محل تبلیغ شما
سد گتوند یک «بمب ساعتی» است

تاریخ خبر: 1395/12/27 18:09:53

سد گتوند یک «بمب ساعتی» است

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

به گزارش تیتربرتر٬ مهدی قمشی روز چهارشنبه ۲۵ اسفند در نشست «حزب ندای ایرانیان» شعبه خوزستان٬ این هشدار را داد و گزارشی از وضعیت وخیم این سد ارائه کرد.

آقای قمشی گفت در مراحل ابتدایی ساخت سد «گتوند» به هشدار کارشناسان مبنی بر برخورد دریاچه سد به معادن نمک در پنج تا ۹ کیلومتری آن بی‌اعتنایی شد که ماحصل آن شور شدن تدریجی آب این سد است.

وی افزود برآورد‌ها از وجود ۶۰ تا ۱۲۰ میلیون تن نمک در معرض انحلال در دریاچه آب سد «گتوند» است و ۱۵ تا ۳۰ سال زمان خواهد برد تا این میزان نمک حل شود.

آن‌طور که این عضو هیات علمی دانشگاه «شهید چمران» اهواز اعلام کرده است، در سال اول تا سوم بهره‌برداری این سد حدود چهار میلیون تن نمک در آب مخزن آب حل شده است.

قمشی میزان شوری یا EC لایه‌های پائین مخزن این سد را در سال ۱۳۹۲ رقمی معادل ۱۸۵ هزار واحد اعلام کرده است.

وی توضیح داده EC آب خلیج فارس که قابل شرب نیست بین ۴۰ تا ۴۵ هزار واحد است٬ اما در حال حاضر لایه‌های پایین سد «گتوند» چندین‌ برابر شورتر از آب خلیج‌فارس است.

این کارشناس عامل بخشی از شوری آب رودخانه «کارون» را ناشی از سد «گتوند» دانست و هشدار داد «اگر آب شور و شیرین در دریاچه سد مخلوط شود کار دست ما می‌دهد و دیگر قابل کنترل نخواهد بود».

وی گفت که اگر این اتفاق رخ دهد «مثل یک بمب ساعتی در بالا دست خوزستان عمل خواهد کرد».

سد گتوند علیا که بر روی رودخانه کارون ساخته شده است، بلندترین سد خاکی ایران است و دریاچه این سد نیز دومین دریاچه مصنوعی بزرگ کشور پس از کرخه است.

این سد پایین‌ترین سد در حوزه «کارون» است که تنظیم همه آب‌های رها شده از سدهای بالادست را به عهده دارد.

علاوه بر این٬ سد «گتوند» کنترل سیلاب‌ها، ذخیره آب برای فصل خشک و در نهایت تولید انرژی برق آبی را به عهده دارد.

احداث و آب‌گیری این سد، ‌به گفته برخی کارشناسان، معضلات زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی متعددی را برای استان خوزستان به همراه داشته است.

شرکت سپاسد وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سازنده و شرکت مهاب قدس مشاور سد گتوند بوده‌اند. بخشی از سهام شرکت مهاب قدس هم متعلق به آستان قدس رضوی است.

به دنبال آبگیری سد گتوند در سال ۱۳۹۰ که گرانترین سد ایران شناخته می‌شود، هشدارهایی در خصوص نفوذ آب به داخل لایه‌های نمک در این سد مطرح شده بود.

در همین رابطه نیز اسماعیل کهرم،‌ کارشناس محیط زیست در تهران،‌ پیش از این  گفته بود که «سد گتوند موجب شوری آب کارون شده است... احداث این سد بسیاری از زمین‌های کشاورزی در استان خوزستان را بدون استفاده و نابود کرد».

 

مخالفت دانشگاهيان خوزستان با انتقال غيركارشناسانه آب بين حوضهاي از رودخانه هاي استان اعضای هيات علمی دانشگاهها٬

پژوهشگران و دانش آموختگان خوزستان در بيانيهای مخالفت خود را با هرگونه اجرای طرحهای انتقال آب بين حوضهای از سرشاخه های رودخانه های استان خوزستان بدون انجام مطالعات فنی٬ اقتصادی٬ اجتماعی و زیست محيطی اعلام کردند.

