محل تبلیغ شما
کار به صرف تبعیض و آوارگی؛عسلویه،سیستان و بلوچستان

تاریخ خبر: 1395/10/12

کار به صرف تبعیض و آوارگی؛عسلویه،سیستان و بلوچستان

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

در عسلویه اطلاعیه‌ای نصب شد که طبق آن اجاره منزل مسکونی یا تجاری برای فعالیت شهروندان بلوچ، ممنوع اعلام شده بود

 

«حالا چيزي ندارم، منم زمين داشتم، يه خانه گلي داشتم که دو تا در داشت. خنک بود، قوم  داشتم، تفنگ داشتم، زن داشتم، تنور داشتم. هيچ‌کسم کارم نبود. بلوچ نه آب داره، نه درخت اما زمين خوب براي زراعت داره»؛ ديالوگ ماندگار فيلم «بلوچ»، ساخته مسعود کيميايي که شايد همين قسمت کوتاه از آن، تداعي‌گر محروميت‌هاي چندين‌ساله قوم بلوچ در کشور ما باشد؛ محروميت‌هايي که حالا با تعطيل‌شدن بسياري از مراکز صنعتي سيستان‌وبلوچستان و رشد مهاجرت شهروندان بلوچ به شهرهاي ديگر، دامنه آن گسترده‌تر شده است. حالا بلوچ‌ها، همان شهروندان ساده‌‌زيستي که گروهي آنها را «جوکي» و گروهي ديگر «کولي» مي‌خوانند، در گوشه‌وکنار ايران با مشکلات ريز‌ودرشتي دسته‌و‌پنجه نرم مي‌کنند که گاهي هويت و شأن شهروندي آنها را زير سؤال مي‌برد. مورد اخير ممانعت از اجاره خانه به شهروندان بلوچ در عسلويه، روايت تازه‌اي از محدوديت‌هاي تحميلي ايجاد‌شده براي اين افراد است که عمدتا به اميد پيداکردن شغلي به اين مناطق مهاجرت کرده‌اند
 

محدوديت‌هاي قابل انتظار
 

«خانه به کارگران بلوچ اجاره نمي‌دهند؛ اين علاوه بر محدوديت‌هاي قبليه...»؛ اين پيام يکي از فعالان کارگري در منطقه پارس‌جنوبي بوده که عکسي از يک بنر نصب‌شده در منطقه بيدخون عسلويه ارسال کرده که روي آن نوشته شده است: «در اجراي دستور مقام محترم قضائی مقرر گرديد، هيچ‌يک از مشاورين املاک و ساکنين محترم بيدخون حق واگذاري و اجاره منزل مسکوني يا تجاري جهت فعاليت مهاجرين بلوچ را به‌دليل تهيه و توزيع موادمخدر نداشته و در صورت برخورد و اعلام گزارش، وفق تدابير مقام محترم قضائی به‌شدت برخورد خواهد شد.» اين بنر منتسب به کلانتري 12 بيدخون بوده؛ منطقه‌اي نزديکي يکي از فازهاي پارس‌جنوبي که هزاران کارگر و شهروند بومي و غيربومي را در خود جاي داده است. اگرچه يک روز بعد نيروي انتظامي انتساب اين اطلاعيه را به خود تکذيب و اعلام کرد: «اين اقدام نادرست توسط دهياري و بدون ‌هماهنگي دستگاه‌هاي مسئول بوده و دستور جمع‌آوري آن صادر شده است» اما فعالان کارگري حاضر در منطقه مي‌گويند، اقدام دهياري بيدخون چندان غيرقابل انتظار نبود زيرا کارگران بلوچ مدت‌هاست از شرايط تبعيض‌آميز اجتماعي و شغلي در منطقه رنج مي‌برند. شهروندان بلوچ، اکثرا کارگران روزمزدي هستند که از حداقل‌ترين امکانات رفاهي، بهداشتي و شغلي محروم هستند؛ محروميتي که مربوط به امروز و ديروز نيست. از زادگاهشان بلوچستان که نرخ بالاي بيکاري را دارد، شروع شده و منجر به آوارگي و مهاجرتشان به شهرهاي اطراف شده است؛ سرنوشتي مشابه هزاران کارگري که به اميد دستيابي به موقعیت شغلي بهتر به مناطق آزاد آمده‌اند اما هم از محدوديت‌هاي اجتماعي برخوردارند و هم به‌دليل خارج‌بودن از شمول قانون کار از حداقل‌هاي شغلي بي‌بهره‌ هستند
 

