محل تبلیغ شما
سالروز تولد عزت‌الله انتظامی

تاریخ خبر: 1396/3/31

سالروز تولد عزت‌الله انتظامی

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

امروز عزت‌الله انتظامی نود و سه ساله شد. یکی از صاحب سبک‌ترین بازیگران سینمای ایران و هم‌چنین یکی از اولین بازیگران ایرانی که جایزه معتبر و مهمی در جشنواره فیلم شیکاگو گرفت. انتظامی برنده هوگو نقره‌ای بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو ۱۹۷۱ برای فیلم «گاو» شد تا این جایزه شروعی باشد برای بازیگران ایرانی که بعد از آن در بخش بازیگری در جهان بدرخشند. هوگوی نقره ای که در نهایت بدست شهاب حسینی تبدیل به نخل طلای کن شد تا راهی که نزدیک به پنجاه سال قبل انتظامی گشوده بود همچنان ادامه داشته باشد.
عزت‌الله انتظامی روز گذشته در سالروز 93 سالگی‌اش گفت: از همه کسانی که پی‌گیر حالم هستند، تشکر می‌کنم و امیدوارم بتوانم جبران کنم. آقای بازیگر سینمای ایران که متولد 31 خرداد است، امسال جشن تولد 93 سالگی‌اش را می‌گیرد. بازیگری که گزیده و با وسواس نقش انتخاب کرده و مقابل دوربین رفته است؛ به قول پرویز پرستویی «آقای انتظامی نمونه ندارند و اینکه به ایشان نمونه بی‌بدیل بازیگری می‌گویند واقعا حق است.»
پرستویی که همیشه از انتظامی به عنوان مرجع تقلید بازیگری‌اش نام برده، در جشن تولد 90 سالگی آقای بازیگر که در گذشته و توسط خبرگزاری ایسنا تدارک دیده شده بود، تاکید داشت: «همیشه از ایشان درس زندگی گرفته‌ام. همه کارهای آقای انتظامی را دوست دارم و معتقدم قدرت عجیب و غریبی در بازیگری دارند که خدایی است و یک استثنا محسوب می‌شوند. مانند شجریان در موسیقی، انتظامی را هم نمی‌توان در بازیگری با کسی مقایسه کرد.»

حمید فرخ‌نژاد هم در جشن تولد 89 سالگی عزت الله انتظامی گفته بود: بی‌خود نگفته‌اند «عزت‌ سینمای ایران»؛ کسی که می‌شود پشتش ایستاد و به این حرفه افتخار کرد و بگوییم ما آدمی هستیم همکار آقای انتظامی و این برای من شاگرد انتظامی افتخار است که در انتها برسم به جایی که ایشان است. امیدوارم زمانه با آدم کاری نکند که وارد کارهایی شویم که بخواهیم آن را توجیه کنیم. ایرانی‌ها قدیم می‌خواستند دعا کنند می‌گفتند ان‌شاءالله عاقبت به خیر شوی. آرزو می‌کنم عاقبت به خیر شوم و در این سن مانند ایشان چنین وجاهتی نزد مردم داشته باشم. این آرزوی هر هنرمندی است که در عاقبتش مردم دوستش داشته باشند و از یادها نرود و روزبه‌روز به عزت‌ و عزیزی‌اش اضافه شود.»
عزت‌الله انتظامی که تا چندی دیگر فیلم «زادبوم» او پس از 9 سال به روی پرده می‌رود، سال‌هاست فعالیت بازیگری ندارد و این روزها به دلیل کهولت سن در منزل استراحت می‌کند.
آقای بازیگر گفته بود: این کار(بازیگری) یک آدم بودن می‌خواهد که کم داریم. آدم باید عاشق کارش باشد. اینکه آدم کارش را درست انجام دهد یک هدیه الهی است. خداوند ویژگی‌هایی را به بنده‌اش می‌دهد تا آدم چیز بهتری را بسازد. افرادی هستند که در کارشان ناموفق هستند که به نظر من عاشق کارشان نیستند و کارشان درنمی‌آید. من خیلی از کاشکی نمی‌کردیم، می‌ترسم و یکی از زرنگی‌هایم این است تا حالا چنین چیزی برایم پیش نیامده است. پول برایم مهم نیست. کار را باید بخوانم و اگر دوست نداشته باشم امکان ندارد قبول کنم.»
تحصیل در دهه چهارم عمر
عزت‌الله انتظامی متولد 30 خرداد 1303 در تهران فارغ‌التحصیل دانشکده‌ هنرهای زیبای تهران در سال 1351 است که برای ادامه‌ تحصیل به مدرسه‌ شبانه‌ تئاتر و سینما در هانوفر رفت و در سال 1337 به ایران بازگشت.
از فیلم‌های سینمایی این بازیگر می‌توان به «آقای هالو»، «پستچی»، «گاو»، «ستارخان»، «صادق کرده»، «حاجی واشنگتن»، «گراند سینما»، «هامون»، «ناصرالدین شاه آکتور سینما»، «روز واقعه»، «خانه‌ای روی آب»، «دیوانه‌ از قفس پرید»، «گاو خونی»، «مینای شهر خاموش»، «آتش سبز»، «راه آبی ابریشم» و «چهل‌سالگی» اشاره کرد.
پرویز پرستویی در پیامی ضمن تبریک تولد 93 سالگی عزت‌الله انتظامی نوشت: «تولد بزرگمرد سینمای ایران، عزت سینمای ایران را به خود ایشان و جامعه سینمایی تبریک می‌گویم و از خداوند بزرگ سلامتی و تندرستی ایشان را خواهانم.»
بچه محله سنگلج
عزت‌الله انتظامی ۳۱ خرداد سال ۱۳۰۳ در محله سنگلج تهران متولد شد. وی پس از گذراندن دوره تحصیلات مقدماتی، وارد هنرستان صنعتی تهران شد و در رشته برق به تحصیل پرداخت. در سال ۱۳۲۶ وارد عرصه هنر گردید و با اندک دست مایه‌های هنر نمایش و تئاتر به آلمان سفر کرد و در شهر هانوفر وارد یک مدرسه شبانه آموزش سینما و تئاتر گردید. وی پدر مجید انتظامی آهنگ‌ساز و نوازنده معروف است. عزت‌الله انتظامی فعالیت هنری خود را با پیش پرده خوانی در تماشاخانه‌های لاله زار شروع کرد؛ او پس از یک سال به تماشاخانه‌های هنر و فرهنگ تهران رفت؛ در سال ۱۳۲۰ نخستین نمایش حرفه‌ای خود را با عنوان اولتیماتوم نوشته پرویز خطیبی به کارگردانی اصغر تفکری در تئاتر پاریس خیابان لاله‌زار اجرا کرد و تا سال ۱۳۲۶ توانست در بیش از ده نمایش نقش پردازی کند. بازی در فیلم واریته بهاری به کارگردانی پرویز خطیبی نخستین تجربه سینمایی اوست.
او در سال ۱۳۴۸ با «گاو» ساخته داریوش مهرجویی وارد عرصه حرفه‌ای سینما شد. انتظامی در نقش مش حسن که در فراق «گاو» خود می‌نالد با او همذات‌پنداری می‌کند و شرایطی را به وجود می آورد که بازی او در فیلم «گاو» نقطه عطف و تحولی شگرف در تاریخ بازیگری سینمای ایران می‌شود. بازی‌های او در دیگر آثار مهرجویی همچون «آقای هالو»، «دایره مینا»، «پستچی»، «اجاره‌نشین‌ها»، «هامون» و «بانو» از آثارهای ماندگار هردو شخص است. انتظامی علاوه بر نقش‌آفرینی در آثار داریوش مهرجویی، در فیلم‌های کارگردانان مطرح دیگری چون علی حاتمی، مسعود کیمیایی، رخشان بنی‌اعتماد، ناصر تقوایی و محسن مخملباف نیز بازی کرده است. او در فیلم مستند عشق‌پرداز به کارگردانی محمدهادی کاویانی در کنار محمود فرشچیان حضور داشته است. انتظامی پس از انقلاب و به خصوص در دهه شصت در انواع و اقسام نقش‌ها به بهترین نحو ممکن ظاهر شد. بازی او در فیلم‌های «حاجی واشینگتن»، «اجاره‌نشین‌ها»، «گراند سینما»، «هامون»، «بانو»، «گاو»، «ستارخان»، «صادق کرده»، «خانه خلوت»، «ناصرالدین شاه آکتور سینما»، «روز فرشته»، «روسری آبی»، «مینای شهر خاموش»، «ستاره‌ها ۱: ستاره می‌شود»، «دیوانه از قفس پرید»، «خانه‌ای روی آب» و «راه آبی ابریشم» اوج هنرنمائی او و فیلم‌های ماندگار او در کارنامه سینمائی‌اش است. او در «گاوخونی» دومین همکاری‌اش با بهروز افخمی را تجربه کرد و جائی برای زندگی چهارمین تجربه اش با محمد بزرگ‌نیا بود. او برای اولین بار با مسعود کیمیایی یکی از کارگردانان صاحب سبک سینمای ایران و در سن ۷۹ سالگی در فیلم «حکم» همکاری کرد. نقش رضا در فیلم حکم شبیه یک دن کورلئونه است. عزت‌الله انتظامی اولین بازیگر ایرانی بود که موفق به دریافت جایزه از فستیوال بین‌المللی شد. وی برای بازی در فیلم «گاو» جایزه هوگو نقره‌ای بهترین بازیگر نقش اول مرد را از جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو دریافت کرد گه نخستین جایزه مهم و معتبر سینمای ایران در بخش بازیگری محسوب می‌شود. عمر استاد دراز و در سلامت.

همدلی

 

جشن‌نامه‌ای برای 31 خرداد؛ سالروز تولد عزت‌الله انتظامی

«همیشه عزت» سینما و تئاتر

نرگس عاشوری


سال که در آستانه ورود به تابستان قرار گرفت؛ آمد. درست در آخرین روز از سومین ماه 1303، در خانه‌ای که حالا جزئی از پارک شهر شده است. عادتش این بود که در اوج بیاید و فصل حضورش میوه داغ تابستان شود. عزت بچه سنگلج از همان اواخر دوره ابتدایی به تئاتر علاقه‌مند شد و از کلاس ششم ابتدایی دزدکی و به دور از چشم  پدر و مادر به تئاتر رفتن‌ها شروع شد. عشق به سینما و تئاتر آنقدر در دلش جاگیر شده بود که از سد مخالفت خانواده معبری برای تماشای معشوق بیابد؛ گاهی با نوشتن تکالیف فلان اشراف‌زاده شاگرد تنبل کلاس و گاهی با انجام کارهای تابستانی. پدر و مادرش همچون اغلب خانواده‌های متوسط رو به پایین و مذهبی مایل نبودند که فرزندشان به دنبال کار هنری و به تعبیر خودشان مطربی برود. انتظامی درباره مواجهه خانواده‌اش با علاقه او به موسیقی می‌گوید: «با انجام کارهای تابستانی پولی به دستم رسیده بود، روزی سنتوری خریدم و به خانه بردم. پدرم که صدای سنتور را شنید، قیامتی برپا شد که عشق موسیقی تا مدت‌ها از یادم رفت» عشق او به نمایش و موسیقی در نهایت می‌توانست در تماشای رو حوضی‌های عروسی و البته مراسم نوحه خوانی و سینه زنی و تعزیه اول محرم که بسیار هم به آن علاقه‌مند بود جلوه‌گری کند. پنهان‌کاری عزت و اصرار خانواده به پرهیز از ورود او به عرصه هنر حتی تا سال‌های جوانی و زمانی که در رادیو مشغول کار شده بود ادامه داشت تا زمانی که روزی پدر در یک میهمانی و از زبان گوینده رادیو صاحبخانه نام پسرش را به‌عنوان هنرمند جوان می‌شنود و دوباره باز قیامتی برپا می‌شود شبیه آنچه بر ساز سنتور رفت. با وجود این و با همه گرفت و گیرهای خانواده، انتظامی از حدود 14سالگی تئاتر را با پیش پرده خوانی در تماشاخانه‌های لاله‌زار آغاز می‌کند. آن زمان مشکلات و انتقادهایی که مردم به دستگاه دولتی داشتند در پیش پرده خوانی مطرح می‌شد و برای همین او چندین بار طعم حبس و تعهد و زندان را می‌چشد. معتقد است آنچه از پیش پرده خوانی آموخته ارزش این همه مخاطره را داشته است: «پیش پرده خوانی توانایی عجیبی می‌خواهد در رو به رویی با تماشاگر، من همیشه مدیون آن زمان هستم. هم‌اکنون در آنِ واحد می‌توانم گریه یا خنده مخاطب را سبب شوم. ورزیدگی، شناخت تماشاگر، ارتباط تنگاتنگ با تماشاگر را در پیش پرده‌خوانی آموختم.» در سال 1320 نخستین نمایش حرفه‌ای خود با عنوان «التیماتوم» نوشته پرویز خطیبی و به کارگردانی اصغر تفکری را در تئاتر پارس لاله‌زار اجرا می‌کند و تا سال 1326 در بیش از 10 نمایش نقش‌پردازی می‌کند. در این سال با بازگشایی تئاتر فردوسی برای شاگردی نزد     زنده یاد عبدالحسین نوشین می‌رود و از او فن بیان و از دکتر خانلری، ادبیات یاد می‌گیرد. در جریان کودتای 28 مرداد و به آتش کشیدن تئاتر و دستگیری فعالان این حوزه حدود سه چهار ماه همراه با احمد شاملو و محمدعلی جعفری در زندان قصر زندانی می‌شود. به محض آزادی از زندان همسر و پسر تازه متولد شده‌اش مجید را به خانه پدری می‌سپارد و چمدانش را بسته و راهی آلمان می‌شود تا به آرزوی بازیگری خود برسد. انتظامی در مورد زندگی سخت آن روزهای خود می‌گوید: «تنها دو تا قالیچه داشتم که آنها را فروختم و از