محل تبلیغ شما
پرونده؛چینی‌ها در دریای جنوب ایران چه می کنند؟

تاریخ خبر: 1399/2/15

پرونده؛چینی‌ها در دریای جنوب ایران چه می کنند؟

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

صید ترال در آب‌های ساحلی کشورمان موجب شده تا امکان صید برای لنج‌ها و کشتی‌های ایرانی تنها در فواصل دور از ساحل ممکن باشد؛موضوعی که بارها مورد اعتراض صیادان وطنی قرار گرفته تا حتی به گوش دادستانی هم برسد. صیادانی که تأکید دارند، اگر زیاد پاپیچ مسئولان شوند، ممکن است مجوز صیدشان باطل و به کل زندگی شان فلج شود.

به گزارش ایسنا، تابناک نوشت: صید ماهیان ایرانی توسط کشتی‌های چینی، واقعیتی است که باعث نارضایتی بسیاری از صیادان زحمت‌کش شده است. مرداد ۹۴ و تنها دو روز بعد از اعلام خبر توقیف «۱۰ کشتی ماهی‌گیری» چینی توسط کشورمان، سرپرست اداره کل شیلات استان سیستان و بلوچستان، علت توقیف آن‌ها را «ورود غیرمجاز به آب‌های سرزمینی ایران» عنوان کرد.

در حالی که استاندار وقت سیستان و بلوچستان از توقیف کشتی‌های چینی با هفتاد تا هشتاد خدمه و انتقال آن‌ها به بندر چابهار خبر داده بود، محسنعلی گلشنی، سرپرست وقت اداره کل شیلات این استان، اعلام کرد: دلیل توقیف این کشتی‌های صیادی، انجام «صید ترال» نیست، بلکه ورود و توقف غیرمجاز در محدوده آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران است.

از آن روز‌ها سه سال گذشته، اما این گذشت زمان هم نتوانسته به ماجرای حضور چینی‌ها در آب‌های جنوبی کشورمان و صید ترال پایان دهد و همچنان زمزمه‌هایی به گوش می‌رسد که حکایت از آن دارد که صید ماهیان ایرانی (و دیگر گونه‌های کف زی دریا) توسط کشتی‌های چینی، البته با تمهیدات جدید و پیچیده ادامه دارد؛ این بار با یک تفاوت مهم: زیر پرچم ایران.


موضوعی که موجب واکنش برخی مسئولان و مقامات محلی هم شده است، از جمله امام جمعه اهل سنت بندر «سیریک» که می‌گوید: «متأسفانه آقازاد‌هها با دریافت پول‌های هنگفت، دریا را در اختیار چینی می‌گذارند و حق و حقوق مردم ساحل نشین هرمزگان را به تاراج می‌برند


هشتم اردیبهشت ماه امسال نیز امام جمعه «جاسک» خبر داد: «قریب به ۶۰ فروند کشتی صیادی در این منطقه صید می‌کنند که ۱۶ فروند چینی و با پرچم ایران مشغول صید هستند. اخباری در دست است که نشان می‌دهد نه تنها جلوی صید آن‌ها [چینی‌ها] گرفته نشده، بلکه بناست به همین میزان شناور دیگر اضافه شود

این در حالی است که صید ترال در آب‌های ساحلی کشورمان موجب شده تا امکان صید برای لنج‌ها و کشتی‌های ایرانی تنها در فواصل دور از ساحل ممکن باشد؛ موضوعی که بار‌ها مورد اعتراض صیادان وطنی قرار گرفته تا حتی به گوش دادستانی هم برسد. صیادانی که تأکید دارند اگر زیاد پاپیچ مسئولان شوند، ممکن است مجوز صیدشان باطل و به کل زندگیشان فلج شود. صیادانی که برخیشان مجبور شدهاند به سراغ شغل‌های دیگر بروند و چیزی نگویند تا اگر ورق برگشت و امکان دوباره صید و امرار معاش به واسطه آن را یافتند، بتوانند به دریا بازگردند.

اوضاعی پیچیده که حتی نمایندگان مجلس را نیز به نوعی مستأصل کرده است، تا جایی که می‌بینیم سید مصطفی ذوالقدر، نماینده مردم میناب در مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «آنقدر درباره صیادان چینی صحبت کرده‌ام که خسته شدم و گوش کسی بدهکار نیست. مردم می‌گویند، کشتی‌های چینی در دریا هستند و شیلات می‌گوید، نیست؛ مشخص نیست باید چه کاری انجام داد.

وی در پاسخ به این که آیا مجلس نمی‌تواند صحت و سقم این موضوع را پیگیری کند، می‌گوید: «کشتی‌های چینی در ایران حضور دارند و ما هم هزاران بار پیگیری کرده‌ایم، اما رئیس سازمان شیلات حرف کسی را گوش نمی‌کند.» سخنانی به شدت ناامید کننده که نشان از مشکلاتی بسیار وسیع‌تر از حضور کشتی‌های چینی در آب‌های ساحلی کشورمان برای صید ترال و با پرچم ایران دارد.

 

اما چرا پرچم ایران؟ توضیحات احمد مرادی، نماینده مردم بندرعباس در مجلس می‌تواند در این زمینه راهگشا باشد. او می‌گوید: «کشتی‌های چینی در خلیج فارس و آب‌های جنوبی کشور حضور دارند که پیش از این سازمان شیلات ایران آن را انکار می‌کرد و امروز می‌گوید، کشتی‌های چینی با پرچم ایران به خلیج فارس می‌آیند و سیر می‌کنند. معلوم است هر کشتی که بخواهد در آب‌های ایران سیر کند، باید پرچم کشورمان را روی شناورش نصب کند


اما مگر می‌شود این صید در این ابعاد بدون مجوز باشد؟ اصلا مگر ممکن است مجوزی صادر شود که بر اساس آن ریشه کنی همه موجودات پهنه آبی مجاز باشد؟ اگر ممکن است، چگونه صیادان از آن بی خبرند و اگر ممکن نیست، چگونه برای کشتی‌های چینی ممکن شده؟ آیا با اتفاقی عجیب و ابهام برانگیز مواجه نیستیم که فوریت و ضرورت دارد، نهاد‌های نظارتی در خصوص آن تحقیق کنند؟!

