محل تبلیغ شما
پرونده حذف دختران از کتاب های درسی!رانده‌شدگان کتاب‌های درسی

تاریخ خبر: 1399/6/22

پرونده حذف دختران از کتاب های درسی!رانده‌شدگان کتاب‌های درسی

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

چرایی حذف دختران دانش‌آموز از جلد یکی از کتاب‌های درسی رانده‌شدگان کتاب‌های درسی

از مريم ميرزاخاني تا تبعيض ميان دختران

جدايي جنسيتي دركتاب‌درسي

دستور بی رمق آقای وزیر!

ماجرای یک حذف نابرابر

محاسبه غلط روی جلد کتاب ریاضی

دختران ریاضی حذف شدنی نیستند

جنجال کتاب ریاضی سوم دبستان

از مريم ميرزاخاني تا تبعيض ميان دختران

چه کسي مقصر است؟‌
نظر وزير آموزش و پرورش نيز براي ميليون‌ها نفر که به اين موضوع اعتراض داشتند، نيز قانع‌کننده نبود، هرچند که محسن حاجي ميرزايي در توئيتش اعلام کرده که «به‌دغدغه‌‌هاي‌مردم اهميت مي‌دهم‌ و دختران ميهن شايسته احترام‌اند» و در ادامه بيان کرد: «تغييرات در کتاب‌هاي درسي همه‌ساله براساس ارزيابي‌ و از سوي مولفين انجام مي‌شود و به رئيس سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي ماموريت دادم تغييرات در شکل‌ و محتواي کتاب‌هاي‌درسي را باحساسيت کامل رصد، اصلاح و گزارش نمايد». اما خواست مردم در اين رابطه اصلاح کتاب درسي و برخورد با افرادي است که اين اتفاق را رقم زده‌اند. به باور بسياري از مردم، اگر عوامل ضبط و انتشار کليپي که غش کردن يک دانش‌آموز مبتلا به کرونا را به تصوير کشيدند، دستگير شده‌اند و اين موضوع باعث تشويش اذهان عمومي بوده است، بايد با کساني که عکس دختران را از روي جلد کتاب رياضي حذف کرده‌اند، نيز برخورد شود. نسيم بهاري، طراح روي جلد اين کتاب گفته است: «اتود اوليه کتاب هم مميزي‌هاي زيادي داشته و يکي از آنها اين بوده که اجازه ندادند يکي از دخترها بالاي درخت باشد. خانم بهاري در اينستاگرامش گفته است که تغيير جديد در روي جلد کتاب بدون اجازه وي بوده و وي در جريان قرار نگرفته و دست بردن در طرحي که تاييد شده هيچ‌توجيهي ندارد.
حذفي که توجيح منطقي ندارد
براي بررسي بيشتر اين موضوع به سراغ يک کارشناس آموزشي رفتيم تا نظر او را در رابطه با اين اقدام آموزش و پرورش جويا شويم، تا شايد در لابه‌لاي گفته‌هاي محمدرضا نيک‌نژاد دليل حذف دختران از روي جلد کتاب رياضي پيدا کنيم، اما او نيز دليل منطقي براي اين اتفاق متصور نبود و با اشاره به اينکه هيچ‌کسي علت حذف يک نقاشي دختران را از کتب درسي را نمي‌داند، به «آرمان ملي» مي‌گويد: به‌نظر من اين موضوع فراتر از وزارت آموزش و پرورش است و به‌نظر مي‌آيد برخي افراد در درون سيستم دولت به اين نتيجه رسيده‌اند که هرچه بمباران رسانه‌اي در شبکه‌هاي اجتماعي بيشتر صورت بگيرد، مشکلات سياسي، اجتماعي و اقتصادي که در جامعه وجود دارد، به مدت چند روز فراموش خواهد شد و به همين دليل است که هر روز از آستين شان يک اتفاق جديد بيرون مي‌آورند که هيچ‌دليل منطقي ندارد. آنها به‌خوبي مي‌دانند که جامعه به‌دليل حساسيت نسبت به زنان و دختران، به شکل وسيعي از آن اتفاق استقبال مي‌کنند. نيک نژاد همچنين نظرات وزارت آموزش و پرورش در اين رابطه را قانع‌کننده نمي‌داند و مي‌افزايد: آنها گفته‌اند که به‌دليل شلوغي تصوير عکس دختران حذف شده است، اما چرا براي خلوت کردن تصوير جلد کتاب بايد دختران حذف شوند؟ خيلي از آمارها بازگو‌کننده اين واقعيت است که در 40 سال گذشته رشد جمعيت تحصيلکرده دختران، افزايش چشمگيري داشته و آمار ورود دختران و زنان به دانشگاه‌ها خيلي بيشتر شده است. شايد نسبت به روند و ميانگين جهاني اين آمار کمتر باشد، اما مشاغلي که خانم‌ها در جامعه دارند و حضور آنها در مجلس و شوراهاي شهر نشان مي‌دهد که باورهاي تبعيض جنسيتي در کشور به دست فراموشي سپرده شده است. واقعا نمي‌دانيم اين طرز تفکر براي حذف دختران از کجا آمده و در قرن بيست و يکم اين طرز تفکر جاي سوال دارد. تنها توجيح ما اين است که جامعه‌اي که با تنگناهاي اقتصادي و مشکلات سياسي دست و پنجه نرم مي‌کند، نياز به اين اتفاقات تبليغاتي و رسانه‌اي دارد و چه‌بسا اين اتفاق نيز جز همان بمباران خبري در شبکه‌هاي اجتماعي و رسانه‌اي باشد. نيک‌نژاد درباره پيامدهاي اين اتفاق در سطوح جامعه مي‌گويد: يکي از پرشتاب‌ترين و افتخارآميزترين آمارهاي مربوط به رشد تحصيلات و کاهش جمعيت بازماندگان از تحصيل به‌ويژه در ميان دختران و حضور آنها در شغل‌هاي مختلف، مربوط به جمهوري اسلامي ايران است. اين موضوع يکي از بالندگي‌هاي مسئولان ما در عرصه‌هاي جهاني است. زماني‌که چنين اتفاقي (حذف عکس دختران) با اهداف آموزشي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي رخ مي‌دهد، شايد در کوتاه‌مدت باعث تغيير ذهنيت مردم شود، اما در ميان‌مدت و بلندمدت به سياست‌هاي آموزشي و چهره جمهوري اسلامي ايران و دولت در مجامع جهاني ضربه وارد خواهد کرد. در مذهبي‌ترين لايه‌هاي جامعه ايراني نيز اين موضوع وجود ندارد و آنها نيز به‌دنبال رشد تحصيلي فرزندانشان هستند و به تحصيلات عاليه دختران گرايش پيدا کرده‌اند. با اين حال جامعه کار خودش را دنبال مي‌کند و به هيچ‌دولتي اجازه نخواهد داد که براي دختران چنين محدوديت‌هايي را در عمل اجرا کند. متاسفانه اين اتفاق در شبکه‌هاي خبري جهان بازتاب داشته و اين در شأن کشور و دولتي نيست که سال‌ها براي رشد تحصيلي دختران زحمت کشيده است. کشور و فرهنگي که مريم ميرزاخاني را به جهان معرفي کرده است نبايد با چنين اتفاقات مضحکي، حضور دختران در جامعه و نظام آموزشي را کتمان نمايد. نيک‌نژاد در پايان صحبت‌هايش خاطر نشان مي‌‌کند: يکي از وظايف بنيادي آموزش و پرورش، برداشتن تبعيض نژادي، اجتماعي، مذهبي و اقتصادي در سطح جامعه است و زماني که شما تصوير نقاشي دو دختر را بر روي جلد کتاب‌ها حذف مي‌کنيد، با بلندگو اين تبيعض را در جهان فرياد مي‌زنيد و پيامد‌هاي ناگوار آموزشي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي براي تمام ساختار دولت و آموزش و پرورش خواهد داشت. آرمان ملی

 

جدايي جنسيتي دركتاب‌درسي

گروه اجتماعي | يك عكس از دو كتاب رياضي كنار هم منتشر شد؛ كتاب سال گذشته با تصوير سه پسر بچه و دو دختر بچه در حال بازي با نقاله و گونيا زير درخت اعداد، كتاب امسال با سه پسربچه و نقاله و درخت اعداد، بدون حضور دختر بچه‌هاي كارتوني. همين يك عكس مادر و پدرهايي را به شك انداخت كه سراغ كتاب‌هاي درسي امسال بچه‌ها بروند، عده‌اي شروع كردند به تاييد حذف عكس دختران و بعد همين‌ها ناگهان تبديل شد به موجي كه در دو روز گذشته شبكه‌هاي اجتماعي را پيمود و سر از گفت‌وگوهايي در خانه‌ها و ميان والدين و فرزندان درآورد و تبديل به تيتر خبرها شد و آموزش و پرورش و بعد وزير و بعد چهره‌هاي سياسي ديگر را مجبور به واكنش كرد. واكنش آموزش و پرورش در اين ميان خودش تبديل به واسطه‌اي شد براي انتقادات بيشتر و طنزهاي تلخ بسيار، چراكه دليل حذف دختران روي جلد، «خلوت كردن» تصوير عنوان شده بود. 
«اين طرح رو فكر كنم سال نود و دو براي كتاب رياضي سوم دبستان كشيده بودم... برام باور نكردنيه كه آنقدر راحت دست تو طرح ببرن و دخترا رو حذف كنن. اتود هم كلي مميزي خود و اجازه ندادن يكي از دخترها بالاي درخت باشه. حتي جايي گفتن انگار پسره ميره سمت دختر كه بغلش كنه پس طرح رو اصلاح كنيد.»  اين واكنش نسيم بهاري، طراح جلد كتاب جنجالي بود كه در صفحه اينستاگرام خود از خوانندگانش خواسته بود طرح جلد كتاب تازه را اگر دم دست دارند، چك كنند چون او اصلا در جريان چنين تغييري گذاشته نشده. 
 
 «در ارتباط با تصوير روي جلد كتاب رياضي سال سوم ابتدايي و ويرايشي كه در اين تصوير انجام شده است، از آنجا كه تصوير قبلي بسيار شلوغ بود و تعداد مفاهيم رياضي مطرح شده در آن تصوير بسيار زياد بود، پيشنهاد دوستاني كه از منظرهاي هنري، زيبا‌شناسي و روانشناسي بخش‌هاي مختلف كتاب را بررسي مي‌كنند بر اين بوده است كه تصوير خلوت‌تر شود. از آنجا كه تصوير دو دانش‌آموز دختر كه برخي شكل‌هاي هندسي در دستان آنهاست حذف شده است؛ برداشت‌هايي از قبيل حذف دستوري تصاوير دختران نتيجه‌گيري شده است. با بررسي صفحات ديگر كتاب و نيز جلد ساير كتاب‌هاي رياضي مشاهده مي‌شود كه تصاوير متعددي از دختران دانش‌آموز در كتاب‌هاي رياضي استفاده شده است و لذا موضوع حذف دستوري تصاوير دختران نمي‌تواند مدنظر باشد. لازم به ذكر است كه بر اساس انديشه اسلامي و مواضع حضرت امام راحل و رهبر حكيم و فرزانه انقلاب اسلامي ايران هر دو جنس مرد و زن مورد احترام و تكريم طراحان و برنامه‌ريزان درسي است و هيچ گونه نگاه افراطي يا تفريطي در اين خصوص مورد پذيرش نيست.» 
اين توضيحي بود كه روز پنجشنبه و پس از هياهوي نقد و تاختن به سياست‌هاي به قول منتقدان «حذفي» آموزش و پرورش از سوي سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش منتشر شد. بعد نوبت به محسن حاجي‌ميرزايي، وزير آموزش و پرورش رسيد كه در توييتر خود قول بررسي بدهد: «تغييرات در كتاب‌هاي درسي همه ساله براساس ارزيابي ‌و ‌از سوي مولفان انجام مي‌شود. به رييس سازمان پژوهش و ‌برنامه‌ريزي آموزشي ماموريت دادم تغييرات در شكل ‌و محتواي كتاب‌هاي‌ درسي را با ‌حساسيت كامل رصد، اصلاح و گزارش كند. به ‌دغدغه‌هاي ‌مردم اهميت مي‌دهم‌ دختران ميهن شايسته احترامند.»
خشم از كجا مي‌آيد؟
خبرهايي كه در شبكه‌هاي اجتماعي ناگهان داغ مي‌شوند، طيف وسيعي از احساسات و واكنش‌هاي شديد را با خود به همراه مي‌آورند اما تجربه نشان داده است كه بخش بزرگي از اين احساسات برخاسته از مسائل بسيار پيشين و موضوعات حل ‌نشده در ذهن مخاطبان است.  پس از انتشار تصوير جلد كتاب رياضي سوم دبستان، برخي والدين هم سراغ كتاب‌هاي درسي ديگر رفتند تا ببينند واقعا چه خبر است. در ميان عكس كتاب‌هاي ديني و علوم با عكس دختران روي جلد و يك كتاب فارسي با حضور دختران و پسران هم منتشر شد اما نتوانستند با ماجراي حذف از جلد كتاب رياضي سوم برابري كنند. كاربران خشمگين با همين يك خبر خاطرات بسيارشان از تبعيض جنسيتي در سيستم آموزشي كشور را زنده كرده بودند و بعد حتي به ياد رومينا و قتلش توسط پدر افتادند. طراحان و كاريكاتوريست‌ها دست به كار شدند و با مضمون حذف زنان طرح زدند اما يك طرح و چهره بود كه در ميان كاربران و طراحان مختلف مدام تكرار شد: نام و چهره مريم ميرزاخاني.  بسياري از كاربراني كه ميان حذف دختران به صورت ويژه از روي جلد كتاب رياضي به خشم آمده بودند، نام و چهره مريم ميرزاخاني را مدام به ميان كشيدند تا اگر احيانا آموزش و پرورش به اين نتيجه رسيده است كه جاي دختران بر جلد كتاب رياضي نيست، يادآوري كنند كه از قضا سرشناس‌ترين چهره ايراني در دنياي معاصر علم رياضي يك زن بوده است. در اين ميان حتي چند طرح از جلد يك كتاب رياضي فرضي با عكس مريم ميرزاخاني روي آن هم منتشر شد. با اين حال بودند كساني كه يادآور مي‌شدند اگر بحث تبعيض جنسيتي و ناديده گرفتن دختران در ميان باشد نبايد فراموش كرد كه براي اثبات حق بر حضور در جامعه و پيشرفت تحصيلي و گرايش به سمت هر رشته‌اي، لازم نيست كه همه نابغه باشند و روي استثناها تاكيد كنيم.  پس از ماجراهاي كتاب رياضي، پدر و مادرهايي سراغ كتاب‌هاي درسي رفتند، از جدا بودن عكس‌هاي دختران و پسران از هم عكس و فيلم گرفتند و منتشر كردند. حساسيتي كه از سوي جامعه روي كتاب‌هاي درسي ايجاد شده است البته تنها ماجراي امروز و ديروز نيست. حالا چند سالي هست كه هر از گاهي بلوايي بر سر اين كتاب‌ها برپا مي‌شود؛ آخرين مورد آن برمي‌گشت به آبان سال گذشته كه فهرستي از درس‌هاي حذف شده از كتاب‌هاي ادبيات مقاطع مختلف منتشر شد از شعر «در اين سراي بي‌كسي» هوشنگ ابتهاج گرفته تا داستان موسي و شبان و رباعيات خيام و داستان حسنك وزير از تاريخ بيهقي. همان موقع هم وزير آموزش و پرورش قول پيگيري داد و بعد اعلام شد كه اين تغييرات از پنج سال قبل به وجود آمده‌اند و بعد پاي توضيحات آموزش و پرورش در مورد كمبود جا در كتاب‌هاي فارسي و ادبيات به ميان آمد و به نوعي همان «خلوت كردن» مطرح شد. 
يكي از پدرها در توييتر نوشته بود: «امروز پسرم كه ماجراي كتاب رياضي كلاس سوم را شنيده بود، كتاب‌هاي پارسالش را آورد و نشانم داد و گفت: «ببين همه‌اش دخترونه بوده پس كي از ما دفاع مي‌كنه؟» مادر ديگري عكس كتاب رياضي را گذاشته بود كه همراه پسرش عكس دختران را به روي جلد اضافه كرده بودند. پدر و مادرها و بچه‌ها در مورد موضوع تفكيك دختران و پسران، تبعيض جنسيتي و درست بودن و نبودن هياهويي كه بر پا شد در خانه‌ها حرف زده بودند. جدا از توضيحاتي كه آموزش و پرورش مي‌دهد و اغلب مخاطبان را راضي نمي‌كند، حساسيتي در مورد سيستم آموزش و پرورش و كتاب‌هاي درسي‌اش ايجاد شده كه ديگر نمي‌توان آن را ناديده گرفت. 
سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي،  ناشر كتاب‌هاي درسي در يك نگاه
به منظور تحقيق و بررسي در مسائل كيفي آموزش و پرورش، ارزشيابي مستمر و تنظيم برنامه‌هاي تحصيلي، تاليف و تدوين كتب درسي و آماده‌سازي مدارس و موسسات آموزشي تابع وزارت آموزش و پرورش براي كاربرد وسايل و روش‌هاي نو در جهت اعتلاي كيفيت آموزش و پرورش، سازماني به نام «سازمان پژوهش و نوسازي آموزشي» تشكيل شده است كه پژوهش در محتواي برنامه‌هاي آموزش و پرورش، مطالعه و تنظيم روش‌هاي ساده در زمينه امتحانات و ارزشيابي تحصيلي، تاليف، تدوين، انتشار كتب و نشريات آموزشي و كمك‌آموزشي براي معلمان و مربيان، تعيين و تهيه مواد و وسايل آموزشي و فهرست استاندارد تجهيزات و وسايل آموزشي، انجام تحقيقات بنيادي در زمينه بهبود كيفي و كمي آموزش وپرورش، تربيت كارشناسان مورد نياز وزارت آموزش وپرورش و مواردي از اين دست از وظايف اين سازمان كه يكي از سازمان‌هاي زيرمجموعه آموزش و پرورش است يكي از معاونان وزارت آموزش و پرورش به انتخاب وزير سمت رياست سازمان را عهده‌دار است كه در حال حاضر حسن ملكي رييس اين سازمان است و در طول ساليان گذشته افرادي همچون حجت‌الاسلام محي‌الدين بهرام محمديان و حجت‌الاسلام علي ذوعلم رياست آن را برعهده داشتند كه محمديان از سال 84 تا 96 به مدت 12 سال بر كرسي رياست اين سازمان تكيه زده بود.اعتماد

 

دستور بی رمق آقای وزیر!


آفتاب یزد- گروه اجتماعی: طی روز‌های گذشته تصاویری از کتاب ریاضی سوم دبستان منتشر شد که حاکی از حذف تصویر دختران روی جلد این کتاب بود. این موضوع با واکنشهای بسیاری همراه شد تا جائی که وزیر آموزش و پرورش دستور اصلاح داد و وزارتخانه متبوعش اطلاعیه‌ای در این خصوص صادر کرد. اما آنچه که پیداست نشان از این دارد که مسئولین در این خصوص به دنبال توجیه هستند و سوالی که در این بین مطرح می‌شود این است که آیا نباید نظارت‌ها پیش از انتشار کتاب اتفاق می‌افتاد که حالا بعد از چاپ و انتشار کتاب وزیر متولی این امر حکم بر نظارت و اصلاح می‌دهد؟ این مسئله آیا یک توجیه و فرافکنی نیست؟ وزارت آموزش و پرورش، حالا که سال تحصیلی شروع شده و کتاب‌ها توزیع شده است چگونه می‌خواهد این امر را تصحیح کند؟ آیا میخواهد همه کتاب‌های درس ریاضی سوم ابتدایی را جمع‌آوری کرده و خمیر کند و کتاب دیگری با طرح روی جلد جدیدی توزیع نماید؟
محال بودن این امر نشان می‌دهد که دستور حاجی میرزایی
در این خصوص کاملا سست است.
>سالی که نکوست...
هنوز یک هفته از شروع سال تحصیلی جنجالی 1400-1399 نگذشته است که یک حاشیه دیگر دوباره برای آموزش و پرورش بوجود آمده؛ «حذف تصویر دختران از کتاب سوم ریاضی سوم دبستان چاپ سال99». وزیر آموزش و پرورش در ۱۰ روز گذشته گرفتار جمع و جور کردن جنجال بازگشایی ناگهانی مدارس بود وحالا باید به فکر یک حاشیه دیگر باشد؛ تصاویر مقایسه‌ای از کتاب ریاضی سوم دبستان چاپ ۹۸ و ۹۹ چند روزی است که دست به دست می‌شود و نشان می‌دهد تصویر دختران از روی جلد کتاب حذف شده است. مراجعه به سایت «پایگاه کتاب‌های درسی» و بررسی تصویر جلد کتاب‌ها نیز نشان می‌دهد که این موضوع صحت دارد. نسیم بهاری تصویرگر جلد این کتاب در صفحه اینستاگرام خود مدعی شده است: «این طرح را چند سال پیش برای کتاب ریاضی سوم دبستان کشیده بودم. طرح اصلی هم کلی ممیزی (سانسور) خورد و اجازه ندادند یکی از دخترها بالای درخت باشد! در طرح اولیه جلد کتاب ریاضی سوم دبستان نیز مقام‌های وزارت آموزش و پرورش حتی جایی گفته بودند که انگار یکی از دخترهای روی جلد در حال رفتن به سمت یکی از پسرهاست که او را بغل کند، پس طرح را اصلاح کنید.» در سال‌های گذشته نیز تغییرات در کتاب‌های درسی جنجال‌هایی را
به وجود آورده بودند، از جمله حذف سرگذشت پادشاهان از کتاب‌های تاریخ و یا چند شعر از شعرای معاصر از کتاب‌های ادبیات و یا تغییر محتوای درس تاریخ در جنگ ایران و روسیه که البته هیچ یک از آن‌ها به اصلاح و بازگشت به قبل منجر نشد. حالا اما جنجال‌ها تا جایی افزایش یافته که وزیر را هم مجبور به واکنش کرده است، البته واکنشی که بیشتر برای رفع و رجوع کردن ماجرا به نظر می‌رسد.
>ماموریت دادم تغییرات کتب درسی، رصد و اصلاح شود
پس از بالا گرفتن واکنش‌ها به حذف تصویر دختران از جلد کتاب ریاضی سوم ابتدایی، وزیر آموزش و پرورش گفت که به رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ماموریت داده است تا تغییرات در شکل و محتوای کتاب‌های درسی را با حساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش کند. محسن حاجی میرزایی در حساب کاربری خود در توئیتر نوشت: «تغییرات در کتاب‌های درسی همه‌ساله بر اساس ارزیابی و از سوی مولفین انجام می‌شود. به رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ماموریت دادم تغییرات در شکل و محتوای کتاب‌های درسی را با حساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش نماید. به دغدغه‌های مردم اهمیت می‌دهم‌. دختران میهن شایسته احترامند.»
>اطلاعیه آموزش و پرورش در پاسخ به انتقادات
پس از آن اما اطلاعیه‌ای از سوی سازمان آموزش و پرورش منتشر شد که جنجال‌ها را بیشتر کرد، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش در پاسخ به انتقاد‌ها طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد:
«توضیحات زیر جهت روشنگری و رفع ابهام به اطلاع می‌رسد:
۱- در ارتباط با موضوع برداشتن تصویر قرآن کریم از تصاویر کتاب فارسی اول ابتدایی در نگاره اول و برای جلوگیری از سوء برداشت و تنویر اذهان عمومی به اطلاع می‌رساند در کتاب فارسی اول ابتدایی، تصویر قرآن در طبقه زیر تصویر تلویزیون قرار گرفته بود. با توجه به نظرات تعدادی از معلمان، اولیاء و کارشناسان دینی مبنی بر این که قرار گرفتن قرآن در زیر تلویزیون توهین به این کتاب مقدس محسوب می‌شود در چاپ ۱۳۹۹ سال تحصیلی تصویر قرآن بر داشته شد و مقرر گردید در چاپ بعدی با تصویرگری بهتر محل قرار گرفتن آن در کتابخانه مندرج در نگاره مزبور طراحی شود.به علاوه این نکته مهم که وجود تصاویر، مطالب و نمادهای گوناگون از تصاویر قرآن و جلسات قرائت قرآن و تصویر قرآن در سفره عید نوروز در صفحات مختلف همین کتاب نشان می‌دهد طراحان و نویسندگان آن کاملا معتقد به ارزش‌های دینی و قرآنی هستند و خود را در این مسیر ارزشی متعهد می‌دانند. اگر فاقد چنین باوری بودند و یا احیاناً با سند مطرود ۲۰۳۰ نسبتی داشتند قاعدتاً باید در ساختار کتاب خود را نشان می‌داد.حال آنکه خلاف این در جای جای این کتاب دیده می‌شود. به اطلاع همگان می‌رساند که در وضع کنونی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی از ریاست آن تا رده‌های پایین‌تر همه خود را سرباز انقلاب اسلامی و نظام می‌دانند نه تنها هیچ نسبت و میانه‌‌ای با ۲۰۳۰ ندارند بلکه مخالف قاطع این سند سکولاریستی نیز می‌باشند.
۲- در ارتباط با تصویر روی جلد کتاب ریاضی سال سوم ابتدایی و ویرایشی که در این تصویر انجام شده است، از آنجا که تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح شده درآن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستانی که از منظرهای هنری، زیبا شناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند بر این بوده است که تصویر خلوت‌تر گردد. از آنجا که تصویر دو دانش‌آموز دختر که برخی شکل‌های هندسی در دستان آنهاست حذف شده است؛ برداشت‌هایی از قبیل حذف دستوری تصاویر دختران نتیجه‌گیری شده است. با بررسی صفحات دیگر کتاب و نیز جلد سایر کتاب‌های ریاضی مشاهده می‌شود که تصاویر متعددی از دختران دانش‌آموز در کتاب‌های ریاضی استفاده شده است و لذا موضوع حذف دستوری تصاویر دختران نمی‌تواند مد نظر باشد.لازم به ذکراست که بر اساس اندیشه اسلامی و مواضع حضرت امام راحل (ره) و رهبر حکیم و فرزانه انقلاب اسلامی ایران هر دو جنس مرد و زن مورد احترام و تکریم طراحان و برنامه ریزان درسی است و هیچ گونه نگاه افراطی و یا تفریطی دراین خصوص مورد پذیرش نمی‌باشد.» با این حال ابهامات در خصوص حذفیات صورت گرفته همچنان پا برجاست و چه بسا اطلاعیه صادر شده سوالات و ابهامات در این خصوص را افزایش هم داده است. مهمترین موضوع این است که چرا کار کارشناسی و دقیقی در این خصوص صورت نمی‌گیرد و هر سال دانش‌آموزان زیادی باید قربانی آزمون و خطاهای مسئولین باشند؟
>واکنش ابتکار به تغییر جلد کتاب ریاضی سوم دبستان
معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور هم نسبت به حذف تصویر دختران از جلد کتاب ریاضی سوم ابتدایی واکنش نشان داده است. معصومه ابتکار در حساب توئیتری خود با به تصویر کشیدن جلد کتاب ریاضی و علوم پایه سوم دبستان در کنار هم نوشت: «اگرچه جلد کتاب ریاضی و علوم سال تحصیلی جدید را باید در کنار هم دید، وزیر محترم آموزش و پرورش بررسی و اصلاح کتاب‌های درسی از زوایای مختلف
از جمله عدالت جنسیتی را در دستور کار دارند. در هر صورت حساسیت مردم بجاست. دختران را نمی‌توان نادیده گرفت.» هر چند که انتظار می‌رفت واکنش مسئولین در خصوص تغییرات صورت گرفته بیشتر و عمیق‌تر باشد اما اقدامات صورت گرفته در امر آموزش توسط نهاد متولی آن در سال تحصیلی جدید تا به امروز نشان از بی‌تدبیری متولیان این امر دارد. بی‌تدبیری که وزیر آموزش و پرورش با دستور‌های سست سعی در مرتفع ساختن آن دارد.
فقط دخترها اضافی بودند؟!
جعفر محمدی: ماجرای حذف تصاویر دختر بچه‌ها از نقاشی روی جلد کتاب سوم ابتدایی، چند روزی است که موبایل به موبایل می‌چرخد و سوژه‌ای شده است برای نقد آموزش و پرورش و اسباب خنده در فضای مجازی. عده‌ای آن را نشان از تفکر جنسیتی و ضد زن دانسته‌اند و گروهی خلاقیت‌های طنازانه داشته‌اند و طرح‌های جدیدی برای روی جلد این کتاب پیشنهاد کرده اند،
از جمله افزودن تصویری از مریم میرزاخانی، نابغه ریاضی ایرانی به جلد یا جوان‌سازی پسر بچه‌های موجود در نقاشی کنونی در حالی که طفل‌های تازه به دنیا آمده شان را‌تر و خشک می‌کنند و.... اما در این نوشتار به موضوع تغییر جلد و این حاشیه‌ها نمی‌پردازم؛ وقتی آموزش و پرورش در این باره اطلاعیه می‌دهد، با توجه به محتوای شگفت انگیزش، دیگر نمی‌شود از کنار پدیده زشت توجیه و حتی احتمال نادیده انگاشتن شعور مردم، توسط مسئولان با بی‌اعتنایی عبور کرد. ( در واقع موضوع بحث حاضر، نه تغییر جلد، که توجیه گری ناشایستی است که در این اطلاعیه وجود دارد.) بر این باورم که یکی از مهم‌ترین مصائب کشور ما همین است که مسئولان، مردم را دستکم می‌گیرند و تصور می‌کنند هر تصمیم غلطی بگیرند، اولاً غلط نیست و ثانیاً حتی اگر مردم هم نادانی کردند و ارزش تصمیمات مسئولان را نفهمیدند، می‌شود با توجیهات صد من یک غاز، به مردم قبولاند که حق با مسئولان است.
این بخش از توضیحات سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی درباره ماجرای حذف تصویر دختر بچه‌ها از روی جلد کتاب سوم ابتدایی را بخوانید: « در ارتباط با تصویر روی جلد کتاب ریاضی سال سوم ابتدایی و ویرایشی که در این تصویر انجام شده است، از آنجا که تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح شده درآن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستانی که از منظرهای هنری، زیبا شناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند بر این بوده است که تصویر خلوت‌تر گردد.» در این باره چند سوال از مسئولان آموزش و پرورش می‌کنم:
1 - این دوستانی که به قول شما «از منظرهای هنری، زیبا شناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند»، سال قبل کجا بودند که شما جلدی غیرهنری، غیر زیبا و متضاد با آموزه‌های روانشناسی (طبق توضیحات خودتان) را روی کتاب درسی قرار دادید و به بچه‌های مردم تحمیل کردید؟!
2 - لطفاً برای این که بیش از پیش به ما بقبولانید که حرف شما مسئولان ارجح و علمی است و منتقدان در نادانی به سر می‌برند، توضیحات هنری، زیبایی شناسانه و روان شناسانه‌ای که دوستان مذکور داشته‌اند را منتشر کنید؛ لابد به حدی علمی و مستدل بوده است که بزرگان نظام آموزشی با آن همه دانش و فضیلت قانع شده اند. باور کنید برای ما هم بسیار آموزنده است که بدانیم وجود تصویر آن دو دختر بچه روی جلد، چگونه نقاشی را غیر هنری، نا زیبا و مخالف علم روانشناسی کرده بود؟!
3 - مگر آن دوستان هنرمند و روانشناس شما نگفته بودند که بهتر است نقاشی خلوت شود؟ حتی اگر فرض عجیب شلوغ بودن تصویر درست باشد، فقط با حذف تصویر دو دختر بچه می‌شد نقاشی را خلوت کرد؟ نمی‌شد بخش‌های دیگر تصویر را حذف کرد تا روی جلد خلوت شود؟ فقط همین دختر بچه‌ها اضافی بودند؟!
4 - حتماً مردم خوشحال می‌شوند «دوستانی که از منظرهای هنری، زیبا شناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند» را معرفی کنید تا بدانیم این افراد چه نابغه‌هایی هستند که دیدند آنچه را که در طول یک سال گذشته بقیه ندیدند؟ لطفاً اسامی، تخصص، سوابق و تصاویر این هنرمندان، زیبایی شناسان و روانشناسان بسیار محترم را منتشر کنید.
بعد از تحریر: کمتر به مردم دنیا سوژه بدهید که به ما بخندند!/عصر ایران

 

ماجرای یک حذف نابرابر

[شهروند] هنوز چند روزی از شروع ‌سال تحصیلی جدید نگذشته که یک جنجال پر حاشیه به وجود آمده است؛ جنجالی که احساسات خیلی از مردم جامعه را برانگیخته و باعث خشم و ناراحتی بسیاری از خانواده‌ها شده است. دختربچه‌هایی که روی جلد کتاب ریاضی‌ سال سوم ابتدایی در کنار سه پسربچه در حال بازی بودند، دیگر وجود ندارند. تصویر این دختران لبخند به لب امسال از روی جلد کتاب حذف شده و صورت مهربان و خندان آنها دیگر همراه کودکان دبستانی نیست. امسال تنها سه پسربچه هستند که زیر یک درخت بازی می‌کنند و اثری از دوستان دخترشان در آن سوی درخت نیست. دخترها حذف شده‌اند؛ ماجرایی که حالا دو روز است به تیتر اول اخبار تبدیل شده و مردمان زیادی چه زن و چه مرد درباره این حذف نابرابر صحبت  و ناراحتی خود را ابراز می‌کنند.
حذفی که حالا با واکنش‌های زیادی مواجه شده است؛ تصاویر مقایسه‌ای از کتاب ریاضی سوم دبستان چاپ ۹۸ و ۹۹ دست به دست می‌شود. مراجعه به سایت «پایگاه کتاب‌های درسی» و بررسی تصویر جلد کتاب‌ها نشان می‌دهد که این موضوع
صحت دارد.
نسیم بهاری، تصویرگر جلد این کتاب، یکی از واکنش‌ها را در مورد این ماجرای عجیب داشت. او در صفحه اینستاگرام خود مدعی شد: «این طرح را چند ‌سال پیش برای کتاب ریاضی سوم دبستان کشیده بودم. طرح اصلی هم کلی ممیزی (سانسور) داشت و اجازه ندادند یکی از دختران بالای درخت باشد. در طرح اولیه جلد کتاب ریاضی سوم دبستان نیز مقام‌های وزارت آموزش‌وپرورش حتی جایی گفته بودند که انگار یکی از دختران روی جلد در حال رفتن به سمت یکی از پسران است که او را بغل کند، پس طرح را اصلاح کنید.»
روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی نیز در نخستین واکنش خود در این زمینه شلوغی صفحه را دلیل اصلی این حذف اعلام کرد. این روابط عمومی طی یک اطلاعیه به مردم گله‌مند کشورمان چنین گفت: «در ارتباط با تصویر روی جلد کتاب ریاضی ‌سال سوم ابتدایی و ویرایشی که در این تصویر انجام شده است، از آنجا که تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح‌شده در آن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستانی که از منظرهای هنری، زیباشناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند بر این بوده است که تصویر خلوت‌تر شود. از آنجا که تصویر دو دانش‌آموز دختر که برخی شکل‌های هندسی در دستان آنهاست حذف شده است، برداشت‌هایی از قبیل حذف دستوری تصاویر دختران نتیجه‌گیری شده است. با بررسی صفحات دیگر کتاب و نیز جلد سایر کتاب‌های ریاضی مشاهده می‌شود که تصاویر متعددی از دختران دانش‌آموز در کتاب‌های ریاضی استفاده شده است. بنابراین موضوع حذف دستوری تصاویر دختران نمی‌تواند مد نظر باشد. لازم به ذکر است که براساس اندیشه اسلامی و مواضع حضرت امام‌راحل(ره) و رهبر حکیم و فرزانه انقلاب اسلامی ایران هر دو جنس مرد و زن مورد احترام و تکریم طراحان و برنامه‌ریزان درسی است و هیچ‌گونه نگاه افراطی یا تفریطی در این خصوص مورد پذیرش نیست.»
گفته می‌شود که امسال حذف تصویر کتاب قرآن از یک صفحه کتاب فارسی اول دبستان را هم داشته‌ایم که روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در این زمینه نیز اعلام کرده است: «در ارتباط با موضوع برداشتن تصویر قرآن کریم از تصاویر کتاب فارسی اول ابتدایی در نگاره اول و برای جلوگیری از سوء برداشت و تنویر اذهان عمومی به اطلاع می‌رساند در کتاب فارسی اول ابتدایی، تصویر قرآن در طبقه زیر تصویر تلویزیون قرار گرفته بود. با توجه به نظرات تعدادی از معلمان، اولیا و کارشناسان دینی مبنی بر اینکه قرارگرفتن قرآن در زیر تلویزیون توهین به این کتاب مقدس است، در چاپ ۱۳۹۹‌سال تحصیلی تصویر قرآن برداشته و مقرر شد در چاپ بعدی با تصویرگری بهتر محل قرارگرفتن آن در کتابخانه مندرج در نگاره مزبور طراحی شود. به علاوه این نکته مهم که وجود تصاویر، مطالب و نمادهای گوناگون از تصاویر قرآن و جلسات قرائت قرآن و تصویر قرآن در سفره عید نوروز در صفحات مختلف همین کتاب نشان می‌دهد طراحان و نویسندگان آن کاملا معتقد به ارزش‌های دینی و قرآنی هستند و خود را در این مسیر ارزشی متعهد می‌دانند. اگر فاقد چنین باوری بودند یا احیانا با سند مطرود ۲۰۳۰ نسبتی داشتند قاعدتا باید در ساختار کتاب خود را نشان می‌داد. حال آنکه خلاف این در جای جای این کتاب دیده می‌شود. به اطلاع همگان می‌رساند که در وضع کنونی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی از ریاست آن تا رده‌های پایین‌تر همه خود را سرباز انقلاب اسلامی و نظام می‌دانند نه‌تنها هیچ نسبت و میانه‌‌ای با ۲۰۳۰ ندارند بلکه مخالف قاطع این سند سکولاریستی نیز هستند.»
واکنش بعدی در خصوص حذف دختران از کتاب ریاضی از سوی وزیر آموزش‌وپرورش بود. او در توییتر خود در این زمینه چنین گفت: ‏«تغییرات در ‎کتاب‌های درسی همه ساله براساس ارزیابی ‌و از سوی مولفان انجام می‌شود. به رئیس سازمان پژوهش‌وبرنامه‌ریزی آموزشی مأموریت دادم تغییرات در شکل ‌و محتوای کتاب‌های ‌درسی را با حساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش کند. به‌ دغدغه‌‌های ‌مردم اهمیت می‌دهم‌ دختران میهن شایسته احترام‌اند.»
معصومه ابتکار نیز نسبت به این موضوع واکنش نشان داد: «دختران را نمی‌توان نادیده گرفت.» معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهوری، این را می‌گوید و در حساب توییتری خود می‌نویسد: «اگر چه جلد کتاب ریاضی و علوم ‌سال تحصیلی جدید را باید در کنار هم دید، وزیر آموزش‌وپرورش بررسی و اصلاح کتاب‌های درسی از زوایای مختلف ازجمله عدالت جنسیتی را در دستور کار دارند. در هر صورت حساسیت مردم بجاست. دختران را نمی‌توان نادیده گرفت.»
این واکنش‌ها در حالی است که مردم همچنان گله‌مند این حذف هستند و در فضای مجازی با انتشار عکس مریم میرزاخانی ریاضیدان معروف ایرانی، ناراحتی خود را ابراز می‌کنند.
گفتنی است در سال‌های گذشته نیز تغییرات در کتاب‌های درسی جنجالی شده بود، ازجمله حذف سرگذشت پادشاهان از کتاب‌های تاریخ یا چند شعر از شعرای معاصر از کتاب‌های ادبیات و البته هیچ‌کدام منجر به بازگشت به قبل نشدند.

به نظر می‌رسد جنجال‌های کتاب‌های درسی تمامی نداشته باشد. حالا نوبت عکس جلد کتاب ریاضی سوم دبستان است. حذف عکس دختران از این تصویر در چند روز گذشته به حدی خبرساز شد و حاشیه ایجاد کرد که وزیر آموزش و پرورش نیز وادار به واکنش شد.
اعمال تغییرات سلیقه‌ای و بعضا غیرکارشناسی موضوعی در کتاب‌های درسی اتفاق تازه‌ای نیست. یکی از مهم‌ترین جنجال‌هایی که در این سال‌ها در خصوص کتاب‌های درسی مدارس رخ داد، مربوط می‌شود به سال گذشته که خبر از حذف مطالبی از برخی بزرگان ادبیات مانند سایه، رهی معیری، شفیعی کدکنی، اخوان، غلامحسین ساعدی، بزرگ علوی، دولت‌آبادی، مشفق کاظمی، نیما یوشیج، خیام، مطالبی از مولوی (موسی و شبان)، سیاحت‌نامه ابراهیم‌بیگ و... از کتاب‌های فارسی می‌داد. رضا امیرخانی، علی سهامی، امیری اسفندقه، معصومه آباد، کیوان شاه‌بداغ‌خان، فاضل نظری، عیسی سلمانی‌لطف‌آبادی، کامور بخشایش، مجید واعظی، نظام وفا، ضیاءالدین شفیعی و... جایگزین بزرگان ادبیات ایران در کتاب‌های فارسی بودند. جالب آنکه حتی مولفان اصلی کتاب‌ها هم از این تغییرات چندان مطلع نبودند. به عنوان مثال محمد پارسانسب، استاد دانشگاه و مولف کتاب‌های درسی زبان و ادبیات فارسی گفته بود: «ما آن زمان فقط کتاب را تالیف کرده‌ایم و دیگر ارتباطی با سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی نداریم. به تعبیر خودشان کتاب را خریده‌اند و هر بلایی که دل‌شان می‌خواهد سر آن می‌آورند. آن‌ها به صورت صفحه‌ای برای تالیف کتاب قرارداد می‌بستند و بعد رابطه مولف با سازمان پژوهش قطع می‌شد. خودمان چندین‌بار به آن‌ها گفته‌ایم این شیوه غلط است. درست است که کتاب‌ها به اصلاح و بازنگری نیاز دارند، اما بهترین کسی که می‌تواند کتاب‌ها را اصلاح کند، مولف آن است، که این اتفاق نیفتاده است. کتاب‌ها را دست یک‌سری افراد که به عنوان کارشناس هستند، داده‌اند و آن‌ها هم هرکاری دل‌شان خواسته با کتاب‌ها کرده‌اند. اخیرا حتی عنوان کتاب‌ها را هم عوض کرده‌ و کتاب دیگری ساخته‌اند. ما مولفان در جریانش نیستیم؛ البته من به سهم خودم در جریانش نیستم، زیرا هیچ ارتباطی با سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ندارم، نه از ما می‌پرسند و نه نظرخواهی می‌کنند و نه اطلاع می‌دهند».
حالا در حالی که هنوز جنجال بازگشایی مدارس و حواشی آن به پایان نرسیده، حاشیه‌ای دیگر پیرامون دانش‌آموزان و کتاب‌هایشان شکل گرفته است. چند روز پیش در شبکه‌های اجتماعی خبری منتشر شد مبنی بر اینکه در تازه‌ترین تغییرات، تصویر دختران از جلد کتاب ریاضی سوم دبستان حذف شده و تنها پسران در این تصویر دیده می‌شود. این خبر با واکنش‌های بسیاری در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد. هنرمندان نیز به این تصمیم واکنش نشان دادند. شیلا خداداد، بازیگر سینما در صفحه اینستاگرامش نوشته است: «حذف دختران از روی جلد کتاب ریاضی سوم دبستان درحالی انجام شده است که نامدارترین ریاضی‫دان ایرانی در چند دهه اخیر در جهان، مریم میرزاخانی است که به عنوان اولین ایرانی برنده مدال فیلدز شد».
داریوش فرضیایی یا همان عمو پورنگ نیز در صفحه اینستاگرامش با انتشار تصویر قبلی و جدید کتاب ریاضی سوم دبستان نوشت: «تعجب می‌کنم از این تصمیمات غیرمنتظره. همانطور که معتقدم دختران‌مان، پسرانمان همواره برایمان افتخار آفرین بوده و هستند. به نظر می‌رسد در این برهه از زمان بیشتر بایستی به فکر آرامش روحی روانی جامعه بود تا ایجاد نگرانی و ناراحتی ...».
تهمینه میلانی، گلاب آدینه، رضا صادقی و بسیاری از هنرمندان دیگر نیز با انتشار پست‌ها و استوری‌های گوناگون نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند.
معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهوری، نیز در حساب توئیتری خود نوشت: «اگرچه جلد کتاب ریاضی و علوم سال تحصیلی جدید را باید در کنار هم دید، وزیر محترم آموزش و پرورش بررسی و اصلاح کتاب‌های درسی از زوایای مختلف از جمله عدالت جنسیتی را در دستور کار دارند. در هر صورت حساسیت مردم به جاست. دختران را نمی‌توان نادیده گرفت».
اما آنچه بیش از همه توجه‌ها را به سمت خود جلب کرد، اظهارنظر طراح اصلی طرح جلد کتاب ریاضی سوم دبستان است. نسیم بهاری، تصویرگر جلد این کتاب، در صفحه اینستاگرام خود مدعی شده است: «این طرح را سال ۹۲ برای کتاب ریاضی سوم دبستان کشیده بودم...برایم باور نکردنی است که آن‌قدر راحت دست در طرح ببرند و دختران را حذف کنند. همان زمان هم، اتود کلی، ممیزی خورد و اجازه ندادند یکی از دخترها بالای درخت باشد. حتی جایی گفتند انگار دختر به سمت پسر می‌رود تا بغلش کند و پس طرح را اصلاح کنید. این اصلاحات قبل از چاپ جلد کتاب بود، ولی برای دست بردن در طرحی که تایید شده است، هیچ توجیهی وجود ندارد.»
پس از واکنش‌های بسیار تغییرات جلد این کتاب درسی، روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در خصوص اتفاقات اخیر کتاب‌های درسی اطلاعیه‌ای منتشر کرد. در بخشی از این اطلاعیه که مربوط به این تصویر بود چنین آمده است: «در ارتباط با تصویر روی جلد کتاب ریاضی سال سوم ابتدایی و ویرایشی که در این تصویر انجام شده است، از آنجا که تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح شده در آن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستانی که از منظرهای هنری، زیبا شناسی و روانشناسی بخش های مختلف کتاب را بررسی می کنند بر این بوده است که تصویر خلوت تر گردد. از آنجا که تصویر دو دانش‌آموز دختر که برخی شکل‌های هندسی در دستان آنهاست حذف شده است؛ برداشت‌هایی از قبیل حذف دستوری تصاویر دختران نتیجه‌گیری شده است. با بررسی صفحات دیگر کتاب و نیز جلد سایر کتاب‌های ریاضی مشاهده می‌شود که تصاویر متعددی از دختران دانش‌آموز در کتاب‌های ریاضی استفاده شده است و لذا موضوع حذف دستوری تصاویر دختران نمی‌تواند مدنظر باشد. لازم به ذکر است که بر اساس اندیشه اسلامی و مواضع حضرت امام راحل(ره) و رهبر حکیم و فرزانه انقلاب اسلامی ایران هر دو جنس مرد و زن مورد احترام و تکریم طراحان و برنامه‌ریزان درسی است و هیچ گونه نگاه افراطی و یا تفریطی دراین خصوص مورد پذیرش نیست».
پس از همه این حاشیه‌ها سرانجام محسن حاجی‌میرزایی، وزیر آموزش و پرورش، در توئیتی نسبت به حواشی ایجاد شده در خصوص جلد کتاب ریاضی سوم دبستان نوشت: «تغییرات در کتاب‌های درسی همه‌ساله بر اساس ارزیابی و از سوی مولفان انجام می‌شود. به رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ماموریت داده‌ام تغییرات در شکل و محتوای کتاب‌های درسی را با حساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش کند. به دغدغه‌های مردم اهمیت می‌دهم دخترانه میهن شایسته احترام‌اند».
گرچه حاجی‌میرزایی بر پیگیری این ماجرا تاکید کرده است اما با توجه به آنکه توزیع کتاب‌های درسی به پایان رسیده، باید دید که آیا این پیگیری نتیجه‌بخش خواهد بود و سال آینده تغییری در این خصوص دیده خواهد شد یا این تغییرات و پیگیری‌ها مشمول گذر زمان خواهند شد و به دست فراموشی سپرده می‌شوند.ابتکار

دختران ریاضی حذف شدنی نیستند

هنوز حاشیه‌های بازگشایى مدارس تمام نشده که حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب ریاضی سوم  دبستان چاپ سال ٩٩ برای مسئولان آموزش و پرورش جنجال‌ساز شد. صبح پنجشنبه تصویری در فضای مجازی دست به دست می‌شد که نشان می‌داد دختران از روی جلد کتاب ریاضی سوم دبستان حذف شده‌اند. تعداد قابل توجهی از کاربران فضای مجازی با کنار هم قراردادن تصویری از کتاب ریاضی چاپ سال  ٩٨ و ٩٩، از این تصمیم مسئولان آموزش و پرورش انتقاد کردند. جلد کتاب سال گذشته بدین شکل بود که در سمت راست سه پسر بچه و در سمت چپ دو دختر بچه زیر درختی با اشکال هندسی بازی می‌کردند که در جلد جدید (امسال) دو دختر حذف شده‌اند.
این مطلب برای بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی غیر قابل باور و سؤال برانگیز  بود، برای همین آنها به سایت «پایگاه کتاب‌های درسی» هم مراجعه کردند و متوجه شدند تصویر جلد کتاب‌ها در آن سایت هم نشان می‌دهد که این موضوع صحت دارد. این مسأله موجب واکنش بیشتر کاربران شبکه‌های اجتماعی شد بسیاری از آنها نوشتند که حذف دختران از روی جلد یک کتاب درسی ابتدایی باور کردنی نیست. برخی  هم به موضوع تفکیک جنسیتی اشاره کردند: «جداسازی در کتاب درسی چه معنایی دارد.» عده‌ای هم  این برداشت را کردند که مسئولان آموزشی درس‌های علوم و ریاضی را مردانه می‌بینند؛ آنها نوشتند: «تصمیم‌گیران برای کتاب ریاضی نمی‌دانند که معتبرترین جایزه جهانی ریاضی را یک زن ایرانی یعنی مریم میرزاخانی کسب کرده است.» همین مطلب کافی بود که عکس مریم میرزاخانی کل فضای مجازی را پر کند و کاربران از خانواده‌ها خواستند تا عکس مریم میرزاخانی را روی جلد کتاب ریاضی دانش‌آموزان‌شان قرار دهند. در پی این واکنش‌ها، محسن حاجی میرزایی وزیر آموزش و پرورش  نیز پنجشنبه شب در حساب کاربری توئیترش نوشت: «تغییرات در ‎کتاب‌های درسی همه ساله براساس ارزیابی‌ و از سوی مؤلفین انجام می‌شود. به رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی مأموریت دادم تغییرات در شکل ‌و محتوای کتاب‌های‌ درسی را با حساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش نماید. به ‌دغدغه‌‌های ‌مردم اهمیت می‌دهم‌. دختران میهن شایسته احترامند.» معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده رئیس ‌جمهوری هم نسبت به این موضوع واکنش نشان داد. او در حساب کاربری‌اش نوشت: «اگرچه جلد کتاب ریاضی و علوم سال تحصیلی جدید را باید در کنار هم دید و وزیر آموزش و پرورش هم بررسی و اصلاح کتاب‌های درسی از زوایای مختلف از جمله عدالت جنسیتی را در دستور کار دارد. در هر صورت حساسیت مردم بجاست. دختران را نمی‌توان نادیده گرفت.»
حذف شدند چون جلد کتاب شلوغ بود
چند ساعتی از واکنش کاربران در شبکه‌های اجتماعی نگذشته بود که طراح جلد کتاب درسی ریاضی سوم دبستان هم به موضوع حذف دختران از روی جلد کتاب واکنش نشان داد. نسیم بهاری در متنی اینستاگرامی، نوشت: «این طرح را سال ۹۲ برای کتاب ریاضی سوم دبستان کشیده بودم. برایم باور نکردنی است که آنقدر راحت دست در طرح ببرند و دختران را حذف کنند. همان زمان هم، اتود کلی ممیزی خورد و اجازه ندادند یکی از دخترها بالای درخت باشد. حتی جایی گفتند انگار دختر به سمت پسر می‌رود. پس طرح را اصلاح کنید. این اصلاحات قبل از چاپ جلد کتاب بود، ولی برای دست بردن در طرحی که تأیید شده است، هیچ توجیهی وجود ندارد.» نوشته نسیم بهاری هم در بین کاربران دست به دست شد. البته موضوع فقط حذف دختران از روی جلد کتاب ریاضی سوم دبستان نبود؛ برخی از کاربران از  برداشتن تصویر قرآن کریم از تصاویر کتاب فارسی اول ابتدایی هم انتقاد کردند. آنها نوشتند که حذف کردن این موارد به چه دلیلی بوده است؟ چه کسانی در این باره تصمیم‌گیری می‌کنند؟ چرا هر سال در کتاب‌های درسی تغییراتی به وجود می‌آورند و اینکه نگاه جنسیتی در کتاب درسی دانش‌آموزان ابتدایی چه معنایی دارد؟ به دنبال این واکنش‌ها از سوی کاربران در شبکه‌های اجتماعی، سرانجام  روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی  نیز با صدور اطلاعیه‌ای درخصوص اتفاقات اخیر کتاب‌های درسی  توضیح داد: در کتاب فارسی اول ابتدایی، تصویر قرآن در طبقه زیر تصویر تلویزیون قرار گرفته بود. با توجه به نظرات تعدادی از معلمان، اولیا و کارشناسان دینی مبنی بر اینکه قرار گرفتن قرآن در زیر تلویزیون توهین به این کتاب مقدس محسوب می‌شود، در چاپ ۱۳۹۹ سال تحصیلی تصویر قرآن برداشته شد و مقرر شد در چاپ بعدی با تصویرگری بهتر محل قرار گرفتن آن در کتابخانه مندرج در نگاره مزبور طراحی شود. به علاوه این نکته مهم که وجود تصاویر، مطالب و نمادهای گوناگون از تصاویر قرآن، جلسات قرائت قرآن و تصویر قرآن در سفره عید نوروز در صفحات مختلف همین کتاب نشان می‌دهد طراحان و نویسندگان آن کاملاً معتقد به ارزش‌های دینی و قرآنی هستند و خود را در این مسیر ارزشی متعهد می‌دانند. در بخش دیگری از این اطلاعیه در  پاسخ به حذف دختران در جلد کتاب سوم ریاضی آمده است: «در ارتباط با تصویر روی جلد کتاب ریاضی سال سوم ابتدایی و ویرایشی که در این تصویر انجام شده است، از آنجا که تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح شده در آن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستانی که از منظرهای هنری، زیباشناسی و روانشناسی بخش‌های مختلف کتاب را بررسی می‌کنند، بر این بوده است که تصویر خلوت‌تر گردد. آنجا که تصویر دو دانش‌آموز دختر که برخی شکل‌های هندسی در دستان آنهاست، حذف شده است؛ برداشت‌هایی از قبیل حذف دستوری تصاویر دختران نتیجه‌گیری شده است. با بررسی صفحات دیگر کتاب و نیز جلد سایر کتاب‌های ریاضی مشاهده می‌شود که تصاویر متعددی از دختران دانش‌آموز در کتاب‌های ریاضی استفاده شده است و لذا موضوع حذف دستوری تصاویر دختران نمی‌تواند مد نظر باشد.» اطلاعیه سازمان پژوهش البته برای کاربران شبکه‌های اجتماعی قانع کننده نبود و خیلی‌ها نوشتند: «اگر جلد کتاب شلوغ بوده، چرا فقط دختران را حذف کردید می‌توانستید تصویر یک دختر و یک پسر را حذف کنید.»
 محتوای کتاب‌ها مناسب کودکان نیست
این اولین باری نیست که کاربران شبکه‌های اجتماعی نسبت به تغییر کتاب‌های درسی واکنش نشان می‌دهند. سال گذشته هم حذف اشعار برخی شاعران و نویسندگان در کتاب ادبیات جنجال ساز شد. آن طور که کاربران نوشتند و البته معلمان ادبیات هم تأیید کردند،  غزل «در این سرای بی‌کسی» هوشنگ ابتهاج (سایه)، غزل «جوانی» رهی معیری، شعر «باغ بی‌برگی» اخوان ثالث، داستان «حلاج» از تذکره الاولیا، شعر «داروگ» نیما یوشیج، بخشی از داستان «سیاحت‌نامه ابراهیم بیگ»، شعر «مادر» ایرج میرزا و چندین داستان و شعر دیگر از کتاب ادبیات دانش‌آموزان حذف شد و حالا امسال تغییرات در کتاب ریاضی و ادبیات دانش‌آموزان ابتدایی جنجال ساز شده است. برخی از کاربران تصاویر کتاب دانش‌آموزان ابتدایی را در شبکه‌های مجازی منتشر کردند و نوشتند: «این تصاویر برای کودکان جذاب نیست.» موضوعی که دکتر فرحناز نورمحمدی، روانشناس کودک هم به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: «در تدوین کتاب‌های درسی اصلاً به موضوع روانشناختی کودک توجه  نمی‌شود و  تصویرگری‌های  کتاب‌های دبستانی  هم  با سن دانش‌آموزان سازگاری ندارد لذا از تصمیم‌گیران کتاب ‌های درسی ابتدایی  باید  پرسید آیا از متخصصان  کودک،  جامعه‌شناس یا تصویرگر کودک استفاده می‌کنید؟ و اگر از مشورت‌های این افراد بهره برده‌اید، نتیجه‌اش چرا این گونه شده است؟ وی در ادامه  با مثالی توضیح می‌دهد: «کتاب علوم تجربی دبستانی‌ها درباره این است که  جسم و حجم را آموزش دهد و متأسفانه کارشناس آموزشی  این حوزه متوجه نیست که کودک برای این مفاهیم هنوز آماده نشده است چرا که  در دبستان کلماتی به کودک آموزش می‌دهیم که اصلاً مفهومش را نمی‌داند بنابراین باید بگویم  تولید محتوای کتاب‌های درسی ابتدایی  اصلا ً سازگاری چندانی با   
سن کودک ندارد.»
او با اشاره  به تفکیک جنسیتی در کتاب‌های درسی  می‌گوید: «کتاب‌ها را که نگاه می‌کردم، روی جلد علوم تجربی سوم دبستان چند دختر بودند و امسال هم روی جلد کتاب ریاضی پسران هستند. این تفکیک جنسیتی است. البته این موضوع فقط روی جلد کتاب درسی نیست. حتی اگر محتوا و  مفاهیم کتاب‌های درسی دانش‌آموزان را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم روی موضوع تفکیک جنسیتی بسیار تأکید شده است.
 تصویرسازان کودک و  ممیزی‌های بسیار
رؤیا بیژنی، طراح و تصویرگر کتاب‌های درسی کودکان و نوجوانان دراین باره  می‌گوید: دو سالی است این کار را رها کردم چرا که سختگیری و ممیزی در این حوزه  بسیار زیاد بود. برای یک طرح خیلی‌ها نظر می‌دادند اگر طرحی از دختر و مادر می‌کشیدم، همه درباره نوع پوشش، فرم نشستن و یا ایستادن مادر و دختر و نحوه قرار گرفتن این طرح در کتاب ساعت‌ها حرف می‌زدند. آنها انگار می‌خواستند نوع دیگری از زندگی ایرانی‌ها را در کتاب‌های درسی خود داشته باشند.
او می‌افزاید: تصمیم‌گیران کتاب‌های درسی خیلی وقت‌ها که طرح  مربوط به  دختر ممیزی می‌شد، می‌گفتند که طرح پسر بکشم تا کارم راحت‌تر باشد. آنقدر سختگیری‌های غیر کارشناسانه  در زمینه طرح دختر وجود داشت که ناخودآگاه خودم هم به سمت کشیدن طرح پسرها می‌رفتم.
او با اشاره به اینکه کار کردن برای کتاب‌های درسی دانش‌آموزان بسیار سخت است، می‌گوید: هر سال ممیزی‌ها بیشتر می‌شود.  خودم اصلاً تصور نمی‌کردم که این دختران از روی کتاب درسی حذف شوند البته گفته شد جلد کتاب شلوغ بود که به عنوان طراح این موضوع را برای کتاب ریاضی قبول ندارم چون  آقایان تصمیم‌گیر می‌توانستند یک دختر و یک پسر را حذف کنند و حتی  می‌توانستند در این زمینه با طراح مشورت کنند.
 واکنش بازیگران و هنرمندان به حذف تصاویر دختران در کتاب‌های درسی
برخی از بازیگران و هنرمندان زن کشور  نسبت به این مسأله واکنش نشان دادند. تهمینه میلانی، کارگردان سینما درصفحه اینستاگرامش نوشت: «یک فصل از دروس ریاضی مدارس امریکا درباره مریم میرزاخانی است. وای بر ما اگر این تصویر حقیقت داشته باشد.»
​شیلا خداداد، بازیگر سینما  هم در صفحه اینستاگرامش نوشت: «حذف دختران از روی جلد کتاب ریاضی سوم دبستان درحالی انجام شده است که نامدارترین ریاضی‌دان ایرانی در چند دهه اخیر در جهان، مریم میرزاخانی است که   اولین ایرانی برنده مدال فیلدز شد.»
گلاب آدینه، بازیگر باسابقه سینما  و تئاتر  ایران در حساب کاربری‌اش نوشت: مسئولان محترم اگر زحمتی نیست، دلیل حذف دانش‌آموزان دختر را از این تصویر بفرمایید.
الهام پاوه‌نژاد، بازیگر تلویزیون هم در صفحه اینستاگرام خود به حذف تصویر «دختران» از کتاب ریاضی سوم واکنش نشان داد و از مخاطبان خود دعوت کرد عکس مشترکی از خود با دخترتان، یا هرکس که مثل دخترشان عزیز است با هشتگ «دخترم حذف نمی‌شوی» بگذارند.

بــــرش

نگاه خاصی در موضوع حذف دختران از تصویر روی جلد نبوده است

حسن ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی هم در این باره می‌گوید: برداشته شدن عکس دختران از جلد کتاب ریاضی سوم دبستان با نظر کارشناسان به منظور جلوگیری از شلوغی تصویر انجام شده است و سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی در تولید محتوای کتاب‌ها نگاهی متعادل به جنسیت زن و مرد دارد. به گزارش ایرنا ، وی می‌افزاید: از نظر کارشناسان مربوطه شلوغی روی جلد کتاب ریاضی سوم دبستان از زیبایی تصویر کاسته و سبب شده است که این تصویر از منظر زیبایی نامطلوب جلوه کند، به همین منظور بخش تصاویر دختران و برخی از مفاهیم ریاضی به منظور ساده‌تر شدن تصویر از جلد کتاب حذف شد. البته در حال حاضر کارشناسان در این فکر هستند که چگونه این تصویر طراحی شود که اختلال ایجاد شده در مفاهیم از بین برود. ملکی در ادامه درباره موضع فکری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی درباره جنسیت زن و مرد می‌گوید: این سازمان با نگاه متعادل به دختر و پسر و پرهیز از افراط و تفریط نسبت به تولید محتوای کتاب‌های درسی اقدام می‌کند. البته در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی اعتقاد بر آن است که زن و مرد از نظر انسانی هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند و هیچ نگاه خاصی در این رابطه در موضوع حذف دختران از تصویر روی جلد نبوده است.
روزنامه ایران

جنجال کتاب ریاضی سوم دبستان

تصاویر مقایسه‌ای از کتاب ریاضی سوم دبستان چاپ ۹۸ و ۹۹ در چند روز اخیر در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود که نشان می دهد تصویر دختران از روی جلد کتاب حذف شده و واکنش های زیادی به ویژه در فضای مجازی   به همراه داشته است. آموزش و پرورش در واکنش به این اتفاق اطلاعیه ای صادر کرده که در قسمتی از آن آمده: «تصویر قبلی بسیار شلوغ بود و تعداد مفاهیم ریاضی مطرح شده در آن تصویر بسیار زیاد بود، پیشنهاد دوستان بر این بوده است که تصویر خلوت تر گردد.» در عین حال وزیر آموزش و پرورش هم در توئیتی نوشت: ‏«به رئیس سازمان پژوهش وبرنامه ریزی آموزشی ماموریت دادم تغییرات در شکل و محتوای کتاب‌های درسی را باحساسیت کامل رصد، اصلاح و گزارش کند.» کاربری در اعتراض به این اتفاق نوشت: «چرا خانم هایی مثل میرزا خانی رو که باعث افتخار کشور میشن از یادتون بردید، دختران هم بخشی از این جامعه هستن.» کاربر دیگری نوشت: «این چه ایرادیه که می گیرید اگه قرار به اعتراض باشه پسرها هم باید اعتراض کنن چون روی جلد کتاب علوم سوم دبستان هم فقط عکس سه تا دختر وجود داره.» کاربری هم نوشت: «این کارها نه تنها فایده ای برای دینداری مخاطب ندارد بلکه شکاف اجتماعی را عمیق تر می کند.» گفتنی است ، در سال های گذشته نیز برخی تغییرات در کتاب های درسی جنجالی شده بود.

خراسان

 

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است