طریق اتوبوس و قطار خودم را به شهر هانوفر آلمان رساندم. برای گذراندن زندگی روزمره خود مجبور بودم در کارخانه ریخته گری کار کنم، بعضی اوقات از ناداری مجبور بودم گوشت اسب بخورم. در سرمای 37 درجه با کت و شلوار می‌خوابیدم همه این سختی‌ها را به عشق هنر و بازیگری تحمل می‌کردم» پس از گذراندن دوره 4 ساله و تحصیل در مدرسه «فولکس هوخ شوله» آلمان در سال 1327 به ایران باز می‌گردد. در شرایطی که تئاتر دیگر حاکم بلامنازع عرصه نمایش نیست و فضای سینما هم با ملاک‌های مطلوب او فاصله دارد، انتظامی ترجیح می‌دهد مدتی خارج از فضای هنر و در فروشگاه تازه‌تأسیس فردوسی کار ‌کند و در نهایت فعالیت هنری خود را با دوبله از سر می‌گیرد. پس از کار نیمه مستند تلویزیونی درباره مالاریا، به استخدام اداره هنرهای زیبا در می‌آید. در سال 1347 با بازی در فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی وارد عرصه سینما می‌شود و یکی از بهترین نقش آفرینی‌های تاریخ سینمای ایران را رقم می‌زند. انتظامی درباره برخورد خانواده‌اش با این فیلم می‌گوید: «پدرم که عکسم را روی سر در سینماها دیده بود، گفت پسر جان این چیه بازی کردی تو؟ گاو؟! بعدها که این فیلم را به سینمای شهر فرنگ آوردند برای پدر و مادرم وقت گرفتم که بیایند تماشا کنند. آمدم به پدرم و مادر گفتم بریم تماشا کنیم ببینید چیه؟ مادرم گفت: همین یک کارم مانده است. هر چه گفتم فایده نکرد» در سال 47 تصمیم می‌گیرد بازیگری را به طور آکادمیک و جدی دنبال کند. با اصرار و پافشاری‌ای که برای کمال بخشیدن به دانش دارد هیأت امنای دانشگاه تسلیم خواسته او می‌شوند و موافقت خود را با ورود بدون کنکور او به دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران اعلام می‌کند و عزت انتظامی در سن 44 سالگی در کلاس درس استادانی چون حمید سمندریان و شنگله می‌نشیند؛ در شرایطی که بعد از بازی درخشان‌اش در فیلم «گاو» کسی به استادی مسلم او شک ندارد و حتی حمید سمندریان در کلاس بازیگری و فن بیان می‌گوید که وقتی انتظامی در کلاس هست، به خودش اجازه نمی‌دهد که درس بدهد و از انتظامی می‌خواهد که از کلاس بیرون برود تا او درس بازیگری بدهد. انتظامی پس از انقلاب و بخصوص در دهه شصت در انواع و اقسام نقش‌ها همچون مش حسن (گاو)، حاجی واشنگتن، حیدر عمو اوغلی (ستارخان)، سر گروهبان (صادق کرده)، قهوه‌چی و دلال (آقای هالو)، عباس آقا سوپر گوشت (اجاره‌نشین‌ها)، نامدارخان (شیر سنگی)، خان مظفر (هزار دستان) و... به بهترین شکل ظاهر شد و خوش درخشید. خودش می‌گوید: «هر فیلمی که بازی می‌کنم برایم حکم کنکور را دارد. پیش از فیلمبرداری و در هنگام کار، قلبم بشدت می‌تپد و دائم نگرانم» این تعهد به کار و اشتیاق به یادگیری همان چیزی است که انتظامی را از جاروکش و یادگیری طلبه‌وار در لاله زار به «آقای بازیگر» تاریخ سینما و تئاتر ایران تبدیل کرده است؛ در حالی که همگان بر آقایی او در اخلاق و بازیگری ایمان دارند اما خودش می‌گوید که نامگذاری‌های اینچنینی خیلی با روحیه او سازگار نیست: «من برای شما همیشه همان عزتم، همانی که از سیزده سالگی در تماشاخانه‌های لاله زار با تشویق‌های شما بزرگ شده‌ام... برای شما من همیشه همان عزتم... بچه‌ای از سنگلج...»

ایران

 

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid