محل تبلیغ شما
سدسازی ترکیه ،گرد و غبار ایران

تاریخ خبر: 1396/4/15

سدسازی ترکیه ،گرد و غبار ایران

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

هیات ‌های محیط‌زیستی و سیاسی 40 کشور جهان در تهران جمع شدند تا با حمایت سازمان ملل متحد در مقابل پدیده‌ گرد و غبار ایستاده و تدبیری برای کاهش جولان آنها و اثرات سوئی که این مخلوق مشترک خشکسالی  و بی‌تدبیری انسان‌های عصر حاضر پدید آورده است؛ بیندیشند.
کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار که با حضور رئیس جمهور و برخی وزرای کابینه چون ظریف، چیت چیان و ابتکار و برخی استانداران استان‌های متأثر از ریزگردها، همچنین معاون دبیرکل سازمان ملل، وزرای محیط زیست و هیأت‌های سیاسی 43 کشور جهان در سالن اجلاس بین‌المللی سران برگزار شد از همان روز نخست آن تحت تاثیر مصاحبه مطبوعاتی مدیرکل آسیای جنوب غربی‌ترکیه و رئیس هیأت حاضر این کشور در برابر خبرنگاران قرار گرفت.

 

گرد و غبار تحت شعاع پروژه گاپ‌ترکیه
هنگامی که دکتر حسن ‌روحانی  در سخنرانی افتتاحیه خود احداث سدهای مختلف در کشورهای همسایه را مورد انتقاد قرار داد و عنوان کرد: «احداث سدها و بندها بدون  مطالعه کافی زیست محیطی می‌تواند برای آینده منطقه ما خطرناک باشد. بسیاری از این فعالیت‌ها باید متوقف شود. طرح ایجاد 22 سد بزرگ در یکی از کشورهای همسایه می‌تواند تاثیرات بسیار مخربی بر فرات و دجله بگذارد. نمی‌توان در برابر آثار مخرب این اقدامات بی‌تفاوت بود. کشورهای منطقه و سازمان‌های بین‌المللی در این زمینه مسئولیت دارند و نمی‌توان نسبت به آنچه محیط زیست را تخریب می‌کند بی تفاوت باشیم» . تمامی حاضران در این کنفرانس مخاطب انگشت ملامت رئیس جمهور ایران را‌ترکیه دانستند.

 

این اشاره رئیس جمهور و دغدغه فعالان محیط زیست؛ خبرنگاران حاضر را به سوی معاون وزیر خارجه‌ترکیه و رئیس هیأت نمایندگی این همسایه غربی ایران سوق داد تا به نمایندگی از مردم ایران و فعالان محیط زیستی تمامی نگرانی‌ها و سؤال‌های خود را از «فضلی چورمان» بپرسند.
رئیس هیئت نمایندگی‌ترکیه در ابتدای نشست خود با خبرنگاران ایرانی حاضر در کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار با رد تأثیرات منفی پروژه‌های 22 گانه سد‌سازی غرب و شرق آناتولی موسوم به (GAP) به دفاع از این پروژه پرداخت و اظهار کرد: ما اعتقادی نداریم که پروژه سدسازی‌ترکیه باعث ایجاد طوفان‌های گرد و غبار بشود. هیچ داده و تحقیق و اطلاعات علمی برای تایید این ادعا که سدسازی طوفان‌های گرد و غبار را به همراه دارد وجود ندارد. زمانی که برای اقدامی در‌ترکیه تصمیم‌گیری می‌کنیم، دقت لازم را داریم تا آسیبی به برادران همسایه خود نزنیم بنابراین پیش از شروع احداث سد، تحقیقات جامعی در مورد تاثیرات زیست‌محیطی آن در‌ترکیه و کشورهای همسایه صورت گرفته است.
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اثرات تشدید کننده‌ این سد‌ها بر پیامدهای خشکسالی‌های منطقه افزود: به نظر من مطالب نادرستی در مورد تاثیر زیست‌محیطی سد ایلیسو به کشورهای پایین دست گفته شده است. در یکی، دو سال اول مخازن سد که باید پر شوند صد البته در کشورهای پایین دست تاثیر می‌گذارد اما پس از پایان یک بازه زمانی دو تا پنج ساله و پر شدن مخازن،‌ترکیه می‌تواند نقش مثبتی را برای کشورهای پایین دست ایفا کند و زمانی که یک یا چند کشور در منطقه با خشکسالی مواجه شوند میزان آب مورد نیاز را در اختیار آنان قرار دهد.
گفته اخیر معاون وزیر خارجه با واکنش منفی خبرنگاران و طرح این پرسش که آیا‌ترکیه در صدد استفاده از منابع آبی دجله و فرات بر کشورهای همسایه است؟ مواجه شد، وی در پاسخ خطاب به خبرنگاران حاضر گفت: شما خبرنگارید یا فعال محیط زیست؟ طرح این سؤال اشتباه است.

