ‌قدری افزایش داد  که متولیان میراث‌فرهنگی نتوانستند به‌تنهایی هیچ اقدام بازدارنده‌ای برای جلوگیری از ساخت و سازها داشته باشند و شهرداری هم که تا پیش از این با احتیاط پروانه ساخت و ساز در حریم سیلک را صادر می کرد چشم خود را بر ساخت و سازهای بی رویه و بدون پروانه بست (شاید هم درآمد جریمه ماده صد برای شهرداری چشمگیر تر است و از طرفی به صدور پروانه قانونی ساخت و ساز هم متهم نمی شود!) و حجم زیادی از تجاوزات آشکار و نهان به حریم این تپه باستانی آغاز شد.
 با تغییرات مدیریتی در سازمان میراث فرهنگی کشور بار دیگر موضوع سیلک به موضوعی با اهمیت تبدیل شد و با انتخاب محمدحسن طالبیان، به معاونت این سازمان – ایشان که پیش از این مدیر بنیاد پژوهشی پارسه – پاسارگاد بوده و  به نظر می رسد به اهمیت آثاری چون تخت جمشید و سیلک واقف است – حرکتهایی تازه در راستای حمایت از سبلک آغاز شد.
اولین جلسه این حرکت جدید که تحت عنوان « کمیته نجات بخشی سیلک» آغاز شده روز گذشته در فرمانداری کاشان برگزار شد. در این جلسه همه کسانی که در طول این سالها مسئولیت داشته اند و هیچ اقدامی هم صورت نداده اند و برخی حتی در تجاوز و تهدید حریم سیلک نقش مستقیم و آشکاری هم داشته اند حضور داشتند و تفاوت  آشکاری که با قبل داشتند این بود که با تغییر فضا و شرایط سیاسی دولت همه تلاش می کنند خود را حامی سیاست های دولت جدید معرفی کننند همان هایی که با چراغ سبز معاون اسبق میراث فرهنگی مجوزهای ساخت و ساز بی رویه و آب و برق و گاز و تلفن و… را به سوی سیلک روانه کردند و نماد و برند این بی توجهی و کوتاهی در انجام وظایف سر برآوردن منزل مسکونی بی قواره و بلند ارتفاعی موسوم به کاخ میم است که با غرور و تکبر به تمدن 7 هزار ساله مردم ایران زمین دهن کجی می کند…
 در هر حال «محمد حسن طالبیان» معاون میراث‌فرهنگی کشور که چندی پیش اعلام کرده بود  شورایی مشترک از معاون استاندار، مسئولان و مدیران مختلف شهری به همراه پژوهشکده باستان‌شناسی و تعدادی از باستان‌شناسان شکل می گیرد تا از ساخت و سازهای سیلک جلوگیری کند روز گذشته اولین جلسه این گروه تحت عنوان نامی جدید که  حد اقل در ذات خود از بحرانی بودن وظعیت سیلک نشانی دارد تشکیل داد .
طالبیان  پس از  این جلسه با تمجید! از همراهی و حضور مسئولان در کمیته نجات‌بخشی و آزادسازی عرصه و حریم سیلک به خبرنگاران گفت: با جلسه‌ای که با مسئولان کاشان داشتیم خواستار صدور حکم توقف عملیات ساخت و ساز بنای مذکور( کاخ میم ) توسط شهرداری این شهرستان شدیم که مورد موافقت قرار گرفت و تا صدور حکم قضایی و نهایی اجازه فعالیت ندارد.
وی در پاسخ به سئوالی در مورد ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم سیلک به ویژه منزل مسکونی نامتعارف و معروف در این حریم بیان داشت: به طور جدی پیگیر این موضوع هستم و به هر قیمتی که باشد به نمایندگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور در این زمینه می‌ایستم که اگر نتوانیم مقابل ساخت و سازهایی که این چنین میراث گذشتگانمان را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند بایستیم، جای تأسف دارد.
وی، سیلک را موضوعی فراملی خواند و خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط خاص و بافت تاریخی و آثار ارزشمند کاشان، این شهرستان به عنوان یک طرح ویژه در سازمان میراث فرهنگی مطرح می‌شود تا اقدامات لازم و اساسی در این شهر صورت پذیرد.
ابوالفضل صدرائیه که به تازگی سکان فرمانداری کاشان را در دست گرفته در جلسه کمیته نجات بخشی سیلک  ضمن با اهمیت خواندن این اثر تاریخی و یاد کردن از آن به عنوان یک برند ارزشمند ملی گفته:« در تپه هاي سيلك كاشان كه امروز به عنوان خط كش آثار تاريخي كشور است چه اتفاق ناگواري افتاده است كه چاره كار در تشكيل كميته نجات بخشي ديده شده است.»
وی ادامه می دهد:« عدم ثبت جهاني تپه هاي سيلك طي سال هاي گذشته بايد موشكافي شود و مصوبه هيات وزيران درسال 88 را دستگاه هاي جهاد كشاورزي و راه وشهرسازي در زمينه آزاد سازي حرايم و زمين هاي معوض اقدام کنند.»وی  همكاري و تعامل مجموعه مدیران امروز  شهرستان كاشان را عاملی برای نزدیکتر شدن تپه های سیلک  به ثبت جهاني عنوان کرد..
 اینکه حرکتی جدید آغاز شده مبارک است و لی آنچه نگرانی همه دوستداران هویت ایرانی و میراث فرهنگی را تشدید می کند و « کمیته نجات بخشی سیلک » هم نمی تواند این نگرانی را التیام بخشد روابط پشت پرده و رودربایستی هایی است که بین ادارات و افراد و برخی آقایان خاص و خواص وجود دارد روابطی که بیش از دو دهه است علی رغم شعارهای و برنامه های خوب و دلسوزانه و ظاهر فریب نه تنها نتوانسته وضعیت سیلک را که به قول مهندس امینیان معاون اسبق میراث فرهنگی کشور باید به عرصه و حرايم مصوب سال 63 بازگردد ؛ بازگرداند ، بلکه هر روز در جهت عکس پیشرفت داشته ایم.
باید امیدوار بود و منتظر نتایج سریع عملی و اجرایی« کمیته نجات بخش سیلک » بود و دید که آیا وعده محکم محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور که روز گذشته با تمام قدرت و اطمینان اعلام کرد:« به طور جدی پیگیر این موضوع( کاخ میم)  هستم و به هر قیمتی که باشد به نمایندگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور در این زمینه می‌ایستم که اگر نتوانیم مقابل ساخت و سازهایی که این چنین میراث گذشتگانمان را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند بایستیم، جای تأسف دارد.» به چه سرنوشتی ختم می شود. در حالی که بر روی تابلویی در راس تپه های سیلک نوشته شده:« خطر سقوط نزدیک نشوید !» با این شرایط در روزها و هفته های آینده باید منتظر تحولات سرنوشت سازی در حیات سیلک باشیم و ببینیم کسانی که به سیلک نزدیک شده اند و در طول سالهای گذشته به حریم قانونی و منظری سیلک تجاوز کرده اند سقوط می کنند یا همچون سالهای گذشه هر روز سیلک به پرتگاه نابودی وسقوط  نزدیکتر خواهد شد.

 

 

sialk

 

 

sialk2

معاون میراث‌فرهنگی کشور ساخت‌ وساز در حریم محوطه باستانی سیلک را با رعایت ضوابط، بلامانع اعلام کرد. در این میان باستان‌شناس معتقدند هرگونه دخل و تصرف در حرایم محوطه‌های باستانی به خصوص سیلک بر خلاف ضوابط و قوانین تعیین‌شده میراث‌فرهنگی است، و آن را مجاز نمی‌دانند.
 
به‌گزارش CHN،تپه‌های سیلک حکایت غریبی دارند! داغ کاوش‌های غیرمجاز اشیاء سفالی و انتقال آن‌ها به بازارهای عتیقه تهران و دیگر کشورها در نخستین دهه‌های قرن حاضر هنوز باقی‌ است که دست اندازی، تجاوز، خاکبرداری و باز هم کاوش‌های غیرمجاز قلب کهن‌ترین محوطه تاریخی ایران را به‌درد آورده است.‌
 
با اینکه در سال 1380، گروه کاوشگران ایرانی برای آغاز کار پژوهش، ابتدا مجبور به پاکسازی این تپه‌ها شدند انتظار می‌رفت حمایت‌های متولیان میراث‌فرهنگی مرهمی باشد برای جراحات سیلک.
 
با این وجود، چندی پیش مسعود علویان صدر معاون میراث‌فرهنگی کشور گفت: «اعتقاد نداریم که حتما در حریم یک محوطه یا بنای تاریخی مانند سیلک کاشان نباید هیچ ساخت‌وسازی انجام شود، بلکه براساس ضابطه و با حفظ حرمت‌ها می‌توان ساخت‌وساز کرد». جمله‌ای که باعث موضع‌گیری باستان‌شناسان و متخصصان میراث‌فرهنگی کشور شد.
 
«حمید فهیمی» باستان‌شناس و نخستین مدیر پایگاه پژوهشی سیلک، در این‌باره به CHN می‌گوید: «بی‌گمان ارزش و اعتبار آثار و محوطه‌‌های تاریخی و فرهنگی نیازی به بحث و توضیح ندارد، به‌ویژه اگر مخاطب آن متولیان و میراث‌بانان کشور باشند. ولی انتشار برخی از اخبار غم انگیز که حکایت از به فراموشی سپردن تدریجی این ارزش و اعتبار دارند، لزوم گوشزد کردن و یادآوری اهمیت محوطه سیلک را دوباره و چندباره می‌طلبد.»

 

او معتقد است، هرچند نمی‌توان تفاوتی میان میزان اهمیت و ارزش محوطه‌ها و آثار تاریخی و فرهنگی قائل شد، ولی این بار سخن از تپه‌های سیلک کاشان به‌میان آمده است؛ محوطه‌ای که 81 سال پیش به ثبت فهرست آثار ملی رسیده و به‌دلیل شهرت آثار منسوب به آن در مجموعه‌های خصوصی و بازار عتیقه‌جات در گوشه و کنار دنیا بر سر زبان‌ها افتاد.
 
این درحالی‌است که پیشنهاد "آندره گدار"، رئیس اداره  عتیقات وقت ایران، در سال 1312 (دو سال پس از ثبت آن در فهرست آثار ملی کشور) و با صدور ماموریت از سوی موزه لوور، توسط "رمن گیرشمن"، سیلک مورد نخستین کاوش‌های باستان شناختی قرار گرفت. در اثر کاوش‌های گیرشمن، تپه‌های سیلک (تپه‌های شمالی و جنوبی)، شش دوره با توالی فرهنگی از هزاره هفتم تا یکم پیش از میلاد توسط وی شناسایی و معرفی شد.
 
کاوش‌های گیرشمن بخش بزرگی از تپه‌های شمالی و جنوبی را دربرگرفت ولی همچنان جای کار در این محوطه وجود داشت. گیرشمن دستاورد کاوش‌های خود را در قالب دو جلد کتاب و چندین مقاله به چاپ رساند و سیلک به زودی در میان باستان شناسان ایرانی و غیر ایرانی به عنوان یکی از کلیدی‌ترین محوطه‌ها در مطالعات مقایسه‌ای شناخته شد و دوره های معرفی شده گیرشمن، سیلک 1 تا 6، در گاهنگاری‌های باستان شناسان مورد استفاده قرار گرفت.

 

حمید فهیمی:
در پرونده ثبتی سیلک که یکی از نخستین روستاهای مرکز فلات ایران را در خود جای داده، تپه‌های سیلک محوطه‌ای در دو کیلومتری شهر کاشان معرفی شده‌اند، ولی با گذشت بیش از هشتاد سال از ثبت آن، اکنون سیلک در شهر کاشان قرار گرفته است
فهیمی ادامه‌ می‌دهد: «اهمیت این محوطه از دیدگاه باستان‌شناختی باعث شد تا هفتاد سال پس از پایان کاوش‌های گیرشمن، بار دیگر باستان‌‌شناسان، این بار به سرپرستی "صادق ملک شهمیرزادی" با هدف بازنگری در دستاوردهای کار گیرشمن عازم کاشان شوند. به این ترتیب سیلک در فاصله سال های 1380 و 1385 دوباره مورد پژوهش قرار گرفت و این بار در کنار بازنگری در لایه‌نگاری گیرشمن، پژوهش‌های میان رشته‌ای نیز مورد توجه قرار گرفت و دستاورهای چشمگیری به ویژه از دوره‌های سیلک 3 و عصرآهن در تپه جنوبی به دست آمد که در قالب پنج کتاب منتشر شد.»
 
این باستان‌شناس با اشاره به اینکه پس از پایان کار کاوشگر فرانسوی در سال 1317، این تپه‌ها بارها مورد دست‌اندازی، تجاوز، خاکبرداری و کاوش‌های غیرمجاز قرار گرفتند به گونه‌ای که در سال 1380، گروه کاوشگران ایرانی برای آغاز کار پژوهش، ابتدا مجبور به پاکسازی این تپه‌ها شدند تاکید می‌کند: «مسئله تعیین حریم و عرصه تپه‌های سیلک همواره مورد بحث و جدل بوده است.»
 
مدیر پیشین پایگاه سیلک می‌افزاید: «در پرونده ثبتی این محوطه که یکی از نخستین روستاهای مرکز فلات ایران را در خود جای داده، تپه‌های سیلک محوطه‌ای در دو کیلومتری شهر کاشان معرفی شده‌اند، ولی با گذشت بیش از هشتاد سال از ثبت آن، اکنون سیلک در شهر کاشان قرار گرفته و در اثر گسترش خانه‌سازی و زمین‌های کشاورزی به‌تدریج عرصه و حریم سیلک مورد تجاوز قرار گرفت و این داستان همواره بحث مطرح میان شهرداری و میراث فرهنگی کاشان بوده است.»
 
به گفته وی یکی از گورستان‌های عصرآهنی سیلک، که برپایه کاوش‌های گیرشمن دربرگیرنده بیش از 200 گور باستانی متعلق به عصرآهن پایانی با آثاری ارزشمند از این دوره است، اکنون در زیر بلوار احداث شده مدفون است.  
 
اما رویکرد و عملکرد طرح بازنگری سیلک به سرپرستی صادق ملک شهمیرزادی به‌گونه‌ای بود که نه‌تنها توجه باستان‌شناسان و نیز مسئولین میراث فرهنگی کشور، بلکه دیگر مسئولان شهری و استانی به سیلک و اهمیت باستان شناختی و تاریخی آن معطوف شد و در کنار دستاوردهای ارزشمند پژوهشی و علمی، اقداماتی هرچند مختصر در جهت پاسداری از آن در طول سال های انجام طرح بازنگری سیلک انجام گرفت.
 
از جمله این اقدامات می توان به تعیین حریم و عرصه دوباره تپه‌های سیلک، کارکردهای حفاظتی و مرمتی در تپه های سیلک، ایجاد موزه موقت آثار مکشوفه از سیلک در کنار تپه جنوبی، حفاظت یافته‌هایی از دوره سیلک 3 در سرجای خود در بخش جنوبی تپه جنوبی سیلک، ایجاد پایگاه پروژه دائمی منطقه فرهنگی سیلک در شهر کاشان، و شاید از همه مهم تر تغییر رویکرد و عملکرد میراث فرهنگی نسبت به حفاظت از حریم و عرصه این محوطه اشاره کرد.

 

با اینکه تمامی این اقدامات نوید این را می‌داد که این بار بخت سیلک باز شده و تخریب و نابودی آن دیگر دور از تصور است، ولی این خوشبینی دیری نپایید و سخن از "ساخت و ساز در حریم محوطه‌ای همچون سیلک بر اساس ضابطه و با حفظ حرمت‎ها" به میان آمده‌است! غافل از این که دخل و تصرف نه ضابطه می‌طلبد و نه حرمتی به جای می‌گذارد!
 
بر پایه تعریفی کوتاه از حریم محوطه های باستانی و تاریخی (چه منظری و چه باستان‌شناسی)، دخل و تصرف در حریم هیچیک از محوطه‌های باستانی و تاریخی کشور مجاز نیست. محوطه سیلک نه تنها از این قائده بدور نیست، بلکه شایان توجه است که برپایه پژوهش‎های انجام یافته در قالب طرح بازنگری سیلک، آثار فرهنگی و باستانی سیلک به تپه‎های سیلک شمالی و جنوبی محدود نیست و بسیاری از لایه‎های ارزشمند باستانی در گمانه‏های آزمایشی ایجاد شده در حریم این دو تپه شناسایی شده است.
 
فهیمی در پایان اضافه کرد: «به ‌اعتقاد من ساخت و ساز و دخل و تصرف نه تنها در حریم سیلک به هیچ عنوان مجاز نیست، بلکه شایسته است تا متولیان میراث فرهنگی در جهت آزادسازی زمین‌ها و ساخت و سازهای انجام یافته در حریم سیلک که در طول دهه‌های گذشته صورت گرفته، هرچه سریع تر اقدام کنند.»
 
پیش از این صادق ملک شهمیرزادی در گفت و گو با CHN هر گونه ساخت و ساز در حریم درجه یک محوطه باستانی سیلک را خلاف قوانین عنوان کرده بود.
به گزارش عرش نیوز،حمیدرضا زیارتی با ابراز تأسف از ساخت‌ و سازهای غیرمجاز در حریم تپه‌های سیلک اظهار داشت: عدم تعامل و همکاری میان دستگاه‌ها، باعث تعرض و ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم تپه‌های سیلک که از لحاظ تاریخی ارزش بسیاری در دنیا دارد شده است.

وی تصریح کرد: در هفته گذشته یکی از همشهریان که در حال ساخت و ساز در حریم درجه دو سیلک در شهرک امیرالمؤمنین(ع) بود در هنگام عملیات حفر چاه با یک گور خمره‌ای مواجه می‌شود که بلافاصله با تماس به مأموران میراث فرهنگی، موضوع را اطلاع می‌دهد.

این کارشناس میراث فرهنگی کاشان با تمجید از این شهروند کاشانی افزود: کار‌شناسان میراث فرهنگی پس از بازدید از محل با توجه به اهمیت کشف، کار‌شناسان باستان‌شناس و مرمت‌گر در محل مستقر شدند و پس از چند روز کاوش و استحکام‌بخشی اولیه، خمره یاد شده را از درون خاک بیرون کشیدند و برای انجام مرمت اصولی و مطالعات تکمیلی به کارگاه مرمت این اداره منتقل کردند.

زیارتی خاطرنشان کرد: این اثر تاریخی یک مدفن گور خمره‌ای متعلق به دوره اشکانیان است که ادامه مطالعات و بررسی‌های باستان‌شناسی برای کشف یافته‌ای بیشتر از جنسیت و سن اسکلت کشف شده در حال انجام است.

این کارشناس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان در خصوص رفتار این شهروند کاشانی یادآور شد: با نظر مدیر میراث فرهنگی کاشان در برنامه‌ای ویژه از این همشهری تجلیل ویژه می‌شود تا به عنوان یک الگوی تاریخ‌دوست به همشهریان معرفی شود.

وی بیان داشت: انتظار می‌رود تا با همکاری مالکان حریم محوطه باستانی سیلک و پیدا شدن موارد مشابه شاهد همراهی همشهریان و پرده‌برداری از ابهامات موجود در زمینه این مقطع از تاریخ کاشان باشیم.

زیارتی در مورد ساخت و ساز در حریم تپه‌های سیلک عنوان کرد: یک خانه در محوطه مشرف به تپه‌های سیلک به نام منزل مشیری در حال ساخت و ساز است که از چهار سال پیش مخالفت خود را با احداث هرگونه بنا در این محل اعلام کردیم.

وی افزود: در استعلامی که شهرداری از این اداره داشت تنها اجازه دیوارکشی در محدوده زمین ملکی صادر شد و این امر باعث شد تا مالک اقدام به گودبرداری غیرمجاز کند که در زمان گودبرداری شاهد خرده سفال‌های متعددی بودیم که جز افسوس و اندوه دستاوردی دیگر برای‌مان به دنبال نداشت.

این کارشناس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان با بیان اینکه در زمان آغاز عملیات گودبرداری اقدام به شکایت حقوقی کردیم و دادستانی حکم به توقف و تعطیلی پروژه داد تصریح کرد: در چهار بار حکمی که توسط مأموران نیروی انتظامی ابلاغ شد به دلیل اینکه میراث فرهنگی قوه مجریه نیست حتی شاهد تعطیلی نصف روزه پروژه نبودیم و در این مسیر مسئولان ذی‌صلاح نیز ما را یاری نکردند.

وی ادامه داد: انتظار داشتیم تا حداقل شهرداری به عنوان بازوی اجرایی وارد عرصه شود و از تجاوز و تخریب آثار تاریخی جلوگیری کند.

زیارتی در ادامه از شکایت مالک علیه پرونده تشکیل شده سخن گفت و متذکر شد: دادگاه کاشان با توجه به صدور پروانه ساخت منزل مسکونی توسط شهرداری کاشان به این ملک، مالک را تبرئه کرد که پس از صدور این حکم اعتراض خود را به رأی صادره اعلام کردیم و پرونده به دادگاه تجدید نظر استان ارسال شده است.