بافت سنتي منطقه و مشکلات شهروندان بلوچ
 

بيدخون، منطقه‌اي که گفته مي‌شود حدود سه هزار و 200 خانوار دارد، نزديکي يکي از فازهاي پارس‌جنوبي بوده و تعداد زيادي از کارگراني را که براي کار به منطقه مراجعه کرده‌اند، در خود جاي داده است. منطقه‌اي با بافت فرهنگي سنتي که طبعا با ورود غيربومي‌ها با نگراني‌هاي ناشي از عدم پذيرش تفاوت‌هاي فرهنگي روبه‌رو است. يکي از فعالان رسانه‌اي منطقه درباره دلايل نصب بنري درباره ممنوعيت اجاره مسکن به شهروندان بلوچ مي‌گويد: پاي بنر نوشته شده آگاهي بيدخون اما مي‌گويند دهيار منطقه خودسرانه اقدام به اين کار کرده و براي محکم‌کاري اسم نيروي انتظامي را هم پاي بنر اطلاع‌رساني نوشته‌اند. پس از تکذيبیه نيروي انتظامي مبني‌بر انتساب اين بنر به نام آگاهي بيدخون، به دستور دادستاني اين بنر از سطح منطقه جمع‌آوري شد. خب، مي‌دانيد اينها اکثرا کارگراني هستند که براي کارهاي سخت به اين منطقه مي‌آيند و بندگان خدا، هيچ امنيت شغلي و شأن و احترامي هم در اين منطقه ندارند. انصاف نيست که با اينها چنين برخوردي شود
 

دست‌داشتن در تهيه و توزيع مواد مخدر، يکي از موارد اتهامي بود که دهياري بيدخون به‌عنوان ممنوعيت اجاره مسکن به شهروندان بلوچ به آن اشاره کرده بود. با يکي از فعالان کارگري منطقه پارس جنوبي که دراين‌باره صحبت مي‌کنيم، مي‌گويد: موردي که به آن اشاره شده، عموميت ندارد. اگر مسئله تهيه،توزيع و استعمال موادمخدر مطرح است، اين مي‌تواند بين ساير افراد بومي و غير‌بومي که در منطقه ساکن هستند هم وجود داشته باشد. برخي از کارگران براي تحمل فضاي سخت کار در عسلويه به اين تفريحات ناسالم روي مي‌آورند و اين مسئله خاص بلوچ‌ها نيست
او ادامه مي‌دهد: کارگران بلوچي که در منطقه مشغول به کار هستند، عمدتا به اين دليل که قراردادي نيستند و محل اسکاني ندارند، در خانه‌هاي مجردي به صورت گروهي زندگي کرده و اين مسئله نگراني‌هايي را براي مردم بومي منطقه که به صورت سنتي و خانوادگي زندگي مي‌کنند، به وجود آورده است

 

مشکلات کارگران بلوچ جوياي کار در مناطق آزاد
 

بلوچ‌ها عمدتا براي کارگري به منطقه عسلويه و پارس‌جنوبي مي‌آيند. کارهاي سختي که عمدتا از سوی ديگران، کمتر از آن استقبال مي‌شود، به بلوچ‌ها سپرده مي‌شود. حتي براي شکستن کوه‌ها از اين افراد استفاده مي‌شود؛ کاري که انجام آن ممکن است با ماشين‌آلات، سخت و هزينه‌بر باشد عمدتا به کارگران بلوچي که متقاضي کار هستند، سپرده مي‌شود. به اين‌شکل، با استفاده از نيروي کار ارزان هم براي پيمانکار خصوصي هزينه کمتري براي انجام کار صرف مي‌شود و هم کار سريع‌تر پيش مي‌رود
 

