محل تبلیغ شما
دفن تاریخ زیر «بام کرمان»

تاریخ خبر: 1396/4/22 10:43:06

دفن تاریخ زیر «بام کرمان»

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

«هتل سازی بر میراث کرمان سایه افکنده است»، این روزها دوست‌داران میراث فرهنگی کرمان به خوبی مفهوم این جمله را می‌دانند. پروژه‌هایی که یکی پس از دیگری کلید می‌خورند تا لرزه بر اندام تاریخ چند هزار ساله ایران بیفکنند. این بار اما نوبت به نخستین سکونتگاه شهر کرمان رسیده است. قرعه فال توسعه شهری و گردشگری دست روی کوهی گذاشته که چندین غار، قلعه و باغ در حریم آن قرار داد. پروژه احداث یک مجموعه تفریحی، فرهنگی، رستوران، هتل و خدمات تجاری به نام بام کرمان که تنها یک میلیارد و 125 میلیون تومان قیمت‌ زمین آن است و اگر ساخت این مجموعه به پایان رسد پول زیادی نصیب خیلی‌ها می‌شود. پروژه‌‌ای که از سوی راه و شهرسازی به شهرداری و از شهرداری به یک پیمانکار داده شده تا این پروژه را محقق کند اما داد بسیاری از دوست‌داران میراث کرمان را درآورده و حتی 2 زنجیره انسانی برای توقف این پروژه برپا شده است. اگرچه شواهد نشان می‌دهد که اعتراض فعالان میراث کرمان مبنی بر تهدید میراث تاریخی کرمان توسط این پروژه صحت دارد اما سازمان میراث کرمان می‌گوید این پروژه در حریم تاریخی کرمان نیست و فعالیت آنها بلامانع است. 
«از قلعه دختر تا دقیانوس» عنوان کتابی است به قلم محمد دانشور، روزنامه نگار، مورخ و نخستین خبرنگار رادیو کرمان. کتابی که در آن بخشی از تاریخ و تحولات اجتماعی شهر کرمان به رشته تحریر در آمده است. دانشور در این کتاب کوه صاحب‌الزمان کرمان را که غارها و دست‌کندهای بسیار دارد، به عنوان سکونتگاه اولیه انسان‌ها معرفی کرده است. کوهی که حالا قرار است با دینامیت تخریب شود تا مجموعه‌ای تفریحی، فرهنگی، رستوران، هتل و خدمات تجاری روی آن ساخته شود. 

 


