محل تبلیغ شما
مرگ مازندران و شرق گلستان با ساخت سد فینسک

تاریخ خبر: 1399/5/5

مرگ مازندران و شرق گلستان با ساخت سد فینسک

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

مرگ مازندران و شرق گلستان با ساخت سد فینسک

سدی که با خشک کردن سد دیگر ساخته می‌شود

سد "فینسک" تجن را به روز "کارون" خواهد نشاند

 

خدیجه گلین مقدم، مدیر "کمپین مخالفان انتقال اب خزر به کویر" با صدور یک بیانیه درباره ساخت سد فینسک برای آبرسانی به سمنان هشدار داد.

به گزارش اسکان نيوز، در این بیانیه با تاکید بر اینکه سد فینسک یکی از خطرسازترین سدهایی است که می‌تواند شرق استان مازندران را با بحرانِ جدی روبرو کند آمده است:« بر اساس نقشه‌‌‌ها، آب های زیرزمینی کل استان مازندران از لحاظ برداشت برای رفع نیاز کشاورزی منطقه در مرحله هشدار قرار دارد. این امر نشان‌دهنده آن است که مازندران در حال قرار‌گیری در لیست دشت های ممنوعه است.

از طرفی کویر نیز از سمت شرق در حال بلعیدن استان مازندران است. آنگاه با این وضعیت اسفبار چگونه ممکن است استانی که خود با مشکلات عمیق کمبود آب دست و پنجه نرم می‌کند، بتواند با آبی که مورد نیاز مردم و کشاوزران خود است را به  کارخانجات تعطیل یا روبه تعطیلی استان سمنان بدهد تا آنها را پشتبانی کند؟»

او در انتها خطاب به استاندار، نمایندگان و مسوولان استان مازندران گفته است:« کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر، ضمن اعلام رسمی مخالفت خود با ساخت "سد فینسک" روی سرشاخه‌های تجن، آمادگی کامل خود را جهت هرگونه همکاری و همفکری با گروه (تلگرامی) "نه به سد فینسک" اعلام داشته و در این راستا از همه پتانسیل های فنی، کارشناسی و مردمی خود تا توقف کامل این طرح ویرانگر در اختیار دفاع از «تجن» و شرق مازندران قرار خواهد داد.»

متن کامل نامه در ادامه می آید:

به نام خدا
مردم عزیز ایران و شمال ایران به ویژه مردم مظلوم شرق مازندران
با سلام و احترام

همان طور که مطلعید متاسفانه مطالعات سد فینسک بر روی سرشاخه های "رود تجن" به اتمام رسیده است و مجوزهای زیست محیطی آن نیز از سوی عیسی کلانتری صادر و بودجه اجرای آن نیز در مجلس قبلی به تصویب رسیده است. هم‌چنین شنیده‌اید که این روزها دست‌اندرکاران ساخت سد مخرب فینسک در تلاشند تا عملیات اجرایی این سد را بر روی سرشاخه های آبی رود تجن آغاز کنند. سد فینسک یکی از خطرسازترین سدهایی است که می‌تواند شرق استان مازندران را با بحرانِ (ساختگی) جدی روبرو کند.

بر اساس نقشه‌‌‌ها، آب های زیرزمینی کل استان مازندران از لحاظ برداشت برای رفع نیاز کشاورزی منطقه در مرحله هشدار قرار دارد. این امر نشان‌دهنده آن است که مازندران در حال قرار‌گیری در لیست دشت های ممنوعه است. از طرفی کویر نیز از سمت شرق در حال بلعیدن استان مازندران است. آنگاه با این وضعیت اسفبار چگونه ممکن است استانی که خود با مشکلات عمیق کمبود آب دست و پنجه نرم می‌کند، بتواند با آبی که مورد نیاز مردم و کشاوزران خود است را به  کارخانجات تعطیل یا روبه تعطیلی استان سمنان بدهد تا آنها را پشتبانی کند؟

سوالات :
۱- چرا صدها کارخانه در کویر سمنان احداث شده است؟ آیا مجوز دهندگان این کارخانجات نمی‌دانستند که مکان احداث کارخانه‌ها در ایران فقط در کنار سواحل دریاهای جنوب است نه جای دیگر.
۲- آن زمان که مقامات سمنانی با نام توسعه سراسیمه مجوز کارخانجات را یکی‌یکی صادر می‌کردند آیا به فکر پاسخگویی امروز بودند؟
۳- موضوعات انتقالات آب دریای خزر و سد فینسک به سمنان، موضوعاتی‌ست سیاسی و ربطی به مردم سمنان و نیاز آبی این استان ندارد. زیرا نیاز آبی استان سمنان با مدیریت درست آبهای موجود در استان فوق‌الذکر به راحتی قابل رفع است.
۴-  استان سمنان هم، وطن ماست و انتقال آب رود تجن با ساخت سد فینسک ممکن است در یک دوره‌ی کوتاهی برای آنها خوشحال کننده باشد، اما پس از سرآمدن این دوره‌ی کوتاه و بالا رفتن نیاز آبی و تقاضای بیشتر، به دلیل پاسخگو نبودن آب وارد شده از رود تجن، این استان هراسان و دچار مشکلات عدیده‌ای خواهد شد. آنگاه آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی یکی‌یکی رخنمون خواهند شد. آن موقع چه کسی پاسخ این همه ندانم کاری‌های حاصل از بی‌تدبیری، سوء مدیریت یا سودجویی را خواهد داد؟

مردم نجیب و دلاور مازندران؛
می‌‌دانید که مقامات استان سمنان سال هاست که چشم طمع از آبهای سرشاخه‌های مازندران برنداشتند و بخش عظیمی از این سرشاخه ها را با هزار ترفند و اعمال نفوذ به سمنان برده‌اند و شرق مازندران را به سوی کویری شدن پیش برده‌اند. اینبار اما؛ با احداث سد فینسک ضربه مهلک‌تری به مازندران خواهند زد. سد فینسک شریان آبی رود تجن را به روی کشاورزان مازندران خواهد بست‌. آنگاه کشاورزان بدبخت‌تر از قبل خواهند شد و هم این سدِ تخریب‌گر، رگ‌های ورودی به دریاچه خزر را نیز خواهد بست و کاسپین که اکنون خود مخزن صدها بلکه هزاران مشکل است از درد و رنج به خود خواهد پیچید و آن زمان دیگر فریادرسی نیست که به فریادتان برسد.

با همه‌ی درد‌های موجودِ حاصل از سوء مدیریت و دردهایی که قرار است با احداث سد فینسک بر مازندران تحمیل شود.

کجا هستند مسئولان ارشد مازندران که به داد مردم و کشاورزان مظلومی برسند که صدایشان  در گلو شکسته است؟ جناب آقای استاندار؛ با این وضعیت بوجود آمده چه پاسخی دارید که به مردم بدهید و برای جلوگیری از ساخت سد فینسک چه اقداماتی کرده‌اید؟ نمایندگان مجلس دوره یازدهم ؛ چرا سکوت کرده‌اید؟ سازمان‌های حافظ امنیت مشخصا اداره کل اطلاعات استان مازندران؛ برای جلوگیری از ساخت سد مخرب فینسک که امنیت اجتماعی-اقتصادی و ... دو استان بلکه منطقه را در میان مدت به خطر می‌اندازد تاکنون چه اقداماتی انجام داده‌اید؟ استادان دانشگاه‌های مازندران به ویژه استادان دانشگاه مادر، کجا هستید و چه می‌کنید؟ مگر نمی‌بینید مازندران در حال پرپر شدن است؟ افسوس و دریغ از یک واکنش از سوی شما استادان دانشگاهها حتی در حد یک توییت ساده! آیا باز هم می‌خواهید سکوت کنید و از کنار این جنایت زیست محیطی به آسانی عبور کنید؟ باشد سکوت کنید.

اما بدانید سد فینسک که به بهره برداری برسد، شرق مازندران خواهد مرد. پس از آن مرکز  سپس غرب این استان و شرق گلستان نیز درگیر خواهد شد، آنگاه چه خواهید کرد؟ آیا مسئولیت شما استادان فقط تدریس در کلاس است و رسالت دیگری ندارید؟
یادآوری!