يکي از فعالان کارگريِ مطلع از وضعيت کارگران بلوچ شاغل در منطقه نيز در همين رابطه مي‌گويد: با وجود کارهاي سختي که به‌عهده بلوچ‌هاست، کمترين ميزان دستمزد به آنها پرداخت مي‌شود و تبعيض‌هاي شغلي بين آنها و ساير کارگران کاملا محسوس است. محروم‌بودن از امکانات حداقلي مثل خوابگاه و محل اسکان موقت، باعث‌شده بیشتر اين افراد که متأهل هم هستند، به دور از خانواده و به‌صورت گروهي در خانه‌هاي اجاره‌اي سکونت کنند. همين مسئله، باعث مي‌شود توجه به مسائل رفاهي و بهداشتي بلوچ‌ها هم از سوی واحدهاي صنعتي‌ای که در آنها مشغول به کار هستند، کاهش پيدا کند و برخي از آنها از مشکلات بهداشتي، رنج ببرند
«کارگران بلوچي که در منطقه پارس‌جنوبي، مشغول به کار هستند، اکثرا به‌صورت کارگر روزمزد در مراکز صنعتي و غيرصنعتي کار مي‌کنند؛ البته بايد بدانيد که روزمزد بودنشان به اين معني نيست که به‌صورت روزانه دستمزدشان را دريافت مي‌کنند. گاهي يک تا دو ماه طول مي‌کشد تا دستمزد اين کارگران به آنها پرداخت شود.» به گفته او در بين اين کارگران، افرادي که داراي مدارک تحصيلي ديپلم و فوق‌ديپلم هستند هم مشاهده مي‌شود؛ باوجوداين بسياري از مهاجران بلوچ که براي کار به منطقه مي‌آيند، شرايط سختي را در زمينه دستيابي به حقوق برابر کار تجربه مي‌کنند

 

گرو گرفتن کارت شناسايي ازسوی کارفرماها
 

اين فعال کارگري که در منطقه پارس‌جنوبي به‌صورت قراردادي، مشغول به‌کار است، درباره تبعيض‌هاي شغلي‌ای که بين کارگران بلوچ با ساير کارگران منطقه وجود دارد، مي‌گويد: اينها از مزايا و حقوق قانوني نظير حق بيمه، مرخصي، سنوات، عيدي، پاداش و حقوق ديگر صنفي خودشان محروم هستند. مسئله‌اي که درباره کارگران بلوچ وجود دارد و هنوز هم نمي‌دانيم علت آن چيست، گرفتن کارت‌هاي شناسايي از اين افراد براي تردد در سطح منطقه است. به اين‌صورت که کارفرما يا مسئول واحد صنعتي يا جايي‌که کارگران بلوچ براي آن کار مي‌کنند با گرو گرفتن کارت شناسايي تا پايان کار درواقع آنها را ملزم به انجام کار در بازه زماني مشخص مي‌کند
اينکه اين کارت‌ها به چه دليل از سوی پيمانکاران يا کارفرماي اصلي اين کارگران، گرو گرفته مي‌شود، مشخص نيست اما به گفته اين فعال صنعتي، يکي از دلايل آن مي‌تواند به نوع کاري که به کارگران بلوچ واگذار مي‌شود بستگي داشته باشد که بازهم دليل اين کار مبهم است و قابل‌توجيه نيست. او به نمونه‌اي هم در اين مورد اشاره مي‌کند و مي‌گويد: مثلا همين چند وقت پيش، چند نفر از همين کارگران بلوچ، از سوی نيروي انتظامي دستگير شدند، به اين‌دليل که کارت شناسايي نداشتند و کارت‌ها نزد شرکت پيمانکاري گرو بود. در نهايت نيروي انتظامي به آنها مهلت 12 ساعته داد که اگر کارت شناسايي را نياورند، دوباره دستگير مي‌شوند که بالاخره اين کارگران با پيمانکار تماس مي‌گيرند و پيمانکار با ارائه کارت شناسايي کارگرانش، مشکل را حل مي‌کند. مي‌خواهم بگويم مشکلات مهاجران بلوچ در منطقه، يکي، دو تا نيست

 

ممنوعيت عجيب آرايشگاه‌ها براي شهروندان بلوچ
 

مردم منطقه مي‌گويند، حالا چند سالي هست که مقرر شده است، مشتريان آرايشگاه‌ها با کيت مخصوص براي اصلاح مراجعه کنند. يکي از فعالان اجتماعي منطقه عسلويه مي‌گويد: چون بسياري از بلوچ‌ها از اين کيت‌ها ندارند، برخي از آرايشگرها از ورود آنها به آرايشگاه‌هايشان جلوگيري مي‌کنند. «ميگن اينها بهداشتشون خوب نيست. وسايل مخصوص هم که ندارن
 