وی با بیان اینکه چگونه بدون توجه به استعلامات میراث فرهنگی پروانه صادر شده است جای سؤال دارد ابراز داشت: این پروانه برای بخشی از این زمین که در حریم درجه دوم سیلک بوده، صادر شده است ولی تخلف ساخت آن مورد توجه قرار نگرفته و خبری از دال‌گزاری شهرداری نیز نبوده است.

کارشناس میراث فرهنگی گفت: از منظری دیگر این پروانه برای ساخت یک طبقه و آن هم ارتفاع زیر پنج متر صادر شده که متأسفانه ارتفاع ساخت گنبدهای این بنا از ۱۴ متر هم تجاوز کرده است و مانع بزرگی برای ثبت جهانی سیلک است و تمام توان خود را برای دریافت رأی تخریب بنا به کار بسته‌ایم تا از این ظلم تاریخی به آثار تاریخی کاشان جلوگیری کنیم.

وی در مورد ساخت و ساز همشهریان در حریم تپه‌های سیلک اذعان داشت: همان‌طور که ما گذشتگان‌مان را به دلیل کم‌توجهی به این اثر تاریخی مورد نکوهش قرار می‌دهیم تاریخ و آیندگان نیز ما را از این نظر مورد سرزنش قرار خواهند داد.

زیارتی با اشاره به یکی از وجوه نامگذاری سال ۹۳ به عنوان سال فرهنگ تأکید کرد: باید تلاش کنیم تا فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی خود را تقویت و ترویج کنیم و حفاظت و پاسداری از داشته‌های فرهنگی‌مان را جدی بگیریم نه به دست خودمان آنها تخریب سازیم و به این بیاندیشیم که مردم آینده در مورد ما چه فکر خواهند کرد
به دلیل ساخت و سازهای غیر مجاز در حریم، این تپه هنوز در فهرست آثار جهانی یونسکو ثبت نشده است

حریم تپه سیلک آزاد می‌شود

متاسفانه چه باور کنیم و چه نکنیم، میراث فرهنگی به هیچ عنوان حال و روز خوشی ندارد! آثار تاریخی و تپه‌های باستانی که چندین هزار سال قدمت دارد و می‌تواند به عنوان پایگاهی جهانی ثبت و مورد توجه جهانیان قرار گیرد، به حال خود رها شده و هر روز یا خبری مبنی بر حفاری و غارت آنها به گوش می‌رسد یا نظیر تپه‌های باستانی و تاریخی سیلک کاشان که جزو نخستین سکونتگاه‌های بشری به‌شمار می‌رود به دلیل پیشروی ساخت و سازها در حریمش، تاکنون نتوانسته نام خود را در فهرست جهانی یونسکو ماندگار کند و بیم آن می‌رود که در صورت ادامه این روند، در آستانه نابودی کامل قرار گیرد.

 

همین یک هفته پیش بود که تپه‌های باستانی چغامیش در شهرستان دزفول استان خوزستان به بهانه فعالیت‌های کشاورزی تسطیح و تخریب شد؛ خبری که ابتدا با تکذیب مسئولان میراث فرهنگی خوزستان و روابط عمومی میراث کشور همراه شد، اما چند روز بعد طالبیان، معاون میراث فرهنگی کشور در جمع خبرنگاران با تائید آن، مواردی همچون نبود حریم در محوطه باستانی چغامیش را دلیل این اتفاق عنوان کرد و گفت:‌ متأسفانه 18 هزار محوطه باستانی در سطح کشور حریم ندارد که این امر نگران‌کننده است.

دی ماه سال گذشته نیز حفاری تپه باستانی بردنکان در شهرستان فارسان چهارمحال و بختیاری توسط حفاران غیرمجاز مسلح، رسانه‌ای و مشخص شد که این گروه چندین ماه بدون هیچ دردسری به حفاری و غارت این تپه چند هزار ساله مشغول بوده‌اند و تنها پس از اطلاع مردم و انتشار این خبر توسط خبرگزاری‌ها و همچنین روزنامه جام‌جم بود که مسئولان چهارمحال به تکاپو برای حفاظت از این تپه و دستگیری حفاران برآمدند که پیگیری جام‌جم تا چند ماه بعد موید این نکته بود که این تلاش‌ها نتیجه‌ای در برنداشته است.

تسطیح و تخریب توسط کشاورزان یا حفاری و تخریب و غارت به‌وسیله حفاران غیرمجاز و سودجویان، تنها مشکل تپه‌ها و محوطه‌های تاریخی و باستانی کشور نیست، بلکه در برخی موارد مشخص نشدن حریم این مناطق و نبود حفاظت جدی از آنها به گسترش دامنه ساخت و سازهای روستایی و شهری به این محوطه‌ها منجر شده که آنها را بشدت با تهدید مواجه کرده و مانعی برای ثبت جهانی آنها شده است که مناطقی همچون ارت کرمان و تپه‌های سیلک کاشان که هر دو قدمتی حدود 8000 سال دارد، از آن جمله‌اند.

به گفته مسئولان کاشان یکی از مهم‌ترین مشکلات تپه‌های باستانی سیلک وجود اراضی زیادی در عرصه و حریم درجه یک این تپه‌هاست که مالکان آن خصوصی است و آنها درصدد ساخت و بهره‌مندی از اراضی خود هستند و در مواردی با وجود غیرقانونی بودن، به این کار نیز اقدام می‌کنند که این امر به چالشی اساسی در این منطقه تبدیل شده است، زیرا از یک‌سو شکایت و اعتراض مالکان را در پی داشته، به‌طوری‌که می‌گویند یا اجازه ساخت و ساز بدهید، یا اراضی را بخرید یا زمین معاوض بدهید و از دیگر سو خرید این اراضی اعتبارات بسیار کلانی می‌خواهد که تامین آن نیز به‌راحتی امکانپذیر نیست. بنابراین اکنون پرونده‌های حقوقی زیادی در این زمینه تشکیل و شکایت‌های متعددی از هر دو سو یعنی مالکان اراضی و میراث فرهنگی صورت گرفته که در دست بررسی است.مسئولان شهری و میراث فرهنگی کاشان معتقدند رفع این چالش بزرگ، فقط با تملک و آزادسازی این اراضی امکان‌پذیر خواهد بود که آن نیز به اعتبارات کلانی احتیاج دارد.

ورود استانداری اصفهان به ماجرا

البته خوشبختانه مدتی است که استانداری اصفهان به این ماجرا ورود پیدا کرده و اخیرا نیز مصوبه‌ای از سوی استاندار این استان برای پیگیری و رفع این مشکل به تصویب رسیده است که امید می‌رود به نجات تپه‌های سیلک از خطر نابودی کمک کند.

مدیر روابط عمومی استانداری اصفهان در این باره به جام‌جم می‌گوید: موضوع تپه‌های باستانی سیلک و چگونگی رفع مشکلات و آزادسازی حرایم آن اواخر اسفند در آخرین جلسه شورای برنامه‌ریزی استانداری اصفهان در سال گذشته مطرح شد و مورد بررسی قرار گرفت.

غلامرضا غائدی‌ها با اشاره به این‌که در اولین جلسه شورای برنامه‌ریزی استانداری در سال 94 که یکشنبه هفته گذشته برگزار شد، تکلیف این مهم مشخص شد، می‌افزاید: در این جلسه و به دستور استاندار مقرر شد که 200 هکتار به محدوده شهر کاشان اضافه شود و 100 هکتار از این مساحت برای رفع مشکل تپه‌های سیلک منظور شود، به این ترتیب که زمین‌های معاوضی در این مناطق به مالکان اراضی واقع شده در حرایم تپه‌های سیلک و البته پس از کار کارشناسی و جلب رضایت آنها داده شود تا تملک و آزادسازی این حرایم صورت گیرد.وی با تاکید بر این‌که این طرح مصوبه شورای برنامه‌ریزی استانداری و واجب‌الاجراست، خاطرنشان می‌کند: بزودی این مصوبه به تمام نهادهای اجرایی استان اصفهان و کاشان ابلاغ و وارد مرحله اجرایی می‌شود.

در همین زمینه مدیر پایگاه سیلک نیز با اظهار امیدواری از این‌که این طرح بتواند به نجات تپه‌های سیلک کمک کند، به جام‌جم می‌گوید: با این حال به عقیده ما نباید به سیلک به عنوان یک اثر صرفا شهرستانی و استانی نگاه و راهکار استانی برای آن اتخاذ کرد، زیرا این اثر فقط به کاشان و اصفهان تعلق ندارد و از آنجا که نمادی از تمدن 8000 ساله ایران زمین است، متعلق به تمام ایران بوده و باید با نگاهی ملی و متفاوت به همه موضوعات و مشکلات آن پرداخت، چراکه در غیر این صورت نه تنها مشکلات رفع نمی‌شود، بلکه هر سال عمیق‌تر نیز خواهد شد.

جاوری با اشاره به ادامه روند ساخت و سازها در حرایم تپه‌های سیلک می‌افزاید: مهم‌ترین مساله این محوطه که حفاظت از آن را با مشکل جدی مواجه کرده است، قرار گرفتن اراضی مردم در حرایم تپه‌هاست که بسیاری از آنها ساخته شده و برخی نیز درصدد ساخت اراضی ساخته نشده خود هستند که گرچه شهرداری کاشان چند سالی است اجازه ساخت و ساز به آنها نمی‌دهد، اما آنها به طور شبانه به ساخت اقدام می‌کنند و آن را حق قانونی خود می‌دانند.

به گفته وی تا زمانی که حرایم تپه سیلک که از شاخص‌ترین محوطه‌های باستانی جهان است، آزاد نشود، ثبت جهانی آن امکان‌پذیر نخواهد بود، از این رو باید دخالت‌های مردم در منطقه که اکنون بسیار زیاد است به حداقل برسد.

مدیر پایگاه سیلک با بیان این‌که گمانه‌زنی برای تعیین دقیق حریم سیلک آغاز شده است، تاکید می‌کند:

تا زمانی که مردم به اهمیت سیلک و این مهم که ماندگاری آن، حفظ و بقای فرهنگ و تمدن خود آنان است، آگاه نشوند، حفاظت از آن امکان‌پذیر نخواهد بود، به همین دلیل باید حضور مردم در سیلک پررنگ شود که این امر از طریق اجرای برنامه‌ها و جشنواره‌های مختلف در سیلک امکان‌پذیر است که اکنون نیز در دستور کار این پایگاه قرار گرفته است.

معاون معماری و شهرسازی شهرداری کاشان نیز در این باره به جام‌جم می‌گوید: شهرداری تاکنون اقدامات زیادی در راستای حفاظت از سیلک انجام داده است و به طور مثال سال گذشته حدود یک میلیارد تومان برای آزادسازی بخشی از حریم سیلک به مالکان پرداخت کرد، ضمن این‌که طرح توقف ساخت و ساز در حرایم را نیز به اجرا گذاشته، اما این روند موقتی است و برای همیشه نمی‌توان به آن ادامه داد.

حسین نعناکار با بیان این‌که اکنون حدود 200 تا 300 پلاک و مقدار زیادی اراضی زراعی و باغی در حریم درجه یک سیلک وجود دارد، می‌افزاید: تاکنون از ساخت 150 قطعه در حریم جلوگیری کردیم که این امر باعث دلخوری و شکایت مالکان شده است، در حالی که دیگر بیش از این نمی‌توانیم با مردم درگیر شویم و باید چاره‌ای اساسی برای آن اندیشیده و اجرایی شود.

به گفته وی صدها میلیارد تومان نیاز است تا املاک و اراضی حاشیه سیلک تملک و آزادسازی شود و مصوبه اخیر استانداری نیز فقط در صورتی که بار اجرایی داشته باشد و بتواند این اعتبار و رضایت مالکان را جلب کند می‌تواند در رفع همیشگی مشکل سیلک چاره‌ساز باشد.

0 1
ناشناس   www.sahar@yahoo.com 1395/4/20 10:19:32

اقای م توکاخش نشسته برای کاخ خودش از هرطرف دربان هم گذاشته داره به ریش میراث و قانون و مردم کاشان میخنده اونوقت شما هم برید پرتقال فروش رو پیدا کنید

1 0
ادمین سایت سرزمین جاوید   1395/4/21 04:36:24

وظیفه سایت سرزمین جاوید آگاهی رسانی و انتشا راخبار است . برای آگاهی بیشتر می توانید به کانال سرزمین جاوید مراجعه نمائید .
telegram.me/sarzaminjavid

4 2
صادق   1394/6/25 09:47:02

با تشکر که یکی از تنهاصداهایی بودید که به این امررسیدگی کردید.این شخص که در حال ساخت خانه ای چندطبقه هست و برخلاف قوانین میراث ساخته و از رانت حکومتی برخورداره.