این‌جانب با همکاری صدها هزار نفر از مردم دوستدار ایران در داخل و خارج، اعم از کارشناسان، متخصصان، سازمان های مردم نهاد، نمایندگان دوره دهم مجلس، مقامات محلی، منطقه‌ای و کشوری در تاریخ ۱۳۹۵/۵/۱۴ یعنی چهار سال قبل با تشکیل #کمپین_مخالفین_انتقال_آب_خزر_به_کویر با تمام قوا و تلاش بسیار و خون دلِ فراوان مافیای آب ایران را که در صدد انتقال آب خزر به کویر مرکزی ایران بوده و دانسته یا نادانسته نقشه نابودی شمال ایران، بلکه منطقه و کل ایران را کشیده بودند را با قاطعیت به عقب راندیم و طرح ضد‌ملی انتقال آب خزر به فلات مرکزی ایران را زمین‌گیر و اجازه ندادیم گام از گام بردارند و همچنان قاطعانه ایستاده‌ایم تا اگر کسی فکر تعرض به دریاچه خزر را در سر پروراند را سر جایش بنشانیم.

در سایه تلاش و اتحاد همگان و آگاهی بخشی مستمر هم اینک مخالفان "طرح انتقال آب خزر به فلات مرکزی ایران" میلیون ها نفر هستند و امروز نیز اعلام می‌داریم که احداث سد فینسک، همان انتقال آب کاسپین به خارج از حوزه به روش غیر مستقیم است و تعرض به رود تجن، تعرض به دریاچه بسته‌ی کاسپین است‌.

از این رو کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر، ضمن اعلام رسمی مخالفت خود با ساخت سد فینسک روی سرشاخه‌های تجن، آمادگی کامل خود را جهت هرگونه همکاری و همفکری با گروه (تلگرامی) "نه به سد فینسک" اعلام داشته و در این راستا از همه پتانسیل های فنی، کارشناسی و مردمی خود تا توقف کامل این طرح ویرانگر در اختیار دفاع از «تجن» و شرق مازندران قرار خواهد داد. لذا به مدیران محترم گروه نه به سد فینسک پیشنهاد می‌شود در اولین فرصت جلسه‌ای با حضور استاندار محترم، نمایندگان مجلس، مدیران کل ادارات اطلاعات، منابع طبیعی و آبخیزداری، محیط زیست، بحران، آب و فاضلاب، جهاد کشاورزی و برق و نمایندگان وزارت نیرو و تنی چند از کارشناسان و متخصصان خبره تشکیل تا با لغو مصوبه مجلس جلوی این طرح مخرب برای همیشه گرفته شود.

با تقدیم احترام
دکتر خدیجه گلین مقدم
مدیر کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر
۱۳۹۹/۴/۳۰

آدرس کانال تلگرامی کمپین کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر:
 https://t.me/ProtectKhazar

سدی که با خشک کردن سد دیگر ساخته می‌شود

 

فینسک یکی از روستاهای مازندران از توابع بخش شهمیرزاد شهرستان مهدیشهر استان سمنان است که به لحاظ اقلیم، نیمه خشک سرد بوده و جنگل های آن در ۵۵ کیلومتری شمال شرق سمنان، در شیب شمال و جنوبی ارتفاعات البرز و در ارتفاع ۱۴۰۰ تا ۲۷۰۰ متر از سطح دریا قرار گرفته‌اند.

بررسی‌های نقشه وزارت نیرو در مورد سد فینسک نشان می‌دهد که "هیکو" خط الرأس بین سرشاخه‌های اصلی رودخانه سفید، تجن با تالار در ارتفاعات شرقی سلسله جبال البرز در استان‌های سمنان و مازندران است که آب چشمه‌ها و برف‌های این منطقه به طرفین این رودها سرازیر می‌شود. "پور طلا" نخستین سرشاخه رودخانه‌ای است که بین روستای فینسک و تلاجین در استان سمنان قرار دارد و به رودخانه معروف سفید رود می‌پیوندد.

طرح مطالعاتی ایجاد سد فینسک نیز برای این محدوده مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به خشکسالی اخیر، دبی رودخانه سفید رود که سد فینسک از آن بهره می‌گیرد، ۵۱۰ لیتر در ثانیه گزارش شده و بررسی‌ها نشان می دهد که رودخانه های زیادی به عنوان سرشاخه‌های سد شهید رجایی ساری قرار دارد که از پائین دست سد فینسک به رودخانه اصلی سفید رود متصل می‌شوند و در واقع ساخت سد فینسک حدود ۷ درصد از ذخایر آبی سد شهید رجایی ساری را کاهش خواهد داد.

پروژه سد فینسک که یک سد مخزنی سنگریزه‌ای با هسته رسی، طول تاج ۴۳۳ متری و حجم مخزنی ۱۱.۷۸ میلیون متر مکعب بوده، از سال ۸۹ بر روی سرشاخه‌های رودخانه تجن واقع در منطقه جغرافیایی استان سمنان توانست در دولت دهم بودجه مطالعاتی دریافت کند.

سمنان ظرفیت احداث سد را ندارد

اسماعیل کهرُم، یک بوم شناس و فعال محیط زیست در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سد فینسک و منطقه جغرافیایی استان سمنان گفت: سمنان یکی از خشکترین استان های کشور بوده و دارای ۳۰ درصد از ذخیره گاه های حیاتی کشور است که به صورت پارک ملی، منطقه حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش مورد استفاده قرار گرفته و ظرفیت احداث سد بزرگ را ندارد.

این محقق، مؤلف و پژوهشگر در حوزه محیط زیست، شرایط اقلیمی و زمین شناسی منطقه را مسئله اصلی برای احداث سد در سمنان، مطرح و تاکید کرد: منطقه‌ای که تاکنون عاری از آب بوده و اکنون چند میلیون تن از حجم آب را باید کنترل کند بالطبع دچار آسیب، فرونشست و تحرک در لایه های زیرزمینی شده و امکان وقوع زلزله در این منطقه افزایش پیدا خواهد کرد.

سدهای بزرگ کارایی خود را از دست داده‌اند

وی افزود: زمانی نه چندان دور دنیا به دنبال احداث سدهای عظیم بود ولی اکنون سدهای بزرگ کارایی خود را از دست داده‌اند.

وی درباره احداث سدهای عظیم در ایران گفت: سد دز که با کمک بانک جهانی در دوره پهلوی ساخته شد هفتمین سد بزرگ آن زمان به حساب می آمد و حتی دولت وقت با افتخار از آن یاد می‌کرد اما آیا اکنون کارایی لازم را دارد.

جانمایی سد بزرگ سفیدرود اشتباه است

کهرم از اشتباه فاحش در جانمایی سد بزرگ سفیدرود یاد کرد و افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که سد در جایی ساخته شد که دارای بیشترین ظرفیت رسوب گذاری رود است حال آنکه اگر تنها یک کیلومتر پایین‌تر احداث می‌شد شاید این نقیصه بوجود نمی‌آمد.

استاد دانشگاه تهران درباره اشتباه سدسازی به نقل از بانک جهانی گفت: بانک جهانی در پنجاهمین سال افتتاح خود اذعان کرد که ۸۰ درصد از سدسازی‌های صورت گرفته نه تنها مفید نبوده بلکه آسیب محیط زیستی به همراه داشته است.

باید منتظر مرگ قریب‌الوقوع تالاب هورالعظیم در ایران بود

این کارشناسی بوم‌شناسی از تکرار اشتباهات در پروژه‌های سدسازی سخن به میان آورد و با اشاره به احداث سد "ایلیسو" ترکیه گفت: متاسفانه احداث این سد که گفته می شود بزرگترین سد دنیاست شرایط زیست محیطی نگران کننده‌ای را برای عراق و غرب ایران بوجود آورده چرا که عملیات آبگیری مخزن آن ۴ سال به طول خواهد انجامید و طی این مدت رودهای بزرگ دجله و فرات کم آب می‌شوند، در نتیجه باید منتظر مرگ قریب‌الوقوع تالاب هورالعظیم و یک فاجعه بزرگ زیست‌محیطی در ایران بود.

مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، از تخریب سد "الگلگز" در آمریکا یاد کرد و افزود: به دلیل اینکه تالاب پایین دست رود دچار خشکسالی شده بود، محققین، سد را تخریب کردند تا محیط زیست پایین دست رود احیا شود.

کهرم، مطالعه و پژوهش کامل و آینده‌نگری حداقل ۱۰ ساله در مورد احداث سد را خواستار شد و اظهار کرد: نباید دست به اقداماتی زد که در آینده به این باور برسیم که نبود آن بهتر از وجود آن است.

 خیلی از سدهای ایران از کار افتاده‌اند

پدر جغرافیای ایران و دارندهٔ مدال ملی و نشان عالی دانش در ایران می‌گوید: سدها مثل جاده‌ها عمری دارند و حالا خیلی از سدهای ما از کارافتاده‌اند و بحران کم آبی هر سال نسبت به سال قبل وحشتناک‌تر شده و هر روز پیامدهای ورشکستگی آبی کشور عینی‌تر می‌شود.

پروفسور پرویز کردوانی در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص تامین آب حوزه آبریز سد فینسک گفت: شهمیرزاد قبلا چشمه بزرگی داشت که اکنون خشک شده  و این بخش، آب به مقدار کافی ندارد و به ناچار قرار است از مازندران و سد فینسک آن را تامین کنند.

هدایت آب‌های کشاورزی به سمت شهرها و صنایع غیر اصولی است

استاد نمونه دانشگاه تهران با اشاره به اینکه تاکنون هیچ اقدام صحیحی در استان‌ها و کشور برای تامین منابع آبی صورت نگرفته است خاطرنشان کرد: تمام کارهای کنونی در جهت هدایت آب‌های کشاورزی به سمت شهرها و صنایع است و این رویکردی نامناسب و غیر اصولی به شمار می‌آید.

کردوانی، ساختن سد و آب بندان را صرفا برای گرفتن حقابه های کشاورزی برای شهرها و صنایع دانست و اذعان کرد: سابق بر این گمانه زنی بر این بود که کشاورزی آب زیادی مصرف می‌کند و باید آب کشاورزی برای مصارف شهرها مورد بهره برداری قرار گیرد. باید گفت اگر کشاورزی از بین برود شهرها جایگاهی نخواهند داشت.

این مؤلف، محقق و پژوهشگر شهرنشینی و توسعه را سبب هدر رفت آب و منابع آبی عنوان و اظهار کرد: توسعه جمعیت و مهاجرت روستاییان به شهرها و همچنین احیای فضای سبز و چمن کاری، مقدار مصرف آب شهرها و صنایع را بیشتر کرده و با پیش گرفتن چنین رویکردهایی آینده آبی ایران مخاطره آمیز خواهد بود.

به گزارش ایسنا، کمیسیون جهانی سد گزارشی در بررسی اشتباهاتی در زمینه سدسازی منتشر کرده که در آن گفته شده، انتخاب رودخانه اشتباه برای ساخت سد، بی‌توجهی به تغییرات جریان آب پایین‌دست که باعث ثبات اکولوژی منطقه می‌شود، غفلت از تنوع زیستی بویژه آبزیان، سیاست‌ها و محاسبات اقتصادی اشتباه، ناتوانی در جلب رضایت عمومی ساکنان منطقه، سوءمدیریت در خطرات و تاثیرات و ساخت و ساز بی‌رویه سدها، هفت اشتباه بحران‌آفرین در این زمینه است.

برخی سدها بدون نیازسنجی حقیقی و با سودجویی شخصی ساخته شده است

محمود رائینی سرجاز، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری با اشاره به نامه اخیر برخی اساتید اقتصاد به ریاست جمهور کشور که به تائید مقام معظم رهبری نیز رسیده است گفت: در این نامه یکی از دلایل عقب ماندگی کشور و خطاهایی که در طول سال های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به آن اشاره شده است احداث سدها بود.

وی در گفت‌وگو با ایسنا به رفتارهای غیراصولی بعضی از سازمانهای دولتی در جهت تامین منافع گریزی زد و با انتقاد از شیوه رویکرد آنان گفت: منفعت طلبی شخصی باعث شده تا برخی از سدها بدون نیاز سنجی حقیقی احداث شده و صدمات محیط زیستی به دنبال داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه ساری در گروه مهندسی آب، اظهار نظر در مورد سد فینسک را منوط به بررسی مطالعاتی پروژه دانست و خاطرنشان کرد: میزان بارندگی منطقه، حوزه آبریز آن نظیر چشمه‌ها و رودهایی منتهی به سد، مقدار دبی رودخانه های آن و همچنین استفاده از آب در مناطق فرودست سد عواملی است که باید مدنظر قرار گیرد.

در حال حال حاضر احداث سد فینسک متوقف شده و هنوز تصمیم قطعی برای احداث سد فینسک در وزارت نیرو اتخاذ نشده و البته قرار شده پس از تحقیقات کامل علمی، نتیجه قطعی آن در ماههای آینده اعلام شود. یک مقام آگاه در مازندران نیز اعلام کرده که در جلسات برگزار شده با مسئولان وزارت نیرو، درخواست استان سمنان برای انتقال آب بررسی شد و با توجه به کمبود آب در مازندران، این موضوع با درخواست مسئولین استان از دستور کار دولت و مجلس خارج شده است.

این در حالی است که ایرج حیدریان، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان از تکمیل انجام مطالعات احداث سد فینسک و روزیه در شهرستان مهدیشهر خبر داده و گفته، مطالعات طرح سد فینسک انجام شده و پروژه سد فینسک و سامانه انتقال آب به شهرستان‌های سمنان، مهدیشهر و سرخه در شهرستان مهدیشهر به عنوان یک طرح مطالعاتی در حال اجرا است و وزیر نیرو نیز در سفر اخیر به استان سمنان از منطقه احداث سد بازدید کرده است.

وی ادامه داده، مجوز تخصیص آب، مجوز زیست‌محیطی و سایر مجوزهای لازم برای شروع به کار این پروژه اخذ شده و  هدف از احداث سد فینسک، تنظیم و کنترل سیلاب‌های رودخانه سفیدرود به میزان ۱۰.۳۷ میلیون متر مکعب در سال را تأمین بخشی از نیاز آب شرب شهرستان‌های سمنان و مهدیشهر به میزان ۷.۵ میلیون متر مکعب در سال اعلام شده است.

 

دنیای اقتصاد

سد "فینسک" تجن را به روز "کارون" خواهد نشاند

تامین منابع مالی برای ساخت "سد فینسک" بر روی سرشاخه های تجن، این روزها می رود تا در صورت اجرای این سد، بحرانی دیگر را در حیطه حکمرانی آب و محیط زیست کشور دامن بزند. این اتفاق پرسش برانگیز در حالی رخ داده که خبر موافقت و تامین منابع مالی 400 میلیاردی "سد زارم رود" که یکی از سرشاخه های اصلی فراهم کننده آب "تجن" است چندی پیش از این رخ داده است. پیگیری ساخت سد زارم رود از سوی یوسف نژاد، نماینده مردم ساری و پیگیری ساخت سد فینسک برای انتقال حقابه تجن به شهر سمنان از سوی همتی، نماینده سمنان در مجلس به سرانجام رسیده است و آنچه که البته همچنان بی پاسخ مانده این پرسش است که آیا ساختن سدها و تغییر اکوسیستم ها باید با دلخواه عده ای از مردمان و نماینده شان، بدون کار کارشناسی اجرایی شود؟ همان بلایی که نمایندگان وقت حوضه دریاچه ارومیه به نام کمک به کشاورزان، برسر بزرگ ‌ترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه بزرگ آب شور دنیا آوردند.

حنیف رضا گلزار کارشناس ارشد مهندسی خاک وآب درباره خطرهای ساخت سد مینسک به اسکان نيوزگفت:« به نظر می رسد رقابتی تنگاتنگ برای مکیدن شیره جان بی رمق تجِن از سوی نمایندگان سمنان و ساری در مجلس شورای اسلامی آغاز شده که یادآور مثل معروف "یک مویز و چهل قلندر" است؛ چرا که تجن دیگر رمق سال های گذشته را ندارد تا پاسخگوی چنین رقابت هایی برای سنگ اندازی در مسیر حرکت خود باشد. این در حالی است که سال هاست دنیا به این نتیجه دست یافته که دیگر دوران مهار آب های سطحی با ساخت سد وانتقال آب بین حوضه ای سپری شده وپیامدهای ناگوار سدسازی بر زندگی مردم پایین دست سدها ومحیط زیست، بسیار بیشتر ازکارکردهای مفید فراهم ساختن آب برای مردمان بالادست سدها است. اما برخی مدیران و تصمیم گیران در کشور ما همچنان بر طبل خودسری، خود برتربینی و خود دانشمند و اندیشمندپنداری می کوبند و حاضر به استفاده رایگان از دستاوردهای علمی دیگر کشورها در راستای حفظ و بقای سرزمین نیستند.»

او در ادامه با اشاره به مشخصات فنی وطبیعی رودخانه تجن که پرآب ترین رودخانه جاری در البرز شرقی و مرکزی است گفت:« برای آنکه بدانیم رقابت و کشمکش درگرفته بین دو استان همجوار برای ساخت سدهای بیشتر روی تجن با این رود چه خواهد کرد کافی نگاهی به این رودخانه بیندازیم. رود تجن از بلندی های بیش از 3200 متری البرز شرقی سرچشمه گرفته و در مسیر 140 کیلومتری خود به سمت شمال، با شکافتن سینه البرز و گذر از میان جنگل های هیرکانی این ناحیه، پس از ورود به جلگه ساری، از شرق این شهر و در نقطه ارتفاعی 25- متری به دریای کاسپیان وارد می شود. 6 شاخه اصلی به نام های سپید رود، رود گلخواران، شیرین رود، لنگر رود، گرمابرود و زارم رود، زه آب ناشی از بارندگی بر روی بیش از 4 هزارکیلومترمربع از جنگل های منطقه را به یکدیگر پیوند می دهند تا رود خروشان تجن شکل گیرد.

"زارم رود" به طول 100 کیلومترکم ارتفاع ترین و نزدیک ترین زیرحوضه و شاخه آبی تجن به دریای کاسپین(خزر) و "سپید رود" که از بلندی های "فینسک" و "تلاجیم" سرچشمه دارد، بلند ترین و دورترین زیرحوضه و شاخه آبی تجن به دریای کاسپین است. بر اساس گزارش های رسمی، میانگین دبی رود تجن در ایستگاه "کرد خیل" در جلگه ساری و در بازه زمانی بین سال های 1348 تا 1380 برابر 6/14 میلیون مترمکعب در ثانیه و آورد سالانه آن 460 میلیون مترمکعب بوده است. با توجه به کاهش بارندگی ها در دهه گذشته این مقدار دبی و آورد سالانه با کاهش چشمگیری مواجه شده و کاهش حجم آب ذخیره شده در مخزن سد سلیمان تنگه طی سال های گذشته، خود گواهی بر این ادعاست.»

گلزار در ادامه گفت:« بر اساس گزارش ها ومشاهدات، طی سال های گذشته سد 160 میلیون متر مکعبی سلیمان تنگه، هرگز قادر به آبگیری کامل مخزن خود نشده و در برخی سال ها به سختی توانسته تا حداکثر 27 میلیون مترمکعب آب را در پشت خود ذخیره سازد که  این رقم در حدود یک ششم حجم مفید سد است. در دیدگاه فنی، این هشدار و زنهاری است مبنی بر اینکه رود تجن دیگر رمق و توان آورد گذشته را ندارد. رهیافت علمی – اقتصادی این زنهار نیز چیزی نیست مگر آنکه سرمایه گذاری برای مهار هر چه بیشتر آب جریان یافته در این رود، افزون بر پیامدهای ناگوار زیست محیطی به معنای واقعی "بر باد دادن سرمایه های ملی" است. اما این زنهار طبیعت از سوی برنامه ریزان دو استان همجوار شنیده نشده، رهیافت علمی و اقتصادی هم هرگز دریافت نشد وبه جای آن، برنامه ریزی و رقابت برای ساخت سدهای زارم رود و فینسک برای انتقال به شهرهای ساری و سمنان در دستور کار نمایندگان این دو شهر قرار گرفته است.
 
با بحران آب در استان سمنان چه باید کرد؟

برای تامین آب شهرهای استان سمنان چه باید کرد؟ این پرسشی است که بالاخره باید به آن پاسخ داده شود تا استانی خشک و کم آب با مشکل بی آبی مواجه نباشد. کارشناسان محیط زیست اما می گویند که استان سمنان باید مدیریت منابع آبی خود را به درستی اعمال و الگوی کشت خود را اصلاح کند. بر اساس آمارهای رسمی سالانه بیش از 110 میلیون مترمکعب از منابع آبی استان سمنان برای تولید خربزه و هندوانه ای مصرف می شود که بود و نبود آن، هیچ اثری بر سبد غذایی مردم ندارد وفاقد هر گونه توجیه اقتصادی حتی برای تولید کننده است. نکته دردآور اینجاست که در خوشبینانه ترین شرایط تنها 35 درصد از این حجم عظیم آب، صرف تولید این دو محصول می شود و 65 درصد باقی مانده که معادل بیش از 70 میلیون مترمکعب آب است در پی تبخیر به هوا باز می گردد.»

گلزار در این‌باره می گوید:« پس از حذف طرح شیرین سازی و انتقال آب دریای کاسپین به سمنان از برنامه ششم کل توسعه کشور، در چرخشی ناگهانی شعار پر رنگ و لعاب "تامین آب برای استان سمنان" به برنامه ریزی دقیق و هدفمند "تامین آب برای شهر سمنان" تغییر ماهیت داد. تا چندی پیش خبر از ایجاد بزرگ ترین گندم زار تاریخ برای تولید یک سوم غله کشور در سمنان و تامین آب باغات پسته دامغان و گسترش صنعت در گرمسار، سمنان و دامغان با آب دریای کاسپین مطرح بود؛ اما امروز که دیگر خبری از 200 میلیون مترمکعب آب دریای کاسپین در میان نیست، تامین آب برای باغات پسته دامغان یا گسترش صنعت در گرمسار هم مطرح نیست. گویی تنها این مرکز استان سمنان است که با کم آبی دست و پنجه نرم می کند.»

او تاکید کرد:«بارها گفته و نوشته شده که حل موضوع بحران آب در استان های کویری از جمله سمنان با طرح های پر هزینه ی انتقال آب بین حوضه ای و سدسازی مدیریت و درمان نمی شود. این موضوع به ویژه در شهر سمنان دارای سابقه ای دست به نقد است. آن روز که آب "چشمه روزیه" را با صرف هزینه های گزاف به سمنان منتقل می کردند، برآوردها و برنامه ریزی ها و صحبت های مدیران بیانگر آن بود که آب منتقل شده در 25 سال آینده نیاز آبی جمعیتی معادل یک میلیون نفر را پاسخ خواهد داد.

امروز که ساختار مدیریتی در سمنان در پی انتقال آب دریای کاسپیان و ساخت سد فینسک و انتقال آب آن به شهر سمنان هستند، نه بازه زمانی 25 سال سپری شده و نه جمعیت سمنان از 150 هزار نفر فراتر رفته است. آیا قرار نیست از پروژه های شکست خورده و سرمایه بر باد ده عبرت بگیریم؟ با چه حقی بر سرمایه های ملی و طبیعی کشور تاخت و تاز می کنیم؟ پایدارترین شیوه مدیریت بحران آب، اجرای برنامه های مدیریتی بر مبنای ساختار های اقلیمی، اقتصادی، زیست محیطی و حتی جامعه شناسی هر منطقه است. در استانی خشک با میانگین بارش سالانه کمتر از 120 میلی متر و میانگین تبخیر سالانه بیش از 2500 میلی متر که سالانه بیش از 5000 هکتار زمین کشاورزی با بهره وری بیشینه 35 درصدی مصرف آب به کشت خربزه و هندوانه اختصاص می یابد، فریاد برآوردن مدیران از"بحران آب" و درخواست سد سازی و طرح های انتقال آب بین حوضه ای برای فراهم کردن آب، مصداق بارز همان آب در هاون کوبیدن و سرمایه های ملی را بر باد دادن است.»

این کارشناس ارشد مهندسی خاک وآب هشدار می دهد که مدیران و تصمیم سازان اگر در فکر خدمتی ماندگار به این سرزمین هستند باید در کوتاه ترین زمان ممکن، ساختار الگوی کشت را نه در سمنان که در سراسر فلات مرکزی ایران اصلاح کنند. ساخت سد فینسک و انتقال آب آن به شهر سمنان، دردی را دوا نمی کند؛ چرا که مشکل بود ونبود آب نیست. مشکل نبود مدیریت منابع آب و برتری دادن  منافع منطقه ای بر منافع ملی است.»

او در انتها با طرح این پرسش که چرا تا پیش از توقف طرح انتقال آب دریای کاسپین صحبت از تامین آب استان سمنان بوده ولی اکنون که این طرح از برنامه ششم حذف شده صحبت از تامین آب شهر سمنان در میان است گفت:«عبرت نگرفتن از آنچه که در پی سدسازی های مداوم روی کارون بر این رود رفت و رخ داد فاجعه مشابه در صورت ساخت سد فینسک و چند سد دیگر در مورد تجن به عنوان دومین رودخانه پرآب حوضه آبریز شمال کشور تکرار خواهد شد. بسیار شگفت آور است در حالی که نمایندگان استان خوزستان درمجلس به دلیل نابودی کارون، به بی طرف واردکانیان ندادند؛ اما نمایندگان حوزه های مربوط، همچنان در پی اخذ مجوز برای ساخت سدهای بیشتر روی تجن هستند و هنوز خطر را احساس و درک نکرده اند. آیا باید ابتدا سد بسازیم تا تجن هم به روز کارون بیفتد و آنگاه بر سر مسوولان سازمان محیط زیست فریاد بزنیم تا کاری بکند؟ آن وقت دیگر از هیچکس کاری برنمی آید.»

اسکان نیوز

 نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است