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو٬ اعضای هيات علمی دانشگاه ها٬ پژوهشگران٬ دانش آموختگان٬ کارشناسان و شرکتکنندگان در همایش «بررسی پيامدهای انتقال آب کارون» که در دانشگاه شهدید چمران اهواز برگزار شد٬ در بيانيه ای مخالفت خود را با هرگونه اجرای طرح های انتقال آب بين حوضه ای از سرشاخه های رودخانه های استان خوزستان بدون انجام مطالعات فنی٬ اقتصادی٬ اجتماعی و زیست محيطی و در نظر گرفتن حقوق شرعی و قانونی مصرفکنندگان پایين دست و طرح جامع توسعه پایدار استان خوزستان اعلام کردند. متن این بيانيه که در ۱۰ بند تنظيم شده است به شرح زیر می باشد: مشکلات منابع آب در ایران به مرزهای خطرناک و بحرانی نزدیک شده است ؛ استحصال بيش از ۸۵ درصد از منابع قابل بهره برداری٬ خشکی دریاچه ها و تالابها و نشست دشت های حاصلخيز٬ تنها گوشه ای از بلایای توسعه ی ناپایدار و سازه محور است که آینده ی کشور را تهدید میکند. غلبه رویکردهای سازه ای در مدیریت آب نه تنها منجر به تخریب توان بوم شناختی ایران شده بلکه خسارات بزرگ تر و نگرانکننده تری به وحدت ملّی٬ همبستگی و انسجام اقوام ساکن در فلات ایران زده است؛ خساراتی که بنيان های یکی از کهن ترین تمدن های بشری را به مخاطره جدی انداخته است. علی رغم این مخاطرات بزرگ و بسيار مهم٬ متأسفانه تداوم حاکميت مخرب سازه ای موجب مطرح شدن مجدد طرح های انتقال آب به فلات مرکزی ایران معروف به طرح بهشت آباد و اجرای آیين شروع به این کار توسط ریاست محترم جمهوری شده است. این در حالی است که ایشان در اولين سفر استانی خود به مردم خوزستان وعده داده بودند که انتقال آب غير شرب از سرشاخه های رودخانه های خوزستان دیگر انجام نخواهد شد٬ اما آغاز پروژه ی جنجالی٬ غير کارشناسی و غير اقتصادی بهشت آباد“ علی رغم تمامی وعده های دولتمردان٬ نگرانی جدی مردم صبور و رنج کشيده ی خوزستان را به دنبال داشته است. این مسئله سبب شد که متخصصان و دانشگاهيان خوزستان با راهبری شورای صنفی استادان دانشگاه شهيد چمران اهواز٬ پيامدهای انتقال آب کارون را در همایشی علمی٬ بررسی و نکات مهم آن را در قالب این بيانيه برای آگاهی عمومی٬ اعلام نمایند. ۱٫ ما اعضای هيئت علمی دانشگاه ها٬ پژوهشگران٬ دانش آموختگان٬ کارشناسان و همگی حضار شرکت کننده در این همایش٬ نه تنها مخالفت خود را با هرگونه اجرای طرح های انتقال آببين حوضه ای از سر شاخه های رودخانه ها بدون خبرگزاري دانشجو ­ مخالفت دانشگاهيان خوزستان با انتقال غيرکارشناسانه آب بين حوضهای از رودخانه های استان ­

انجام دادن مطالعات فنی٬ اقتصادی٬ اجتماعی و زیست محيطی و بدون در نظر گرفتن حقوق شرعی و قانونی مصرفکنندگان پایين دست و طرح جامع توسعه ی پایدار استان خوزستان٬ اعلام می داریم بلکه با تکيه بر مستندات علمی٬ اعتقاد داریم با توجه به تغيير اقليم و تداوم پدیده ی ریز گردها٬ می باید در همه ی طرح های انتقال آبی که در طول چهل سال گذشته انجام شده٬ تجدید نظر اساسی به عمل آید و با حذف صنایع و کشت های آب بر در فلات مرکزی ایران٬ زمينه ی تأمين آب شرب و بهداشتی سالم برای استان های چهارمحال و بختياری٬ خوزستان٬ اصفهان٬ یزد و کرمان و همچنين تأمين رطوبت خاک استان خوزستان که به شدت در معرض تغيير اقليم است٬ فراهم گردد٬ در این راستا لازم است دولت محترم و وزارت نيرو با مصوبه ای در شورای عالی آب به صراحت در مورد عدم تعریف و اجرای طرح های انتقال آب از این رودخانه ها به مردم اطمينان دهند و پرونده ی انتقال آب از این رودخانه ها را برای هميشه مختومه نمایند. ۲٫ شایسته است مناطق مرکزی ایران برای دستيابی به توسعه ی پایدار٬ کمبود نيازهای آبی خود را از طریق انجام دادن کارهایی همچون مدیریت تقاضا٬ بالا بردن بازده مصرف آب در بخش های مختلف٬ استفاده ی مجدد از آب های بازیافتی در بخش های صنعت و کشاورزی٬ جلوگيری از کشت محصولات با آب بری بالا٬ توسعه ی کشت های گلخانه ای و اجرای اقدامات آبخيزداری و آبخوان داری تأمين نمایند ؛ ذکر این نکته ضروری است که پرمصرف ترین محصولات کشاورزی نظير پسته و برنج و نيز آب برترین صنایع٬ نظير صنایع اوليه فلزی٬ بدون در نظر گرفتن مسئله ی کمبود آب در این مناطق٬ تنها با استدلال صادرات خوب در مورد پسته و نزدیکی به معادن در مورد فلزات٬ در محدوده ی فلات مرکزی ایران ایجاد شدهاند و این در حالی است که در همه ی نقاط دنيا٬ این صنایع پرمصرف معمولاً در کنار دریا و اقيانوس ساخته شده اند و تا حد ممکن از آب شيرین برای آن ها استفاده نمی شود. ۳٫ با توجه به اتمام کار تونل سوم کوهرنگ و انتقال ساليانه ۲۵۰ ميليون مترمکعب آب از سر شاخه های کارون به زاینده رود و انتقال ۹۸ ميليون مترمکعب از زاینده رود به استان یزد (در طرح جدید) که مشکل کمبود آب استان اصفهان را برای هميشه مرتفع خواهد کرد٬ لذا با عنایت به این نکته و با لحاظ نامه ی شماره ۴۷۶۰۳/۹۴ مورخ ۱۲/۱۰/۱۳۹۴ سازمان حفاظت محيط زیست کشور به مدیرکل محترم آب و آبفای وزارت نيرو٬ انتقال آب جدید از محل ”بهشتآباد“ به اصفهان فاقد توجيه علمی است. ۴٫ مقدار انتقال آب در نظر گرفته شده برای استان های یزد و کرمان بسيار بيشتر از کمبود آب مورد نياز این استان ها در نظر گرفته شده و در صورتی که هدف٬ صرفاً تأمين آب شرب این مناطق باشد با اطمينان می توان مقدار انتقال آب از کارون به این استان ها را کمتر از ۲۵۰ ميليون مترمکعب برآورد نمود٬) کل آب شرب و بهداشتی مورد نياز برای جمعيت چهار ميليونی هر دو استان بر مبنای استاندارد جهانی٬ سرانه ۱۵۰ ليتر در روز برای هر نفر٬ حدود ۲۲۰ ميليون مترمکعب در سال است) ؛ لذا با ملاحظه ی مسائل زیست محيطی و مصارف استان های خوزستان و چهارمحال و بختياری و مصوبه ی شورای عالی آب٬ حتی انتقال این حجم از آب فاقد توجيه است و اکيداً توصيه می شود که از راه حل های جایگزین یاد شده در بند ۲ استفاده گردد. ۵٫ درحالیکه دولت درصدد حل مشکل آب شرب و بهداشتی سال های آینده ی استان های فلات مرکزی از طریق انتقال آب از سر شاخه های کارون است٬ مردم بخش های زیادی از استان های خوزستان و چهارمحال و بختياری به عنوان استان های اصلی حوزه ی کارون٬ ساليان درازی است که از کمبود یا نبود آب سالم رنج می برند و شهرهای بزرگی همچون اهواز٬ آبادان و خرمشهر٬ آب شرب را به صورت بشکه ای خریداری میکنند٬ لذا از دولت محترم انتظار می رود مطابق وعده ی رئيس جمهور محترم٬ در درجهی اول مشکل آب شرب و بهداشتی مردم این مناطق را مورد توجه قرار دهند و اعتبارات لازم برای رفع مشکل آب شرب و بهداشتی این استان ها را تأمين کنند ؛ ذکر این نکته ضروری است که اعتبارات لازم برای تأمين آب شرب با کيفيت برای این شهرها به مراتب کمتر از اعتبار سرسام آور پروژه ی ”بهشت آباد“ است٬ پروژه ای که گفته می شود علی رغم نصف شدن ميزان آب قابل انتقال در طرح جدید٬ از حجم سد و سازه های آن چيزی کاسته نشده و این مسئله ای است که ابهام زدایی از آن بسيار ضروری به نظر میرسد. ۶٫ کم شدن آورد آب در رودخانه های کارون بزرگ و کرخه٬ سبب به خطر افتادن کيفيت آب رودخانه ی کارون٬ خشک شدن تالاب های مهمی همچون تالاب هورالعظيم٬ از بين رفتن نخلستان های اطراف شهرهای آبادان و خرمشهر به واسطه ی پيشروی آب دریا و شدت گرفتن و دائمی شدن پدیده ریزگردها شده است ؛ این معضلات زندگی نزدیک به ۵ ميليون انسان را در خوزستان شدیداً تحت تأثير قرار می دهد و بقای آینده ی خوزستان را تهدید می نماید ؛ یکی از روشهای کاهش آثار زیان بار این معضل ملی٬ تأمين حقابه ی زیست محيطی برای این رودخانه ها و عدم برداشت جدید از سرشاخه ها می باشد.   

۷  سال ۱۳۹۰ در شرایطی مانند امروز٬ علی رغم نظر همه ی کارشناسان٬ سد گتوند توسط وزارت نيرو آبگيری شد ؛ سدی که در ابتدا افتخار ملی به حساب می آمد اما اکنون می توان آن را نمادی از یک فاجعه ی ملی دانست که تفکر سازه محور بر پيکره ی منابع بسيار کم آب شيرین ایران وارد کرده است. وجود بيش از ۹ ميليون تن نمک در آب ذخيره شده در پشت سد٬ به سان یک بمب ساعتی آینده ی جلگه ی خوزستان را تهدید می کند٬ لذا ضروری تر از هر طرح انتقال آبی٬ تسریع در تأمين اعتبار و شروع عمليات علاج بخشی این سد است و اهميت این موضوع زمانی بيشتر می شود که بدانيم در صورت اجرایی شدن طرح های انتقال و کم شدن آورد آب کارون بر شوری آب٬ بيش از پيش افزوده خواهد شد. ۸٫ کيفيت آب رودخانه های کشور و خوزستان به دليل ورود پساب های مختلف در خطر جدی قرارگرفته است لذا توجه به مسائل زیست محيطی رودخانه ها و احداث و نوسازی تصفيه خانه های فاضلاب های کشاورزی و صنعتی از مهم ترین ضروریات حوزه ی منابع آب کشور و کارون بزرگ می باشد. ۹٫ با توجه به پيچيدگی مسائل و مشکلات آب در کشور٬ ایجاد وزارت آب و منابع طبيعی برای تصميم گيری در تمامی امور آب٬ حوضه های آبخيز و محيط زیست وایجاد مدیریت یکپارچه بر حوضه ی آبریز رودخانه هاپيشنهاد میگردد. ۱۰٫ دانشگاهيان و متخصصان حوزه های مختلف مرتبط با آب استان خوزستان رسماً اعلام می دارند حاضر هستند در هر مکان و زمانی که دولت محترم و یا وزارت نيرو صلاح بدانند در مناظره ای کاملاً علمی و کارشناسی که با حضور سایر متخصصان و در پيشگاه مردم شریف ایران انجام شود حضور یابند و مدارک و مستندات علمی خود را در خصوص غيرضروری٬ غيرکارشناسانه و غيراقتصادی بودن طرح “ بهشت آباد“ بيان کنند و قضاوت را در این خصوص به مردم شریف ایران واگذار نمایند. گفتنی است مقررشده این بيانيه به امضای اعضای هيات علمی دانشگاههای استان برسد.   

 

 

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

حروف تصویر