محل تبلیغ شما
بدرقه شجریان با زمزمه «مرغ سحر»،پرونده تدفین محمدرضا شجریان

تاریخ خبر: 1399/7/20

بدرقه شجریان با زمزمه «مرغ سحر»،پرونده تدفین محمدرضا شجریان

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

بدرقه با زمزمه «مرغ سحر»

آرام گرفتن سیمرغ آواز در «قاف» توس

هزاردستان موسیقی را به آغوش خاك سپردیم

صدای خسرو از فردوس می‌آيد

شجریان در آغوش فردوسی

هیمالیایی به نام «شجریان»

استاد محمدرضا شجریان با نوای «ربنا» و «مرغ سحر» در کنار فردوسی آرام گرفت ما جدا گریه کنان، ابر جدا، یار جدا

باتو می‌خوانیم در فردوس ایران

دیدارآخر

زمزمه مرغ سحر در بدرقه آفتاب

ركورد لايك در توييتر فارسي شكسته شد

 

 

بدرقه با زمزمه «مرغ سحر»

آيين تشييع و خاكسپاري زنده‌ياد محمدرضا شجريان خواننده موسيقي ايراني صبح روزگذشته برگزار شد و اين هنرمند در جوار آرامگاه فردوسي در «توس» آرام گرفت. به گزارش خبرنگار مهر، آيين تشييع و خاكسپاري مرحوم محمدرضا شجريان صبح شنبه نوزدهم مهر ماه در شهر توس و در جوار آرامگاه فردوسي برگزار شد. يكي از نكات قابل‌توجه در برگزاري اين مراسم فرآيند اطلاع‌رساني درباره تاريخ و ساعت دقيق برگزاري مراسم بود كه تا حوالي نيمه شب گذشته به تاخير افتاد.
 
مراسمي كه از جمعه به شنبه موكول شد
طبق زمان‌بندي از پيش تعيين شده قرار بود بعد از برگزاري مراسم غسل و نماز ميت در بهشت‌زهرا پيكر مرحوم شجريان بلافاصله به مشهد انتقال پيدا كرده و در همان روز مراسم خاكسپاري در آرامگاه توس برگزار شود، اما چند دقيقه مانده به پرواز گروه اول هنرمندان از تهران به سمت مشهد اعلام شد مراسم از روز جمعه به شنبه موكول شده است.
دليل اين تغيير زمان اعلام نشد اما مذاكره ميان خانواده شجريان و مسوولان برگزاري مراسم براي امكان ميزباني حداكثري از علاقه‌مندان و همزمان رعايت پروتكل‌هاي بهداشتي تا شب گذشته ادامه داشت. اين شرايط موجب شد تا عده‌اي از هنرمندان از تصميم براي حضور در مشهد در تاريخ جمعه هجدهم مهر ماه صرف‌نظر كردند تا براي شنبه در مراسم حضور داشته باشند. در همين حال خانواده شجريان با اتومبيل شخصي به سمت مشهد عازم شدند و ويديويي هم از سفر زميني خود به مشهد در فضاي مجازي به اشتراك گذاشتند.
 
تغيير مكان خاكسپاري
بعد از تغيير روز تشييع و طرح ابهامات چندباره درباره زمان قطعي خاكسپاري، صبح روز شنبه و تنها ساعتي مانده به آغاز مراسم، محل خاكسپاري نيز تغيير كرد. تصويري كه روز گذشته از مكان خاكسپاري در جوار اخوان ثالث منتشر شده بود. با وجود آنكه تا جمعه و بنابر هماهنگي با خانواده شجريان قرار بر تدفين اين هنرمند در جوار مقبره اخوان‌ ثالث بود، صبح شنبه جانمايي متفاوتي براي محل برگزاري مراسم و تدفين در محوطه توس درنظر گرفته شده كه نشان از تغيير مكان خاكسپاري دارد.
هنوز خانواده شجريان و مسوولان برگزاري توضيحي درباره اين جابه‌جايي ارايه نكرده‌اند اما اين تصميم خروجي جلسه شب گذشته ميان مسوولان برگزاري مراسم و خانواده شجريان بوده است.
هنرمندان حاضر در توس
تعدادي از هنرمندان و پيشكسوتان عرصه موسيقي از جمله حميدرضا نوربخش، سالار عقيلي، نيما جوان، پوريا اخواص، وحيد تاج، زكريا يوسفي، نيلوفر محبي، علي ثابت‌نيا، علي عابدي، حسين عليشاپور، حسين پرنيا، فاضل جمشيدي، كيوان ساكت و... طي روز گذشته و امروز با حضور در مشهد در مراسم تشييع حضور دارند. ساعت
8:30 و پس از حضور خانواده شجريان در ميان جمعيت علاقه‌مندان، پيكر محمدرضا شجريان به خانه ابدي بدرقه شد. جمعيت بالاي حاضران در مراسم رعايت پروتكل‌هاي بهداشتي را غيرممكن كرده بود و جانمايي صندلي‌ها براي استقرار مدعوين با رعايت فاصله اجتماعي نيز تاثيري در مديريت اين شرايط نداشت.
 
خاكسپاري با نواي «مرغ سحر» و «ربنا»
همخواني گاه به گاه قطعات به ياد ماندني از زنده‌ياد شجريان از ساعتي پيش از آغاز مراسم در ميان جمعيت صورت مي‌گرفت اما پس از خاكسپاري و زماني با زمزمه «مرغ سحر» در حضور همايون شجريان، اين همخواني جمعي به اوج رسيد. در لحظه خاكسپاري محمدرضا شجريان آواي «ربنا» از بلندگوهاي مستقر در محوطه توس پخش شد. بعد از مراسم تدفين حميدرضا نوربخش مديرعامل خانه موسيقي به ايراد سخنراني پرداخت و همايون شجريان نيز در سخناني كوتاه ضمن تشكر از حاضران، بابت نبود امكان حضور همه علاقه‌مندان به استاد شجريان در اين مراسم عذرخواهي كرد.
 
پيشنهاد ثبت «روز ملي موسيقي» در تقويم
حميدرضا نوربخش ضمن سخنراني در اين مراسم، از پيشنهاد ثبت روز اول مهر ماه همزمان با سالروز تولد استاد محمدرضا شجريان به نام «روز ملي موسيقي» در تقويم رسمي خبر داد. داريوش پيرنياكان نيز با قرائت پيام فرهاد فخرالديني رييس شوراي عالي خانه موسيقي از تصويب اين پيشنهاد و همچنين اهداي تنديس شجريان در جشن‌هاي خانه موسيقي خبر داد.شرايط برگزاري اين مراسم به گونه‌اي بود كه عملا شاهد دو جمعيت در محوطه توس بوديم؛ يكي محل تدفين كه حاضران در آن مهمانان ويژه، چهره‌ها و مسوولان فرهنگي و هنري بودند و ديگري جمعيت مردمي علاقه‌مندي كه پشت درهاي محوطه توس به احترام محمدرضا شجريان گرد آمده بودند. پس از آيين خاكسپاري مردم خواستار حضور همايون شجريان در ميان خود بودند كه به دليل ملاحظات بهداشتي اين امكان ميسر نشد. مراسم تشييع و تدفين محمدرضا شجريان در ساعت 10:15 دقيقه به پايان رسيد.اعتماد

 

 

آرام گرفتن سیمرغ آواز در «قاف» توس

جواد نوائیان رودسری – دیروز در محوطه باستانی توس، یک مراسم خاص برگزار شد؛ مراسمی که در نوع خود کم‌نظیر بود. به گزارش خراسان، پیکر خسرو آواز ایران، در میان بدرقه هوادارانش، به جایگاه ابدی منتقل شد و در جوار فردوسی‌بزرگ آرام گرفت. روز پنج‌شنبه گذشته، ساعتی پس از درگذشت استاد محمدرضا شجریان، فرزندش همایون اعلام کرد که با وصیت استاد و تصمیم خانواده، قصد دارند پیکر او را به زادگاهش منتقل کنند و در محوطه آرامگاه حکیم توس به خاک بسپارند. در آن لحظات، باور برخی این بود که این مراسم، روز جمعه برگزار می‌شود، اما طبق اعلام مجدد خانواده شجریان و با توجه به زمان لازم برای هماهنگی‌ها و رسیدن آن‌ها به مشهد، صبح شنبه، به عنوان میعاد تشییع‌کنندگان استاد نامدار موسیقی ایرانی تعیین شد. بدرقه از پشت نرده‌ها مراسم تشییع را با اندکی تأخیر شروع کردند؛ دقایقی بعد از ساعت هشت صبح بود که پیکر استاد شجریان بر روی دست‌های دوستان و آشنایانش به سمت آرامگاه ابدی حرکت کرد. جمعیت زیادی پشت نرده‌های محوطه آرامگاه فردوسی ایستاده بودند و تماشا می‌کردند. جلوگیری از ورود جمعیت به محل تدفین، با هدف رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی صورت گرفت؛ موضوعی که خانواده استاد عمیقاً به آن پایبند بودند و از علاقه‌مندان درخواست کردند که محل‌اعتنا و توجه آن‌ها هم قرار گیرد؛ اما پشت درهای محوطه آرامگاه، خبری از رعایت این دستورالعمل‌ها نبود؛ دست‌کم هیچ‌کس فاصله اجتماعی را رعایت نمی‌کرد و شاید امکان آن، وجود نداشت. زمزمه جدایی با «مرغ‌سحر» ابتدا قرار بود محل دفن استاد شجریان، جایی در سمت چپ آرامگاه زنده‌یاد مهدی اخوان‌ثالث باشد؛ مکانی که البته به دلیل مجاوربودن با فضای سبز، چندان مناسب به نظر نمی‌رسید؛ اما با درخواست خانواده شجریان، مکان تدفین به محلی در مجاورت کتابخانه محوطه آرامگاه فردوسی منتقل شد؛ جایی که از هر نظر، مناسب بود؛ هم به لحاظ فضای گسترده اطراف و هم از نظر چشم‌انداز مناسب در فضای محوطه. مراسم تدفین، با آرامش کامل و در حالی انجام شد که آوای ربنای استاد شجریان، از بلندگوهای محوطه آرامگاه فردوسی پخش می‌شد. هنگام مراسم تدفین، همایون شجریان و حاضران، به یاد استاد، تصنیف «مرغ سحر ناله سر کن» را زمزمه کردند؛ یک هم‌خوانی حزن‌‌انگیز که فضا را غم‌آلوده‌تر کرد. در این مراسم، به غیر از خانواده شجریان، تعدادی از هنرمندان و نام‌آوران عرصه موسیقی و سینما نیز، حضور داشتند؛ سالار عقیلی یکی از حاضران در این مراسم بود که در سخنانی کوتاه، استاد شجریان را در عرصه  موسیقی، تکرارنشدنی دانست. همه صحبت‌های همایون با پایان‌یافتن مراسم تدفین، تریبونی که پای پله‌های ساختمان اصلی آرامگاه فردوسی قرار داده شده‌بود، میزبان چهار سخنران شد که به کوتاهی جملاتی را بر زبان آوردند؛ حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، داریوش پیرنیاکان، استاد دانشگاه و موسیقی‌دان، علی‌اکبر شکارچی، استاد کمانچه و همایون شجریان. صحبت آن‌ها درباره جایگاه شجریان در هنر و موسیقی ایرانی بود؛ پیرنیاکان پیشنهاد داد که روز اول مهرماه را، روز ملی موسیقی بنامند. اما سخنان همایون شجریان، بیش از بقیه محل‌توجه واقع شد؛ کمتر از سه دقیقه صحبت کرد؛ تأثر و تألم در صدایش آشکار بود؛ با جملاتی بریده‌بریده، خطاب به حاضران در محوطه و افرادی که بیرون از آن، به سخنانش گوش می‌دادند، گفت: مردم عزیزی که تشریف آوردید، ما آرامش‌مان را از شما می‌گیریم. تمام صبر و شکیبایی ما شمایید. ممنون که با همه مخاطره‌ها آمدید و من معذرت می‌خواهم اگر این امکان نبود که در مراسم تدفین پدر شرکت کنید. من دستان شما را می‌بوسم. آرزوی من این است که همیشه سلامت و برقرار و پر از عشق و پیروز باشید.                    پیکر استاد شجریان بردوش مردم تشییع  و درجوار فردوسی به خاک سپرده شد بدرقه خسرو آواز  ایران  با  نوای  ربنا   نوید زنده روحیان-صبح شنبه است؛ چند ساعتی به وداع با خسرو آواز ایران مانده که اندک اندک جمع مستان می‌رسند، برخی با «آرام جان» و عده ای با هیجان و بعضی ها هم با چشمانی اشکبار، برای بدرقه هزاردستان و برای «پیوند مهر» با «مرغ خوشخوان» به دیار توس کهن آمده اند. مرغ سحر شده پای ثابت این چند روز اخیر، هر چند نفر جلوی در آرامگاه حکیم توس جمع شده اند و با هم این شعر را زمزمه می‌کنند. همه چیز برای وداع با استاد شجریان آماده است که از راه می‌رسد، مثل همیشه آرام و بدون هیچ تشریفاتی، بر دوش دوستدارانش، نوای لا اله الا ا... با ربنای جاودانه و عرفانی او درهم می‌آمیزد و همه زمزمه کنان به سمت خانه ابدی بزرگ مرد موسیقی ایران حرکت می‌کنند. مرغ سحر را این بار همایون دم می‌گیرد و پس از آن عشق داند که «پیغام اهل دل» با «جان جانان» چگونه از «جان عشاق» بر نهاد «آسمان عشق» پرواز کرد... با اندوهی از رفتن «سرو چمانِ» آواز سنتی ایران.به گزارش «خراسان رضوی»، روز گذشته مراسم تشییع پیکر و خاک سپاری استاد محمدرضا شجریان در آرامگاه فردوسی با حضور خانواده وی، هنرمندان، مدیران و مسئولان کشوری و استانی و البته با حضور جمعیت زیادی از دوستداران فرهنگ و هنر ایران زمین برگزار شد. آغاز این مراسم با پخش قطعاتی از تصنیف‌های مهم استاد شجریان همراه بود و پس از ورود پیکر وی، مراسم خاک سپاری با رعایت پروتکل های بهداشتی در آرامگاه ابدی او انجام شد. محل قبر قبلی که در کنار مزار اخوان ثالث جانمایی و آماده سازی شده بود به درخواست و صلاحدید خانواده شجریان تغییر و به محل جدیدی در سمت چپ آرامگاه و مقبره فردوسی انتقال یافت. در این مراسم خاک سپاری، پس از انجام رسوم و آیین های مذهبی و دینی، مرغ سحر یک بار دیگر توسط حاضران هم خوانی شد که همه این مراسم از طریق تلویزیون های بزرگ نصب شده در ورودی آرامگاه برای دوستداران استاد شجریان که بیرون از محل دفن پیکر استاد و در جلوخان حضور داشتند پخش می‌شد. پس از خاک سپاری استاد شجریان، مراسم بزرگداشت وی نیز در جوار مقبره فردوسی برگزار شد که برخی از نزدیکان استاد شجریان در آن به ایراد سخن پرداختند. پیشنهاد روز ملی موسیقی در زادروز استاد شجریان نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی ایران در این مراسم با ارائه پیشنهاد ثبت روز ملی موسیقی گفت: در تقویم جهانی روزی به نام موسیقی ثبت شده و این درحالی است که ایران این روز را در تقویم خود نداشته و چه مناسبتی بهتر از اول مهرماه زادروز استاد شجریان برای نام گذاری روز موسیقی ملی است و من از مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تقاضا دارم حتما این موضوع را پیگیری کنند تا این روز در تقویم ایران به عنوان روز موسیقی ثبت شود. وی افزود: کمتر شخصیتی را سراغ داریم که رفتنش را این چنین همه به هم تسلیت بگوییم زیرا حیات شجریان برکت بود و فوت او نیز برکات فراوانی داشت، با رفتن استاد شجریان یک ملت و فراتر از ملت ایران پیرامون این شخصیت با یکدیگر همدل شدند اما باورپذیر نیست که اسطوره هنر این سرزمین اینک در خاک آرمیده باشد زیرا استاد شجریان بر تارک تاریخ ایران ایستاده و می‌درخشد.  هزاردستان موسیقی در آغوش طبیعت همایون شجریان نیز در سخنان کوتاهی در این مراسم گفت: به نام خداوند جان و خرد، کزین برتر اندیشه بر نگذرد، همان طور که خرد، خدایی است جان هم جانی خدایی است و ای کاش در تمام جهان سایه دو بال جان و خرد در کنار یکدیگر در جهان گسترده باشد. عجب است که دل از سینه بیرون نمی آید، تمام حرفی که می‌خواهم بزنم این جا آرمیده است. وی با اشاره به مصرع «دست طبیعت! گل عمر مرا مچین» افزود: هزاردستان موسیقی را به دست طبیعت و آغوش خاک سپردیم. فرزند استاد شجریان همچنین با تقدیر از حاضران، اظهار کرد: مردم عزیزی که تشریف آوردید ما آرامش مان را از شما می گیریم، ما اعتبارمان را از شما می گیریم، تمام صبر و شکیبایی ما شمایید، ممنونم که با همه مخاطره ها آمدید و من معذرت می خواهم اگر این مکان نمی‌توانست پذیرای حضور همه شما باشد که میلیون ها نفر پدر را با دست خودشان به خاک بسپارند، من دستان شما را می بوسم، این دستانی که پدر را بدرقه می‌کنند، یکایک این دستان را می بوسم. سالار عقیلی، خواننده شناخته شده کشورمان نیز در حاشیه این مراسم گفت: استاد شجریان متعلق به مردم و همه ایرانیان در داخل و خارج از کشور است و خیلی دوست داشتیم این مراسم در کنار آنان برگزار شود اما این اتفاق به خاطر شرایط موجود امکان پذیر نشد. وی افزود: استاد شجریان یک موسیقی دان تنها نبود، او یک مجموعه بود از شخصیت، اخلاق، منش، رفتار نیک، معلومات، دانش و ارتباط با مردم که خاطرات بسیاری از ایشان داریم اما خود مردم می دانند که استاد چه گوهری بودند، متاسفم که ما چنین اسطوره ای را از دست دادیم که مادر گیتی نمونه آن را نزاده و فکر نمی کنم سال های سال ما بتوانیم نمونه دیگری از این استاد بزرگ را داشته باشیم و او برای ما تکرار نشدنی است. داریوش پیرنیاکان، استاد بنام ردیف نوازی موسیقی ایران و از نزدیکان استاد شجریان نیز در این مراسم گفت: شجریان فقط متعلق به ایران و هنرمندان ایرانی نیست بلکه متعلق به همه جهان است. وی ادامه داد: از این پس باید در شورای عالی خانه موسیقی در بزرگداشت هنرمندان و گرامی داشت آلبوم ها و آثار منتخب، جایزه یا تندیس شجریان وجود داشته باشد. طراحی مزار و تندیس با همفکری خانواده محمدی معاون هنری اداره کل ارشاد استان در گفت و گویی با ایسنا درباره تندیس استاد شجریان اظهار کرد: طراحی مزار و سردیس استاد محمدرضا شجریان باید با همفکری همایون شجریان و اداره کل میراث فرهنگی استان طراحی و آماده سازی و سپس در باره آن تصمیم‌گیری شود . وی همچنین با اشاره به این که در روزهای آینده مشکلی برای بازدید عموم مردم از مجموعه آرامگاه و مزار استاد شجریان وجود نخواهد داشت، گفت: فکر می‌کنم مهیا شدن شرایط برای حضور مردم بر مزار استاد شجریان باید بر اساس روال عادی آرامگاه و اداره کل میراث فرهنگی استان پیش رود و بعید می‌دانم در روزهای آینده مشکلی برای حضور مردم در مجموعه آرامگاه و مزار استاد شجریان وجود داشته باشد. شایان ذکر است، در این مراسم چهره هایی از جمله پرواز همای، سحر دولتشاهی، حامد بهداد، خداداد عزیزی و محسن میرزازاده نیز حضور داشتند.  خراسان

 

 

هزاردستان موسیقی را به آغوش خاك سپردیم

صبح دیروز برگزار شد هزاردستان موسیقی را به آغوش خاك سپردیم در این چند روز مشتاقان و علاقه‌مندان استاد آواز ایران، در شبکه‌های اجتماعی تصاویری از حس‌و‌حال شهر مشهد منتشر کرده بودند. تصاویری از مسیر ورودی شهر توس که عکس‌های استاد بر بیلبوردهایی قرار گرفته و نوای ربنا پخش می‌شود. گویی که توس آماده حضور پیکر اسطوره شده بود و از بلندگوهای محوطه نوای او پخش می‌شد. بسیاری از مردم حتی در نیمه‌شب نیز در این مکان بودند تا بتوانند بدرقه مناسبی برای استاد دل‌ها و «صدای مردم» داشته باشند. در جلوی آرامگاه، جایگاهی با صندلی‌ها و با فاصله‌گذاری اجتماعی چیده شده بود تا شاید فرصتی برای یک خاکسپاری باشکوه را پدید آورد، اما دل‌سوختگان آن‌چنان زیاد بودند که پشت مانع‌ها ماندند و سهم اندکی از مانتیورها داشتند. اندکی قبل از مراسم بود که خبر رسیده بود که مکان خاک‌سپاری تغییر کرده است، برخی آن را جانمایی نادرست می‌دانستند و از درخواست خانواده برای تغییر خبر دادند، سرانجام در 20‌متری محل قبلی و نزدیک‌تر به موزه فردوسی مکان آماده شد. گفته شد تنها 150 نفر توانستند در جایگاه قرار گیرند غیر از خانواده و دوستانی نظیر حامد بهداد و خانواده پورناظری‌ها، سالار عقیلی و معاون هنری –‌مجتبی حسینی‌– و... جمعی دیگر هم در این میان قرار داشتند. هنگام خاک‌سپاری «ربنای» استاد تنها اثر او که ثبت ملی و تقدیم به مردم شده است، پخش می‌شد. در همان لحظات بود که همایون شجریان با بغضی در گلو و اشک بر چشم و در میان هق‌هق خانواده، بدون بلندگو، «مرغ سحر» را خواند و ناله سر کرد و از داغی که بر دل او و بسیاری از طرفداران استاد به جا مانده است، حکایت کرد. او می‌خواند در‌حالی‌که مردم در آن‌سوتر اشک می‌ریختند و همراهش می‌خواندند. هنگامی که تلقین استاد خوانده می‌شد، آنان شنونده ببار ای باران بودند.
اندکی بعد سخنرانان جلوی آرامگاه فردوسی رفتند تا از این سوگ بگویند. به گزارش شهرآرا داریوش پیرنیاکان گفت «یک ملت همدل شدند. شجریان از ایران هم فراتر بود و به تمام فارسی‌زبانان تعلق داشت». او همچنین پیشنهاد کرد روز اول مهر که روز تولد استاد شجریان است، به نام ایشان نام‌گذاری شود.
پیرنیاکان در بخشی از سخنانش گفت که جامعه هنری و مردم باید مصرانه به دنبال این باشند که روز اول مهر به نام «روز شجریان» نام‌گذاری شود، همچنین ما باید در شورای عالی خانه موسیقی این موضوع را به تصویب برسانیم که پس از این حتما در بزرگداشت‌هایی که برای هنرمندان گرفته، آلبوم‌ها و کتاب‌هایی که منتخب می‌شوند باید تندیس شجریان را به‌عنوان هدیه ارائه کنیم. باید تندیس بسیار زیبایی ساخته و جایگزین دیگر موارد شود؛ اما در انتها پیرنیاکان گلایه‌ای را مطرح کرد که خواسته بسیاری بود «چرا برای فوت شجریان عزای عمومی اعلام نکردند؟ باید برای شجریان عزای عمومی اعلام می‌شد، چراکه شجریان متعلق به تمام مردم ایران و دنیاست؛ پس امیدوارم در سالگرد شجریان این اتفاق رخ دهد و آن روز عزای عمومی اعلام شود».
همایون شجریان که این روزها بار بزرگی بر دوش دارد، با انتخاب کلماتی در‌حالی‌که اندکی هم یادش می‌رفت توانست آن چیزی را بیان کند که بسیاری انتظارش را داشتند. او که در بهشت زهرا از قولی که برای تشییع همگانی به خانواده داده شده بود گفت و اینجا ناگزیر شد تا عذرخواهی کند، حجم اندوه و مسئولیت هم‌زمان بر دوشش سنگینی می‌کرد. او چنین گفت: «به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه برنگذرد /عجب است که دل از سینه بیرون نمی‌آید. تمام حرفی که می‌خواهم بزنم همان‌جاست. دست طبیعت گل عمر مرا مچین، هزاردستان موسیقی را به دست طبیعت سپردیم به آغوش خاک، می‌خواهم اشاره‌ای به جان بکنم، همان‌طور‌ که خرد، خرد خدایی است، جان هم پر از مهر و عشق خدایی است. ای‌کاش هر دو اینها در تمام جهان، نه‌فقط یک گوشه از این دنیا، ای‌کاش سایه دو بال دو معنا بر همه جهان گسترده باشد.
مردم عزیزی که تشریف آوردید ما آرامش و اعتبارمان را از شما می‌گیریم. تمام صبر و شکیبایی ما شمایید. ممنون که با تمام مخاطره‌ها آمدید. من معذرت می‌خواهم که اگر این امکان نمی‌توانست باشد که میلیون‌ها نفر پدر را با دست خودشان به خاک بسپارند. من دستان شما را می‌بوسم. دستانی که دلشان می‌خواست پدر را بدرقه کنند می‌بوسم. سپاسگزاری‌های بسیاری را باید انجام دهیم که می‌گذاریم در فرصت مناسب چراکه هم در حوصله شما نمی‌گنجد و هم در ذهن من منظم نیست. من فقط می‌خواهم از تک‌تک شما سپاسگزاری کنم، از سخنان پرعمقی که در اینجا بیان شد سپاسگزارم. تنها آرزویم این است که سلامت باشید، برقرار، پر از عشق –‌همان‌طور که پدر برای شما می‌خواستند‌- و پیروز باشید».
فاطمه علی‌اصغر، خبرنگار که به توس رفته بود نوشت: «اینترنت و خطوط موبایل از اول صبح قطع است. آیین مردم ایران این است، جنازه را تا قبرش تشییع می‌کنند اما پشت درهای بسته آرامگاه توس هیچ آیینی رعایت نمی‌شود. مراسم تلقین چندان برای مردمی که پیکر را ندیدند پذیرفتنی نیست. اعتراضشان دست‌زدن است. بلندگوها بی‌خیال تلقین می‌شوند؛ ببار ای باران شجریان را پخش می‌کنند. بار اول مردم همراه می‌شوند. دوباره پخش می‌شود. دوباره همراه می‌شود. بار سوم پخش می‌شود. مردم زار‌ زار گریه می‌کنند. بار پنجم پخش می‌شود. مردم عصبانی ‌می‌شوند. نمی‌دانند چه باید بکنند.‌ قبری که از دیروز کنده بودند کنار اخوان، آنی نبود که خانواده شجریان انتظار داشتند یا حتی خودش...».
سایت شهرآرا چند ساعت پس از پایان مراسم گزارش داد که خیلی‌ از مشتاقان و طرفداران او انتظار داشتند با پایان مراسم فرصت حضور در آرامگاه فردوسی و زیارت مزار استاد آواز ایران را پیدا کنند، اما گفته شد «شرایط برای بازشدن درِ مقبره استاد شجریان درحال‌حاضر وجود ندارد. مردم در روزهای عادی می‌توانند سر مزار بیایند».
این مراسم می‌توانست به شکل دیگری و با همراهی بیشتر مسئولان برگزار شود، آنان می‌توانستند همدل و همراه اندوه که حس مشترک میان خانواده شجریان و مردم بود، باشند. خیابان‌های تهران می‌توانست با مجموعه‌ای از بیلبوردهای استاد آواز ایران تزیین شود. فیلم مراسم خاک‌سپاری و تشییع جنازه می‌توانست از مانیتورهای تبلیغاتی شهر تهران پخش شود. حالا که خیابانی به نام «شجریان» نام‌گذاری نشد، اعضای شورای شهر تهران می‌توانستند به شکلی دیگر از «خسرو خوبان» یاد کنند.شرق

 

صدای خسرو از فردوس می‌آيد

آرمان ملي: به مشهد بازگشت، براي هميشه؛ در توس و در جوار آرامگاه فردوسي بزرگ و اخوان ثالث به خاک سپرده شد تا از اين خاک و اين سرزمين، شعله‌هاي آوازش گرمابخش جان‌هايي باشد که سال‌ها تشنه «فريادش» بودند؛ حالا سه خورشيد در يک خاک به هم پيوند خواهند خورد. شهر توس و آرامگاه فردوسي که از روز جمعه پيکر استاد شجريان را به انتظار مي‌کشيد، صبح ديروز شاهد تشييع و خاکسپاري پرشکوه خسرو آواز ايران بود. مسير ورودي شهر توس به تصاويري از نغمه‌خوان ربنا مزين شده و در جلوي خان آرامگاه فردوسي تصاوير مختلفي از استاد شجريان نصب شده بود. از بلندگوهاي محوطه آوازهايش پخش مي‌شد و مانيتورهايي که به منظور پخش مستقيم مراسم تعبيه شده بود، تصاوير استاد را به نمايش مي‌گذاشت.
تغيير محل خاکسپاري
در حالي که روز جمعه مزار استاد شجريان در کنار محل دفن اخوان‌ثالث آماده‌سازي و تصوير آن منتشر شده بود، اما ديروز محل دفن پيکر استاد به درخواست خانواده ايشان به دليل جانمايي نامناسب تغيير کرد و ايشان در سمت چپ مقبره فردوسي و در کنار موزه آرامگاه فردوسي تدفين شد.
همخواني مرغ سحر در مراسم خاکسپاري
در هنگام مراسم خاکسپاري همايون شجريان با همراهي خانواده و دوستان تصنيف «مرغ سحر» را بر مزار پدر همخواني کردند. همايون شجريان در مراسم تشييع و تدفين پدر اظهار کرد: حرفي که در اينجا قصد دارم عنوان کنم، اين است که هزار‌دستان موسيقي ايران را به خاک سپرديم و به اين مصرع شعر اشاره مي‌کنم «به نام خداوند جان و خرد»، همان‌طور که خرد، خرد خدايي است، جان هم، خدايي است. وي ادامه داد: ما آرامش و اعتبار خود را از شما مردم مي‌گيريم، باعث همه صبر و شکيبايي ما شما هستيد و از همه تشکر مي‌کنم که با همه سختي‌هاي موجود در مراسم تشييع و تدفين استاد شجريان شرکت کرديد. شجريان عنوان کرد: اگر اين امکان وجود داشت، ميليون‌ها نفر از شما عزيزان مي‌توانستيد در اين مراسم شرکت کنيد، من به دستان شما بوسه مي‌زنم... .
شجريان فراتر از آواز و هنر ايران بود
حميدرضا نوربخش، مديرعامل خانه موسيقي نيز با بيان اينکه شجريان فراتر از آواز و هنر ايران بود و بر تارک تاريخ خواهد ايستاد، اظهار کرد: فکر نمي‌کردم به اين زودي‌ها بزرگمرد تاريخ هنر و موسيقي ايران در اين مکان آرام گيرد. وي همچنين پيشنهاد کرد روز اول مهر که روز تولد استاد شجريان است، به نام ايشان نام‌گذاري شود. داريوش پيرنياکان، نوازنده تار، سه‌تار و رديفدان با ارائه دو پيشنهاد و يک گلايه، اظهار کرد: جامعه هنري و مردم بايد مصرانه به دنبال اين باشند که روز اول مهر به نام «روز شجريان» نام‌گذاري شود، براي دومين پيشنهاد ما بايد در شوراي عالي خانه موسيقي اين موضوع را به تصويب برسانيم که پس از اين حتما در بزرگداشت‌هايي که براي هنرمندان گرفته مي‌شود، آلبوم‌ها و کتاب‌هايي که منتخب مي‌شوند بايد تنديس شجريان را به عنوان هديه به آنها ارائه کنيم. وي ادامه داد: بايد تنديس بسيار زيبايي ساخته و جايگزين ديگر موارد شود، مانند جشنواره‌هاي سينمايي که تنديس بلورين دارند ما نيز بايد تنديس شجريان داشته باشيم؛ چراکه اين نام را تمام ايرانيان و تمام موسيقيدانان قبول دارند و هيچ کس ايرادي بر اين کار نخواهد گرفت. پيرنياکان درخصوص گلايه‌اش گفت: گلايه‌ام اين است که در کشورهاي بزرگ زماني که خواننده‌اي به اين عظمت از دنيا مي‌رود عزاي عمومي اعلام مي‌کنند، چرا براي فوت شجريان عزاي عمومي اعلام نکردند؟ بايد براي شجريان عزاي عمومي اعلام مي‌شد. سالار عقيلي، خواننده سنتي هم با بيان اينکه استاد محمدرضا شجريان تکرار‌نشدني است، اظهار کرد: همه مي‌توانند در ادامه راه استاد شجريان از آواز ايراني حمايت کنند و نگذارند اين مسير و آوازهاي ماندگار از بين برود، البته موسيقي سنتي و موسيقي اصيل ايراني ريشه در فرهنگ و سنت‌ ما دارد و مانند تخت جمشيد و سي‌و‌سه‌پل است که هيچ‌گاه فراموش نخواهند شد و هميشه مردم با آن‌ها در ارتباط هستند و به آن‌ها عشق مي‌ورزد. در پايان مراسم خانواده و همراهان استاد شجريان بار ديگر بر مزارش حضور پيدا کرده و با پدر وداع کردند.
تسليت نمايندگان براي درگذشت شجريان
در پي درگذشت استاد محمدرضا شجريان، چند نماينده مجلس در صفحات شخصي‌شان در توئيتر به اين موضوع واکنش نشان داده و پيام تسليت داده‌اند. از جمله مسعود پزشکيان که نوشت: «‏ياد و صداي جاودان خسرو آواز ايران، استاد شجريان بزرگوار در کنار نام ملت ايران در تاريخ اين سرزمين به نيکي ماندگار خواهد ماند. ‏از صميم قلب خدمت ملت شريف ايران و خانواده محترم ايشان تسليت عرض مي‌کنم.» سيد‌احسان خاندوزي نماينده تهران علي‌اصغر خاني، نماينده شاهرود، محمد رشيدي، نماينده کرمانشاه، سيد‌نظام‌الدين موسوي، نماينده تهران، علي‌اصغر عنابستاني، نماينده سبزوار، سيد‌احمد آوايي، نماينده دزفول، امان‌ا... حسين‌پور نماينده اسفراين، روح‌ا... حضرت‌پور نماينده اروميه، بهزاد عليزاده نماينده دهلران، بهزاد رحيمي نماينده سقز و بانه، سيدکاظم دلخوش، نماينده صومعه‌سرا و بابک نگاهداري رئيس حوزه رياست مجلس هم پيام تسليت منتشر کرده‌اند. نمايندگي کشورمان در ژنو از دست دادن محمدرضا شجريان را روزي غم‌انگيز براي مردم ايران توصيف کرده است
پاسخ به انتقادات درباره ممنوعيت فعاليت شجريان
يکي از انتقادات عدم‌صدور مجوز براي انتشار نواي شجريان است که ديروز وزير ارشاد با اشاره به انتشار آخرين آلبوم استاد محمدرضا شجريان با عنوان «خراسانيات» به اظهاراتي درباره ممنوعيت فعاليت‌هاي خسرو آواز ايران پاسخ داد. در متن توئيت سيد‌عباس صالحي آمده است: «آخرين آلبوم استاد شجريان با نام خراسانيات در سال 98 منتشر شد، ‏اين آلبوم را با حال و هوا و لهجه خراساني خوانده بود. ‏امروز فردوسي و اخوان با نغمه او ‏خراسانيات مي‌خوانند و مي‌نوازند. ‏يادش گرامي.»

 

شجریان در آغوش فردوسی

شهر توس و آرامگاه فردوسی که از روز جمعه پیکر استاد شجریان را به انتظار می‌کشید، صبح روز گذشته شاهد تشییع و خاکسپاری پرشکوه خسرو آواز ایران بود. دوستداران استاد که از جمعه در انتظار ورود پیکر محمدرضا شجریان و خاکسپاری ایشان در جوار فردوسی بودند ساعت‌ها پیش از آغاز رسمی مراسم خاکسپاری در جلوخان آرامگاه فردوسی حضور پیدا کرده بودند. مسیر ورودی شهر توس به تصاویری از نغمه خوان «ربنا» مزین شده و در جلوخان آرامگاه فردوسی تصاویر مختلفی از استاد شجریان نصب شده بود. از بلندگوهای محوطه آوازهای وی پخش می‌شد و مانیتورهایی که به منظور پخش مستقیم مراسم تعبیه شده بود، تصاویر استاد را به نمایش می‌گذاشت. حضور پررنگ مردم و شیوع ویروس کرونا برگزاری این مراسم را پیچیده کرده بود، اما با تمهیدات اندیشیده شده به منظور رعایت پروتکل‌های بهداشتی از جمله چیدمان صندلی‌های میهمانان با رعایت فاصله‌گذاری در داخل و خارج از محوطه آرامگاه، دوستداران استاد در فضای باز جلوخان آرامگاه فردوسی و خانواده و دوستان محمدرضا شجریان در فضای داخلی آرامگاه فردوسی به سوگ نشستند. مراسم خاکسپاری طبق اعلام قبلی از ساعت ۸ صبح آغاز و پیکر مرحوم شجریان در ساعت
۹ صبح و دقایقی پس از حضور خانواده و دوستداران وی به آرامگاه منتقل شد. پس از وداع تلخ خانواده با پدر، پیکر این هنرمند برجسته موسیقی و آواز ایران بر دوش خانواده و دوستان تشییع و در آرامگاه ابدی خود در کنار موزه آرامگاه فردوسی مشهد به خاک سپرده شد.‌ در حالی که روز جمعه مزار استاد شجریان در کنار محل دفن اخوان ثالث آماده‌سازی و تصویر آن منتشر شده بود، اما روز گذشته محل دفن پیکر استاد به درخواست خانواده ایشان به دلیل جانمایی نامناسب تغییر کرد و ایشان در سمت چپ مقبره فردوسی و در کنار موزه آرامگاه فردوسی تدفین شد. به گفته مجریان مراسم، تصمیم تغییر محل دفن محمدرضا شجریان، جمعه شب و پس از بازدید خانواده مرحوم از محل در نظر گرفته شده برای دفن ایشان و با درخواست خانواده انجام شد. در هنگام مراسم خاکسپاری همایون شجریان با همراهی خانواده و دوستان تصنیف «مرغ سحر» را بر مزار پدر همخوانی کردند. پس از خاکسپاری هزاردستان موسیقی ایران، جمعی از اهالی فرهنگ و هنرمندان کشور از جمله پورناظری‌ها، سالار عقیلی، مهدی پاکدل، وحید تاج و... با حضور بر مزار استاد شجریان به مقام این هنرمند ادای احترام کردند. همچنین جمعی از این هنرمندان با همخوانی قطعاتی از آوازهای استاد موسیقی ایران یاد و خاطره استاد شجریان را گرامی ‌داشتند.
> آرامش و اعتبار خود را از شما مردم می‌گیریم
همایون شجریان در مراسم تشییع و تدفین مرحوم استاد شجریان، اظهار کرد: حرفی که در اینجا قصد دارم عنوان کنم، این است که هزار دستان موسیقی ایران را به خاک سپردیم و به این مصرع شعر اشاره می‌کنم «به نام خداوند جان و خرد»، همان‌طور که خرد، خرد خدایی است، جان هم، خدایی است. وی ادامه داد: ما آرامش و اعتبار خود را از شما مردم می‌گیریم، باعث همه صبر و شکیبایی ما شما هستید و از همه تشکر می‌کنم که با همه سختی‌های موجود در مراسم تشییع و تدفین استاد شجریان شرکت کردید. شجریان عنوان کرد: اگر این امکان وجود داشت، میلیون‌ها نفر از شما عزیزان می‌توانستند در این مراسم شرکت کنند، من به دستان شما بوسه می‌زنم.
> شجریان فراتر از آواز و هنر ایران بود
حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی نیز در حاشیه مراسم تشییع و تدفین مرحوم استاد محمدرضا شجریان با بیان اینکه شجریان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ خواهد ایستاد، اظهار کرد: فکر نمی‌کردم به این زودی‌ها بزرگمرد تاریخ هنر و موسیقی ایران در این مکان آرام گیرد. وی ادامه داد: درخصوص شجریان چه می‌توان گفت؛ چراکه همه او را به خوبی می‌شناسند. ایشان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ ایران خواهد ایستاد. کمتر هنرمند و شخصیتی را در تاریخ می‌توان در کنار استاد شجریان نهاد که این‌گونه یک ملت را با خود همراه کند. مدیرعامل خانه موسیقی بیان کرد: وظیفه داریم فقدان استاد شجریان را به یکدیگر تسلیت بگوییم. استاد برکات فراوانی داشت. با رفتن شجریان یک ملت همدل شدند. شجریان از ایران هم فراتر بود و به تمام فارسی‌زبانان تعلق داشت. وی همچنین پیشنهاد کرد تا روز اول مهر که روز تولد استاد شجریان است، به نام ایشان نامگذاری شود.
> ابعاد موسیقایی شجریان به مانند آفتاب است
داریوش پیرنیاکان، نوازنده تار، سه تار و ردیفدان در حاشیه مراسم تشییع و تدفین مرحوم استاد محمدرضا شجریان، اظهار کرد: در آرامگاه مرد بزرگی حضور داریم که هزار سال پیش گفت، «بناهای آباد گردد خراب ز باران و ز گردش آفتاب، پی‌‎افکندم از نظم کاخی بلند نیابد ز باد ز باران گزند، نمیرم از این پس که من زنده‌ام که تخم سخن را پراکنده‌ام.» وی افزود: دیروز در فضای مجازی دیدم که یکی از علاقه‌مندان به شجریان بزرگ گفته بود، «استاد تخم هنر را پراکنده بود»؛ من از اینجا از سخن خود فردوسی که تاکید زیادی بر خرد و خردورزی دارد وام می‌گیرم و می‌گویم ابعاد موسیقایی شجریان به مانند آفتاب است. داریوش پیرنیاکان ادامه داد: این آفتاب می‌تابد و همه جا را روشن می‌کند، موسیقی استاد شجریان نیز همین‌گونه است و جای گفت‌وگو ندارد؛ من سالیان سال با این بزرگ بوده‌ام و در چندین سال، ماه‌های زیادی را با او زندگی‌ کرده‌ام و تمام ابعاد وجودی این مرد بزرگ را از نزدیک می‌شناسم و شاهد آنها بوده‌ام. این نوازنده تارعنوان کرد: دیروز همایون شجریان عزیز در تهران گفت هرکس که می‌آید یک پیامی دارد و باید مردم زمانه آن پیام را دریافت کنند، خرد در نزد ایرانیان با خردی که ناسیونالیست‌ها در دنیا مطرح کردند متفاوت است. وی گفت: ناسیونالیست‌ها خرد را با عقل یکی گرفته‌اند اما در فرهنگ باستانی ما خرد ترازوی نیک و بد است، خرد گوهری است در روان آدمی که در همه عالمیان این موجود است که با تربیت ایرانی این مورد بسیار بارورتر می‌شود. این نوازنده سه‌تار خاطرنشان کرد: زمانی که به زندگی شجریان از ابتدا تا انتها نگاهی می‌اندازیم، می‌بینیم که تمامی کارهایش بر اساس خرد و خردورزی بوده است و این پیام استاد شجریان بود که همیشه می‌گفت «موسیقی‌ای که من ارائه می‌کنم دارای اندیشه است.» پیرنیاکان اضافه کرد: خرد یکی از موضوعات بارزی است که در کار شجریان از ابتدا شروع به کارش تا به امروز که سر بر بالین خاک نهاده این مورد وجود داشته است. استاد همیشه ترازوی خرد را با خود همراه داشته و هیچ گاه در موضع‌گیری‌ها و ارائه موسیقی‌اش دچار انحراف نشد. وی بیان کرد: شجریان همه چیزش با خرد بود، با خردش حرکت کرد و پیامی که به موسیقیدان‌هایی که پس از او حضور دارند، رساند این بود که خردتان را توانا کنید و بر اساس خرد خود حرکت کنید، آنجاست که نخواهید لرزید. این ردیفدان با ارائه دو پیشنهاد اظهار نظر کرد: جامعه هنری و مردم باید مصرانه به دنبال این باشند که روز اول مهر به نام «روز شجریان» نام‌گذاری شود، برای دومین پیشنهاد ما باید در شورایعالی خانه موسیقی این موضوع را به تصویب برسانیم که پس از این حتما در بزرگداشت‌هایی که برای هنرمندان گرفته، آلبوم‌ها و کتاب‌هایی که منتخب می‌شوند باید تندیس شجریان را به عنوان هدیه ارائه کنیم. وی ادامه داد: باید تندیس بسیار زیبایی ساخته و جایگزین دیگر موارد شود، مانند جشنواره‌های سینمایی که تندیس بلورین دارند ما نیز باید تندیس شجریان داشته باشیم، چرا که این نام را تمام ایرانیان و تمام موسیقی‌دانان قبول دارند و هیچ کس ایرادی بر این کار نخواهد گرفت.
> شجریان تکرارنشدنی است
سالار عقیلی، خواننده سنتی در حاشیه این مراسم در جمع خبرنگاران ضمن تسلیت درگذشت استاد شجریان با بیان اینکه استاد محمدرضا شجریان تکرار نشدنی است، اظهار کرد: همه می‌توانند در ادامه راه استاد شجریان از آواز ایرانی حمایت کنند و نگذارند این مسیر و آوازهای ماندگار از بین رود، البته موسیقی سنتی و موسیقی اصیل ایرانی ریشه در فرهنگ و سنت‌های ما دارد و به مانند تخت جمشید و سی‌و سه‌پل است که هیچ‌گاه فراموش نخواهند شد و همیشه مردم با آن‌ها در ارتباط هستند و به آن‌ها عشق می‌روزند.
به گزارش ایسنا، در پایان مراسم خانواده و همراهان استاد شجریان بار دیگر بر مزارش حضور پیدا کردند و با پدر وداع کردند. آفتاب یزد

 

 

هیمالیایی به نام «شجریان»

یوسف خاکیان - از آن پنجشنبه شومی که خبر درگذشت استاد بزرگ موسیقی ایران عالیجناب محمدرضا شجریان که به واقع، حق بسیار بزرگی به گردن فرهنگ و هنر سرزمین ایران دارد تا امروز که دیگر خسروی آواز ایران در کنار فردوسی بزرگ آرام گرفته و با یکدیگر بزم موسیقایی - ادبیاتی بی‌نظیری را در آرامگاه‌های ابدی شان به راه انداختند و در این بین مهدی اخوان ثالث هم آنها را همراهی می‌کنند، پیامهای تسلیت بسیار زیادی از سوی اقشار مختلف مردم اعم از مسئولان و مقامات رده بالای دولتی، هنرمندان و حتی مردم عادی در فضای مجازی، خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها منتشر شده است. این فاجعه عظیم ملی آنقدر تراژیک بود که حتی خارجی‌هایی که فارسی زبان نیستند و از اهالی سرزمین ایران به حساب نمی‌آیند نیز در غم از دست دادن یکی از بزرگترین چهره‌های فرهنگی- هنری دنیا پیامهای تسلیتی را منتشر کردند. این موضوع نشان می‌دهد که استاد محمدرضا شجریان در درون قلب تک تک افرادی که او را دوست داشتند و با آوازهایش خاطرات طولانی را برای خودشان رقم زده‌اند حضوری همیشگی و جاودان داشته است، به صورتی که هر کدام از این افراد با درگذشت خسروی آواز ایران تکه‌ای از قلبشان برای همیشه از وجودشان جدا شد بخشی از آن همراه پیکر استاد به زیر خاک رفت و بخش دیگری هم همراه روح بزرگ این هنرمند بین‌المللی به آسمان پرکشید. جز این هم نمی‌توان از مردمی که سال‌های سال با مناجات آسمانی «ربنا» که بیش از ۳۰ سال
پیش به بهترین و هنرمندانه‌ترین شکل ممکن از حنجره محمدرضا شجریان اجرا شد
خاطره بازی کردند و روزه هایشان را افطار نمودند انتظار داشت. این مسئله نشان از رابطه عمیق
انسانی می‌داد که میان استاد محمدرضا شجریان و طرفداران و دوستدارانش برقرار شده بود. ارتباطی که نه در دوران زندگی پربار این هنرمند عزیز و ارزشمند گسسته شد و نه پس از این تا همیشه تاریخ از بین خواهد رفت. اما مسئله‌ای که بسیار عجیب و غریب به نظر می‌رسد این است که در میان این سیل عظیم غم که در این روزهای سخت و طاقت فرسا
بابت از دست دادن هنرمند محبوب و مردمی مانند استاد محمدرضا شجریان در وجود
تک تک ایرانیان براه افتاده و به این زودی‌ها هم
آرام نخواهد گرفت، ‌عده‌ای انگشت‌شمار که تعدادشان حتی به یک چهارم انگشتان یک دست هم نمی‌رسد، رفتاری که در خور هیچ انسانی نیست را در پیش می‌گیرند و با تریبونهایی مانند صفحه شخصی اینستاگرام که برای خود دست و پا کرده‌اند طوری سخن سر می‌دهند که تو گویی در این دنیا فقط آنها مهمند و بس. اینگونه افراد نه به سخنی که از دهانشان خارج می‌شود، می‌اندیشند و نه به عاقبت و آخر رفتاری انجام می‌دهند توجهی دارند. در طی همین دو سه روزی که مردم ایران غرق در ماتم از دست دادن هنرمند عزیز و تازه‌ سفر کرده شان بودند و هستند، فردی که متاسفانه خود را یک هنرمند می‌داند در حالی که به اندازه یک نقطه هم بویی از هنر نبرده، به خیال خام و واهی خود سعی نمود در صفحه اینستاگرامش درباره درگذشت بزرگ موسیقی ایران که بحق باید اورا بزرگ هنر ایران دانست، پست و کامنت‌هایی را منتشر کرد که بیشتر درباره خودش صدق می‌کرد، اگر نه همه ما می‌دانیم هیمالیای عظیمی مانند محمدرضا شجریان مبرا از هرگونه ناپاکی و پلشتی است. متاسفانه در این میان این فرد که در خارج از ایران زندگی میکند و همه او را با نام (الف - ت ) می‌شناسیم، عده کثیری از جوانان کم تجربه‌ای که تازه در آغاز راه زندگی خود هستند را از دیرباز همراه خود کرده، به گونه‌ای که این جوانان فکر می‌کنند هر آنچه درباره هنر تاکنون شنیده و خوانده‌اند در وجود آقای (الف - ت) جمع آوری شده و او پکیج کاملی از فرهنگ و هنر سرزمین ایران از روزگار قدیم تا امروز را در وجود خود دارد، جالب اینجاست که خودش هم چنین عقیده‌ای دارد و فکر می‌کند در عالم هنر نفر اول است و فاصله بسیار زیادی با نفر دوم و نفرات پس از او دارد، کسی هم نیست که به این جوانان بگوید این آدمی که شما لایو‌های اینستاگرامی‌اش را به نظاره می‌نشینید و در طول روز و حتی شب آهنگ هایش را زمزمه می‌کنید آن مدینه فاضله‌ای نیست که باید در پی‌اش بروید. شوربختانه‌تر اینکه متاسفانه در چنین اوضاع و شرایطی، زمانی که این جوانان که از طرفداران آقای به ظاهر خواننده هستند، الفاظ رکیک و زشتی را که این فرد درباره هنرمند محبوب سرزمینشان در اینستاگرامش منتشر می‌کند نه تنها هیچ واکنش اعتراض آمیزی به چنین کلماتی نشان نمی‌دهند، بلکه گاه به این خاطر که طرفدار او هستند همراهش می‌شوند و دل به دلش می‌دهند. جالب‌ترین قسمت ماجرا اینجاست که تو به عنوان یک فرد دوستدار موسیقی حتی اگر خودت را فرد بی‌طرفی قلمداد کنی باز هم نمی‌توانی آنچه از حنجره محمدرضا شجریان بیرون می‌آید با آنچه از حنجره آقای (الف - ت) خارج می‌شود را با یکدیگر مقایسه کنی. نه اشتباه نکنید، منظور این نیست که چنین مقایسه‌ای توهین به استاد شجریان است، چرا که چنین قیاسی حتی در فرض محال هم نمی‌گنجد، بلکه منظور این است که چنین مقایسه‌ای توهین به ذات مقدس هنر است که از لطافتی ظریف و بی‌پیرایه برخوردار است. مگر می‌شود ما درباره هنر حرف بزنیم و در میان صحبت هایمان به جایی برسیم که در آن ناپاکی وعدم رعایت شئونات انسانی و فرهنگی وجود داشته باشد؟ این در حالی است که آقای به ظاهر خواننده درباره استاد شجریان که خودش معدن بزرگی از هنر و هنرمندی است طوری سخن می‌گوید که ذات هنر مورد خدشه و بی‌احترامی قرار می‌گیرد. سوال بزرگی که از آقای (الف - ت) باید پرسید این است که آیا در محاسبات ذهنی خودت درباره این موضوع که چه کنم تا بتوانم توجه بیشتری را به خودم جلب کنم و بر طرفدارانم حتی به اندازه یک نفر هم که شده اضافه کنم، مسیر «خواهی نشوی همرنگ، رسوای جماعت شو» را در پیش گرفته ای؟ با اینکه می‌دانی رفتار و گفتارت، تو را رسواتر از رسوا می‌کند و با داشتن طرفداران به ظاهر میلیونی باز هم گوشه گیرتر از گذشته خواهی شد سعی می‌کنی رفتاری را پیش بگیری که بگویی من متفاوت‌ترین فرد این دنیای پهناور هستم. در حالیکه غافلی از این حقیقت که بزرگمردی مانند محمدرضا شجریان شبیه یک سیمرغ است که وقتی بال هایش را باز می‌کند شکوه و زیبایی اطرافش را فرسنگهای بسیار دور احاطه می‌کند، غافلی از این حقیقت که اقیانوس با یک قطره جوهر رنگی نخواهد شد و عقاب آنقدر باشکوه است که اگر گنجشکی از کنارش عبور کند به این دلیل که ریز و کوچک است دیده نمی‌شود. عقاب در اوج نشسته می‌نشیند در اوج بزرگی و شکوه. آرام و متین و بزرگوار. این یادداشت به این دلیل نوشته نشد که یکی از طرفداران صدای زیبا و جاودانه محمدرضا شجریان به شخصی که به این هنرمند دوست داشتنی توهین کرده توپ و تشر بزند که چرا به این هنرمند محبوب اهانت کرده، بلکه به این علت به رشته تحریر درآمد تا از بزرگی و باشکوه بودن مردی سخن بگوید که در کنار افتخارات بیشماری که در طول زندگی پربارش کسب کرده، پس از وداعش با دنیای فانی این افتخار بی‌نظیر نصیبش شده که در کنار یکی از بزرگترین شعرای تاریخ ایران و جهان، حکیم ابوالقاسم فردوسی، پدیدآورنده اثر بی‌نظیری چون شاهنامه در خاک آرام گیرد. سعادتی که هر هزار سال هم نصیب هر کسی خواهد شد. بدون شک و بدون هیچ طرفداری خاصی، باید بپذیریم که استاد شجریان هم لیاقت چنین افتخاری را داشته و هم ارزش و اعتبار چنین جایگاهی را هم در زمان زنده بودن و هم در زمان نبودنش در این دنیا با تمام وجود درک کرده و می‌دانسته است. بنابراین آقای (الف - ت) بدان و آگاه باش که تو هرگز نمی‌توانی با حرف‌ها و رفتارهایت حتی به اندازه ذره شنی در شخصیت و منش و بزرگی و شکوه استاد شجریان خللی وارد نمایی. چه آنکه حتی ممکن است رفتار تو باعث شود بسیاری از افرادی که تاکنون نسبت به خسروی آواز ایران بی‌تفاوت بودند پس از این به جرگه علاقمندان او پیوسته و شنوای آثارش شوند. این در حالی است که تو هر از چند گاهی آهنگ جدیدی را تولید می‌کنی تا مردم آن را بشنوند، اما مردم ترجیح می‌دهند آهنگهای قدیمی هنرمندی را بشنوند که چون از دنیا رفته دیگر نمی‌تواند آثار جدید تولید کند. حال در آن سوی میدان تو بمان با طرفدارانت و در این سوی میدان نیز ما می‌مانیم و استاد آوازخوان بی‌بدیل مان و ماتمی که خوب می‌دانیم داغش هرگز سرد نخواهد شد.آفتاب یزد

 

 

استاد محمدرضا شجریان با نوای «ربنا» و «مرغ سحر» در کنار فردوسی آرام گرفت ما جدا گریه کنان، ابر جدا، یار جدا

فاطمه امین‌الرعایا
مراسم تشییع محمدرضا شجریان در آرامگاه فردوسی برگزار و پیکر این هنرمند در کنار موزه آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شد.
مراسم خاکسپاری محمدرضا شجریان با حضور خانواده این هنرمند، جمع زیادی از مردم و تعدادی از مسئولان در توس و درکنار مقبره فردوسی، صبح شنبه‌ (19 مهر ماه) برگزار شد.
از قرار معلوم پیکر محمدرضا شجریان که قرار بود در کنار مرحوم اخوان ثالث به خاک سپرده شود، به خواست خانواده او در کنار آرامگاه فردوسی به خاک سپرده خواهد شد.
تعدادی از هنرمندان و پیشکسوتان عرصه موسیقی از جمله حمیدرضا نوربخش، سالار عقیلی، نیما جوان، پوریا اخواص، وحید تاج، زکریا یوسفی، نیلوفر محبی، علی ثابت‌نیا، علی عابدی، حسین علیشاپور، حسین پرنیا، فاضل جمشیدی و کیوان ساکت با سفر به مشهد در مراسم تشییع حضور یافته‌اند. اما از صبح زود جمعیت زیادی از هواداران این هنرمند نیز با حضور در آرامگاه فردوسی به پیشواز هنرمند خود رفته‌اند.
از روز جمعه صدها صندلی از سوی برگزارکنندگان مراسم پیش‌بینی شده بود این درحالی‌ بود که برگزارکنندگان مراسم بر رعایت پروتکل‌های بهداشتی طی مراسم بسیار تاکید داشتند. با این وجود برخی از مشایعت‌کنندگان که شمار آنها نیز کم نبود، بدون ماسک در مراسم حضور یافته بودند.
لحظاتی قبل از خاکسپاری، هم‌خوانی برخی از قطعات به یاد ماندی زنده‌یاد شجریان در میان جمعیت انجام شد. سپس همایون شجریان با حضور بر سر مزار پدرش؛ آواز مرغ سحر را برای مردم زمزمه کرد که با استقبال و همراهی مردم مواجه شد.
در ادامه پیکر محمدرضا شجریان با دعای ربنا در آرامگاه ابدی خود به خاک سپرده شد.
حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، در این مراسم با بیان اینکه شجریان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ خواهد ایستاد، گفت: فکر نمی‌کردم به این زودی‌ها بزرگ‌مرد تاریخ هنر و موسیقی ایران در این مکان آرام گیرد. درخصوص شجریان چه می‌توان گفت، چراکه همه او را به خوبی می‌شناسند. ایشان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ ایران خواهد ایستاد. کمتر هنرمند و شخصیتی را در تاریخ می‌توان در کنار استاد شجریان نهاد که این‌گونه یک ملت را با خود همراه کند.
وی افزود: وظیفه داریم فقدان استاد شجریان را به یکدیگر تسلیت بگوییم. استاد برکات فراوانی داشت. با رفتن شجریان یک ملت هم‌دل شدند. شجریان از ایران هم فراتر بود و به تمام فارسی‌زبانان تعلق داشت.
وی همچنین پیشنهاد کرد تا روز اول مهر که روز تولد محمدرضا شجریان است، به نام وی نامگذاری شود.
همایون شجریان (فرزند محمدرضا شجریان) نیز در ادامه گفت: هزار دستان موسیقی ایران را به خاک سپردیم و به این مصرع شعر اشاره می‌کنم «به نام خداوند جان و خرد» همان‌طور که خرد، خرد خدایی است، جان هم، خدایی است.
وی ادامه داد: ما آرامش و اعتبار خود را از شما مردم می‌گیریم، باعث همه صبر و شکیبایی ما شما هستید و از همه تشکر می‌کنم که با همه سختی‌های موجود در مراسم تشیع و تدفین استاد شجریان شرکت کردید.
شجریان گفت: اگر این امکان وجود داشت، میلیون‌ها نفر از شما عزیزان می‌توانستند در این مراسم شرکت کنند، من به دستان شما بوسه می‌زنم.
داریوش پیرنیاکان (نوازنده تار، سه تار و ردیف‌دان) اظهار کرد: در آرامگاه مرد بزرگی حضور داریم که هزار سال پیش گفت «بناهای آباد گردد خراب ز باران و ز گردش آفتاب، پی‌‎افکندم از نظم کاخی بلند نیابد ز باد ز باران گزند، نمیرم از این پس که من زنده‌ام که تخم سخن را پراکنده‌ام».
عضو هیئت مدیره خانه موسیقی افزود: در فضای مجازی دیدم که یکی از علاقه‌مندان به شجریان بزرگ گفته بود «استاد تخم هنر را پراکنده بود»؛ من از اینجا از سخن خود فردوسی که تاکید زیادی بر خرد و خردورزی دارد وام می‌گیرم و می‌گویم ابعاد موسیقایی شجریان به مانند آفتاب است.
پیرنیاکان گفت: ناسیونالیست‌ها خرد را با عقل یکی گرفته‌اند اما در فرهنگ باستانی ما خرد ترازوی نیک و بد است، خرد گوهری است در روان آدمی که در همه عالمیان این موجود است که با تربیت ایرانی این مورد بسیار بارورتر می‌شود.
این نوازنده سه‌تار خاطرنشان کرد: زمانی که به زندگی شجریان از ابتدا تا انتها نگاهی می‌اندازیم، می‌بینیم که تمامی کارهایش بر اساس خرد و خردورزی بوده است و این پیام استاد شجریان بود که همیشه می‌گفت «موسیقی که من ارائه می‌کنم دارای اندیشه است».
پیرنیاکان اضافه کرد: خرد یکی از موضوعات بارزی است که در کار شجریان از ابتدا شروع به کارش تا به امروز که سر بر بالین خاک نهاده این مورد وجود داشته است. استاد همیشه ترازوی خرد را با خود همراه داشته و هیچگاه در موضع‌گیری‌ها و ارائه موسیقی‌اش دچار انحراف نشد.
وی بیان کرد: شجریان همه چیزش با خرد بود، با خردش حرکت کرد و پیامی که به موسیقیدان‌هایی که پس از او حضور دارند، رساند این بود که خردتان را توانا کنید و بر اساس خرد خود حرکت کنید، آنجاست که نخواهید لرزید.
پیرنیاکان گفت: جامعه هنری و مردم باید مصرانه به دنبال این باشند که روز اول مهر به نام «روز شجریان» نام‌گذاری شود، برای دومین پیشنهاد ما باید در شورای عالی خانه موسیقی این موضوع را به تصویب برسانیم که پس از این حتما در بزرگداشت‌هایی که برای هنرمندان گرفته، آلبوم‌ها و کتاب‌هایی که منتخب می‌شوند باید تندیس شجریان را به عنوان هدیه ارائه کنیم.
حاشیه‌های مراسم
طبق زمان‫بندی از پیش تعیین شده قرار بود بعد از برگزاری مراسم غسل و نماز میت در بهشت زهرا پیکر مرحوم شجریان بلافاصله به مشهد انتقال پیدا کرده و در همان روز مراسم خاکسپاری در آرامگاه توس برگزار شود. اما چند دقیقه مانده به پرواز گروه اول هنرمندان از تهران به سمت مشهد اعلام شد مراسم از روز جمعه به شنبه موکول شده است.
دلیل این تغییر زمان اعلام نشد اما مذاکره میان خانواده شجریان و مسئولان برگزاری مراسم برای امکان میزبانی حداکثری از علاقه‫مندان و همزمان رعایت پروتکل‌های بهداشتی تا شب جمعه ادامه داشت.
این شرایط موجب شد تا عده‌ای از هنرمندان از تصمیم برای حضور در مشهد در تاریخ جمعه هجدهم مهرماه صرف نظر کردند تا برای امروز در مراسم حضور داشته باشند. در همین حال خانواده شجریان با اتومبیل شخصی به سمت مشهد عازم شدند و ویدئویی هم از سفر زمینی خود به مشهد در فضای مجازی به اشتراک گذاشتند.
بعد از تغییر روز تشییع و طرح ابهامات چندباره درباره زمان قطعی خاکسپاری، صبح شنبه و تنها ساعتی مانده به آغاز مراسم، محل خاکسپاری نیز تغییر کرد.
با وجود آنکه تا روز جمعه و بنابر هماهنگی با خانواده شجریان قرار بر تدفین این هنرمند در جوار مقبره اخوان ثالث بود، صبح دیروز جانمایی متفاوتی برای محل برگزاری مراسم و تدفین در محوطه توس در نظر گرفته شده که نشان از تغییر مکان خاکسپاری دارد.
هنوز خانواده شجریان و مسئولان برگزاری توضیحی درباره این جابه‌جایی ارائه نکرده‌اند اما این تصمیم خروجی جلسه جمعه شب میان مسئولان برگزاری مراسم و خانواده شجریان بوده است.ابتکار

 

باتو می‌خوانیم در فردوس ایران

ندا سیجانی
خبرنگار
مراسم تشییع و تدفین استاد محمدرضا شجریان صبح روز گذشته (شنبه 19مهر) با حضور خانواده او و جمعی از هنرمندان و مسئولان استانی برگزار شد. ابتدا قرار بود پیکر این استاد بزرگ در جوار آرامگاه مهدی اخوان ثالث به خاک سپرده شود اما به دلیل جانمایی نامناسب و با تصمیم خانواده به محدوده موزه طوس در آرامگاه فردوسی تغییر پیدا کرد.
شهر مشهد از ساعت‌ها قبل میزبان خسرو آواز ایران بود. مشخص نیست که در این ایام  هوای دل مردم  «خزان» است یا «زمستان».  بنرهای نصب شده در اطراف شهر و پخش برخی از قطعات ماندگار شجریان  خبر از حضور یک میهمان عزیز داشت، جمعیت بسیاری از شهرهای دور و نزدیک به استقبال او آمده بودند، اما این بار مردم، نغمه خوان «مرغ سحر» بودند و بزرگمرد موسیقی ایران باردیگر شنونده صدای آنان شد. زمان به سرعت در حال گذر است؛ دگر نوایی از «مرغ خوش خوان» به گوش نمی‌رسد، او که «بیداد» بود در روزگار سکوت و  «فریادِ» دل «خلوت گزیده»‌ها؛ حالا عاشقانش «راز دل» با که گویند!!
سرانجام لحظه وداع آخر فرا رسید و اشک‌های عاشقان محمدرضا شجریان او را به خانه ابدی بدرقه کرد و برای همیشه آرام گرفت ؛ او که با مهر آمد و با مهر رفت و امروز صدای مردم ایران در کنار سخن سرای نامی ایران زمین حکیم ابوالقاسم فردوسی است. فردوسی که می‌گوید «سیاوش منم نه از پریزادگان /  از ایرانم از شهر آزادگان» گواه امروز است.
او که زاده سرزمین خورشید است، طوس را پایان سفر دنیایی‌اش انتخاب کرد و این انتخاب پیامی نداشت جز تأکید شجریان بر پیوند فرهنگ و هنر و چه زیبا گفت: «صدای من بازتاب وقایع تاریخ معاصر ایران است.» او که «جان جانان» بود و «سرعشق»، «آه باران» حال دیدی چه پاییزی و خزانی بود!
هزاردستان موسیقی ایران
در مراسم پرشکوه  تشییع استاد محمدرضا شجریان،که با نوای «ربنا» برگزار شد همایون فرزند استاد در سخنانی گفت: «حرفی که در اینجا قصد دارم عنوان کنم، این است که هزاردستان موسیقی ایران را به طبیعت سپردیم و به این مصرع شعر اشاره می‌کنم «به نام خداوند جان و خرد»، همان‌طور که خرد، خرد خدایی است، جان هم، خدایی است.»
او افزود: «ما آرامش و اعتبار خود را از شما مردم می‌گیریم، باعث همه صبر و شکیبایی ما شما هستید و از همه تشکر می‌کنم که با همه سختی‌های موجود در مراسم تشییع و تدفین استاد شجریان شرکت کردید.»
همایون شجریان که در این مراسم قطعه مرغ سحر را با مردم زمزمه کرد در ادامه افزود:اگر این امکان وجود داشت، میلیون‌ها نفر از شما عزیزان می‌توانستند در این مراسم شرکت کنند، من به دستان شما بوسه می‌زنم.
همایون شجریان همچنین  پیش از مراسم خاکسپاری ضمن عذرخواهی از مردم درخصوص عدم حضور فراگیر مردم در محوطه آرامگاه، گفت: معذرت می‌خواهم که امکان نبود مردم پدر را با دست خودشان به خاک بسپارند. وی ضمن تشکر از مردم، گفت: اعتبارمان را از شما داریم و آرامش‌مان را از شما می‌گیریم. آرزو می‌کنم همان طور که پدر برای شما می‌خواست، پر از عشق باشید.
شجریان بر تارک تاریخ ایران خواهد ایستاد
حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی نیز در مراسم تشییع و تدفین مرحوم استاد محمدرضا شجریان با بیان اینکه شجریان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ خواهد ایستاد، اظهار کرد: فکر نمی‌کردم به این زودی‌ها بزرگمرد تاریخ هنر و موسیقی ایران در این مکان آرام گیرد.
وی ادامه داد: درخصوص شجریان چه می‌توان گفت؛ چراکه همه او را بخوبی می‌شناسند. ایشان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ ایران خواهد ایستاد. کمتر هنرمند و شخصیتی را در تاریخ می‌توان در کنار استاد شجریان نهاد که این‌گونه یک ملت را با خود همراه کند.
مدیرعامل خانه موسیقی بیان کرد: وظیفه داریم فقدان استاد شجریان را به یکدیگر تسلیت بگوییم. استاد برکات فراوانی داشت. با رفتن شجریان یک ملت همدل شدند. شجریان از ایران هم فراتر بود و به تمام فارسی‌زبانان تعلق داشت.
انتخاب اول مهر به عنوان روز شجریان
داریوش پیرنیاکان، نوازنده تار، سه تار و ردیف‌دان نیز اظهار کرد: دیروز در فضای مجازی دیدم که یکی از علاقه‌مندان به شجریان بزرگ گفته بود، «استاد تخم هنر را پراکنده بود»؛ من از اینجا از سخن خود فردوسی که تأکید زیادی بر خرد و خردورزی دارد، وام می‌گیرم و می‌گویم ابعاد موسیقایی شجریان به مانند آفتاب است. این آفتاب می‌تابد و همه جا را روشن می‌کند، موسیقی استاد شجریان نیز همین‌گونه است و جای گفت‌وگو ندارد؛ من سالیان سال با این بزرگ بوده‌ام و در چندین سال، ماه‌های زیادی را با او زندگی‌ کرده‌ام و تمام ابعاد وجودی این مرد بزرگ را از نزدیک می‌شناسم و شاهد آنها بوده‌ام.این نوازنده تار عنوان کرد: زمانی که به زندگی شجریان از ابتدا تا انتها نگاهی می‌اندازیم، می‌بینیم که تمامی کارهایش بر اساس خرد و خردورزی بوده است و این پیام استاد شجریان بود که همیشه می‌گفت «موسیقی که من ارائه می‌کنم دارای اندیشه است.»پیرنیاکان اضافه کرد: خرد یکی از موضوعات بارزی است که در کار شجریان از شروع به کارش تا به امروز که سر بر بالین خاک نهاده این مورد وجود داشته است. استاد همیشه ترازوی خرد را با خود همراه داشته و هیچ گاه در موضع‌گیری‌ها و ارائه موسیقی‌اش دچار انحراف نشد.
وی بیان کرد: شجریان همه چیزش با خرد بود، با خردش حرکت کرد و پیامی که به موسیقیدان‌هایی که پس از او حضور دارند، رساند این بود که خردتان را توانا کنید و بر اساس خرد خود حرکت کنید، آنجاست که نخواهید لرزید.
این ردیف‌دان با ارائه دو پیشنهاد و یک گلایه اظهار نظر کرد: جامعه هنری و مردم باید مصرانه به دنبال این باشند که روز اول مهر به نام «روز شجریان» نام‌گذاری شود، برای دومین پیشنهاد ما باید در شورای عالی خانه موسیقی این موضوع را به تصویب برسانیم که پس از این حتماً در بزرگداشت‌هایی که برای هنرمندان گرفته و آلبوم‌ها و کتاب‌هایی که منتخب می‌شوند باید تندیس شجریان را به عنوان هدیه ارائه کنیم.
وی ادامه داد: باید تندیس بسیار زیبایی ساخته و جایگزین دیگر موارد شود، مانند جشنواره‌های سینمایی که تندیس بلورین دارند ما نیز باید تندیس شجریان داشته باشیم؛چراکه این نام را تمام ایرانیان و تمام موسیقی‌دانان قبول دارند و هیچ کس ایرادی بر این کار نخواهد گرفت.پیرنیاکان درخصوص گلایه‌اش گفت: گلایه‌ام این است زمانی که در کشورهای بزرگ خواننده‌ای به این عظمت از دنیا می‌رود عزای عمومی اعلام می‌کنند، چرا برای برای فوت شجریان عزای عمومی اعلام نکردند؟ باید برای شجریان عزای عمومی اعلام می‌شد؛ چراکه شجریان متعلق به تمام مردم ایران و دنیاست؛ پس امیدوارم در سالگرد شجریان این اتفاق رخ دهد و آن روز عزای عمومی اعلام شود.
این نوازنده در ادامه همچنین پیام فرهاد فخرالدینی، رئیس شورای عالی خانه موسیقی ایران را قرائت کرد. فخرالدینی در پیام خود بیان کرده که روز اول مهر به نام شجریان نامگذاری شود و در خانه موسیقی این موضوع به تصویب برسد.
در این مراسم معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسئولان استانی، پیشکسوتان عرصه موسیقی، هنرمندان و علاقه‌مندان به استاد حضور داشتند.ایران

 

 

دیدارآخر

توس در روزی که باران غم و اندوه بر «کوه و دشت و هامون» بارید، پایتخت فرهنگ و هنر ایران بود. بسیاری از هنرمندان با چشمانی اشکبار و دلی داغدیده برای آخرین وداع با اسطوره موسیقی ایران خودشان را به مکان موعود رساندند.
بیرون از محوطه آرامگاه فردوسی جای سوزن انداختن نبود. مردم مشهد از ساعت‌ها پیش از مراسم خاکسپاری در فضای خارجی آرامگاه حاضر بودند. آنها آمده ‌بودند تا یک عمر تلاش هنری و خدمت صادقانه استاد را ارج نهند. زنده‌یاد شجریان حالا در میان همان مردمی بود که خودش را خاک پای آنها می‌دانست. او صدای مردم بود. در غروب یک روز پاییزی قلبش از تپش ایستاد، ولی صدایش همچنان زنده و جاری ماند. این نکته را دیروز مردم با حضور پرشورشان در مراسم خاکسپاری خسرو آواز ایران به اثبات رساندند. آنها آوازهای آسمانی استاد را بدرقه رفتنش کردند.
مراسم راس ساعت 8 صبح همزمان با نوای «ربنا» در فضای آرامگاه فردوسی آغاز شد. خانواده استاد شجریان، هنرمندان، مسئولان سیاسی و فرهنگی و اهالی رسانه داخل آرامگاه بودند و شیفتگان سوگوار وی از بیرون آرامگاه مراسم را پیگیری می‌کردند. تعدادی اسکوربورد یا همان تلویزیون شهری در فضای بیرونی قرار گرفته بود که مراسم را به‌صورت زنده برای مردم سوگوار پخش می‌کرد. مردم لحظه‌شماری می‌کردند تا تصویر استاد شجریان روی صفحه تلویزیون نقش ببندد. هر بار که چشم‌شان به جمال تصویر استاد روشن می‌شد به جوش و خروش می‌آمدند.
همزمان فرزندان شجریان داشتند آخرین بوسه‌ها را بر پیکر پدر می‌زدند. افراد زیادی دور پیکر محمدرضا شجریان حلقه زده‌ بودند و فشار جمعیت برای خانواده ایشان ایجاد مزاحمت می‌کرد. آنها می‌خواستند در فضایی آرام و خصوصی آخرین حرف‌هایشان را با پدر بر زبان بیاورند. ولی همهمه جمعیت این فرصت را از آنها سلب می‌کرد. جمعیتی که حضور خیلی‌هایشان در آن مکان غیرضروری بود. مژگان، همایون و رایان شجریان اما صبوری کردند و لب به اعتراض نگشودند. حاضران از همایون خواستند که میکروفون بگیرد و ترانه‌ای سر مزار پدر بخواند. او مخالفت کرد و اعلام کرد که نمی‌خواهد با صدای بلند بخواند. اطرافیان بی‌اختیار ترانه «مرغ سحر» را زیر لب زمزمه کردند. همایون خواست همراهی کند اما نتوانست. اشک امانش را برید. صدای هق‌هق جمعیت را می‌شد پس از بیان هر واژه ترانه شنید. اینگونه بود که سوزناک‌ترین ناله «مرغ سحر» کنار مزار استاد شجریان
طنین‌افکن شد. سالار عقیلی، مهدی پاکدل، وحید تاج، سهراب پورناظری، داریوش پیرنیاکان، سحر دولتشاهی و حامد بهداد ازجمله هنرمندانی بودند که در کنار مزار محمدرضا شجریان حضور داشتند. از بین مسئولان معاون هنری وزیر ارشاد و مدیرکل دفتر موسیقی به شهر توس آمده‌ بودند. خداداد عزیزی از ورزشکارانی بود که حضورش محسوس بود.

 بغض جای تشویق را گرفت
مردمی که بیرون آرامگاه بودند از لحظه آغاز مراسم نام «همایون» را فریاد می‌زدند. آنها دوست داشتند «همایون شجریان» پشت تریبون قرار بگیرد و برایشان حرف بزند. نام او به‌عنوان آخرین سخنران در فهرست برنامه‌ها درج شده بود. همایون زمانی که لب به سخن گشود، صدای دست و تشویق قطع شد و آوای بغض شکسته جایش را گرفت. این اتفاق لحظه‌ای رقم خورد که او به سبک پدر از مردم تشکر کرد و گفت: «ما آرامش‌ و اعتبارمان را از شما می‌گیریم. تمام صبر و شکیبایی ما شما هستید. » در این لحظه می‌شد قطرات اشکی را دید که روی گونه‌ها می‌غلتد و می‌رسد به ماسک‌های رنگارنگ. او ادامه داد: «من معذرت می‌خواهم که این امکان فراهم نشد تا میلیون‌ها نفر پدر را با دست خودشان به خاک بسپارند. » مردم در ذهن‌شان شهری بدون کرونا را تصور کردند که کوچه‌ها و خیابان‌هایش مملو از مشتاقان شجریان می‌شود. اگر کرونا نبود جمعیتی میلیونی شجریان را تا خانه ابدی‌اش همراهی می‌کردند. اما ویروس لجوج همه معادلات را بر هم ریخت. جمعیتی که دیروز در آرامگاه فردوسی حاضر شدند نمایندگان آن چند میلیون نفر بودند. آمدند تا در شرایط سخت کرونایی به نمایندگی از همه فارسی‌زبانان جهان به صاحبان عزا تسلیت بگویند.

 2 پیشنهاد و یک گلایه
حرف‌های داریوش پیرنیاکان، فعال حوزه موسیقی، واکنش مثبت حاضران را در پی داشت. او 2 پیشنهاد و یک گلایه مشخص داشت. پیشنهاد اولش این بود که روز یک مهرماه به‌عنوان روز ملی «شجریان» نامگذاری شود. دومین پیشنهادش اهدای تندیس «شجریان» به برگزیدگان جشنواره‌های موسیقی داخل کشور بود. او قول داد که این موضوع را از طریق خانه موسیقی پیگیری کند. پیرنیاکان همچنین از اینکه روز درگذشت شجریان به‌عنوان عزای عمومی اعلام نشده گلایه کرد. او اظهار امیدواری کرد که سال آینده در نخستین بزرگداشت شجریان این اتفاق رخ دهد. این پژوهشگر که مدتی با شجریان همخانه بوده، خاطراتی شنیدنی از دوران جوانی و میانسالی وی داشت. او گفت زمانی شجریان ماهی هزار تومان حقوق می‌گرفته. به او گفته‌اند خواننده‌های مشهور در کاباره می‌خوانند و شبی 3 هزار تومان دستمزد می‌گیرند. چرا تو این کار را نمی‌کنی؟ او خندید و با آرامش گفت: برای من همین که چند نفر در ایران کارهایم را گوش کنند و لذت ببرند کافی است.

 صدایت نمی‌میرد
تصاویر و نوشته‌هایی که مردم با خودشان به مراسم آورده‌بودند حاوی نکات جذابی بود. مردی سیاهپوش عکس‌های دوران جوانی تا میانسالی شجریان را روی یک تابلو چسبانده بود. دختر جوانی که دائما اشک می‌ریخت تابلویی با این نوشته را بالای سر برده بود: «مولانای جانم؛ نخستین و آخرین دیدارم». خیلی‌ها این نوشته را جلو دوربین عکاسان گرفتند: «صدایت را دوست دارم؛ صدایت نمی‌میرد.» برخی شعارها و دلنوشته‌ها لحن منتقدانه‌ای داشتند: «مرغ سحر برخیز و بخوان» و «1319تا همیشه» .

 خواب نصفه‌نیمه در خودرو
هزاران نفری که روز شنبه در اطراف آرامگاه فردوسی حاضر شدند، مشکلات زیادی را به جان خریدند. شهر توس حدود 34کیلومتر از شهر مشهد فاصله دارد. فقط مشهدی‌هایی که بین ساعت 5تا 6صبح از منزل‌شان خارج شده بودند، توانستند به‌موقع برسند. آنهایی که دیرتر راه افتادند پشت ترافیک سنگین ماندند و مجبور شدند خودروهایشان را کیلومترها دورتر از مکان موعود پارک کنند. سوگواران استاد شجریان صبح نخستین روز هفته‌شان را با پیاده‌روی چندکیلومتری آغاز کردند. حاشیه بلوار «شاهنامه» مملو از خودرروهای پارک‌شده بود. نیروی انتظامی به‌دلیل کمبود جای پارک در اطراف آرامگاه، مسیر را از میانه‌های بلوار بسته بود و اجازه ورود به‌خودروها نمی‌داد. چندبار هم مردم مجبور شدند از جاده خاکی تردد کنند تا اندکی به آرامگاه نزدیک‌تر شوند. ساعت 8 صبح زن و مرد و پیر و جوان دوان‌دوان خودشان را به آرامگاه فردوسی می‌رساندند تا مراسم را از دست ندهند. تعدادی از دختران و پسران نیز رکاب‌زنان و سوار بر دوچرخه مسیر را طی کردند و وارد مراسم شدند. برنده این رقابت افراد دوراندیشی بودند که شب قبل از مراسم، خودشان را به آرامگاه رساندند و شب تا صبح را در خودرو سپری کردند. خواب نصفه‌نیمه در خودرو خستگی را از تن بیرون نمی‌کند، ولی به کمک آن آدم می‌تواند ترافیک را دور بزند و زودتر به مقصد برسد.

 درخشش 3 نگین ارزشمند بر انگشتر توس
تغییر محل دفن استاد شجریان یکی از حاشیه‌های مراسم دیروز بود. از روز گذشته تصویری در فضای مجازی منتشر شد که نشان می‌داد قرار است پیکر ایشان در کنار مزار مهدی اخوان ثالث دفن شود. اما ظاهرا خانواده شجریان ترجیح دادند مکان مزار به بنای یادبود فردوسی نزدیک‌تر باشد. نهایتا مکانی در نزدیکی موزه آرامگاه حفر شد و در آنجا شجریان سر بر بالین خاک نهاد. گفته شده که حفر مکان قبلی به پیشنهاد شهرداری مشهد صورت گرفته ‌است. حفر مکان دفن از آنجا که داخل عرصه آرامگاه بود، نیاز به مجوز وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی داشت. مجری مراسم اعلام کرد که مجوزهای لازم اخذ شده است.دفن خسرو آواز ایران در آرامگاه فردوسی براساس وصیت خود ایشان انجام شد. شجریان بارها در مصاحبه‌هایش اشاره کرده بود که من بدهکار فردوسی هستم. چون حکیم توس زبان فارسی را نجات داده است. او در طول فعالیت‌ هنری‌اش اگرچه سروده‌های حافظ و سعدی و عطار را بارها و بارها خواند، اما هیچ‌گاه شعری از فردوسی را تبدیل به آواز نکرد. چون اعتقاد داشت «نوع سرایش شعرهای فردوسی با نوع آواز او جور در نمی‌آید».
حالا 3 نگین ارزشمند بر انگشتر توس می‌درخشد. حکیم فردوسی، محمدرضا شجریان، مهدی اخوان ثالث 3 نام‌آوری هستند که بار معنوی و فرهنگی شهر کهن توس را سنگین‌تر از همیشه کرده‌اند.

همشهری

 

 

محمدرضا شجریان در توس در جوار فردوسی آرام گرفت

 

زمزمه مرغ سحر در بدرقه آفتاب
 

 

و بالاخره سفر هشتاد ساله زنده‌یاد محمدرضا شجریان به پایان رسید و استاد در جوار آرامگاه فردوسی آرام گرفت. سفری بی‌نهایت زیبا که در اوج تمام شد. در مراسمی که تا ساعات آخر معلوم نبود در چه زمانی -و حتی کجا- برگزار خواهد شد. گفته می‌شود دشواری رعایت پروتکل‌های بهداشتی برای شمار زیادی از علاقه‌مندان استاد که انتظار می‌رفت در مراسم حضور پیدا کنند، دلیل این سرگردانی بوده است.

احترام در شرایط کرونا
آیین خاکسپاری محمدرضا شجریان در جوار آرامگاه فردوسی، در میان جمعیت کثیری از علاقه‌مندان، با حضور شمار زیادی از هنرمندان و اهالی موسیقی برگزار شد. تعدادی از هنرمندان و پیشکسوتان عرصه موسیقی ازجمله حمیدرضا نوربخش، سالار عقیلی، نیما جوان، پوریا اخواص، وحید تاج، زکریا یوسفی، نیلوفر محبی، علی ثابت‌نیا، علی عابدی، حسین علیشاپور، حسین پرنیا، فاضل جمشیدی، کیوان ساکت و… در مراسم تشییع حضور داشتند.
حامد بهداد، سحر دولتشاهی، علی سرابی، تهمورس پورناظری، سهراب پورناظری، داریوش پیرنیاکان و آوا مشکاتیان از دیگر چهره‌های هنری حاضر در این مراسم بودند. از وزارت ارشاد نیز محمدمجتبی حسینی معاون هنری وزیر ارشاد و محمد اله‌یاری مدیرکل دفتر موسیقی در مراسم حضور داشتند. در شرایطی که به گزارش خبرگزاری‌ها جمعیت زیاد حاضران رعایت پروتکل‌های بهداشتی را غیرممکن کرده بود و جانمایی صندلی‌ها برای استقرار مدعوین با رعایت فاصله اجتماعی نیز تأثیری در مدیریت این شرایط نداشت.

تغییرات پی‌درپی
مراسم آیین تشییع و خاکسپاری استاد محمدرضا شجریان که ابتدا قرار بود در روز جمعه برگزار شود اما بعد از برگزاری مراسم غسل و نماز میت در بهشت زهرا و همزمان با انتقال پیکر شجریان به مشهد اعلام شد که به روز شنبه موکول شده است، پر از اتفاقات ناگهانی بود؛ از تغییر زمان خاکسپاری تا تغییر محل خاکسپاری. این تغییرات موجب حواشی زیادی شد و مراسمی که می‌توانست با نظمی درخور برگزار شود، مالامال از حاشیه شد.این مراسم از ساعت ۸ صبح آغاز و پیکر مرحوم شجریان، اسطوره موسیقی و آواز ایران در ساعت ۹ صبح پس از وداع خانواده با پدر،  بر دوش خانواده و دوستان تشییع و در آرامگاه ابدی خود در کنار موزه آرامگاه فردوسی مشهد به خاک سپرده شد.‌

دور از اخوان
خبرگزاری مهر با انتشار تصویری که روز گذشته از مکان خاکسپاری محمدرضا شجریان در جوار اخوان ثالث منتشر شده بود، از تغییر مکان خاکسپاری استاد نوشت: «با آنکه تا دیروز و بنا بر هماهنگی با خانواده شجریان قرار بر تدفین این هنرمند در جوار مقبره اخوان ثالث بود، صبح امروز جانمایی متفاوتی برای محل برگزاری مراسم و تدفین در محوطه توس در نظر گرفته شده که نشان از تغییر مکان خاکسپاری دارد.»
هنوز خانواده شجریان و مسئولان برگزاری مراسم درباره تغییر در زمان و مکان خاکسپاری توضیحی نداده‌اند، اما گفته می‌شود که این تغییرات نتیجه مذاکرات مسئولان و خانواده شجریان است.

یاد استاد
دوستداران استاد که از روز گذشته در انتظار ورود پیکر شجریان و برگزاری مراسم خاکسپاری در جوار فردوسی بودند، ساعت‌ها پیش از آغاز رسمی مراسم خاکسپاری در آرامگاه فردوسی حاضر شده و با همخوانی گاه به گاه قطعات به یادماندنی شجریان یاد استاد را گرامی داشتند. این همخوانی اما پس از خاکسپاری و همزمان با زمزمه «مرغ سحر» همایون شجریان به اوج رسید.
در لحظه خاکسپاری نیز پخش آوای «ربنا» از بلندگوهای مستقر در محوطه توس اشک به چشمان بسیاری از حضار آورد.
ثبت روز تولد استاد به نام «روز ملی موسیقی» در تقویم رسمی کشور از دیگر لحظاتی بود که باعث عکس‌العمل مثبت علاقه‌مندان شجریان شد -که اغلب پشت درهای محوطه توس مانده و شاهد حضور میهمانان ویژه، چهره‌ها و مسئولان فرهنگی و هنری در محل تدفین بودند.

بوسه بر دستان مردم
در پایان مراسم، همایون شجریان به حاضران مراسم گفت که آرامش و اعتبار خود را از مردم می‌گیریم: «هزاردستان موسیقی ایران را به خاک سپردیم و به این مصرع شعر اشاره می‌کنم «به نام خداوند جان و خرد»، همان‌طور که خرد، خرد خدایی است، جان هم، خدایی است. ما آرامش و اعتبار خود را از شما مردم می‌گیریم، باعث همه صبر و شکیبایی ما شما هستید و از همه تشکر می‌کنم که با همه سختی‌های موجود در مراسم تشییع و تدفین استاد شجریان شرکت کردید. اگر این امکان وجود داشت، میلیون‌ها نفر از شما عزیزان می‌توانستند در این مراسم شرکت کنند، من به دستان شما بوسه می‌زنم.»

فراتر از آواز
مدیرعامل خانه موسیقی در مراسم تشییع و خاکسپاری شجریان، او را «فراتر از آواز و هنر ایران» نامید. حمیدرضا نوربخش گفت:   «در خصوص شجریان چه می‌توان گفت؛ زیرا همه او را به خوبی می‌شناسند. ایشان فراتر از آواز و هنر ایران بود و بر تارک تاریخ ایران خواهد ایستاد. کمتر هنرمند و شخصیتی را در تاریخ می‌توان در کنار استاد شجریان نهاد که این‌گونه یک ملت را با خود همراه کند. استاد برکات فراوانی داشت. با رفتن شجریان یک ملت همدل شدند. شجریان از ایران هم فراتر بود و به تمام فارسی‌زبانان تعلق داشت». مدیرعامل خانه موسیقی همچنین پیشنهاد کرد تا روز اول مهر که روز تولد استاد شجریان است، به نام ایشان نام‌گذاری شود.

او آفتاب بود
داریوش پیرنیاکان، نوازنده تار و سه‌تار نیز گفت: «ابعاد موسیقایی شجریان به مانند آفتاب است. این آفتاب می‌تابد و همه جا را روشن می‌کند، موسیقی استاد شجریان نیز همین‌گونه است و جای گفت‌وگو ندارد؛ من سالیان ‌سال با این بزرگ بوده‌ و در چندین سال، ماه‌های زیادی را با او زندگی‌ کرده‌ام و تمام ابعاد وجودی این مرد بزرگ را از نزدیک می‌شناسم و شاهد آنها بوده‌ام. دیروز همایون عزیز در تهران گفت هر کس که می‌آید یک پیامی دارد و باید مردم زمانه آن پیام را دریافت کنند، خرد در نزد ایرانیان با خردی که ناسیونالیست‌ها در دنیا مطرح کردند، متفاوت است. ناسیونالیست‌ها خرد را با عقل یکی گرفته‌اند اما در فرهنگ باستانی ما خرد ترازوی نیک و بد است، خرد گوهری است در روان آدمی که در همه عالمیان این موجود است که با تربیت ایرانی این مورد بسیار بارورتر می‌شود. زمانی که به زندگی شجریان از ابتدا تا انتها نگاهی می‌اندازیم، می‌بینیم که تمامی کارهایش براساس خرد و خردورزی بوده است. درواقع شجریان همه چیزش با خرد بود، با خردش حرکت کرد و پیامی که به موسیقیدانانی که پس از او حضور دارند، رساند این بود که خردتان را توانا کنید و براساس خرد خود حرکت کنید، آنجاست که نخواهید لرزید.»
پیرنیاکان علاوه بر تأکید بر پیشنهاد روز ملی موسیقی، گفت که «در شورای عالی خانه موسیقی این موضوع را باید به تصویب برسانیم که پس از این حتما در بزرگداشت‌هایی که برای هنرمندان گرفته می‌شود، باید تندیس شجریان را به‌ عنوان هدیه به آلبوم‌ها و کتاب‌هایی که منتخب می‌شوند، ارایه کنیم. مانند جشنواره‌های سینمایی که تندیس بلورین دارند ما نیز باید تندیس شجریان داشته باشیم.»
و حرف آخر پیرنیاکان: «زمانی که در کشورهای بزرگ خواننده‌ای به این عظمت از دنیا می‌رود عزای عمومی اعلام می‌کنند، چرا برای فوت شجریان عزای عمومی اعلام نکردند؟ باید برای شجریان عزای عمومی اعلام می‌شد؛ زیرا شجریان متعلق به تمام مردم ایران و دنیاست.»

شهروند

ركورد لايك در توييتر فارسي شكسته شد

محمد رهبري
عشق و علاقه ملت ايران به خسرو آواز ايران، محمدرضا شجريان امري مخفي و پوشيده نيست. شجريان در قلب بسياري از ايرانيان جاي داشت و يكي از محبوب‌ترين چهره‌هاي دوران معاصر بود كه ميليون‌ها نفر فارغ از گرايش‌هاي سياسي و باورهاي مذهبي خود، او را دوست داشتند و چه‌بسا اگر همه‌گيري ويروس كرونا نبود، ميليون‌ها نفر در تشييع پيكر او شركت مي‌كردند و صحنه بدرقه او تصويري به ياد ماندني را در روزهاي پاياني قرن رقم مي‌زد.داده‌هاي آنلاين نيز به‌خوبي به محبوبيت محمدرضا شجريان گواهي مي‌دهند و اغراق نيست اگر بگوييم مردمي كه امكان حضور در تشييع پيكر استاد آواز ايران را نداشتند، او را به‌صورت مجازي بدرقه كردند. از ساعات ابتدايي انتشار خبر درگذشت محمدرضا شجريان در روز پنجشنبه 17 مهرماه 99، انتشار هزاران مطلب در شبكه‌هاي اجتماعي آغاز شد كه اين روند تا پايان روز جمعه ادامه داشت. طي اين دو روز، نزديك به 100هزار توييت راجع به محمدرضا شجريان منتشر شد كه اين توييت‌ها بيش از 2 ميليون و 270 هزار بار لايك شده‌اند و بخش اعظم آن مربوط به تنها 300 توييت است. در اين ميان، ركورد لايك در تاريخ توييتر فارسي نيز شكسته شد و توييت همايون شجريان كه خبر درگذشت پدرش را تأييد كرده بود، با حدود 85 هزار لايك، پُرلايك‌ترين توييت در توييتر فارسي شد؛ موضوعي كه به خوبي نشان مي‌دهد اين امر براي عموم كاربران توييتر كه (به‌لحاظ ديدگاه سياسي، فرهنگي) بسيار متكثر هستند، اهميت داشته است.ازسوي ديگر، در اينستاگرام كه امروزه پرطرفدارترين اپليكيشن ميان ايرانيان است، اوضاع به طرز معناداري متفاوت بود. بخشي از ويديوهاي منتشر شده در اين شبكه اجتماعي طول 2 روز گذشته بيش از 148ميليون بار ديده شده و تعدادي از مطالب راجع به خسرو آواز ايران نيز به‌تنهايي بيش از 59 ميليون لايك گرفته و بيش از يك ميليون و 230 هزار كامنت دريافت كرده است. اين آمار شگفت‌آور كافي است كه نشان دهد شجريان ميان ايرانيان چه جايگاهي داشته است.آمار مربوط به مطالب محمدرضا شجريان در تلگرام حيرت‌آور است. در اين پيام‌رسان اجتماعي طول 2 روز گذشته، 103 هزار مطلب توسط 10 هزار كانال منتشر شده است؛ اما آنچه حيرت‌انگيز و باورنكردني است، آن است كه اين مطالب حدود 300 ميليون بار در تلگرام ديده شده است. اعداد و ارقام ارايه شده شايد غيرقابل‌باور به‌نظر برسند، اما حقيقتي است كه نبايد از آن چشم‌پوشي كرد. 59 ميليون لايك و يك ميليون و 230 هزار كامنت در اينستاگرام و 300 ميليون بازديد در تلگرام نشان مي‌دهد كه ايرانيان در فضاي آنلاين، عزاي عمومي گرفته‌اند، بدرقه آنلاين باشكوهي از محمدرضا شجريان بجا آورده‌اند و در 2 روز گذشته تمام توجه خود را به استاد آواز ايران معطوف كرده‌اند.معناي داده‌هايي كه اشاره شد آن است كه شجريان پيوند‌دهنده همه ايرانيان اعم از رده‌هاي گوناگون سني و جنسيتي و همين‌طور بخش‌هاي مختلف جامعه با باورهاي مذهبي و گرايش‌هاي سياسي متفاوت بود؛ او سرمايه عظيم يك ملت بود و يك ملت در فقدانش سوگواري كرد؛ هرچند آن‌طور كه بايد، توسط حاكمان قدر و منزلت نديد؛ حال آنكه كسي چون شجريان در ايران معاصر ما همچون گنجي گران‌بها، ناياب است.
پژوهشگر شبكه‌هاي اجتماعي مجازي

اعتماد

 

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است