به گفته مسئولان وقت، پس از بررسی‌های بسیار مشخص شد که این کشتی‌ها برای یک شرکت ایرانی، پیمانکاری در صید ماهی فعالیت می‌کرده‌اند، اما ظاهرا شرکت ایرانی اقدامات اداری را در زمان مقرر انجام نداده و باعث بروز این مشکل شده است. این در حالی بود که اخباری در خصوص بیکار شدن صیادان ایرانی منتشر می‌شد که نتیجه صید ترال توسط چینی‌ها بود؛ صیدی که می‌بایست غیرمجاز باشد، اما ظاهرا برای کشتی‌های خارجی این گونه نیست.

خسارت‌های پیدا و پنهان صیادان چینی به آب‌های جنوب کشور

 

تصور بیشتر ما از صیادی و ماهیگری همان تورها و قایق‌های صیادان محلی در آب‌های شمالی و جنوبی کشور است اما این روزها تصاویری از صیادی‌های صنعتی در دریاهای جنوب کشور دیده می‌شود که می‌تواند هشداری برای محیط زیست و ۱۲۰۰ گونه مختلف دریایی جنوب کشور باشد.

به‌ گزارش ایسنا، طی ماه‌های اخیر فعالیت صیادان چینی در خلیج‌فارس نگرانی‌هایی را چه از بعد زیست محیطی و چه از بعد تامین معیشت صیادان سنتی کشور ایجاد کرده است. چندی پیش سازمان شیلات ایران توضیحاتی را درباره فعالیت صیادان چینی در خلیج فارس ارائه کرده بود. بر اساس این توضیحات صید این کشتی‌ها برای گونه فانوس ماهیان انجام می‌شود. سازمان شیلات همچنین گفته است که گونه فانوس ماهیان سریع الرشد بوده و به صورت گله‌ای و در حجم زیاد در مناطق عمیق بیش از ۲۰۰ متر دریای عمان زیست می‌کنند و امکان صید این ماهی با شناورهای کلاس لنج و قایق (صیادان سنتی) که جامعه بهره‌بردار سنتی را تشکیل می‌دهند، وجود ندارد، بنابراین این نوع صید تداخلی با صید خرد ندارد و تنها به روش صید ترال میان‌آبی توسط کشتی‌های توانمند با برداشت از آب‌های عمیق امکان‌پذیر است اما میلاد خسروی - کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری- طی گفت و گوی تفصیلی با ایسنا به موضوعاتی چون  حضور گونه‌های با ارزش جانوری در عمق بیش از ۲۰۰ متر، اهمیت فانوس ماهیان در اکوسیستم، تبعات صید بیش از حد بر اکوسیستم دریایی، تاثیر مخرب صید ترال بر آب‌های خلیج فارس وصید تصادفی و ناخواسته پرداخته است.

این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری با بیان اینکه حدود ۷۰ درصد سطح کره‌ زمین را دریاها و اقیانوس­‌ها تشکیل داده­‌اند، اظهار کرد: این مخازن عظیم آب شور دنیا نقش مهمی در متعادل نگه داشتن اتمسفر زمین، تولید اکسیژن و جذب دی اکسید کربن دارند و منبع مهمی برای تأمین غذا، انرژی، انواع دارو، مواد معدنی و... به حساب می­‌آیند همچنین در صنعت گردشگری، تفریح و جنبه­‌های فرهنگی انسان­‌ها نقش دارند.

وی با اشاره به اینکه محیط­‌های دریایی دارای بزرگ­ترین و پیچیده­‌ترین اکوسیستم­‌ها در سطح کره زمین هستند که شامل انواع گونه­‌های گیاهی و جانوری می‌شوند، تصریح کرد: خلیج‌فارس و دریای عمان از جنبه­‌های گوناگون نه فقط برای منطقه بلکه برای تمام جهان مهم هستند. این پهنه­‌های آبی در تأمین غذای انسان نقش به ­سزایی ایفا دارند بنابراین ارزش شیلاتی آن‌ها غیر قابل انکار است.

خلیج‌ فارس و دریای عمان به ترتیب دارای ۹۰۰ و ۱۲۰۰ گونه مختلف دریایی هستند

این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری ادامه داد: خلیج فارس با مساحتی حدود ۲۵۱ هزار کیلومتر مربع، عمق متوسط ۵۰ و حداکثر عمق ۹۰ متر حدود ۹۰۰ گونه ماهی و گونه‌های با ارزش دیگر از سایر جانداران دریایی همچون سخت­‌پوستان، نرم­تنان، سایر بی­‌مهرگان و حتی انواع جلبک­‌های دریایی را خود جای داده است. دریای عمان نیز با مساحتی بالغ بر ۱۸۱ هزار کیلومتر مربع عمقی تا بیش از ۳۶۰۰ متر دارد و حدود ۱۲۰۰ گونه مختلف ماهی ( از جمله گونه‌های خلیج فارس) در آن زندگی می­‌کنند.

خسروی در ادامه با بیان اینکه از خصوصیات دریاهای جنوب ایران حضور جانوران موجود در منطقه نیمه‌عمیق (Demersal – عمق ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ متر) است که به آن­‌ها گونه­‌های مزوپلاژیک گفته می‌شود، تصریح کرد: طی تخمین­‌های صورت گرفته مشخص شده که حدود ۳۵۰ گونه ماهی و بی­‌مهرگان با ارزش شیلاتی مثل ماهی مرکب، میگو و لابستر مزوپلاژیک از خلیج فارس تا دریای عرب حضور دارد همچنین در مورد قسمت­‌های شمالی مربوط به ایران در دریای عمان حضور حدود ۲۰ گونه مزوپلاژیک تأیید شده است.