امید ابراهیمی‌پور، از دوستداران و فعالان میراث فرهنگی استان کرمان به «ابتکار» می‌گوید: «کوه صاحب الزمان، منطقه باستانی تاریخی است که چند وقتی است که برای احداث هتل و تله‌کابین آنجا را خراب می‌کنند. این ساخت و سازها و تخریب‌ها در فاصله ۱۰۰ متری بقایای یک قلعه ساسانی است که در حدود 1500سال قدمت دارد ولی هنوز ثبت ملی نشده است.» او می‌گوید: «همچنین چندین غار در آنجا وجود دارد، غارهایی که دست کند هستند و نشان می‌دهد که زندگی اولیه در شهر کرمان در آنجا بوده است.» ابراهیمی‌پور به وجود جنگل در پایین این کوه اشاره می‌کند و می‌گوید: «برای این پروژه تعداد زیادی درخت قطع شده است. همچنین در این مجموعه ۲۶۰ هکتاری آثار باستانی بی‌نظیری چون سایه‌نگاره نیمرخ انسان، قلعه سر به فلک کشیده دختر ۳۰۰۰ ساله، قلعه اردشیر، گنبدگبری ۳۰۰۰ ساله، بند مدین (سدی باستانی)، آسیاب‌های سنگی، بند مملکت (سدی باستانی)، تخت دریای قلی‌بیک، باغ دوره صفویه بیرم‌آباد و... قرار دارد.» بناهایی که خطر نابودی و تخریب آنها را تهدید می‌کند. خطری که برنامه آن از سال‌ها پیش با هدف توسعه گردشگری و تامین مسکن برای گردشگران خارجی کلید خورده است. 
هر آنچه که باید از پروژه بام کرمان دانست
5 خرداد 94 قطعه زمینی به مساحت سی هزار متر مربع در کوه‌های صاحب الزمان کرمان که بر طبق آنچه در صورتجلسه تحویل زمین و واگذاری آن نوشته شده از اراضی موات و مجهول الثبت بوده از اداره راه و شهرسازی این استان به شهرداری کرمان تحویل داده می‌شود. 
در این زمین که بر طبق آنچه که در اسناد آمده، در بخش 2 شهرستان کرمان و در مجاورت کوه‌های صاحب الزمان واقع شده، قرار است پروژه تفریحی، گردشگری بام کرمان ساخته شود. زمینی که در صورت دسترسی‌اش به آب، برق و گاز به طور متوسط متری 37 میلیون و 500 هزار تومان ارزش خواهد داشت که جمعا قیمت آن یک میلیارد و 125 میلیون تومان خواهد بود. 
براساس آنچه در قرارداد احداث این مجموعه آمده، پروژه بام کرمان در راستای اجرای سیاست‌های کلان دولت و در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و ماده 88 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مبنی بر کاهش تصدی دولت و نهادهای عمومی و واگذاری فعالیت‌‌های اجرایی پروژه‌های عمرانی به بخش خصوصی و غیر دولتی و ضوابط اجرایی بخشنامه بودجه سال 86 شهرداری‌ها کلید خورده است. اما سرانجام قرارداد احداث مجموعه تفریحی، فرهنگی، رستوران، هتل و خدمات تجاری بام کرمان با توجه به درج آگهی فراخوان داده شده در تاریخ 10 دی ماه 93 و با موافقت شورای شهر کرمان با حضور استاندرار کرمان بین شهرداری کرمان به نمایندگی ابوالقاسم سیف اللهی شهردار وقت کرمان و شرکت زیبا سازه توس گام و به نمایندگی از طرف موسسه مالی و اعتباری عسکریه منعقد شده است. 
از نامه به رهبر تا رد میراثی بودن کوه
از زمان کلید خوردن پروژه بام کرمان تا به امروز که مجریان این پروژه در حال تخریب کوه صاحب‌الزمان هستند، فعالان میراث فرهنگی کرمان دست به چندین تجمع و حتی اعتراض به مراجع قانونی زده‌اند. امید ابراهیمی‌پور که پیگیری این اعتراضات بوده، درباره آخرین وضعیت اعتراض به این پروژه به «ابتکار» می‌گوید: پیگیری‌های زیادی انجام داده‌ایم، حتی نامه‌ای به رهبری نوشتیم و رهبری نامه را برای پیگیری به دادگستری فرستاده است. این موضوع را از دادگستری کرمان بارها پیگیری کردم و متاسفانه بازرسان از کوه، حریم قلعه‌ و جنگل بازدید کردند و گفتند نامه‌ای به شما خواهیم داد که جلوی پروژه عمرانی گرفته شود ولی متاسفانه خبری نشد و گفتند که توقف پروژه امکان پذیر نیست چرا که ضرر مالی به شرکت وارد می‌شود. 
سازمان میراث فرهنگی: ادامه پروژه بام کرمان بلامانع است
اعتراضات بی‌نتیجه فعالان محیط زیست و سکوت سازمان میراث فرهنگی کرمان ما را بر آن داشت که دلیل صدور مجوز و سکوت آنها را جویا شویم، مهدی افضلی، مدیر امور روابط عمومی سازمان میراث کرمان، مشاور رسانه‌ای مدیر میراث کرمان در این باره به «ابتکار» می‌گوید: مجوزهایی که برای ساخت و ساز در کوه‌ها صادر می‌شود از سوی سازمان محیط زیست است. سازمان میراث فرهنگی نیز اگر قرار باشد در کوه، دره یا زمینی ساخت و ساز و تخریبی صورت گیرد بررسی‌های میدانی را انجام می‌دهد تا در صورتی که منطقه تاریخی و باستانی نباشد و بقایای از آثار تاریخی در آنجا مشاهده نشود یا در حریم آثار تاریخی نباشد، مجوز برای انجام پروژه صادر شود و آغاز عملیات بلامانع است. 
او با بیان اینکه حریم‌های بناهای تاریخی توسط اداره کل سازمان میراث فرهنگی مشخص می‌شود، می‌گوید: در مورد کوه صاحب الزمان بررسی‌های میدانی از سوی سازمان میراث فرهنگی انجام شده و از نظر اداره کل میراث فرهنگی استان کرمان آغاز عملیات بلامانع بوده است. این پروژه البته مجوز از اداره کل محیط زیست کرمان را نیز دارد. 
افضلی با بیان اینکه کار سرمایه گذاری در مرتفع‌ترین بخش کرمان آغاز شده و می‌تواند منافع بسیاری برای کرمان داشته باشد، می‌گوید: به صراحت می‌توان گفت که در منطقه جنوب شرق شهر کرمان تنها یک هتل پنج ستاره وجود دارد و با توجه به اینکه در سال 92 تعداد گردشگران خارجی در کرمان 7هزار و 200 نفر بوده است و در سال 95 به 35 هزار نفر رسیده و پیش‌بینی می‌شود تعداد گردشگران خارجی تا پایان امسال به 40 هزار نفر برسد، بنابراین استان کرمان از لحاظ اقامتی با یک بحران مواجه است که اگر زودتر دست به کار نشویم گردشگری کرمان با بحران مواجه می‌شود. 
حالا اگرچه به گفته سازمان میراث فرهنگی کرمان پروژه بام کرمان در حریم بناهای تاریخی و باستانی این شهر قرار ندارد ولی شواهد نشان می‌دهد که وجود تکه پاره‌هایی از یک قلعه ساسانی در فاصله 100 متری این پروژه می‌تواند ادامه کار را متوقف کند. مجموعه هتل و تله‌کابین بام کرمان گرچه می‌تواند موجبات توسعه اقتصادی و گردشگری کرمان را افزایش دهد اما این وصله ناجور که منظر بصری باستانی شهر را تخریب کرده به مراتب بیشتر از نبود یک هتل می‌تواند در گردشگری کرمان تاثیر گذار باشد. اگرچه توسعه گردشگری بدون مکان اقامتی دشوار است اما گردشگری ایران بدون میراث تاریخی‌اش معنی ندارد.

 

 

کوه صاحب‌الزمان را دریابید

شهر کرمان نیز همچون دیگر مناطق تاریخی استان کرمان نظیر جیرفت، شهداد و میمند، منطقه‌ای تاریخی با قدمتی چندین هزار ساله است که بخشی از این تاریخ را می‌توان در منطقه کوه صاحب‌الزمان(عج) (محوطه باستانی شیوشگان) شهر کرمان جست و جو و مشاهده کرد.

 

این کوه و دامنه‌ها و حریم اطراف آن، نه تنها آثار تاریخی متعددی همچون دستکندهای منحصربه فرد طاق علی (با قدمتی بین 8 تا 12 هزار ساله)، تخت رستم (با قدمت چند هزار ساله)، قلعه دختر (با قدمت 3000 سال)، بقایای کهن دژ (3 تا ده هزار سال)، تخت دریاقلی بیک و چندین بند همچون بند مملکت را در خود جای داده و محل برگزاری برخی از آیین‌های باستانی کرمان همچون جشن سده (40 روز پیش از نوروز) و جشن تندرستان (40 روز پس از نوروز) است، بلکه به لحاظ معنوی نیز برای مردم کرمان بسیار حائز اهمیت است، چراکه در پایین دامنه‌های این کوه باستانی، مسجد بزرگ صاحب الزمان و همچنین گلزار شهدای کرمان و قبرستان تاریخی و کنونی این شهر جانمایی شده و کرمانی‌ها هر پنجشنبه به قصد برگزاری مراسم معنوی و زیارت شهدا و اهل قبور خود، راهی دامنه‌های کوه صاحب‌الزمان و محوطه‌های باستانی شیوشگان می‌شوند.

 

کوه صاحب‌الزمان که به بام کرمان معروف بوده و نماد و هویت این شهر نیز به شمار می‌رود، از یک منظر دیگر نیز برای کرمانیان قابل اهمیت است و آن قداستی است که به دلیل دفن بسیاری از پیامبران قدیم (در کتب تاریخی به دفن برخی از پیامبران در دامنه‌های کوه اشاره شده) و همچنین دفن تمام عارفان صاحب کرامات کرمان در این محدوده، برای این کوه قائل هستند. اما متاسفانه با تمامی این اوصاف و در حالی که هنوز کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه صورت نگرفته و آثار تاریخی آن تعیین حریم نشده است، چندی پیش و در یک اقدام تعجب‌برانگیز، مسئولان بلندپایه کرمان، این کوه را برای ساخت و ساز یک هتل برفراز آن و با بهای اندک، به یک سرمایه‌گذار بخش خصوصی واگذار کردند؛ اقدامی که اعتراض بسیاری از مردم کرمان، خانواده شهدا، فعالان میراث فرهنگی و کوهنوردان را به دنبال داشت؛ عمده مردم کرمان به دلیل تخریب تفریحگاه و نماد شهرشان، خانواده شهدا به خاطر اهانت به مزار عزیزانشان، میراثی‌ها به دلیل بی‌توجهی و تخریب آثار تاریخی محوطه و کوهنوردان و ورزشکاران به دلیل مسدود کردن یک مسیر کوهنورد و طبیعت‌گردی.

 

در کرمان هر کسی که به سمت کوه‌های کرمان حرکت می‌کند، وقتی از او می‌پرسند کجا بودی؟ می‌گوید مسجد، مسجد کرمان، کوه صاحب الرمان و... و همه اینها عناوینی است که با خرده فرهنگ و فرهنگ کلان ما درهم تنیده است. چشم مردم که از دور به گلدسته‌های مسجد صاحب الزمان می‌افتد، صلوات می‌فرستند و دعای تعجیل در فرج می‌خوانند. چشمشان که به کوه می‌افتد، یاد علی علیه‌السلام می‌افتند؛ طاقی که مردم سال‌ها برای آن افسانه‌ها سراییدند و سینه به سینه پاسبانی‌اش کردند و در نهایت سینه کوه را که می‌بینند به یاد شهدایی می‌افتند که چون کوه، سینه در برابر خصم اهریمن استوار کردند و گویی دادار هستی سال‌ها قبل نماد مقاومت و مردانگی‌شان را بر بالای قبور مطهرشان بنا کرده است. و امروز کرمانی‌ها سوال‌شان از مسئولان استان این است که این همه را به چه قیمتی از دست بدهیم. مباد روزی که به جای نور گنبد مسجد، یاد نورگردان کنسرت هتل بام و... بیفتیم؛ مسجد و هویت معنوی، تاریخی و طبیعی ما جای دست‌اندازی نیست.

مسئولان می‌گویند ساخت این هتل به منظور جذب و اسکان گردشگران خارجی است، اما شاید هنوز نمی‌دانند که گردشگران خارجی برای دیدن و اقامت در اماکن تاریخی و بومی ما به ایران می‌آیند و نه هتل مجللی که بهتر از آن را در کشور خود دارند. گیرم که گردشگران خارجی اقامت در هتل ساخته شده را بپسندند، آیا چقدر احتمال می‌دهید، بخواهند شب را در گورستان شهر بگذرانند، حداقل اگر کمی مطالعه داشته باشید، درمی‌یابید که آسیای جنوب شرقی‌ها ساختمانی که نزدیک گورستان باشد را شوم می‌دانند.

در هر صورت خوشبختانه مدتی است که خبر می‌رسد سرمایه‌گذار ساخت هتل، خود به دلایلی از برنامه و طرح خود عقب‌نشینی کرده و دیگر تمایلی به انجام این کار ندارد، اما مسئولان استان همچنان مصر به اجرای این طرح بوده و درصدد یافتن سرمایه‌گذاری دیگری برای اجرای طرحشان هستند و ما اکنون از رئیس هیات دولت تدبیر و امید می‌خواهیم که برای همیشه جلوی اجرای این طرح نافرجام و مخرب را گرفته و آرامش و رضایت خاطر را به شهر کرمان و دل و ذهن شهروندانش بازگردانند.

 

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

حروف تصویر