 

مشکلات‌ترکیه با عراق به دغدغهشما نیاز ندارد
 چورمان در پاسخ به پرسشی مبنی بر وجود مذاکرات بین کشورهای متأثر از پروژه گاپ و‌ترکیه تصریح کرد: در مورد سازوکارهای مختلف با عراق گفت‌وگو و رایزنی کرده‌ایم. مشکلی که باید مورد توجه قرار گیرد، مساله امنیت در منطقه است. در حال حاضر عراق و سوریه در آتش هستند و این دولت‌ها نمی‌توانند به تعهدات خود عمل کنند، زیرا داعش در این کشورها جهنمی ایجاد کرده است. بنابراین اگر توافقات جامع و مستحکمی با کشورهای پایین دست نظیر عراق و سوریه داشته باشیم، این دولت‌ها قدرت کافی برای اجرای این قراردادها ندارند. اگر مشکلی با عراق داشته باشیم،‌ترکیه و عراق می‌توانند با یکدیگر مذاکره کنند و نیازی به دغدغه و نگرانی شما برای عراق نیست.
معاون وزیر خارجه‌ترکیه در پاسخ به این پرسش که خشکسالی در عراق و سوریه مشکلات گرد و غبار را در ایران تشدید می‌کند، نا رضایتی خود از گفته‌ مقامات ایرانی و پرسش‌ خبرنگاران را کتمان نکرد و ضمن تهدید به‌ترک گفت‌وگو اظهار کرد: اگر اینطور است اجازه بدهید در سطح منطقه در این باره صحبت کنیم ولی خواهش می‌کنم انگشت اتهام را به سمت‌ترکیه نگیرید اگر می‌خواهیم همکاری داشته باشیم بحث‌ها و مذاکرات باید عاری از سرزنش کردن طرف مقابل بوده و با نیت مثبت صورت گیرد. در همین سؤالات مطرح شده چاشنی سرزنش وجود دارد.

 

ترکیه ظالم و هیولا نیست
این مقام‌ترک حاضر در کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار همچنین در پاسخ به اینکه آیا‌ترکیه حق‌آبه پایین دست را در این چند سال تأمین می‌کند یاخیر؟  اذعان کرد: جواب بسته به مورد متفاوت است؛ یک واقعیت اساسی وجود دارد که در منابع آموزشی هم موجود است و آن اینکه مخزن سد باید پر شود. اگر بخواهیم مخزن را پر کنیم بسته به حجم مخزن زمان خواهد برد.
اگر کلاً آب را قطع کنیم مثلاً دو ساله پر می‌شود اما اگر پنجاه درصد آب را رها کنیم چهار ساله مخزن پر می‌شود و به همین منوال. ما هم ظالم و هیولا نیستیم و به تحولاتی که در پایین‌دست رخ می‌دهد توجه می‌کنیم. در‌ترکیه روی این موضوع بحث‌ها و گفت‌وگوهای بسیاری شد و علی‌رغم مخالفت‌ها روی این موضوع پیگیری‌ها صورت گرفت. یکی از مقابر باستانی که جزو سرمایه‌های برگشت‌ناپذیر بود را دو کیلومتر جابه‌جا کرده و به بالادست بردیم تا زیر آب نرود، بنابراین فعالیت‌های بشری از قبیل سدسازی بدون تاثیر نیست و تاثیر داخلی و خارجی دارد ولی سد منافع و مزایایی ایجاد می‌کند. این فقط در‌ترکیه نیست بلکه در ایران نیز سدسازی منافعی دارد.
چورمن تأکید کرد: ما به پروژه گاپ افتخار می‌کنیم و مطمئن هستیم که تاثیرات مثبت آن بیشتر از تاثیرات منفی آن برای‌ترکیه و سایر کشورها است. ما اعتقادات راسخ و تغییر ناپذیر در این زمینه داریم. تا زمانی که شما براساس آمار و نتایج علمی ادعای خود را مطرح کنید. نه فقط براساس ادعاهای بی پایه و اساس.
وی در پاسخ به پرسش خبرنگار «بهار» مبنی بر استفاده‌ترکیه از منابع آبی برای مقاصد سیاسی تأکید کرد: ما هیچ وقت از آب به عنوان ابزار سیاسی استفاده نکرده‌ایم. یک مورد به ما نشان دهید تا به حال‌ترکیه از آب به عنوان ابزار سیاسی استفاده کرده باشد.

 

اعتراضات‌ترکیه پشت درهای بسته
شنیده‌ها حاکی از این بود که اعتراض‌های‌ترکیه در رابطه با پروژه (GAP) تنها در مواجهه با خبرنگاران نبود بلکه پیش از آن نیز همسایه غربی کشور در حین اجلاس وزرای محیط زیست و هیأت‌های دیپلماتیک کشورها و مقامات حاضر سازمان ملل نیز که پشت درهای بسته بدون حضور اصحاب رسانه برگزار می‌شد فضای این اجلاس را تحت تأثیر اعتراضات خود قرار داده است.
مخالفت با تدوین بیانیه پایانی وزرا
 قرار بود پس از اجلاس وزرا رأس ساعت 15 و 30 دقیقه بیانیه پایانی این اجلاس منتشر شود اما پس از ساعت‌ها انتظار خبری در میان خبرنگاران حاضر در لابی سالن اجلاس سران مبنی بر اینکه‌ترکیه مخالف قطعنامه پایانی است پیچید، این خبر با گفت‌وگوی «گری لوئیس» رئیس دفتر سازمان ملل متحد در ایران با «فضلی چورمن» رئیس هیئت‌ترک در لابی سالن کنفرانس وزرا همزمان شد تا این شائبه کارشکنی‌ترکیه قوت گیرد و در نهایت نخستین روز کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار بدون قرائت بیانیه وزرا پایان گیرد.

 

عزم جهانی باشد‌ترکیه از گاپ عقب‌نشینی می‌کند
در همین حال محمد رستگاری معاون پایش و نظارت اداره کل حفاظت از محیط زیست استان تهران در حاشیه این کنفرانس و در گفت‌وگو با خبرنگار بهار با اشاره به کم‌کاری کشورهای همسایه در مهار کانون‌های گرد و غباراظهار کرد: اصل منشأ گرد و غباری که در ایران وجود دارد خارج از کشور بوده و متأسفانه این کشورها انگیزه جدی برای این موضوع ندارند. دیپلماسی جمهوری اسلامی در این راستا فعال شده و پس از 4 قطعنامه سازمان ملل موجب شده تا کشورهای دیگر را درگیر این موضوع کنیم و مطالبه اجتماعی را در سطح جهانی به وجود آوریم.
وی افزود: حل مسأله گرد و غبار بلند مدت خواهد بود و این گونه نیست که پس از این کنفرانس بلافاصله گرد و غبار قطع شود، چرا که این امر یک فرآیند طولانی مدت خواهد بود و مشکلی است که طی چند سال ایجاد شده و حل آن نیز چندین سال زمان می‌برد.
رستگاری با اشاره به نقش 22 سد در حال احداث در‌ترکیه و تأثیر آن بر آب و هوای کشورهای همسایه و از جمله ایران، همچنین دفاع قاطع هیأت‌ترکیه‌ای از سد‌سازی در‌ترکیه عنوان کرد: به هر حال اگر مطالبه قوی وجود داشته باشد همه کشورها از سخت‌ترین مواضع خود عقب نشینی می‌کنند این بسته به این است که قدرت سیاسی و عزم جهانی وجود داشته باشد، باید کشورهای دیگر نیز به این مسأله تمکین کنند این بدیهی است که‌ترکیه با توجه به سرمایه گذاری گسترده به این آسانی عقب نشینی نکند، اما اگر مطالبات مستمر باشد بر موضع‌ترکیه در این رابطه اثر می‌گذارد.

بهار

 

معاون دبیرکل سازمان ملل در بازدید از استان خوزستان:

اولویت ما مقابله با گرد و غبار اهواز است

اریک سولهایم: احیای تالاب‌ها، دریاچه‌ها و پوشش گیاهی منطقه مذاکره با کشورهای همسایه از جمله سوریه، ترکیه، عراق و عربستان و استفاده از توان سازمان ملل، سه استراتژی ضروری است

 

معاون دبیرکل سازمان ملل در بازدید از استان خوزستان:
اولویت ما مقابله با گرد و غبار اهواز است


مژگان جمشیدی



نخستین اجلاس بین‌المللی گرد و غبار که با حضور نمایندگان بیش از 40 کشور جهان به‌مدت 3 روز در تهران برگزار شده بود شب گذشته با صدور بیانیه پایانی در حالی به کار خود پایان داد که میهمانان این اجلاس در دومین روز از نشست به خوزستان و اصفهان رفتند تا از دو کانون بحرانی تولید گرد و غبار و طوفان شن ایران دیدن کنند. در همین حال رئیس سازمان محیط زیست، به همراه «اریک سولهایم» معاون دبیرکل و رئیس‌برنامه محیط زیست سازمان ملل و جمعی از میهمانان خارجی به اهواز و هورالعظیم رفت و رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور هم در آران و بیدگل در شمال کاشان میزبان جمع دیگری از میهمانان اروپایی و آفریقایی این اجلاس بود که در این میان دستیار دبیر کل سازمان ملل و دبیر کمیته سیاستگذاری و علوم سازمان ملل از نزدیک با عملیات جنگل کاری و بیابان‌زدایی منابع طبیعی در آران و بیدگل آشنا شدند.
 

موضوع گرد وغبار و پیامدهای تغییر اقلیم که این روزها بسیاری از کشورهای خاورمیانه و آسیایی از جمله ایران را تحت‌الشعاع قرار داده همچنین باعث شد تا همزمان با سفر معاون و دستیار دبیرکل سازمان ملل به ایران، دبیرکل سازمان ملل متحد هم با اعلام نگرانی از وضعیت تبعات گرمایش جهانی به تاجیکستان سفر کند. «آنتونیو گوترش»، روز سه‌شنبه از یخچال‌های طبیعی پامیر در استان بدخشان تاجیکستان که در حال ذوب شدن هستند، بازدید کرد و طی پیامی کشورهای جهان را به مبارزه با تغییرات اقلیمی دعوت کرد.گوترش با اشاره به ذوب شدن 30درصد یخچال‌های طبیعی پامیر تأکید کرد که انسان‌ها دیگر حق از دست دادن فرصت‌ها را در مورد تغییرات اقلیمی و زیست محیطی ندارند.
 

اما در ایران، اهواز و دشت آزادگان در نزدیکی مرز ایران و عراق که تقریباً هر چند روز یکبار زیر موج غبار پنهان می‌شود روز سه‌شنبه با آسمان نسبتاً خالی از غبار میزبان خارجی‌ها بود ولی هوا به قدری داغ و سوزان بود که میهمانان خارجی اجلاس مرتباً بطری‌های آب یخ پلاستیکی را روی صورت‌های خود می‌گذاشتند تا خنک شوند و درحالی‌ که برای بازدید از طرح بیابان‌زدایی مشارکتی منابع طبیعی در مسیر تالاب هورالعظیم در حال حرکت بودند بعد از گردنه‌ ام‌البدیس در نزدیکی میشداغ که زیستگاه آهوها در خوزستان است به داخل چادرهای عشایری هدایت شده و با خوردن هندوانه در گرمای سوزان خوزستان عکس‌های یادگاری گرفتند و دستاوردهای دولت ایران را در احیای 26 هزار هکتار از شن روان‌های منطقه که از 21 سال پیش رقم خورده از نزدیک مشاهده کردند. اما معصومه ابتکار به همراه نمایندگان سازمان ملل با گشت هوایی از هورالعظیم و کانون‌های بحرانی غرب کارون بازدید کردند. بعد از این بازدید هوایی، معاون دبیرکل سازمان ملل در جلسه‌ای که در اداره کل هواشناسی خوزستان برگزار شد گفت: مسأله گرد و غبار در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک مطرح خواهد شد و اولویت ما در مقابله با گرد و خاک اکنون مربوط به اهواز است.
اریک سولهایم گفت: با دیدن تصاویری از گرد و غبار خوزستان در شبکه‌های اجتماعی، از ماه فوریه میلادی علاقه‌مند به سفر به ایران بودم تا بتوانم روی این موضوع متمرکز شوم. هدف اصلی من از آمدن به اهواز این بود که از نزدیک با مردم و مسائل اجتماعی این شهر آشنا شوم تا بتوانم در کاهش گرد و خاک کمک کنم. برای همین در اجلاس تهران با همسایه‌های ایران (ترکیه و عراق) بحث‌هایی مطرح کردیم که مرتبط با گرد و غبار ایران بویژه خوزستان است. او با بیان اینکه مقابله با این امر نیاز به سه مرحله برنامه عمل است، اظهار کرد: اولویت اول کاهش گرد و خاک در اهواز است و در گام نخست به‌عنوان نخستین استراتژی باید اقداماتی همچون احیای تالاب‌ها و دریاچه‌ها انجام و پوشش گیاهی ایجاد شود. او مرحله دوم را مذاکره با کشورهای همسایه از جمله سوریه، ترکیه، عراق و عربستان دانست و گفت: در مرحله سوم نیز باید از توان سازمان ملل استفاده کنیم.

 

هورالعظیم با جاده‌های متعدد تکه تکه شده است
وزیران و کارشناسان خارجی اجلاس، روز سه‌شنبه همچنین از تالاب هورالعظیم که تا سه سال قبل خشک بود بازدید کردند، اما بخش‌های شمالی این تالاب حالا به لطف جریان آب کرخه و بخش‌های جنوبی با زهاب کشاورزی احیا شده، اگرچه کارشناسان ورود زهاب با آلودگی و شوری قابل توجه را به این تالاب که زمانی تالاب آب شیرین بود برنمی تابند اما با آبگیری این تالاب حداقل بخش‌های وسیعی از هورالعظیم خشکیده حالا احیا شده است. در همین حال موسی مدحجی، رئیس اداره محیط زیست هویزه در گفت‌و‌گو با «ایران» می‌گوید: جریان آب در هور در سال‌ جاری به دلیل سیلاب‌های کرخه به قدری زیاد بود که حتی بخش‌هایی از جاده‌هایی را که در تالاب ساخته شده بود خراب کرد که امروز همه را به چشم دیدید. او افزود: بالای 70 درصد از وسعت تالاب امروز احیا شده یعنی سطحی به وسعت 76 هزار هکتار از تالاب حالا آب دارد . اما پرویز گرشاسبی معاون آبخیزداری و بیابان سازمان جنگل‌ها به «ایران» می‌گوید: 63درصد تالاب هورالعظیم احیا شده است.

برش
حاشیه‌های کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار

کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار که به گفته نمایندگان سازمان ملل متحد حاصل تلاش مستقیم دولت ایران در متقاعد کردن جهان و سازمان ملل متحد نسبت به اهمیت این معضل زیست محیطی بود بعد از اینکه سال گذشته در صحن سازمان ملل به تصویب رسید با پذیرش این نهاد بین‌المللی مقرر شد در ایران برگزار شود. اما برگزاری این نشست سه روزه مهم که امیدهای زیادی را نسبت به کنترل پدیده گرد وغبار درکشور و منطقه ایجاد کرده با حاشیه‌هایی هم همراه بود که ضعف اطلاع‌رسانی در خصوص کم و کیف مذاکرات این اجلاس از جمله این موارد است.

 

با اینکه در دوهفته اخیر مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست بارها خواستار حمایت‌های رسانه‌ای شدند اما نشست روز نخست اجلاس بعد از ظهر همان روز بدون حضور خبرنگاران برگزار شد. روز دوم نیز هیچ خبرنگاری برای پوشش خبری بازدیدها از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به اصفهان و خوزستان دعوت نشد اما سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور تعدادی از خبرنگاران را به خوزستان و اصفهان دعوت کرد که خبرنگار «ایران» نیز جزو تیم اعزامی به خوزستان بود ولی از همان ساعات اولیه بامدادی صبح سه‌شنبه هیأت عالیرتبه شامل رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملل از خبرنگاران اعزامی جدا شدند و با بالگرد به گشت منطقه پرداختند! در همین حال خبرنگاران اعزامی وقتی قصد گفت‌و‌گو با کارشناسان خارجی را داشتند بارها از سوی مدیرکل منابع طبیعی استان خوزستان با مانع مواجه شدند که اجازه چنین کاری را بنا به دلایلی نمی‌داد و بالاخره اینکه نشست روز پایانی اجلاس هم بدون حضور رسانه‌ها برگزار شد.
 

عذرخواهی از ابتکار به جای زنان خارجی!
اما از دیگرحاشیه‌های سفر خوزستان عدم رعایت تشریفات و برنامه‌ریزی دقیق برای پذیرایی از میهمانان خارجی بود به طوری که در مسیر اهواز به دشت آزادگان وقتی خودروهای حامل میهمانان مقابل یکی از مجتمع‌های اقامتی و رستورانی توقف کردند زنان خارجی که در بین آنها سفیر سوئد نیز حضور داشت وقتی قصد استفاده از سرویس‌های بهداشتی را داشتند با بوی مشمئز‌کننده‌ای مواجه شدند و بعد هم با مشاهده سرویس بهداشتی از استفاده از این سرویس‌ها به دلیل وضعیت نامناسبی که داشتند منصرف شدند. این وضعیت مورد اعتراض خبرنگار «ایران» قرار گرفت که هیچ یک از مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگل‌ها و استانداری حاضر به پاسخگویی در این زمینه نشدند! اما بعد از اتمام سفر یکی از معاونین سازمان آب و برق خوزستان به خبرنگار «ایران» گفت: «گزارش امروزشما به اطلاع استاندار خوزستان رسید و آن را خواندند با خانم ابتکار تماس گرفتند و عذرخواهی کردند، ان‌شاءالله که پیگیری هم می کنند برای رفع مشکل».


اما وجود ده‌ها و صدها جاده متعدد که به شکل آنتنی در داخل بستر هورالعظیم ساخته شده بودند حکایت از گسترش عملیات اکتشاف نفت در این منطقه داشت و موجب حیرت بازدیدکنندگان شده بود، بر اساس مشاهدات خبرنگار «ایران» فعالیت پیمانکاران شرکت نفت ایران و شرکت نفت چین در هورالعظیم بسیار چشمگیر و گسترده بود و فلرهای زیادی در حال سوختن گازهای همراه نفت بودند. در همین حال اراضی وسیعی از حاشیه تالاب که پیشتر خشکانده شده بودند همچنان خشک بودند و لوله‌های نفت از داخل آنها عبور داده شده بود. در همین حال سیمین عیدی وند، رئیس مرکز پژوهش‌های پتروشیمی بندر امام به «ایران» می‌گوید: با راه‌اندازی کارخانه مایعات گازی 3200که غرب کارون در دست ساخت است این فلرها تا سال 98 تماماً خاموش می‌شوند و خوراک پتروشیمی بندر امام را تأمین می‌کنند.

 

ورود آب به هور یعنی هدررفت آب
اما از دیگر نکات قابل توجه سفر روز سه‌شنبه به خوزستان مشاهده ده‌ها هکتار زمین شالیزار در سوی جاده منتهی به تپه‌های‌الله اکبر در دشت آزادگان بود که به‌ صورت غرقابی زیر کشت برنج رفته بودند. در حالی که در فاصله کمتر از 10 کیلومتر از این مسیر یکی از کانون‌های بیابانی استان قرار داشت و این پرسش را در اذهان ایجاد می‌کرد که در این گرمای شدید و در منطقه‌ای که از هر سو مورد هجوم شن‌های روان و گرد و غبار است صرف این همه آب گرانبها برای کاشت یک محصول با نیاز آبی بالا چه توجیهی دارد. پاسخ فرماندار دشت آزادگان نیز به «ایران» درخور توجه بود. عبدالرضا سعیدی نیا، در این باره گفت: دوسال است به لحاظ تثبیت جمعیت در خط مرز و بحث موضوعات امنیتی مرتبط با آن، کشاورزی را در اینجا توسعه دادیم چون تنها راه درآمد مردم از کشاورزی است. او در پاسخ به اینکه چرا در این بحران بی‌آبی برنج کشت می‌کنید، گفت: به طور سنتی مردم همیشه برنج می‌کاشتند و این خیلی هم اتفاق عالی است و خیلی خوب شده و آورده سد ما هم خوب بوده است. او همچنین افزود: اگر کشاورزی نکنیم این آب به هور (منظور هورالعظیم) رفته و هدر می‌رود!


205 هزار هکتار هورهای خوزستان در انتظار آب
با اینکه هورالعظیم تا حدی زیادی احیا شده و نیزارها بخش‌های وسیعی از اطراف تالاب را در مخزن شماره 2 تالاب فرا گرفته بود اما گرشاسبی، معاون سازمان جنگل‌ها در گفت‌و‌گو با «ایران» می‌گوید: از مجموع 350 هزار هکتار کانون‌های تولید گرد و غبار استان که به دلیل سوءمدیریت در بخش آب اخیراً ایجاد شده فقط 50 هزار هکتار آن در منطقه هورالعظیم است. از این بدتر 205 هزار هکتار هورهای فصلی و مراتع خشک شده در جنوب شرق اهواز داریم که عمده گرد و غبارهای داخلی در خوزستان از این نقطه است که پیشتر با سیلاب‌های فصلی سیراب می‌شد ولی حالا به‌ دلیل دخالت نادرست در منابع آب استان، اینها به بیابان تبدیل شده که خوشبختانه در مصوبه 15 فروردین 95، دولت بجز حقابه تالاب‌ها خواستار تحقق حقابه این هورها به میزان 640 میلیون مترمکعب شده که با‌ وجود مکاتبات زیاد با وزارت نیرو هنوز زمان و نحوه تخصیص این میزان آب مشخص نیست. اما باید آب در این 205 هزار هکتار جاری شود تا بتوانیم جلوی گرد و غبار را بگیریم وگرنه درختکاری و مالچ پاشی به تنهایی کافی نیست.

 

 

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

0 0
نجمه جمشیدی   1396/4/20 00:36:45

پيامد سدهاي داخلی و خارجي براي ايران بررسي شد
ناقـو س جنگ آبي
کنفرانس بین‌المللی مقابله با گرد و غبار تهران، در حالی برگزار شد كه ايران با سدهاي بسياري در خارج كشور مانند ايليسو، سلما، آتاتورك، كجكي و كمال‌خان و در داخل كشور نيز با صدها سد ديگر محاصره شده است. سدهايي كه بلاي جان ايرانيان شده‌اند و هر روز شهرهاي بيشتري در گرد و غبار ناشي از عواقب سدسازي دفن مي‌شوند.
ايليسوي تركيه
ايليسو، سدي است كه مخالفان بسياري در جهان دارد. يكي از مخالفان آن، مردم ايران هستند. درصورت آبگيري اين سد، حق‌آبه هورالعظيم از دجله و فرات قطع مي‌شود؛ آن زمان تنها خوزستان با ريزگردها دست و پنجه نرم نمي‌كند بلكه تمامي شهرهاي ايران، درگير بحران ريزگرد مي‌شوند. سد ايليسو توسط مستشاران فني از كشورهاي آلمان، اتريش و سوييس، طراحي و تا يك مقطعي نيز توسط آن‌ها درحال ساخت بود. گنجايش اين سد، بيش از 10 ميليارد مترمكعب است، يعني درحدود سه برابر بيشتر از كرخه به‌عنوان بزرگ‌ترين سد ايران است. ايليسو در منطقه كردنشين «حسن‌كي» جانمايي و درحال ساخت است. آنجا يك منطقه باستاني ارزشمند به‌همراه ثبت يونسكو است. احزاب سبز در كشورهاي آلمان، اتريش و سوييس نسبت به ساخت سد ايليسو اعتراض‌هاي گسترده‌اي انجام داده‌اند. اعتراض احزاب سبز اين كشورها به پروژه ايليسو، موجب شد تا دولت‌هاي آلمان، اتريش و سوييس از اين پروژه خارج شوند. اما باوجود خارج شدن اين كشورها از پروژه ايليسو، تركيه همچنان قصد اجراي اين پروژه را دارد و سد ايليسو تاكنون متوقف نشده است. طبق برنامه‌ريزي‌ها اين پروژه تا سه سال ديگر به اتمام مي‌رسد. كارشناسان محيط زيست، بارها نسبت به پيامدهاي احداث و آبگيري اين سد به دولت تركيه هشدار داده‌اند اما دولت تركيه بدون توجه به اين هشدارها باسرعت بيشتري اين پروژه را ادامه مي‌دهد.
سفیر ترکیه در كنفرانس مقابله با گردو غبار تهران در پاسخ به اعتراض دولت ايران و ديگر كشورهاي همسايه نسبت به سدايليسو گفت:« ترکیه از حق حاکمیتش بر سرچشمه‌های دجله و فرات و سدسازی بر آن‌ها نمی‌گذرد و منابعي همچون آب را با ديگر كشورها به اشتراك نمي‌گذارد».
دولت ايران از تركيه به لاهه شكايت كند
اين استدلال دولت تركيه با اعتراض و واكنش‌هاي بسياري همراه بود. محمد درويش با اشاره به پویش مردمی نجات میانرودان گفت:« بيش از 120 هزار ایرانی، نامه‌اي را درخصوص توقف ساخت سد ايليسو امضا كرده‌اند. با اين نامه، دولت ايران مي‌تواند از دولت تركيه به دادگاه لاهه شكايت كند. چنین استدلال‌هايي موجب ناامني و بحران در منطقه مي‌شود».
سد سلماي افغانستان
پروژه‌ مخرب ديگري كه در سايه سكوت و بي‌تفاوتي مسئولان درحال اجراست، سد «سلما» روي هریرود افغانستان است. اين سد با اعتباري بيش از 200 ميليون دلار با همکاری هندی‌ در بالادست هریر ود در حال ساخت است.
اما چرا احداث چنين سدي براي ايران مخرب است؟ بخش بزرگي از آب ايران در شرق كشور به‌ويژه خراسان‌رضوي از هريرود تامين مي‌شود. در صورت بهره‌برداری از این سد، ۷۳ درصد حقابه ايران از اين رودخانه كاهش مي‌يابد و شاهد بحران آبي در منطقه شرق كشور كه درحال حاضر با خشكسالي دست و پنجه نرم مي‌كند، خواهيم بود. علاوه‌بر ايران ، دولت تركمنستان نيز با اجراي اين پروژه به‌شدت مخالف است.
سدسازي افغانستان، داستان تازه‌اي براي ايرانيان نيست. اما نقطه مشترك تمام پروژه‌هاي سدسازي افغانستان، منفعل بودن دولت ايران درقبال اين‌گونه اقدام دولت افغانستان است.
سدهاي افغانستان، متهم اصلي خشك شدن و نابودي هامون و درنتيجه مهاجرت هزاران سيستاني از زادگاه‌شان به‌دليل خشكسالي است.
افغانستان، دو پروژه سد کجکی و کمال‌‌خان را روي رودخانه هیرمند احداث كرد. با اين سدها، حق‌آبه هامون ايران از رودخانه هيرمند قطع شد و هامون خشكيد.
تمامي اين پروژه‌هاي سدسازي درحالي اجرا مي‌شود كه افغانستان و ایران در سال ۱۹۵۰، کمیسیونی مشترک‌ برای مدیریت منابع آبی مشترک تاسیس کردند و در سال ۱۹۷۳، توافق شد که ایران، میزان مشخصی آب دریافت کند. اما پس از اين سدسازي‌ها، دولت افغانستان نسبت به تعهدات خود در قبال حق‌آبه ايران بي‌تفاوت شد و اين مساله تا جايي پيش رفت كه «شجاع الدین ضیایی»، معاون وزارتخانه انرژی و آب افغانستان گفته است:«هم‌اکنون کابل، ‌دلیلی برای انجام مذاکرات آب با ایران نمی‌بیند».
امان از سدسازي‌هاي داخلي
داستان آب، مقدس‌ترین عنصر طبیعی در سرزمين چشمه‌ها و قنات‌ها كه اين روزها دل هر ايراني را به‌ درد مي‌آورد،تنها به سدسازي همسايه‌هايش ختم نمي‌شود بلكه ايراني‌ها نيز بدتر از همسايه‌ها بر خود روا دانسته‌اند. اما چه شده است ايرانياني كه آب را آنچنان مقدس مي‌دانستند كه میهن خويش را «آب و خاک» می‌ناميدند، اين روزها اينچنين به‌جان اندك منابع آبي باقي‌مانده خود افتاده‌اند.
نتيجه مديريت منابع آبي كشور درچند دهه اخير، خشكي صدها تالاب، رودخانه و چندين درياچه است. يكي از اين درياچه‌ها ، اروميه است.
اروميه، بزرگ‌ترين درياچه خاورميانه و يكي از بزرگ‌ترين درياچه‌هاي نمك در جهان است كه خشك مي‌شود. از سال 2005 تاكنون بيش از 65 درصد مساحت درياچه اروميه از دست رفته است. حال سطحي از كوه‌نمك نمايان شده و ديگر در زير آب نيست. اين درياچه در سال 1971 از كنوانسيون رامسر، به‌عنوان يك درياچه مهم و بين‌المللي اعلام شده است و در سال 1976 اعلام شد كه يونسكو آن را تحت حمايت ذخيره بيوسفر قرار داده است. درياچه و زمين‌هاي اطراف آن، منبع مهم غذايي و همچنين پرنده‌هاي مهاجري است كه از ميگو تغذيه مي‌كنند. به غير از پلانگتون‌ها، ميگو‌ها تنها جانداراني هستند كه در اين آب مي‌توانند زندگي كنند.درياچه اروميه، آخرين ايستگاه جابه‌جايي آب است؛ به‌گونه‌اي كه آب در آن مي‌ماند و از آن بيرون نمي‌رود. دلايل پايين رفتن درياچه، خشكسالي، انتقال بي‌رويه و آب‌رساني كشاورزي بيش از حد بوده است.
نبرد آب در ايران
نبود مديريت اصولي در منابع آبي كشور تا جايي پيش رفته كه یکپارچگی هویت ملی ایرانیان را نشانه رفته است. به‌گفته كارشناسان اين حوزه، به‌زودي شاهد جنگ آب در ايران خواهيم بود. درحال حاضر به‌دليل همين پروژه‌هاي انتقال آب، بسياري از هموطنان كشورمان به‌جان يكديگر افتاده‌اند. كشاورزان شرق اصفهان با بلدوزر به جان لوله انتقال آب از اين استان به استان يزد افتاده‌ و آن را شكسته‌اند. مردم چهارمحال‌وبختياري نيز، به‌دليل پروژه‌هاي انتقال آب بي‌شماري كه از استان‌ها به اصفهان اجرا شده با اصفهاني‌ها به مشكل برخورده‌اند و به همین ترتیب، لرها، قمی‌ها، اصفهانی‌ها، کاشانی‌ها، یزدی‌ها، کرمانی‌ها، سیستانی‌ها و ترکمن‌ها به مشکل خورده‌اند.
آب ديروز و امروز
آب در ايران باستان، جايگاه ويژه‌اي داشته تا جايي‌كه آب نيز يك الهه داشته‌ است؛ الهه‌اي به‌نام آناهيتا. به‌باور ایرانیان‌باستان الهه آب، فرشته نگهبان چشمه‌ها و باران و نماد باروری، عشق و دوستی بوده است. اما امروز آب، بي‌ارزش‌ترين عنصر طبيعت در نزد ايرانيان به‌شمار مي‌رود؛ چراكه آن‌ها بدون هيچ دغدغه و نگراني اين مايه حيات را هدر مي‌دهند و به عواقب آن فكر نمي‌كنند.
كدام دولت، مسئول خشكي اروميه است؟
دولت ايران به دولت تركيه درخصوص پروژه‌هاي سدسازي همچون آتاتورك و ايليسو، اعتراض‌هاي فراواني داشته است اما نكته قابل توجه پاسخ دولت تركيه به اين اعتراض‌ها بوده است. آن‌ها به مسئولان ايراني گفته‌اند كدام دولت، مسئول خشك شدن اروميه، بختگان، گاوخوني و صدها تالاب و رودخانه ديگر در ايران است؟ در ميان حراج آب در ايران، حال چه انتظاري از كشورهاي همسايه براي به اشتراك گذاردن منابع آبي‌شان با ايران مي‌رود.