فانوس ماهیان، منبع تجدید پذیر زیستی تولید انرژی

وی افزود: یکی از شناخته شده­‌ترین این گونه­‌ها در منطقه، فانوس ماهی (با نام علمی: Benthosema pterotum) است. فانوس ماهیان (Lantern fishes) در تمام دنیا سهم بزرگی در تولید زیست توده (Biomass  - منبع تجدیدپذیر زیستی تولید انرژی-) مناطق نیمه عمیق دریایی دارند. گونه­‌های مزوپلاژیک در عمق بین ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ متر زیست می­‌کنند. این منطقه نسبت به سطح فوقانی خود نور کمی دریافت می‌کند بنابراین تقریباً گونه­‌های وابسته به نور مثل جلبک­‌ها در آن یافت نمی­‌شوند.

فانوس ماهیان شکاری برای سایر آبزیان

به گفته این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری، ماهیان مزوپلاژیک معمولاً دارای یک رفتار رایج تحت عنوان مهاجرت عمودی در طول شبانه­‌ روز (Diel Vertical Migration) هستند که باعث می­‌شود در طول شب تا عمق ۱۰۰ متر و حدوداً نزدیک به سطح آب دریا بیایند و در روز با طلوع خورشید به مناطق عمیق­‌تر باز گردند. این ماهیان از مصرف­‌کنندگان اصلی پلانکتون­‌های جانوری، لاروها و ماهیان نابالغ کوچک هستند و خود به عنوان شکار برای شکارچیان سطح بالا مثل تن ماهیان، ماهی مرکب و دلفین­‌ها محسوب می­‌شوند.

نقش ماهیان مزوپلاژیک در اعماق آب

این کارشناس اداره محیط زیست همدان در ادامه تصریح کرد:  ماهیان مزوپلاژیک با توجه به این ویژگی و رفتار مهاجرتی خود در اعماق مختلف آب در انتقال انرژی و کربن از اعماق به سطح آب همچنین جذب دی اکسید کربن به اعماق اقیانوس­‌ها نقش مهمی دارند و پراکنش گونه­‌های وابسته به خود را تحت تأثیر قرار می­‌دهند.

صید بیش از حد ماهیان، هشداری برای محیط زیست

خسروی با اشاره به اینکه اخیرا شاهد اخبار بسیاری درباره حضور کشتی­‌های چینی و بهره­‌برداری و صید آن­‌ها از منابع دریایی خلیج فارس و دریای عمان هستیم، اظهار کرد: گمانه‌زنی‌های بسیاری در مورد علل حضور آن­‌ها و بحث صید ماهیانی دور از دسترس و عمق‌زی مثل فانوس ماهیان شده است. فارغ از هر گونه اظهار نظر در این‌باره می­‌توان به تأثیرات صید بیش از حد (Overfishing) یا بهره­‌کشی بیش از اندازه (Overexploitation) از منابع دریایی سخن گفت و آن­‌ها را به عنوان هشدار برای محیط زیست و حتی تأمین غذا و سایر نیازهای بشر به سازمان­‌های مربوطه گوشزد کرد.

این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری در ادامه به آثار منفی بهره‌برداری بیش از اندازه از دریاها اشاره کرد و گفت: بهره­‌برداری بیش از اندازه از منابع دریایی به افزایش صید ماهی­‌ها و سایر منابع زنده دریایی جهت تأمین نیازهای روزافزون انسان می‌گویند که باعث می­‌شود گونه­‌ها دیگر پتانسیل و توانایی جهت تشکیل مجدد جمعیت­‌های پایدار و به اصطلاح بازیابی (Recruitment) را از دست بدهند. این امر به‌صورت مستقیم و غیر مستقیم بر محیط زیست و در نهایت زندگی خود انسان­‌ها تاثیرات به شدت منفی می­‌گذارد.

بهره‌برداری بیش از اندازه از منابع دریایی باعث می‌شود گونه‌های جانوری‌، دیگر پتانسیل تشکیل مجدد جمعیت‌های پایدار و بازیابی را نداشتهکاهش جمعیت ماهیان، بحران تامین نیازهای بشر را در پی دارد

وی با بیان اینکه طی مطالعات انجام شده مشخص شده است که بسیاری از گونه­‌های ماهیان و به‌ویژه ماهیان با ارزش تجاری بزرگ نظیر تن ماهیان دچار کاهش جمعیت شده­‌اند، هشدارداد: یکی از تبعات مهم این رخداد مواجهه انسان با بحران برای تأمین نیازهای بشر به‌ویژه از حیث تأمین غذا است که باعث شده صیادان به صید ماهیان کوچک­تر روی بیاورند. با توجه به کاهش اندازه و میزان صید انجام شده و افزایش جمعیت، میزان این صید نیز به طور تصاعدی بالاتر برود. صید ماهیان کوچک­تر منجر به تولید میزان تخمک کمتر (در ماهیان ماده) و در نتیجه تولید جمعیت کمتر است که به تدریج همه گونه­‌های تحت صید را با خطر جدی انقراض مواجه می­‌کند.

صید بیش از اندازه سبب کاهش تنوع ژنتیکی و تحمل گونه‌های نسبت به عوامل تهدید کننده می‌شود

خسروی در ادامه به سایر اثرات منفی بهره‌برداری بیش از اندازه‌ از دریاها اشاره و تصریح کرد: یکی از اثرات مهم برداشت بیش از اندازه ماهیان و سایر گونه­‌ها، کاهش تنوع ژنتیکی گونه‌های باقی مانده در محیط است که منجر به کاهش تنوع ژنی نسل­‌های بعد می‌شود و تحمل گونه­‌ها نسبت به عوامل تهدید کننده محیطی مثل بیماری­‌ها، افزایش دما، کاهش اکسیژن و... کمتر می‌شود و آن­‌ها را به شدت آسیب­‌پذیر می­‌کند. این مسئله دقیقا یکی از مهم­ترین عوامل تهدید کننده جمعیت به شدت در معرض انقراض یوزپلنگ آسیایی در ایران است که ممکن است در مورد گونه­‌های در اعماق دریاها اصلاً به چشم نیاید و به آن اهمیت داده نشود.

این کارشناس اداره محیط زیست همدان با تاکید بر اینکه علاوه بر کاهش تنوع ژنتیکی در جمعیت­‌ها، کاهش تنوع ذخایر آبزیان (Stock Diversity) امر بسیار مهم و قابل توجهی است، اظهار کرد: مشخص شده است که موجودات ساکن در منطقه به خصوص خلیج فارس، جمعیت­‌هایی متمایز با سایر جمعیت­‌های همان جانداران در مناطق دیگر مثل اقیانوس هند تشکیل داده­‌اند بنابراین حفاظت از این ذخایر متفاوت بسیار مهم است.

به گفته وی افزایش میزان صید را می­‌توان از این منظر مورد بررسی قرار داد که باعث شده میزان جراحات وارده به ماهیان و سایر گونه­‌های صید نشده دیگر  بالا برودۀ این امر میزان ابتلا به بیماری­‌ها و سطح استرس را افزایش می‌دهد که به نوبه خود اثرات منفی روانی و فیزیولوژیک بر ماهیان وارد می‌کند.صید و بهره­‌کشی بیش از اندازه موجب بروز خلل در زنجیره­‌های غذایی دریایی و حتی زنجیره­‌های غذایی اکوسیستم­‌های خشکی وابسته به دریاها می­‌شود.

این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری در ادامه توضیح داد: صید و بهره­‌کشی بیش از اندازه موجب بروز خلل در زنجیره­‌های غذایی دریایی و حتی زنجیره­‌های غذایی اکوسیستم­‌های خشکی وابسته به دریاها می­‌شود. اگر گونه­‌های مد نظر برای صید شامل ماهیان کوچک نظیر ساردین و آنچوی باشد، طعمه‌یابی برای شکارچیان آن­‌ها را سخت­‌تر می­‌کند که باعث افزایش رقابت بر سر غذا می­‌شود اما اگر گونه­‌های تحت صید شکارچیان رأس هرم غذایی مثل تن ماهیان را در برگیرد، شاهد افزایش بی­‌رویه جمعیت گونه­‌های شکار آن­‌ها خواهیم بود. برای مثال در مطالعاتی در آلاسکا مشخص شده که شکار سمور دریایی (Sea otter) به خاطر استفاده از خز آن­ها جمعیت توتیای دریایی (Sea urchin) را افزایش داده که این افزایش به نوبه خود باعث کاهش جلبک­‌های بزرگ دریایی مثل کلپ­ها (Kelp) شده است. این اتفاق می­‌تواند میزان تولید اکسیژن و انرژی اولیه جذب شده از نور خورشید را در دریا کاهش دهد.

صید تصادفی و ناخواسته ماهیان و جانداران در کنار صید ماهیان مورد نظر

خسروی با اشاره به اینکه در کنار صید ماهیان مورد نظر در اکثر مواقع صید تصادفی و ناخواسته (bycatch) ماهیان و جانداران دیگر که معمولاً فاقد ارزش اقتصادی هستند رخ می‌دهد، تصریح کرد: معمولاً انسان بدون در نظر گرفتن نقش و ارزش اکولوژیک حیاتی این گونه­‌ها اقدام به از بین بردن آن­‌ها می­‌کند. این امر گونه­‌های ناخواسته صید شده را نیز تهدید و نظم و تعادل اکوسیستم­‌ها را بیش از پیش تهدید می­‌کند همچنین صید بیش از حد خدمات ارائه شده اکوسیستمی دریاها از جمله تأمین غذا و انرژی، جذب گازهای گلخانه­‌ای و تنظیم اقلیم، تولید اکسیژن و خدمات گردشگری و تفریحی را کاهش می‌دهد و با مشکل مواجه می­‌کند.

  صید به روش ترال حدود ۵ تا ۲۵ درصد محیط زنده بستر دریا را از بین می‌برد

به گفته این کارشناس محیط زیست، جدا از بحث میزان صید، روش­‌های صیادی نیز به نوبه خود آسیب‌زننده هستند. برخی روش­‌های منسوخ شده مثل صید انفجاری و صید با استفاده از سیانید به شدت برای محیط مضر هستند. علاوه بر این صید با تور ترال (Trawling) - که نقدهای بسیاری بر استفاده از آن وارد است - باعث آسیب به بستر دریا و تپه­‌های مرجانی واقع در بستر می­‌شود. تخمین زده شده است که با هر بار کشش تور ترال حدود ۵ تا ۲۵ درصد محیط زنده بستر دریا از بین می­‌رود.

 

صید به روش ترال

 

تور ترال به مرجان‌ها آسیب‌ می‌رساند

وی در ادامه تصریح کرد: با آسیب رسیدن و از بین رفتن مرجان­‌ها به وسیله تور ترال - که نقشی اساسی در تأمین زیستگاه برای سایر موجودات دریایی و تصفیه آب دریاها دارند - محیط زیست دریایی به شدت تهدید می­‌شود. این نوع صید به‌ویژه برای صید گونه­‌های مزوپلاژیک مثل فانوس ماهیان تهدیدی جدی برای محیط بستر دریاها است. با افزایش صید و استفاده از تجهیزات گوناگون برای این کار، میزان معیوب شدن این تجهیزات و رها شدن آن­‌ها در دریا به ویژه تورهای ماهیگیری در دریا افزایش پیدا می­‌کند. این پدیده میزان زباله­‌های انباشته شده در دریا را افزایش می‌دهد علاوه بر آن باعث بروز پدیده‌ه­ای تحت عنوان صید اتفاقی (Ghost fishing) سایر گونه­‌های با ارزش مثل لاک­پشت­‌های دریایی می­‌شود.

رقابت صیادان سنتی با صید صنعتی فشار بر محیط را دو چندان می‌کند

این کارشناس ارشد بیوسیستماتیک جانوری با بیان اینکه تمامی این اتفاقات و تبعات آن­‌ها با بهره­‌گیری انسان از روش­‌ها و تجهیزات مدرن صید (مانند کشتی­‌های چینی) دوچندان می‌شود و صیادان سنتی نیز در رقابت با این نوع صید فشار بر محیط را بیشتر می­‌کنند، اظهار کرد: افزون بر صید تجاری، صید تفریحی و ورزشی هم که نظارت بر آن سخت­‌تر و کمتر است باعث بروز مشکلات می­‌شود.

بهره‌مندی از منابع دریایی در کنار حفاظت از ذخایر

خسروی در ادامه به راهکارهایی اشاره کرد که با اجرای آن‌ها می‌توان در کنار بهره­‌مندی از منابع دریایی از بروز تبعات منفی پیشگیری و با حفاظت از آن­‌ها انتقال این منابع را به نسل­‌های بعدی موجب شد. وی درباره این راهکارها توضیح داد: در ابتدای کار باید مطالعات جمعیتی و زیست‌شناسی روی گونه­‌ها دریایی بیشتر شود تا از آن­‌ها برای اقدامات لازم عملی استفاده شود. راهکار دوم مدیریت بر صید و شیلات است که این بحث شامل به کارگیری قوانین و اعمال محدودیت بر میزان صید و تجهیزات مورد استفاده در صید است. سومین راهکار نیز مدیریت بر پایه اکوسیستم است. این نوع مدیریت تمام جنبه­‌هایی که موجودات زنده را با محیط پیرامون خود و حتی خود انسان مرتبط می­‌کند در بر می­‌گیرد و محدود به یک گونه خاص یا یک روش خاص نمی­‌شود.

وی در پایان با اشاره به راهکار چهارم و پنجم بهره‌مندی از منابع دریایی در کنار حفاظت از آن‌ها گفت: پرورش مصنوعی با رعایت موازین زیست محیطی می­‌تواند به عنوان یک راهکار مهم برای تأمین غذای انسان و کاهش بهره­‌کشی از منابع طبیعی تلقی شود، همچنین در نهایت می­‌توان با ایجاد و یا بازبینی مناطق حفاظت شده دریایی بر حفظ هر چه بیشتر محیط­­‌ها و اکوسیستم­‌های دریایی کمک کرد.

حضور صیادان چینی در خلیج‌فارس

صیادان: اگر بگوییم، مجوزهایمان را باطل می‌کنند!

 

"حضور کشتی‌ها و صیادان چینی در خلیج‌فارس و صید غیرمجاز آنها"، ماه‌هاست مطرح شده که در پی آن مسئولان، بارها آن را تکذیب و اعلام کرده‌اند که " اجازه صید غیرمجاز ترال‌کف به هیچ شناوری در آبهای شمالی و جنوبی کشور داده نمی‌شود"؛ اما صیادان بنادر جنوبی تاکید دارند که " با چشمان خود شناورها و صیادان چینی را در حال صید غیرمجاز دیده‌اند اما نمی‌توانند بگویند، چون مجوزهای صیدشان باطل می‌شود"!

به گزارش ایسنا، صید و صیادی به ویژه در آب‌های جنوبی کشور نه تنها جزو مشاغل سخت و طاقت فرساست بلکه تنها شغل و منبع درآمد بندرنشینان محسوب می‌شود و به همین دلیل اقتصاد دریا می‌تواند آثار زیادی روی زندگی‌شان بگذارد اما چند ماهی است که "حضور صیادان چینی با شناورهایشان در خلیج فارس و دریای عمان و انجام صید "ترال کف" (تور ماهیگیری بزرگی به شکل قیف است که از دو طرف به تخته‌هایی متصل و معمولاً به دنبال شناور در بستر دریا کشیده می‌شود)" به یکی از مهمترین اخبار و البته ناخوشایندترین آنها برای صیادان جنوبی کشور تبدیل شده است، چراکه آن‌ها می‌گویند "خودشان سال‌هاست به دنبال دریافت مجوز صید از سازمان شیلات هستند اما در صف‌های طویل گیر کرده و هنوز نتوانستند مجوزی دریافت کنند".

هیچ شناور چینی حق صید در آبهای ایران را ندارد

البته شاپور کاکولکی - معاون صید و بنادر ماهیگیری سازمان شیلات - در پاسخ به خبرنگار ایسنا مبنی بر این‌که چرا به شناورهای چینی و صیادان چینی مجوز صید آن‌هم صید ترال‌کف در آب‌های جنوبی کشور داده شده است؟ اعلام کرد: هیچ شناور چینی و خارجی در آب‌های ایران اجازه صید ندارد و نیست. اما یک شرکت ایرانی از طریق مشارکت و اجاره به شرط تملیک ۱۶ شناور را از طریق چین در اختیار گرفته و در آب‌های جنوبی صید ترال میانی انجام می‌دهد، اما به هیچ وجه نه کشتی چینی و خارجی در آب‌های جنوبی با مالکیت طرف خارجی وجود دارد و نه صید ترال کف در این آب‌ها صورت می‌گیرد.

به گفته وی، البته طی ماه‌های اخیر هشت کشتی و شناور استان بوشهر که در مسیر این استان و هرمزگان صید ترال کف انجام می‌دادند، مجوز و پروانه صیدشان باطل شده است، چرا که بارها به همه استان‌ها اعلام کردیم به هیچ وجه به غیر از فصل برداشت میگو و برای صید اینگونه آبزی، مجوز صید ترال کف به هیچ شناوری و در هیچ منطقه‌ای داده نمی‌شود و در صورت مشاهده و گزارش به شدت با صاحبان شناور برخورد می‌کنیم و پروانه صید آنها باطل می‌شود.

کاکولکی اظهار کرد که اساسا سازمان بنادر موظف به ثبت همه شناورها برای ورود به آب‌های ایران است و به هیچ شناور خارجی مجوز داده نمی‌شود و نمی‌تواند به آب‌های ایران وارد شود، اما ممکن است یک شرکت ایرانی از طریق اجاره به شرط تملیک شناورهای خارجی را در اختیار بگیرد و از آن برای صیادی استفاده کند.

شناورهای چینی اجاره به شرط تملیک هستند

معاون شیلات ایران تصریح کرده که اگر یک شرکت ایرانی اقدام به اجاره شناورهای خارجی کند و آنها را در اختیار بگیرد شاید مالک اصلی شناورها یک چینی باشد اما کار نهایی و اصلی که همان صیادی و درآمدزایی در این حوزه است، توسط ایرانی‌ها انجام می‌شود و همه درآمدش به جیب ایران می‌رود و طرف خارجی تنها اجاره بهای شناورش را دریافت می‌کند.

وی تاکید کرد که به هیچ وجه هیچ رانتی در این میان وجود ندارد و صید ترال کف در این آب‌ها صورت نمی‌گیرد، اما از آنجا که هر شناور تقریبا حدود ۳۰ میلیون دلار قیمت دارد یک صیاد یا سرمایه‌ گذار ایرانی توان خرید آن را ندارد و مجبور است آن را از طریق اجاره به شرط تملیک در اختیار بگیرد.

صیادان چیز دیگری می‌گویند...

این اظهارات در حالی مطرح شده که صیادان بنادر جنوبی کشور چیز دیگری می‌گویند و به شدت از حضور صیادان و شناورهای چینی، صید غیرمجاز "ترال کف" و بی نتیجه بودن پیگری ها و شکایاتشان ناراحتند.

یکی از صیادان بندر پارسیان در این باره به خبرنگار ایسنا گفت: چرا کشتی های چینی باید به آب های ایران وارد شوند و به صید "ترال کف" که همه چیز را از بین می برد بپردازند حال آنکه این نوع صید ممنوع است! چرا باید صیادان خارجی با کشتی های خود به راحتی در آب های ایران صیادی کنند و هیچ کس با آن ها کاری نداشته باشد اما به محض اینکه یک صیاد ایرانی از مرز آبی کشورهای حاشیه خلیج فارس عبور کند، آن را توقف کرده و دادگاهی می کنند؟

او که به نظر می رسید دیگر امیدی به این دریا و درست شدن وضع معیشتش ندارد، افزود: سال‌ها پیش برای صیادی نیازی به سفرهای طولانی نبود، چرا که به راحتی در آب های نزدیک ماهی برای صید وجود داشت اما امروز باید حداقل ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر از بندر دور شویم تا بتوانیم صید کنیم.

صیادان چینی تازه جا خوش کرده‌اند و نمی‌روند!

صیاد دیگری در بندر کنگ در جواب به همین سوال، اینگونه درد دلش را باز کرد که هیچ فایده ای ندارد و هر چه بنویسید و بگویید صیادان چینی که تازه جا خوش کرده اند از این جا نمی روند و فقط از این می ترسم که در آینده باید چگونه خرج خود و خانواده هایمان را در بیاوریم و بچه های ما باید چند برابر ما به عمق دریا سفر کنند؟ آن ها هر چه صید می کنند با خودشان می برند و بارها با آن ها درگیر شده ایم که چرا با صید غیر مجاز کف دریا را هم آسیب می زنید اما گوششان بدهکار نیست و زورمان به آن ها نمی رسد.

او که به گفته خودش تنها نان آور خانواده شش‌ نفره‌اش است، گفت: نمی داند چه کاری باید انجام دهد فقط این را می داند که اگر صید غیر مجاز چینی ها ادامه داشته باشد دیگر خبری از صید و صیادی در جنوب نیست و آن ها تنها امیدشان به خلیج فارس و دریای عمان است.

با دم شیر بازی می‌کنید؛ بیخیال این مساله شوید!

در بندر حسینه از صیادی که از حرف زدن می ترسید، پرسش شد که چرا به حضور صیادان چینی اعتراض نمی کنید مگر آن ها را ندیدی؟ اینگونه پاسخ داد: از هر جا و به هر روشی پیگیری می کنیم به جایی نمی رسیم، حتی تا دادستانی هم رفتیم اما برخی به ما می گویند با دم شیر بازی می‌کنید و بیخیال این مساله شوید!

او افزود: اگر جایی هم حرفی از این مساله بزنیم یا آنکه خیلی پاپیچ شان شویم، مجوز صید ما را باطل می کنند و آن وقت ما می مانیم یک زندگی که نمی دانیم باید دخل و خرجش را چگونه باهم تنظیم کنیم. بسیاری از صیادان از آنجا که صیادی درآمد چندانی برایشان ندارد شغل دوم و سوم دارند و خود من با جوشکاری در کنار صیادی درآمدم را بیشتر کرده ام.

فیلم و عکس صیادان چینی و تخلف‌شان را ارائه کرده‌ایم اما ...

همچنین مدیرعامل یکی از تعاونی‌های صیادی استان بندر عباس در این باره به ایسنا گفت: شناورهای چینی به صورت فصلی می آیند و می روند و بارها صیادان دیده اند که صید غیر مجاز ترال کف انجام می دهند و بارها از آن ها با سند و مدرک به سازمان شیلات شکایت برده ایم. همچنین چند شناور ایرانی بوشهری هم که اخیرا صید ترال کف انجام می دادند و با فیلم و عکس به صورت مستند از آن ها شکایت کرده بودیم، اقدام جدی از سوی سازمان شیلات انجام نشده است، چراکه این شناورها به صورت فعال در حال کار هستند و هیچ مشکلی برایشان به وجود نیامده است.

وی با بیان اینکه تعلیقی برای صیادان متخلف ایرانی در کار نیست، افزود: صیادان چینی هر فصل صید یک بار به دریا و بند لنگه که ما هستیم می آیند و در ایام دیگر به بندر دیگر می روند. آن ها دو باره در تیر و مرداد ماه امسال به اینجا می آیند.

 شیلات حرف کسی را گوش نمی‌کند

سید مصطفی ذوالقدر - نماینده مردم میناب در مجلس شورای اسلامی - نیز در این باره گفت: آنقدر درباره صیادان چینی صحبت کرده‌ام که خسته شدم و گوش کسی بدهکار نیست. مردم می گویند "کشتی‌های چینی در دریا هستند" و شیلات می گوید "نیست"؛ مشخص نیست باید چه کاری انجام داد.

وی در پاسخ به این سوال که آیا در مجلس صحت و سقم این موضوع را پیگیری کرده اید؟ اینگونه توضیح داد که کشتی‌های چینی در ایران حضور دارند و ما هم هزاران بار پیگیری کرده‌ایم اما رئیس سازمان شیلات حرف کسی را گوش نمی‌کند.

وزیر کشاورزی پاسخگو باشد

همچنین احمد مرادی - نماینده مردم بندرعباس در مجلس شورای اسلامی - به ایسنا گفت: کشتی‌های چینی در خلیج فارس و آب‌های جنوبی کشور حضور دارند که پیش از این سازمان شیلات ایران آن را انکار می‌کرد و امروز می‌گوید که "کشتی‌های چینی با پرچم ایران به خلیج فارس می‌آیند و سیر می‌کنند". مشخص است که هر کشتی بخواهد در آب‌های ایران سیر کند باید پرچم کشورمان را روی شناورش نصب کند.

وی با اشاره به اینکه وزیر جهاد کشاورزی باید درباره این مسئله پاسخگو باشد، تاکید کرد: وقتی در سال حمایت از تولید ملی قرار داریم، عقل حکم می‌کند که به ظرفیت‌های داخلی توجه کنیم؛ چراکه به عنوان مثال مجتمع کشتی‌سازی با چندین هزار کارگر نیازمند سفارش از داخل است که همه مسئولان از دولت، مجلس و حتی مقام معظم رهبری بر این مسئله تاکید دارند اما چنین مسائل و ضرورت‌هایی تحقق پیدا نکرده است.

مرادی تصریح کرد: چرا باید صیادان ایرانی منتظر مجوز صید باشند که از آبا و اجدادشان به آنها رسیده و به دلیل عدم حمایت از آنها، مجبورند هزاران صیاد در طول یک تا دو سال در صف و نوبت بمانند تا بتوانند مجوز صید در حد یک قایق بگیرند و همین می‌شود که در جزایر و بنادر کشور شاهد بیکاری هستیم و یکی از اصلی‌ترین راه‌های حل این معضل، صید و صیادی است.

نماینده مردم بندرعباس در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: جالب‌تر اینکه در چنین شرایطی به کشتی‌های غول پیکر چینی با تجهیزات کامل مجوز می‌دهند که به صید غیرمجاز "ترال کف" بپردازند که البته این مسئله در مجلس در حال پیگیری است. از سوی دیگر وقتی می‌بینیم که یک نفر که کس و کاری ندارد و به هیچ جایی وصل نیست باید چند سال منتظر بماند تا مجوز کوچکی به او بدهند اما برخی افراد خاص می‌توانند به راحتی مجوزهایی را بگیرند که قطعا این ابهامات با پیگیری‌های مجلس حل و فصل خواهد شد.

به گزارش ایسنا، داستان صیادان جنوبی و درگیری آنها با صیادان و شناورهای چینی به نظر می‌رسد که همچنان ادامه دارد و اگر صید ترالی که سازمان شیلات آن را ممنوع اعلام کرده، ادامه داشته باشد، به گفته کارشناسان، "با توجه به آسیب‌های جدی‌اش به دریا، برای محیط زیست و ذخایر ارزشمند کشورمان مشکل‌ساز خواهد شد و صیادان نیز تا ۱۶ سال بعد از انجام این صید دیگر نمی توانند چیزی از آن منطقه از دریا برداشت کنند".

نسل‌کشی کوسه‌ها در خلیج‌فارس!

 

ایسنا/بوشهر کشتار بی‌رحمانه کوسه های سرچکشی در حاشیه خلیج‌فارس اتفاق می‌افتد، تصاویر آن منتشر می‌شود. همه به نوعی ناراحت و نگران هستند اما کسی آن را گردن نمی‌گیرد. عدم نظارت یا ضعف در اجرای قانون؟ همه استان‌های خلیج‌فارسی باید مسئولیت چنین فاجعه‌ای را بپذیرند. صیادانی که برای تامین معیشت و یا کسب سود بیشتر به تخریب گسترده منابع طبیعی و محیط زیست می پردازند...

کوسه سرچکشی از معروف ترین انواع کوسه ها است و با توجه به ممنوعیت صید و خطر انقراض نسل این گونه از کوسه ها نیاز است که از آنان مراقبت کنیم تا به انقراض کشیده نشوند.

شیلات باید نظارت بیشتری داشته باشد، هر چند هزینه چنین اقداماتی بالا است اما لازم است نظارت و گشت‌های دریایی بیشتر شود چرا که نحوه صید این کوسه ها و سپس قطعه قطعه کردن آنان که به یک کشتار دسته جمعی شبیه است تاسف بار است

متاسفانه هرگونه اتفاق غم انگیزی از صید غیرمجاز گرفته تا ریختن فاضلاب و دپو زباله در خلیج فارس رخ می‌دهد و تمام محرومیت و مظلومیت آن نیز از همین جاست که همه فقط نام آن را می خواهند اما حفاظت، نظارت و پیشگیری کاملی برای منع بروز آلودگی و نابودی انجام نمی شود

نسل کوسه‌های خلیج فارس در حال انقراض است

کارشناس صید و بهره‌برداری شیلات استان بوشهر در گفت و گو با ایسنا عنوان کرد: اکوسیستم دریایی زنجیره به هم پیوسته ای است که در آن رفتار یک گونه بر گونه های دیگر تاثیر دارد و تداوم حیات زیستی در خلیج فارس برگرفته از جریان اقیانوسی که وارد این حوضه آبی می شود و فاصله طبقات زیستی گونه ها به کمترین حد خود می رسد لذا حساسیت موضوع در بحث مدیریت صید و بهره برداری حائز اهمیت است

به گفته حسین شادکامی، آلودگی‌های زیست محیطی امروزی در خلیج فارس می‌تواند تاثیرات سوء بر زیست آبزیان داشته باشد که از این منظر کوسه‌ها نیز به دلیل حساسیت بالا در معرض خطر قرار دارند

وی با بیان اینکه متاسفانه نسل کوسه‌های خلیج فارس در حال انقراض است، گفت: عوامل زیادی همچون صید غیرمجاز و بی رویه، برداشت بیش از حد این گونه آبزی با ابزارهای صید همچون ترال و یا قلاب، در انقراض این گونه نقش دارد

این کارشناس با اشاره به صید ترال و مشکلاتی که برای دریا ایجاد می‌کند و همچنین سودجوئی برخی صیادان گفت: مشکل اصلی نحوه شکار کوسه ها و صید بی رویه است که می‌تواند به انقراض نسل آنان منجر شود. در منطقه بندرعباس از گاوبندی تا تنگه هرمز به سمت جاسک و میناب بیشترین مقر این نوع کوسه ها است اما متاسفانه حالا کوسه های کمی باقی مانده است.

همه ما مقصر هستیم 

شادکامی تاکید کرد: خلیج فارس متعلق به همه دنیاست و همه ما مقصر هستیم، از کارشناس گرفته تا صیادان و حتی جامعه محلی. اینکه بگوییم بوشهر یا هرمزگان درست نیست. وقتی که دنیا به این قضیه نگاه می‌کند می‌گویند در ایران این جنایت اتفاق افتاده است نه در هرمزگان و یا بوشهر یا جای دیگر...

کارشناس صید و بهره‌برداری شیلات استان بوشهر اظهار کرد: متاسفانه دیگر کوسه ای در خلیج فارس نمی بینید و نسل کوسه ها از بین رفته است. با وجود اینکه چندین سال است خرید و فروش آن ممنوع شده و دیگر آماری هم ارائه نمی‌شود اما متاسفانه صید ترال همچنان وجود دارد و مدیریت و نظارت ضعیف باعث شده این اتفاقات تداوم داشته باشد

به گفته این کارشناس ارزش افزوده در صنعت، تهیه نخ‌های جراحی و بخیه، استفاده خوراکی از گوشت کم چرب کوسه به شکل فیله منجمد و کنسروی و باله‌ها در تهیه سوپ (چین)، و کاربردهای دیگر پوست کوسه در ساخت کیف و کفش و کبد و جگر آن در صنایع دارویی و صنعتی از جمله دلایل صید کوسه‌ها سرچکشی توسط صیادان است.

ممنوعیت صید کوسه ها و اعمال جریمه های سنگین

وی با تاکید بر ضرورت حفاظت از گونه های در معرض خطر اظهار کرد: برای تعادل بخشیدن به زنجیره زیستی و حفظ اکوسیستم دریایی باید نظارت بیشتری انجام شود تا شاید بتوان از صید بی رویه کوسه ها و انقراض نسل آن جلوگیری کرد.

 

شادکامی تصریح کرد: در طول چند دهه اخیر فشار بر ذخیره دریایی به حدی رسیده که هشدارهای جهانی توسط مراجع ذیصلاح اعلام شده است. با توجه به خطر انقراض نسل کوسه ماهیان، فائو (سازمان بین المللی خواربار و کشاورزی ملل متحد) صید این گونه از آبزیان را ممنوع اعلام کرده و جریمه های سنگینی نیز برای آن در نظر گرفته است.

با ناقوس خطر زیستی روبرو هستیم 

کارشناس صید و بهره‌برداری شیلات بوشهر یادآور شد: متاسفانه صید و کشتار کوسه های سرچکشی نیز در سواحل جنوبی و استان های حاشیه خلیج فارس روی می دهد. البته این احتمال وجود دارد که این گونه‌ آبزی همراه با صید ضمنی صیادان تورپیچ شود ولی در این شرایط صیاد وظیفه دارد کوسه های به دام افتاده را آزاد کرده و از انتقال آنها به ساحل بپرهیزد.

او می گوید: با توجه به برداشت غیرمجاز و بی رویه از منابع دریایی در حال کاهش و انقراض نسل گونه های زیستی با ناقوس خطر زیستی روبرو هستیم به ویژه در چند دهه اخیر که با تغییرات اقلیمی، توسعه ساحل به دریا و تلاش برای نشان دادن آمارها برای اخذ امتیاز مدیریت صید؛ توجه به برداشت بیش از حد ذخائر دریایی پایداری ذخیره را به اغماء کشانده است

شوک آنی زیست محیطی و انقراض گونه های دریایی 

به گزارش ایسنا، برداشت بی رویه و انجام صید غیرمجاز می تواند موجب شوک آنی زیست محیطی و انقراض گونه های دریایی و بسیار مشکلات و آسیب های جبران ناپذیری شود

همه می دانند که آسیب به محیط زیست خشکی و دریا جبران ناپذیر است و متخلفان این حوزه باید بر اساس قانون مجازات شوند. کوسه به جز انسان دشمن دیگری در طبیعت ندارد و شکار این آبزی توسط انسان ها باعث شده جمعیت کوسه‌های سرچکشی در اقیانوس انقدر کم شود که بیم نابودی و ناپدید شدن این گونه ها می رود

شکار، حمل، نگهداری و تجارت و فروش گوشت و باله انواع کوسه ماهیان بدون داشتن مجوز قانونی ممنوع اعلام شده و بر اساس مصوبه شماره ۳۸۰ شورای عالی حفاظت محیط زیست (۲۹ دی ماه ۱۳۹۳) و به استناد بند ج ماده ۳ قانون شکار و صید، جریمه صید غیرمجاز انواع کوسه ماهیان ۳۰۰ میلیون ریال تعیین شده است.

سازمان شیلات به عنوان متولی نظارت بر صید و صیادی وظیفه دارد این کار را با دقت بیشتری انجام دهد اما متاسفانه نظارت های شیلات بر فعالیت صیادان بسیار محدود است. محیط زیست و طبیعت ما همواره از همه سو آماج ضربه و آسیب بوده است. متاسفانه برخی مدیران و کارشناسان این حوزه فاقد دانش و علم محیط زیستی هستند و تنها به دید اقتصادی به این قضیه نگاه می‌شود، اما آیا می‌توان اقتصاد را با محیط زیست معامله کرد؟ آن هم در زمانی که مرگ دنیا را درنوردیده و همه چیز رو به زوال است...

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است