حتي تردد بلوچ‌ها در منطقه به دلايلي نه‌چندان مبهم با مشکلات زيادي مواجه است. يکي از مردم منطقه دراين‌باره مي‌گويد: به قول يکي از دوستانمان، شايد دليل اصلي‌اش اين است که بلوچ‌ها با لباس محلي در شهر تردد مي‌کنند و اين مسئله بر تفاوت‌هاي مذهبي، قوميتي، فرهنگي و مسائل ديگري که بين بومي‌ها و غيربومي‌ها در اين مناطق وجود دارد، دامن مي‌زند
 

او مي‌گويد: هيچ عزت و احترامي براي اينها قائل نيستند. خيلي از اينها که در منطقه پارس‌جنوبي به کار روزمزدي مشغول هستند، به‌دليل اينکه کارفرما تعهدي براي تهيه خوابگاه ندارد، مجبور به اجاره خانه هستند. خانه‌هايي که عمدتا به‌صورت گروه‌هاي 10 تا 12 نفره به‌وسیله کارگران بلوچ در منطقه اجاره مي‌شود، شرايط حداقلي سکونت در مناطق حاشيه‌اي شهر را برايشان فراهم مي‌کند. بسياري از اين کارگران، حتي براي رفت‌وآمد به محل کارشان با مشکلات مالي دست به گريبان هستند که ناشي از تعهد نداشتن کارفرما يا پيمانکار به تأمين هزينه‌هاي اياب و ذهاب براي کارگران روزمزد است. اين فعال کارگري ادامه مي‌دهد: چون روستاي بيدخون، نزديکي يکي از فازهاي پارس‌جنوبي قرار دارد، بارها در مسير ترددم به محل کار، کارگران بلوچ را در حاشيه جاده ديده‌ام که با پاي پياده، فاصله طولاني را تا رسيدن به محل کارشان طي مي‌کنند و عصر هم همان مسير را با پاي پياده برمي‌گردند
 

ممنوعيت اقامت شهروندان بلوچ ونقض قانون اساسي
 

خرداد 93 بود که 200 کارگر بلوچِ شاغل در منطقه عسلويه در اعتراض به شرايط ناعادلانه شغلي خود خطاب به رئيس‌جمهوری، نامه‌اي نوشتند و خواستار بهبود وضعيت شغلي خود شدند. در اين طومار، گفته شده بود که کارگران بلوچ، بدون بيمه، قرارداد کار، خوابگاه و سه وعده غذايي و به‌صورت روزمزد استخدام مي‌شوند ولي هرگز به‌صورت روزانه، مزدي به آنها پرداخت نمي‌شود بلکه پس از چندين‌ماه، يک ماه حقوق دريافت مي‌کنند. اين کارگران از رئيس‌جمهوري خواسته‌ بودند که علاوه بر ارائه خدماتي نظير خوابگاه و سه وعده غذايي به آنها، تحت پوشش بيمه تأمين‌اجتماعي قرار بگيرند.

هدايت‌الله ميرمرادزهي، نماينده سراوان در مجلس نهم، در همان‌زمان با اشاره به اصول متعدد قانون اساسي که بر دوري از تبعيض تأکيد کرده‌اند، گفته بود: هر کس که تبعيضي عليه کارگران بلوچ قائل شود، نه‌تنها خدمتي به نظام جمهوري‌اسلامي نکرده بلکه خيانت کرده است. بااين‌حال، همچنان وضعيت بسياري از شهروندان بلوچ که امروز به غلط، مهاجران بلوچ خوانده مي‌شوند در منطقه عسلويه، روزبه‌روز بدتر مي‌شود. اصل سي‌وسوم قانون اساسي مي‌گويد: هيچ‌کس را نمي‌توان از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع کرده يا به اقامت در محلي مجبور کرد مگر در مواردي که قانون مقرر کرده است؛ حتي اگر همين يک اصل را هم بپذيريم، نصب چنين بنري در سطح منطقه براي ممانعت از اجاره مسکن به شهروندان بلوچ، نقض صريح قانون اساسي است.

وقایع اتفاقیه

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid