محل تبلیغ شما
زاگرس در سوگ سیاوشان خون گريست پاوه در دره ژاله مردم بومي دست تنها در مهار آتش زاگرس  3 جوان دیگر فدای جنگل شدند  روزهای سخت طبیعت ایران در آتش‌سوزی‌های پی‌درپی و فداکاری نیروهای مردمی

تاریخ خبر: 1399/4/10

زاگرس در سوگ سیاوشان خون گريست پاوه در دره ژاله مردم بومي دست تنها در مهار آتش زاگرس 3 جوان دیگر فدای جنگل شدند روزهای سخت طبیعت ایران در آتش‌سوزی‌های پی‌درپی و فداکاری نیروهای مردمی

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است


دره ژاله هنوز مي‌سوزد و اشك‌هاي سيروان نيز داغي را فرو نمي‌نشاند، صبح روز يكشنبه، مختار، ياسين و بلال براي اطفاي حريق جنگل‌هاي «بوزين و مره‌خيل» به يكي از صعب‌العبورترين مناطق مرزي رفتند، اما آنها هرگز از دره ژاله بيرون نيامدند، دود، آتش و انفجار دمنده دست به دست هم دادند تا پاوه عزادار آنها شود و در غياب‌شان جنگل‌ها همچنان بسوزند و بسوزند. آتش «بوزين و مره‌خيل» از ظهر پنجشنبه، 5 تير ماه 1399 آغاز شد. منطقه حفاظت‌ شده «بوزين و مره‌خيل» در برآورد اوليه حدود 500 هكتار از مراتع و جنگل‌هاي خود را از دست داد، خرگوش‌ها، مارها، لاك‌پشت‌ها و روباه‌ها نتوانستند از آتش جان سالم به در ببرند و سوختند و جزغاله شدند. آتش در ميان پاوه و جوانرود همچنان ادامه داشت تا اينكه روز شنبه، 7 تير با تلاش تمام‌قد نيروهاي مردمي، نيروي انتظامي، سازمان جنگل‌ها و محيط‌زيست اطفا شد. اندكي پس از اطفاي آتش، روز يكشنبه شعله‌ها در «سرسوران» و «دره ژاله» روشن شدند، حجم و ارتفاع شعله‌ها چنان بالا بود كه «عطاالله قادري»، رييس اداره محيط‌زيست شهرستان جوانرود آن را «مهارناشدني» خواند و گفت: «مهار اين آتش از عهده نيروي انساني خارج است.» با اين حال و در غياب بالگردهاي آب‌پاش، آتش به مرز ايران و عراق نزديك مي‌شد و جز حضور نيروهاي انساني، استفاده از آتش‌كوب، دمنده و شاخ و برگ درختان چاره ديگري براي مقابله با هيبت سوزان آتش نبود. اينجا بود كه «مختار خنداني»، «بلال اميني» و «ياسين كريمي» همچون «البرز زارعي» جان خود را به پاي زاگرس ريختند، آنها نه اطفاي آتش دره ژاله را ديدند و نه از ميان آتش آنجا زنده بيرون آمدند.
 ژاله خون شد
درون دره ژاله، نزديك صخره‌، جايي كه آخرين مفر بود، بعد از ساعت‌ها تلاش و جست‌وجو مختار و ياسين و بلال پيدا شدند. دره ژاله كنار سيروان چند قدمي با مرز فاصله ندارد، براي رسيدن به اين منطقه، مختار به همراه تيمش در ماشين‌هاي محيط زيست و سازمان جنگل‌ها به نبرد آتش رفت، «آشنا حسن‌زاده»، مديرعامل انجمن «ژيواي» و يار و همراه «مختار» بود، او مي‌گويد كه براي دسترسي به اين منطقه و عبور از پاسگاه‌هاي مرزي چاره‌اي جز همراهي با ماشين‌هاي محيط‌زيست و سازمان جنگل‌ها نداشتند، صبح يكشنبه، مختار با تيم همراه خود وارد دره ژاله مي‌شود تا نحوه اطفاي آتش‌هايي را كه حالا به مرز رسيده بودند، بررسي كند. مين‌هاي دفن‌ شده در مرز دامنه اجراي عمليات را دشوار مي‌كرد و قدرت مانور را كاهش مي‌داد، زير زمين مين بود و روبه‌رو آتش، از سوي ديگر جهت و شدت وزش باد نيز هوا را پر از دود كرده بود، همين دود بود كه پيش از هر چيزي جان عزيز اين سه تن را گرفت و بعد، آتش فرا رسيد. خبر گم‌شدن اين سه تن تا پيش از اينكه آشنا و ديگر اعضاي انجمن ژيواي به دره ژاله برسند، فضاي مجازي را پر كرده بود و بسياري از دوستداران محيط‌زيست دل‌نگران آنها بودند. آخر اما جسم بي‌جان اين سه نفر در كنار صخره‌اي پيدا شد كه انگار آخرين راه فرار آنها از هجوم آتش بود، آشنا مي‌گويد كه متاسفانه يكي از دستگاه‌هاي دمنده كه با بنزين كار مي‌كرد، در دستان ياسين منفجر شده بود. آشنا و دوستان دو ساعت از سربالايي با شيب 45 درجه بالا رفتند تا پيكر اين سه نجات‌بخش را به كنار جاده خاكي برسانند، در حالي كه دره ژاله پشت سر همچنان در كام آتش بود. مي‌گويند كه آتش دوم از تير آتش‌زاي دو نفر غيرنظامي آن سوي مرز عراق آغاز شده است، اما اين گفته چون شايعه‌اي مي‌پيچد و هنوز مستنداتي از صحت آن منتشر نشده است، مي‌گويند آتش دوم عمدي بود، مي‌گويند آتش اطفا شده بود اما از آن سوي مرز تيرهاي پرآتش به جنگل رسيدند و عمدي در كار بود، همچون ساير آتش‌هاي كه گفتند عمدي است و بعد گفتند عمدي در كار نبوده است، چه اين شايعات رنگ واقعيت را به خود بگيرد و چه در قاموس زمزمه فراموش شود، زاگرس مختار، ياسين و بلال را فراموش نخواهد كرد
 به نام انسانيت
آشنا، «مختار» را به نام انسانيت و عاطفه مي‌خواند، عاطفه با گياه، علف، جاندار و بي‌جان، دوست و دشمن. مختار خنداني، نيمي از عمرش را در دفاع از حقوق هر آنچه هستي دارد گذراند. او از بنيانگذاران انجمن سبز ژيواي بود، اما فعاليت‌هاي او صرفا محدود به فعاليت‌هاي محيط‌زيستي نبود، روزي كه سرپل ذهاب لرزيد، روزي كه شيوع ويروس كرونا وضعيت شهرستان پاوه را قرمز كرد، او فعال مدني تمام قد بود و حالا غياب دردناكش را آشنا، «خسارتي نه تنها براي شهرستان پاوه، بلكه براي كل ايران» مي‌داند. بارها دويدن براي حفاظت از محيط‌زيست خم به استخوان‌هاي پاهايش وارد كرده بود، حضور او در عمليات ويژه اطفاي حريق، كمپين‌هاي «نه به شكار»، امدادرساني به حيوانات آسيب و رنج‌ديده خسارت‌ها و ضربه‌هاي فراواني به زندگي شخصي او وارد كرده بود، آشنا مي‌گويد كه مختار هزينه‌هاي بسياري در راه آرمان‌هاي والاي خود داد و سرآخر اينكه توانست حتي جان خود را نيز در راه آرمان‌هايش فدا كند. با اين حال مرگ او پايان او نيست. او مي‌خواست تا «ايران آباد باشد»، او مي‌خواست تا «حق زيستن از هيچ جانداري سلب نشود» او مي‌خواست تعريف ديگري از انسانيت را از خود به يادگار بگذارد، تعريفي كه در آن مهرباني يك اصل بود و ياريگري يك قاعده. آنچه حالا دوستان و دوستداران «مختار» را تسلي مي‌دهد، اين است كه مختار خود يك دانشگاه بود و از مكتب او ده‌ها مختار ديگر جان به خدمت خواهند بست. آشنا مي‌گويد كه دوستان مختار با گوشزد كردن همين نكته به خانواده داغدارش تسلي داده‌اند، به آنها كه در سوگ عزيزشان هستند، گفته‌اند كه شايد «جسم و جان مختار از آن شما بود، اما حالا آموزه‌هاي انسان‌دوستانه او در ذهن ده‌ها انسان ديگر جاري است.» هم‌ركاب با مختار، ياسين بود، مردي كه در دهه پنجم زندگي‌اش همپاي جوانان مي‌دويد و براي جان سبز جنگل‌ها مي‌جنگيد. «فداكار، دلسوز، متعهد، انسان و انسان» اينها تنها بخشي از صفاتي است كه در كنار بغض مي‌تواند هم‌رديف نام ياسين باشد، آقاي حسن‌زاده مي‌گويد كه ياسين در تمام مراحل عملياتي اطفاي حريق، در تمام عملياتي كه به حفظ حيات جنگل‌ها و مراتع مربوط مي‌شد، تا جان داشت مي‌دويد و تلاش مي‌كرد. «بلال» اما از نيروهاي مردمي بود، آغشته به همان صفاتي كه مزين روح فداكار «ياسين» و «مختار» بود. بلال در دره ژاله براي رساندن كمك به نيروهاي «مختار» حاضر شده بود، در دست بطري‌هاي آب معدني داشت و به سوي تيم نجاتگر مختار رفته بود، اما او نيز گرفتار دود و آتش شد و از دره ژاله زنده بيرون نيامد
 بدرود حاميان جنگل
«مي‌خواستيم آنها را در شهرستان پاوه كنار هم به خاك بسپاريم و بر مزارآنها يادبود و نماد دفاع از محيط‌زيست برپا كنيم.» به‌‌رغم ميل باطني آقاي «حسن‌زاده» وضعيت قرمز كرونا در پاوه اين مجال را گرفت. حالا اين سه تن جدا و در خاك مادري خود خفته‌اند، گرچه يكشنبه شب مردم پاوه به احترام از جان گذشتگي اين سه نفر در خيابان‌هاي پاوه در انتظار بازگشت و تشييع آنها بودند، اما كرونا فرصت برگزاري مراسم ترحيم را نيز گرفت و حالا جمع كوچكي از همقطاران و دوستان مختار، ياسين و بلال به ديدار خانواده‌ها مي‌روند و به آنها تسلي مي‌دهند كه راه عزيزان شما فراموش نخواهد شد، اين تنها تسلي است كه در چنين شرايطي به كار مي‌افتد. مختار خنداني، در آخرين نوشته خود در حساب كاربري اينستاگرامش نوشته بود: «مسوولان محترم آمده از مركز استان مثل ديروز با تشريف‌فرمايي‌تان به منطقه محافظت شده بوزين و مره‌خيل و گرفتن چندين عكس از زاويه‌هاي مختلف و گرفتن ژست‌هاي مناسب موجبات اطفاي حريق دره ژاله و لانه‌وران را فراهم‌ كنيد.» حالا مختار نيست و دره ژاله همچنان در آتش است، همكاران او در سوگ مختار برابر آتش و زاگرس ايستاده‌اند و همچنان تلاش مي‌كنند؛ با اين حال سوال اينجاست كه چند البرز، مختار، بلال و ياسين ديگر بايد به كام آتش بسوزند تا زخم‌هاي سرخ زاگرس تسلي پيدا كند و سلسله آتش‌ها، زاگرس ناخوش را به حال خود واگذارد؟

اعتماد

مردم بومي دست تنها در مهار آتش زاگرس


آتش‌سوزي در مراتع و جنگل‌هاي زاگرس بازهم قرباني گرفت و اين بار که موج آتش‌سوزي به جنگل‌هاي زاگرس در شهرستان پاوه رسيد و آتش‌سوزي همچنان ادامه دارد، روز يکشنبه سه نفر از مردم بومي، قرباني بي‌امکاناتي در اطفاي حريق شدند. پس از اينکه ماه گذشته احسان عزيزي در تلاش براي مهار آتش‌سوزي در منطقه زاگرس جان خود را از دست داد و 30 خرداد نيز البرز زارعي، کوهنورد داوطلبي که در جريان مهار آتش‌سوزي جنگل‌‌ها و مراتع گچساران به شدت دچار سوختگي شده بود، بر اثر شدت سوختگي در بيمارستان‌ سوانح و سوختگي اصفهان جان سپرد، حالا نوبت به جان باختن سه نفر از فعالان محيط زيست در حين مهار آتش‌سوزي مناطق حفاظت شده در شهرستان پاوه رسيد. هنوز اداره حفاظت محيط زيست استان کرمانشاه در اين رابطه و علت اصلي فوت آنها خبري را منتشر نکرده، اما آنچه که در شبکه‌هاي اجتماعي دست به دست مي‌شوند، اين است که با گسترش آتش در اطراف شهرستان پاوه، مردم بومي منطقه و ان‌جي‌اُ‌ها براي مهار آتش‌سوزي به منطقه مي‌روند. روز يکشنبه حدود ساعت 7 عصر يک گروه 12 نفره از انجمن پيام آوران زمين پاک (ژيواي) به کمک مهار آتش‌سوزي رفته بودند و سه نفر از آنها به نام‌ مختار خنداني (از موسسين انجمن ژيواي)، بلال اميني (آرايشگر و عکاس طبيعت) و ياسين سليمي (مسئول خدمات مدرسه بود) در حلقه آتش محاصره شدند. بلال اميني بر اثر انفجار بادزني که با بنزين کار مي‌کرد، جانش را از دست داد و دو نفر ديگر بر اثر خفگي از دنيا رفتند.
1100 آتش‌سوزي و 5 قرباني
از ابتداي امسال بيش از 1100 فقره آتش‌سوزي در جنگل‌ها و مراتع کشور رخ داده که حدود 300 مورد آتش‌سوزي جنگلي تنها ظرف 10 روز گذشته روي داده است. در اين حجم آتش‌سوزي بازيگران اصلي اطفاي حريق اين مناطق، نيروهاي مردمي، ان‌جي‌اُها محيط‌بانان و سربازان بوده‌اند. مردمي که تنها وسيله خاموش کردن آتش‌نشان، بيل و شاخه سبز درختان است که با آنها برسر آتش بکوبند و تعدادي از آنها يا دچار خفگي ناشي از دود مي‌شوند يا سوختگي اين افراد بدون هيچگونه آموزش اطفاي حريق به بيمارستان‌ها مي‌فرستد. چندي پيش اسماعيل کهرم در گفت‌وگو با «آرمان ملي» اين موضوع را تاييد کرده و گفته بود: بيشترين نيروي اطفاي حريق در کشور ما مردم، ان‌جي‌اُ‌ها، سربازان و مردم عاشق طبيعت هستند که براي اطفاي حريق به منطقه مي‌روند و بسياري از آنها فداي خشم طبيعت و بي‌امکاناتي مي‌شوند. کهرم همچنين به‌موضوع نبود بيمه براي مردم داوطلب نيز اشاره کرد و افزود: متاسفانه سال‌هاست که اين افراد که داوطلبانه به نبرد آتش مي‌روند، حق بيمه‌اي ندارند و مجلس نيز تصويب کرده که حق تامين هزينه‌هاي درماني براي داوطلبان پرداخت نشود.
اين گفته‌ها در حالي مطرح مي‌شود که چندي پيش شوراي نگهبان به‌دليل بار مالي يک بند از لايحه حمايت از محيط‌بانان را رد کرد که بر اساس آن هزينه درماني داوطلبان مهار آتش بر عهده دولت بود و ظاهرا مورد موافقت مجلس قرار گرفت. زماني که در 27 ارديبهشت نمايندگان مجلس ايرادات شوراي نگهبان در لايحه حمايت قضائي و بيمه‌اي از ماموران يگان حفاظت محيط‌زيست را رفع و لايحه حمايت از محيط‌بانان را تصويب کردند، تبصره 2 ماده 2 اين لايحه حذف شد که در آن آمده بود سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور موظف است هزينه‌هاي درماني نيروهاي مردمي که به‌صورت داوطلبانه در اقدامات مرتبط با پيشگيري و اطفاي حريق جنگل‌ها و مراتع کشور همکاري مي‌کنند را پرداخت و صدمات و خسارات وارده به آنها را جبران کنند.
اگر مردم بومي نبودند...
در ادامه يک عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع کشور مي‌گويد: سازمان‌هاي ذي‌ربط بايد نيروهاي مردمي را سازماندهي کنند و آموزش‌ دهند تا اين نيروها هنگام وقوع آتش‌سوزي از آمادگي لازم براي اطفاي حريق برخوردار باشند اما متاسفانه مردم و سازمان‌هاي مردم‌نهاد با ابتدايي‌ترين وسايل مانند بيل و کلنگ وارد عمل مي‌شوند که در برخي موارد منجر به مصدوميت يا مرگ هموطنان مي‌شود. احمد رحماني در ادامه خاطرنشان مي‌کند: مردم ما دلسوز طبيعت هستند و اگر به‌خاطر سازمان‌هاي مردم‌نهاد نبود، حجم خسارات وارد شده به طبيعت بيش از اين بود، در اين شرايط لازم است نيروهاي مردمي از امکانات، تجهيزات، تخصص و آموزش‌هاي لازم در زمينه اطفاي حريق برخوردار باشند. رحماني وظيفه اصلي مردم را هنگام وقوع آتش‌سوزي گزارش به نهادهاي متولي دانست و اظهار کرد: وظيفه مردم در وهله اول اين است که به محض مشاهده آتش‌سوزي آن را به مسئولان و شماره‌هاي اعلام شده اطلاع دهند تا مسئولان وارد عمل شوند و اقدام به اطفاي حريق کنند.

آرمان ملی

 

3 جوان دیگر فدای جنگل شدند


هنوز هم از گوشه و کنار کشور خبر آتش سوزی جنگلها و مراتع به گوش می‌رسد. آتش سوزی‌هایی که علاوه بر نابودی محیط زیست، جان هم می‌گیرد. مدت زیادی از مرگ جانسوز البرز زارعی، جوانی که در پی خاموش کردن آتش جنگل‌های منطقه حفاظت‌شده روستای دیل دچار سوختگی شد و بعد از چند روز جان باخت، نمی‌گذرد که خبر فوت سه فعال محیط زیست آنهم به خاطر آتش سوزی در جنگل‌های پاوه، بار دیگر این غم را تازه کرد. آنها هم رفتند تا جنگلها بماند. جنگل‌هایی که عده‌ای به عمد یا سهوا آتش به جان آنها می‌اندازند و در نبود امکانات اطفای حریق این چنین حادثه می‌آفرینند.
> آتش سوزی جنگل‌های پاوه
ماجرا از این قرار است که از روز پنجشنبه آتش به جان منطقه حفاظت شده «بوزین و مرخیل» کرمانشاه می‌افتد. نیروهای امدادگر و مردمی موفق می‌شوند غروب شنبه آتش را خاموش کنند اما دوباره روز یکشنبه آتش شعله ور می‌شود و بار دیگر نیروهای امدادی و مردمی را راهی این منطقه می‌کند. در این راستا فریدون یاوری مدیرکل محیط زیست استان کرمانشاه می‌گوید:« آتش‌سوزی در منطقه بوزین و مرخیل پاوه همچنان ادامه دارد و اهالی بومی و نیروهای امدادی با امکانات موجود برای مهار آتش تلاش می‌کنند و در حال اعزام نیروهای بیشتری به منطقه هستیم. به دلیل سخت گذر بودن منطقه برای اعزام بالگرد به سازمان محیط زیست درخواست داده‌ایم که بتوانیم هر چه سریعتر این آتش سوزی را مهار کنیم
> کشته شدن 3 فعال محیط زیست
هنوز علت آتش سوزی مشخص نیست اما در جریان آن، سه فعال محیط زیست به نام‌های «مختارخندانی»، «یاسین کریمی» و «بلال امینی»، داوطلبانه راهی محل آتش‌سوزی می‌شوند اما هنگام اطفاء حریق در محاصره آتش قرار می‌گیرند و به علت وزش باد شدید نمی‌توانند جان خود را از مهلکه نجات دهند و به این ترتیب آنها جان خود را در دفاع از محیط زیست و حفظ جنگل ها، ازدست می‌دهند. در این رابطه بالایی، مدیرکل مدیریت بحران استان کرمانشاه گفت: «علت فوت این افراد خفگی و سوختگی ناشی از آتش اعلام شده و شایعاتی مبنی بر اینکه انفجار مین در این منطقه به عنوان عامل مرگ این سه نفر مطرح شده صحت ندارد
> استقبال مردم پاوه
روز یکشنبه پیکر این 3 فعال همیار وارد پاوه شد و مورد استقبال مردم شهر قرار گرفت. استاندار و رئیس ستاد بحران استان نیز با تسلیت فوت سه نفر از فداکاران خدمت و دوست داران محیط زیست به خانواده آنان و مردم پاوه و‌ اورامانات، فرماندار و رئیس ستاد بحران شهرستان را مامور بررسی علل و عوامل آتش سوزی و اقدامات تکمیلی در اطفای حریق و گزارش به مردم کرد.از سوی دیگر در پی این اتفاق مسعود منصور، رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور پیام تسلیت صادر کرد. متن پیام به شرح زیر است:«خبر جان باختن سه تن از فعالان و دوستداران محیط زیست و منابع طبیعی کشور در استان کرمانشاه بسیار تاثربرانگیز و اندوهناک است.عزیزان «مختارخندانی» از موسسین انجمن ژیوای شهرستان پاوه، «یاسین کریمی» عضو کمیته عملیاتی این انجمن و نیز «بلال امینی» از نیروهای مردمی شهرستان پاوه در غروب روز یکشنبه با از خودگذشتگی در جریان اطفای حریق مراتع حفاظت شده محیط زیست در منطقه «بوزین مرخیل» شهرستان پاوه در محاصره آتش گرفتار شدند و با ارزشترین داشته خود یعنی جان را فدا کردند تا طبیعت پاوه و‌ اورامانات زنده بماند. اینجانب فقدان غم‌انگیز این انسان‌های شریف را به فعالان مردمی و دوستدار منابع‌طبیعی و به ویژه خانواده‌های داغدار محترم‌شان تسلیت عرض نموده و ضمن آرزوی صبر و شکیبایی و سلامتی برای بازماندگان، علو درجات را برای آنان از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم
> واکنش کاربران
این اتفاق تلخ نیز واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی را در پی داشت.
یکی از کاربران در این مورد نوشته است: «سوگ زاگرس از خائیز به کرمانشاه رسید. مرگ دردناک سه فعال محیط‌‌زیست و ۵٠٠هکتار از جنگل‌های بلوط... مختارخندانی، بلال امینی و یاسین کریمی سه انسان پاک و شریف این سرزمین که در جریان مهار آتش‌سوزی جنگل‌های پاوه، جانشان را فدای طبیعت کردند»
یکی دیگر از کاربران اینطور می‌نویسد:« با این وضع هر سال جنگل‌های زاگرس یا هر منطقه دیگه‌ای در تابستان آتش می‌گیرد اینا نباید یه فکر اساسی بکنن؟ نمیشه که هر سال غافلگیر شد و کشته شد. پول برای انواع ستاد هست، فقط برای تجهیزات آتیش خاموش کردن نیست؟»
دیگری نوشت:« دیروز البرز در اطفای حریق جنگل‌های زاگرس سوخت. امروز سه جوان پاوه‌ای در حین مهار آتش جان خویش را از دست دادند. به خدا سنگ هم باشی با شنیدن این خبرها آب می‌شی»
یکی دیگر از کاربران نوشته است:«سه فعال محیط زیست در آتش جنگل‌های پاوه گرفتار شدن و سوختن. چیز خاصی هم نیست، رفته بودن جنگل رو خاموش کنن که وسط آتش گرفتار شدن. همه جای دنیا از این اتفاقات میفته. نگران جنگلام نباشین، یه روز این آتش بالاخره خسته میشه از سوختن
کاربران دیگر گفته اند:« طبیعت چرا باید محافظانش را بگیرد؟»، «همه آمده بودند از پیر و جوان تا کودک، زن و مرد، سواره و پیاده به استقبال شهیدان محیط زیست و مراتع و جنگل‌های بوزین و مرخیل پاوه که در آتش جان خود را از دست دادند روح‌شان شاد»

آفتاب یزد

زاگرس در سوگ سیاوشان

راساس گزارش‌های منتشر شده از سوی مقامات شهر پاوه، در طول یک هفته اخیر جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه 2 بار طعمه حریق شده‌اند. یک بار پنجشنبه هفته گذشته، که گویا در عصر روز شنبه یعنی 2 روز بعد آتش به همت فعالان محیط‌زیست و متولیان آن به طور کامل اطفاء شده است و بار دیگر آتش در روز یکشنبه هفته جاری در نقطه‌ای دیگر به نام بوزین مرخیل در دره ژاله به جان جنگل‌های زاگرس افتاده است. آتشی که اگرچه به گفته فرمانداری پاوه یک روز بعد به طور کامل اطفاء شده اما شعله‌‌هایش در دل خانواده‌های 3 فعال محیط‌زیست که هنگام خاموش کردن آتش در منطقه حفاظت‌شده در محاصره آتش گرفتار شدند، شعله‌ور خواهد ماند. همان‌هایی که در نیمه‌های شب به استقبال آمبولانس حامل جسد‌های این 3 فعال محیط‌زیست رفته و شعار «شهید نمی‌میرد» سردادند.
طی 40 روز گذشته در 11 استان واقع شده در منطقه زاگرس 800 آتش‌سوزی رخ داده است؛ آتشِ از پیش پیش‌بینی شده‌ای که بعضا روزها طول کشیده تا متولیان اطفاء حریق جنگل‌ها بتوانند از شدتش بکاهند و آن را مهار کنند. اگرچه هنوز خسارات وارد شده به جنگل‌های زاگرس از آتش افتاده به جانش در طول بیش از یک ماه گذشته از سوی کارشناسان و مسئولان به طور دقیق اعلام نشده اما حسین کلانتری، استاندار کهگیلویه و بویراحمد گفته است: طبق بررسی کارشناسان، ۱۰۰ هکتار از جنگل‌های منطقه حفاظت شده خائیز بر اثر آتش‌سوزی خسارت دیده‌اند که از این میزان ۴۰ هکتار دچار آسیب جدی شده است. خائیز اما تنها یکی از مناطقی است که در مدت اخیر طعمه آتشی شده که در نبود امکانات و بی‌توجهی مسئولان شدت بیشتری می‌گیرد. منطقه زاگرس حدود ۳۰ میلیون هکتار وسعت دارد که در این ۳۰ میلیون هکتار، ۶ میلیون هکتار را جنگل بلوط تشکیل می‌دهد. گونه مقاوم و خشکی پسندی که قدمتی بیش از پنج هزار و ۵۰۰ سال دارد و ۱۸۰ گونه درختی و درختچه که در کنار بلوط‌ها زیبایی خاصی به این منطقه بخشیده است. منطقه‌ای بکر و ارزشمند که آتش خسارات قابل توجهی را به آن وارد کرده و همچنان این آتش از این جنگل قربانی می‌ستاند؛ قربانیانی از جنس درختان، حیات وحش و حتی انسان‌هایی که به کمک طبیعت شتافته‌اند.
«مختارخندانی‌» از موسسین انجمن ژیوای شهرستان پاوه، «یاسین کریمی» عضو کمیته عملیاتی این انجمن و نیز «بلال امینی» از نیروهای مردمی شهرستان پاوه، این‌ها سه تن از جانباختگان راه طبیعت هستند. افرادی که کوشیدند تا جان درختان بلوط را نجات دهند. خبرها اینگونه لحظه مرگشان را توصیف کرده‌اند: «در غروب روز یکشنبه در جریان اطفای حریق مراتع حفاظت شده محیط زیست در منطقه «بوزین مرخیل» شهرستان پاوه در محاصره آتش گرفتار شدند و با ارزش‫ترین داشته خود یعنی جان را فدا کردند تا طبیعت پاوه و اورامانات زنده بماند.» همان‌هایی که تصاویر منتشر شده از لحظه ورود پیکرشان به شهر در شبکه‌های اجتماعی نشان از سوگ مردم اورامانات در غم سیاوشانشان دارد. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد که شب یکشنبه 8 تیر ماه شماری از مردم پاوه مرکز اورامانات در کرمانشاه، به استقبال آمبولانس حامل جانباختگان رفته و با در دست داشتن عکس این سه فعال محیط زیست شعار می‌دهند: «شهید نمی‌میرد.» همزمان اما با انتشار خبر درگذشت این سه فعال محیط‌زیست در آتش جنگل‌های زاگرس، خبرهای‌ دیگری از دلایل مرگ آنها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. خبرهایی که حکایت از انفجار مین در این منطقه و به شهادت رسیدن آنها داشت. خبری که ساعاتی پس از انتشار آن، پرویز ایده‌پور فرماندار پاوه اما این خبر را تکذیب کرد و درباره جان باختن سه نفر از دوستداران محیط زیست در پاوه گفت: «متاسفانه این سه شهروند عزیز در حین اطفاء حریق در ارتفاعات منطقه حفاظت شده «بوزین و مرخیل»، جان شریف خود را از دست دادند.» وی افزود: «روز یکشنبه شخصاً فرمانده عملیات اطفاء حریق در این منطقه بودم، موضوع مین در کار نبوده و شایعات دراین‫باره کذب محض است.» فرماندار پاوه اظهار کرد: «روز یکشنبه، حین خاموش کردن آتش در ارتفاعات منطقه حفاظت شده «بوزین و مرخیل» وقتی وزش باد، سرعت گرفت، این عزیزان ظرف مدت زمان کوتاهی گرفتار آتش شدند و جان باختند.» ایده‫پور تصریح کرد: «این منطقه جنگلی، هفته پیش نیز دچار آتش‫سوزی شده بود که با همت نیروهای سپاه و سایر نیروهای امداد و نجات خاموش شد، روز گذشته همین نیروها همراه این سه عزیز که جان خود را از دست دادند با سه دستگاه دمنده مشغول فعالیت در قسمت جنوبی بودند که بادی از غرب وزید و آن‌ها در دود و آتش زیاد گرفتار شدند.»
وی در پایان عنوان کرد: «بنده نزدیک‌ترین فرد به این جانباختگان در حادثه آتش‫سوزی بودم اما وقتی اخبار مبنی بر کشته شدن آن‌ها را با مین شنیدم، شوکه شدم.»
شهرستان پاوه آنطور که پایگاه اطلاع‫رسانی استانداری کرمانشاه ذکر کرده است، منطقه حفاظت شده بوزین و مرخیل باهدف حمایت از گونه با ارزش شوکا و ارزش‌های رویشگاهی با مساحت ۲۳ هزار و ۷۲۴ هکتار در پاییز ۱۳۷۴ به عنوان منطقه شکار و تیراندازی ممنوع و در سال ۱۳۷۸ حفاظت شده اعلام شد. در ۱۲۰ کیلومتری شمال غربی کرمانشاه و در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده است و بیش از ۷۷ هزار هکتار منابع ملی شامل جنگل و مرتع دارد، منطقه حفاظت شده بوزین و مرخیل حدود ۲۳ هزار و ۷۲۴ هکتار مساحت بوده و در منطقه صفر مرزی در بخش باینگان قرار دارد. استان کرمانشاه ۲ میلیون و ۴۹۹ هزار هکتار مساحت دارد که ۷۰ درصد آن را عرصه‌های منابع طبیعی با بیش از ۵۲۷ هزار هکتار جنگل و یک میلیون و ۱۹۲ هزار هکتار مرتع تشکیل داده‌اند.
اما چرا آتش دست از سر جنگل‌های زاگرس بر نمی‌داد؟ کارشناسان می‌گویند: «عمده آتشسوزی‌ها در مراتع کم بازده و یا فاقد بهره‌برداری و جنگل‌ها کم ارزش اتفاق می‌افتد. احمد ولی‫پور رئیس مرکز پژوهش و توسعه جنگل داری زاگرس شمالی، دانشگاه کردستان در این باره گفته است: «به شکل مشابهی در جنگل ها نیز در مناطقی که ارزش درخت جنگلی کاهش یافته و خانوارها برای تامین معیشت خود وابسته به درختان نیستند احتمال وقوع آتش بیشتر است. برای مثال در جنگل‌های بنه که ارزش اقتصادی زیادی برای روستاییان دارد آتش‫سوزی کمتر اتفاق می‌افتد.» به گفته او، «جنگل‌ها و مراتعی که در فاصله نزدیک پدیده‌هایی مانند جاده‌ها، مناطق مسکونی و اراضی کشاورزی قرار دارند و یا واقع در مناطق باشیب کمتر از ۵۰ درصد هستند، بیشتر آتش می‌گیرند و با افزایش فاصله از این پدیده‌ها احتمال وقوع آتش‫سوزی کاهش می‌یابد، این واقعیت نشان‌دهنده نقش عامل انسانی و تا حد زیادی عمدی بودن آتش‫سوزی با هدف‌های گوناگون است.» فارغ از دلایلی که جرقه آغازین حریق در جنگل‌ها را روشن می‌کند، نبود امکانات لازم برای اطفاء حریق از جمله بالگرد، دمنده و آتش‌کوب یا سوخت لازم برای حرکت بالگردهای ارگان‌های نظامی بیشتر از دست‌هایی که در روشن کردن آتش دخالت دارند، به ماندگاری آتش و ویرانی جنگل‌ها کمک می‌کند. امکاناتی که در نبود بودجه و بی‌توجهی حفاظت از مراتع و جنگل‌های کشور سبب می‌شود تا فعالان محیط‌زیست و طبیعت دوستان و مردمان محلی با دست خالی به جنگ با آتش بشتابند و خطر مرگ را به مرگ بلوط‌ها ترجیح دهند.
گرچه به گفته جلیل بالایی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه، از جمله دلایلی که نتوانسته‌اند به مدد این فعالان محیط‌زیست بشتابند، شرایط زمانی و جوی بوده که اجازه عملیات پرواز را از حیث فنی به نیروهای کمکی و بالگردها نداده است. با این حال اما این سوال باز هم پیش می‌آید که چرا پیش از افزایش وسعت آتش و تغییر شرایط جوی بالگردها به مدد امدادرسانان طبیعت نشتافته‌اند. حالا سازمان برنامه و بودجه از اختصاص ۲۹۸۴ میلیارد ریال اعتبارات برای اقدامات پیشگیرانه اطفاء حریق در عرصه‌های منابع طبیعی کشور خبر داده است چرا باز هم باید جنگل‌ها و حافظان طبیعت با هم بسوزند؟ آیا باز هم می‌‌توان نبود بودجه را دلیلی بر حریق افتاده به جان جنگل‌ها دانست یا اینکه آتشی که درخت و درختبان را با هم به طعمه می‌اندازد، دلیلی جز بی‌توجهی به طبیعت ندارد؟
حالا آخرین پیام صوتی مختار خندانی در شبکه‌های مجازی دست به دست می‌شود. پیامی به فرزندانش: «ممنونم کاک آمانج عزیز، اگر احیانا مشکلی برایم پیش آمد به فرزندانم بگویید که پدرتان شجاع بود تا به من افتخار کنند

ابتکار

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است