محل تبلیغ شما
پرونده جامع ازدواج کودکان !

تاریخ خبر: 1395/9/21

پرونده جامع ازدواج کودکان !

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

۲هزارکودک درکشور بیوه هستند!

کودکان ازدواج نمی‌‌کنند معامله می‌شوند

کودک ‌بیوه‌های بخت‌برگشته

نرخ ازدواج کودکان در ایران به روایت معاون سازمان بهزیستی

ایران در زمینه ازدواج کودکان وضعیت خوبی ندارد

ثبت ازدواج ۴۳ هزار دختربچه ۱۰ تا ۱۵ ساله درکشور

ازدواج ۷۰۰میلیون کودک در جهان 

 

شرکت‌کنندگان در نخستین همایش ملی بررسی ازدواج کودکان با اظهار نگرانی در خصوص وجود آمار ۱۷ درصدی در زمینه ازدواج کودکان در کشور بر ضرورت اصلاح قوانین در این زمینه تاکید کردند.

به گزارش خبرنگار مهر، همایش بررسی ازدواج کودکان از سوی جمعیت امام علی (ع) با حضور کارشناسان، اساتید دانشگاه و فعالان حوزه مدنی برگزار شد.

در این همایش، شهلا اعزازی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به لزوم حمایت کودکان در تمامی عرصه ها گفت: آموزش های عمومی از طریق صدا و سیما و ارائه الگوهای رفتاری والدین با کودک همچنین ترسیم ویژگی های روانی کودکان و توجه به اوقات فراقت کودکان از جمله مسائلی است که می تواند در کاهش آسیب های دوران کودکی مثل ازدواج کودکان در سنین پایین کمک کند.

وی با اشاره به مسئولیت دولت ها در قبال خانواده ها تاکید کرد: در بسیاری از کشورها، دولت به مسائل داخل خانواده مثل تعداد فرزندان هم دخالت دارد. این در حالی است که ازدواج دختران و پسران در سنین پایین در ایران بدون هیچ نظارتی از سوی دولت انجام می شود.

این جامعه شناس با بیان اینکه بر اساس قوانین بین المللی، افراد تا ۱۸ سالگی کودک محسوب می شوند، خاطرنشان کرد: این به آن معنا است که تا ۱۸ سالگی افراد باید تحت پوشش خانواده باشند و در صورتی که خانواده توان یا صلاحیت لازم را نداشته باشد، حمایت از کودکان بر عهده دولت است.

اعزازی افزود: کودکان تا ۱۸ سالگی اجازه انجام برخی امور همچون عقد قرارداد، اخذ گواهینامه و غیره را ندارند و این در حالی است که در ایران حتی پس از ۱۸ سالگی، افراد را کودک می بینند و خانواده در انتخاب شغل، ازدواج و رفتارهای فردی نظارت دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به تناقض موجود میان سن قانونی برای انجام برخی مسئولیت های اجتماعی و پایین بودن سن قانونی ازدواج در ایران، گفت: اگر یک دختر برای نخستین بار بخواهد ازدواج کند، تا هر سنی حتی ۴۰ سالگی نیازمند اجازه ولی است، اما قانون این اجازه را می دهد که پدر حتی در سنین زیر ۱۳ سالگی دختر خود را به ازدواج فردی درآورد.

 

ثبت ۴۳ هزار ازدواج دختربچه های ۱۰ تا ۱۵ سال

وی ادامه داد: در حال حاضر ۴۳ هزار ازدواج دختربچه های ۱۰ تا ۱۵ ساله در کشور داریم که از این تعداد ۲ هزار دختربچه و پسربچه از همسر خود جداشده یا بیوه شده اند.

اعزازی اضافه کرد: اگر فکر کنیم آمار ازدواج دختران در روستاها بیشتر است، این غلط است؛ زیرا بیش از نیمی از ازدواج کودکان در شهرها رخ می دهد.

این جامعه شناس افزود: مسئله ازدواج در سنین پایین به همان اندازه که برای دختران آسیب دارد، برای پسرها هم مشکل آفرین است اما مشکلات جسمانی و اجتماعی برای ازدواج دختران در سنین پایین بیشتر است.

اعزازی با اظهار نگرانی از افزایش آمار ازدواج کودکان در کشور گفت: در سال ۹۴ نسبت به سال ۹۳ تعداد ازدواج کودکان ۱۰ هزار مورد افزایش داشت و طلاق آنها هم روند افزایشی دارد.

 

دلایل ازدواج کودکان

وی خاطرنشان کرد: هیچ تحلیل کیفی در زمینه ازدواج کودکان وجود ندارد اما آداب و رسوم محلی، ناآگاهی والدین و عوامل خارجی همچون نبود مدرسه در مناطق محروم از جمله دلایل ازدواج کودکان است.

اعزازی گفت: داده های روان شناسی و پزشکی به ما می گوید که کودک تا ۱۵ سالگی در حال رشد بدنی است و درگیر تغییرات هورمونی که موجب تغییرات رفتاری می شود. حال ما از این کودک می خواهیم که جنینی را در بدن خود بزرگ کند و در ازدواج کودکان نقش همسری، مادری و اجتماعی همزمان برای کودک تعریف می شود.

اعزازی ادامه داد: در پاره ای موارد، ازدواج کودکان برای رهایی از فقر خانواده انجام می شود که در این زمینه نقش دولت حائز اهمیت است زیرا کودک نباید قربانی بی توجهی خانواده و دولت شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت:در جامعه ایران نوعی رفتار دوگانه دیده می شود که اساس آن برخورد جنسیتی و طبقاتی است زیرا طبقاتی از جامعه از مواهب اجتماعی محروم هستند و در کنار آن عدالت جنسیتی در بسیاری موارد دیده نمی شود.

در ادامه این همایش، پنل کارشناسی با حضور شیرین احمدنیا معاون پیشگیری از آسیب های سازمان بهزیستی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی همچنین فاطمه ذوالقدر نماینده مجلس و عضو فراکسیون زنان و همچنین عزیزپناهی فعال حقوق کودکان برگزار شد.

فاطمه ذوالقدر در این پنل کارشناسی با اشاره به اینکه مسئله ازدواج دختران و پسران در سنین پایین ریشه در مشکلات فرهنگی و اقتصادی دارد.

 

لزوم توجه ویژه دولت به استانهای مرزی

وی ادامه داد: در استان های مرزی مثل سیستان و بلوچستان و هرمزگان، دختران به دلیل نبود امکانات آموزشی یا باید در سنین پایین ازدواج کنند و یا در زمینه های کشاورزی مشغول کار شوند. به همین دلیل از دولت خواسته ایم به مناطق محروم و حاشیه ای توجه ویژه داشته باشد.

عضو فراکسیون زنان مجلس افزود: دختران ازدواج کرده در سنین پایین چون مراحل کودکی و نوجوانی را طی نکرده اند، نمی توانند همسر و مادران خوبی باشند و تجربه نشان داده بیشتر آنها دچار مشکلات روحی و افسردگی می شوند.

وی با بیان اینکه آداب و رسوم یک منطقه یک شبه قابل تغییر نیست، تاکید کرد: صدا و سیما، آموزش و پرورش و دیگر دستگاه های مسئول باید فرهنگسازی کنند.

ذوالقدر خاطرنشان کرد: برای انجام ازدواج، فقط بلوغ جنسی کافی نیست و بلوغ فکری و عقلی لازم است و دختر باید درکی از زندگی مشترک داشته باشد.

نماینده مجلس دهم اضافه کرد: در قانون مدنی، نکاح دختر قبل از ۱۳ سالگی و برای پسر قبل از ۱۵ سالگی نیاز به اذن ولی و تشخیص دادگاه دارد و بر این اساس دختران بدون منع قانونی از ۶ سالگی می توانند ازدواج کنند.

ذوالقدر افزود: مجلس، اصلاح این قانون را در اولویت قرار می دهد تا با یک طرح مناسب، مانع انجام اینگونه ازدواج ها شویم.

عضو فراکسیون زنان مجلس اظهارکرد: در این زمینه باید با مراجع صحبت کنیم زیرا سوء استفاده های زیادی از این قانون می شود. همچنین باید مدارس تا مقاطع بالاتر برای دختران در مناطق محروم ایجاد شود.

در ادامه این همایش، شیرین احمدنیا عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و معاون پیشگیری از آسیب های سازمان بهزیستی با بیان اینکه در فرهنگ سنتی ایران قراردادهای جدید اجتماعی هنوز مورد پذیرش کامل قرار نگرفته اند، گفت: در کنوانسیون حقوق کودک تمام افراد زیر ۱۸ سال کودک تلقی می شوند. با این حال ازدواج کودکان یک پدیده جهانی است.

 

۷۰۰ میلیون نفر در جهان در سنین کودکی ازدواج کرده اند

وی افزود: بر اساس آمار بین المللی از هر سه دختر در کشورهای در حال توسعه یک نفر در سنین کودکی ازدواج می کنند. به طوری که ۷۰۰ میلیون نفر در جهان در سنین کودکی ازدواج کرده اند.

معاون پیشگیری از آسیب های سازمان بهزیستی سبک زندگی سنتی را یکی از توجیهات برای انجام ازدواج در سنین کودکی دانست و خاطرنشان کرد: در گذشته دو مرحله کودکی و بزرگسالی در زندگی هر فرد وجود داشت که بلوغ جسمانی مرز بین کودکی و بزرگسالی به شمار می رفت اما آموزه های مدرن، فضای جدیدی را به وجود آورده است و رسیدن به دوران بزرگسالی به تعویق افتاده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: در جوامع سنتی، ازدواج در سنین پایین هیچ تعجبی نداشت و منافع اقتصادی در همسرگزینی بسیار مورد توجه بود زیرا ازدواج را ابزاری برای بهبود وضع اقتصادی و رفاهی خانواده می دانستند، همچنین حفاظت از دختران در مقابل آسیب های اجتماعی یکی از عوامل ازدواج زودهنگام بود.

احمدنیا اضافه کرد: طی چند دهه گذشته، جمعیت شهری ایران چند برابر شده است اما تصویر واقع بینانه این است که بیشتر جمعیت شهری ما همان فرهنگ روستایی گذشته را دارد.

معاون سازمان بهزیستی با تاکید بر اینکه مبارزه با فقر باید در اولویت اصلی برای کاهش ازدواج کودکان قرار گیرد، گفت: اصلاح قوانین در این زمینه بسیار مهم است زیرا باید قوانین به جای تسهیل ازدواج، این شرایط را دشوار کند. همچنین رویه های فرهنگی در همسرگزینی باید عوض شود و مصالح فرد بالاتر از مصالح خانواده مورد توجه قرار گیرد.

وی با مهم دانستن توجه به ابعاد مختلف بلوغ خاطرنشان کرد: ازدواج در سنین پایین، بارداری زودرس را در پی دارد که این فرصت های فرد را برای رشد در جامعه و قبول مسئولیت های اجتماعی کم می کند.

 

نیجر بالاترین آمار ازدواج کودکان را در جهان دارد

احمدنیا افزود: بر اساس آمار سال ۲۰۱۵، کشور نیجر با ۷۶ درصد آمار ازدواج کودکان، بالاترین میزان را به خود اختصاص داده است و کشورهایی همچون چاد، مالی و هند در رتبه های بعدی قرار دارند. این در حالی است که ایران با ۱۷ درصد آمار ازدواج کودکان زیر ۱۸ سال در وضعیت نسبتاً بدی قرار دارد.

در ادامه این همایش، ثریا عزیزپناهی فعال حقوق کودکان با بیان اینکه همه ما در مقابل محدودیت های فردی مسئول هستیم، گفت: مهاجرت روستائیان به شهر از عوامل تشدید کننده حاشیه نشینی است و بر اساس آمار رسمی ۱۱ میلیون حاشیه نشین در ایران وجود دارد.

وی با بیان اینکه آمار غیر رسمی حدود ۱۴ میلیون حاشیه نشین در کشور را تائید می کند، افزود: در متن مناطق شهری با حاشیه نشینی مواجه هستیم.

رئیس انجمن حمایت از حقوق کودکان، خاطرنشان کرد: وجود ۱۰ میلیون بی سواد مطلق در کشور و همچنین ۱۰ میلیون کم سواد، آمار خطرناکی است و این آمار ارتباط مستقیمی با میزان ازدواج کودکان دارد.

شکاف درآمدی در ایران یکی از دلایل ازدواج کودکان در سنین پایین است

 

عزیزپناهی شکاف درآمدی در ایران را یکی دیگر از دلایل ازدواج کودکان در سنین پایین دانست و گفت: در حالی که حداقل حقوق کارگران حدود ۸۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است، حداقل نیاز یک خانواده در ماه ۳ تا ۴ برابر این رقم است.

وی با اشاره به آمار رسمی بیکاری در کشور گفت: این آمار در برخی شهرستان ها و استان های محروم به بالای ۳۰ تا ۴۰ درصد می رسد.

این فعال حقوق کودکان با بیان اینکه سابقه قانونگذاری در زمینه ازدواج به ۸۲ سال پیش بر می گردد، گفت: در آن زمان سن ۱۵ و ۱۸ سال برای ازدواج دختران و پسران در نظر گرفته شده بود و تاکید شده بود سن ازدواج نباید به کمتر از ۱۳ و ۱۵ سال برسد. این قانون در سال ۴۶ و ۱۳۵۳ اصلاح شد و سن ازدواج برای دختران و پسران ۱۸ و ۲۰ سال در نظر گرفته شد. اما پس از آن سن قانونی ازدواج کاهش یافت.

عزیزپناهی خاطرنشان کرد: جامعه ایران با دوران کودکی آشنا نیست و تصمیمات بزرگ همچون ازدواج برای فردی گرفته می شود که کوچکترین اراده و اختیاری ندارد و همچنین دولت هیچ مجازات قانونی برای عقد کودکان زیر سنین قانونی در نظر نگرفته است.

این فعال حقوق کودکان با اظهار نگرانی در خصوص تغییر سبک ازدواج در بخش هایی از جامعه، گفت: در حال حاضر گروه هایی از اقشار مرفه جامعه به سمت ازدواج با دختران نوبالغ تمایل پیدا کرده اند که این باید اصلاح شود.

وی با انتقاد از بلاتکلیفی لایحه حمایت از حقوق کودکان تاکید کرد: این لایحه ۷ سال است سرگردان مانده است و مهمترین مشکل ما تعریف سن کودکی است که در این لایحه پیش بینی شده و امیدواریم هرچه سریعتر در مجلس به تصویب برسد

 

کودکان ازدواج نمی‌‌کنند معامله می‌شوند

شرق: «درحال‌حاضر ۴۳‌ هزار ازدواج دختربچه‌های ۱۰ تا ۱۵ساله در کشور داریم که از این تعداد دو ‌هزار دختربچه و پسربچه از همسر خود جدا شده یا بیوه شده‌اند».

این جملات تنها بخشی از گزارش ارائه‌شده در نخستین سمینار ازدواج کودکان، بررسی عوامل و پیامدهای آن در محلات حاشیه‌نشین کشور بود که به همت جمعیت دانشجویی امام علی(ع) در سالن آمفی‌تئاتر دانشگاه علم‌وصنعت برگزار شد؛ سمیناری هفت ساعته که با حضور چهره‌های علمی و دانشگاهی و مسئولان اجتماعی کشور پرده از آمارهای ازدواج کودکان برداشت. 
در ابتدای این جلسه، زهرا رحیمی، مدیرعامل جمعیت امام علی، با اشاره به اینکه در ازدواج کودکان نمی‌توان از واژه ازدواج استفاده کرد، گفت: «در بیشتر این ازدواج‌ها درواقع خانواده دختر خود را در ازای خانه مورد معامله قرار می‌دهد. تصور کنید که چقدر می‌تواند برای یک دختر ١٢ساله که در تهران زندگی می‌کند، دشوار باشد که یک‌مرتبه وارد زندگی مردی ٣٠ساله شود». وی افزود: «در خبرهایی که به دست ما رسیده، آمده است که دختر ١٠ساله، همسر چهارم مردی ٦٠ساله در سیستان‌وبلوچستان شده است. در این ازدواج دختر اصلا توقع مهر و محبت ندارد؛ بلکه می‌خواهد مرد فقط پولی به او بدهد که این همان معامله محسوب می‌شود. در خانواده‌های حاشیه‌نشین، وقتی کودکان کار وارد زندگی مشترک می‌شوند و فرزندآوری می‌کنند، هدفشان از تولید مثل این است که کودک را برای کارکردن آماده کنند. شاید همین مسئله دلیلی بر این باشد که فرزندآوری در محلات حاشیه‌نشین بیشتر از دیگر مناطق است».

 

در ادامه این نشست تخصصی، دکتر شهلا اعزازی، جامعه‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی بیان کرد: «با شروع مدرنیته تفاوت بسیار زیاد میان کودکان و بزرگسالان مشخص و به دنبال آن قوانین اجباری برای دفاع از حقوق کودکان ازجمله منع کار کودکان، تحصیل برای آنها و... نیز وضع شد. پیش از دوران مدرنیته به‌دنیاآمدن کودکان پیامد خواسته یا ناخواسته رابطه جنسی پدر و مادر بود و اگر به خاطر مسائل بهداشتی از بین نمی‌رفت؛ تا بزرگ می‌شد به‌مثابه برده از او استفاده می‌شد؛ اما با پیدایش مدرنیته این مسئله تغییر کرد». وی با اشاره به وضعیت کودکان در ایران افزود: «در ایران ما برای تربیت کودکان خود آموزش‌وپرورش داریم، برای مسائل سلامتی آنها وزارت بهداشت وارد عمل می‌شود؛ چراکه کودکان در جامعه‌ای که به صورت مداوم در حال تغییر فرهنگی است، زندگی می‌کنند و همین باعث می‌شود که دولت‌ها مسئول رشد کودکان باشند و حتی در بعضی کشورها دولت‌ها به خانه‌ای که کودک در آن بزرگ می‌شود، نظارت می‌کنند و خانواده‌ها را برای کودک‌آوری بیشتر یا کمتر نیز تشویق می‌کنند. مطابق داده‌های روان‌شناسی کودک تا ۱۵سالگی در حال رشد بدنی و تغییرات هورمونی است؛ حالا ما در چنین شرایطی کودک را وادار می‌کنیم که جنینی را در شکم خود بزرگ کند و نقش همسری و مادری را ایفا کند.

درحال‌حاضر ۴۳‌هزار ازدواج دختربچه‌های ۱۰ تا ۱۵ ساله در کشور داریم که از این تعداد دو‌هزار دختربچه و پسربچه از همسر خود جدا شده یا بیوه شده‌اند». اعزازی با اشاره به اینکه بسیاری از ازدواج‌های زیر سن قانونی به دلیل فقر صورت می‌گیرد، افزود: «برای این مسئله باید مقابله با فقر صورت بگیرد؛ چراکه کودک وسیله ابزاری نیست. اگر دولت مسئولیت کودکان را برعهده دارد، چرا این کودک است که باید قربانی بی‌مسئولیتی جامعه شود؟ کودکی که هنوز کودک است و به‌اجبار مادر می‌شود، کودکی که خود نیاز به تربیت دارد، چگونه می‌توان از او انتظار داشت که مادری کند». این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه یک کودک نمی‌تواند یاری‌دهنده همسر و کمک‌کننده بقای نسل وی باشد، افزود: «وی نه‌تنها یاری‌دهنده نیست؛ بلکه آسیب‌زننده است. در چنین شرایطی باید بگوییم که کودکان قربانی بی‌توجهی جامعه، مسئولان و خانواده می‌شوند». اعزازی همچنین از افزایش آمار ازدواج کودکان خبر داده و گفت: «در سال ۹۴ نسبت به سال ۹۳ تعداد ازدواج کودکان ۱۰‌ هزار مورد افزایش داشت و طلاق آنها هم روند افزایشی دارد».
 

پس از صحبت‌های شهلا اعزازی، فاطمه ذوالقدر، نماینده مجلس شورای اسلامی، به توضیح درباره ازدواج کودکان در ایران پرداخته و گفت: «یکی از مشکلات ما ازدواج کودکان در سنین پایین است. در برخی از مناطق کودکان خیلی زود وارد چرخه کار می‌شوند و کودکی خود را به کار در کارگاه‌ها می‌گذرانند و سپس مجبورند در همان شرایط ازدواج کنند و این ازدواج در شرایطی رخ می‌دهد که آنها از نظر روحی به‌هیچ‌عنوان آماده نیستند. برای ترمیم این اتفاق آموزش‌وپرورش و صداوسیما باید در آموزش خانواده‌ها تلاش بیشتری داشته باشند؛ چون عادات و رسوم مردم مناطق مختلف یک‌شبه به وجود نیامده که بتوانیم آن را یک‌شبه هم تغییر دهیم. 
 

ما در استان‌های مرزی مثل سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان چون سیستم آموزشی‌مان محدود است و کودکان در زمین‌های زراعی مشغول کار هستند، در سنین پایین هم ازدواج می‌کنند و برای همین باید دولت به وضعیت این مناطق توجه ویژه‌ای داشته باشد». ذوالقدر افزود: «مطابق قانون مدنی عقد دختر قبل از ١٣ سال و عقد پسر قبل از ١٥ سال نیاز به تشخیص دادگاه و اجازه سرپرست دارد. برای همین در صورت تأیید این دو منبع کودکان در شش‌سالگی بدون منع قانونی می‌توانند ازدواج کنند. مجلس باید اصلاح این قانون را در اولویت قرار دهد تا دیگر این اتفاق‌ها را شاهد نباشیم. همچنین درباره این مسئله باید با مراجع نیز صحبت شود؛ چراکه سوءاستفاده‌های زیادی از این قانون می‌شود».
 

وی با اشاره به آمار رسمی بی‌کاری در کشور گفت: این آمار در برخی شهرستان‌ها و استان‌های محروم به بالای ۳۰ تا ۴۰ درصد می‌رسد. 
ذوالقدر افزود: مجلس، اصلاح این قانون را در اولویت قرار می‌دهد تا با یک طرح مناسب، مانع انجام این‌گونه ازدواج‌ها شویم. 

 

شیرین احمدنیا، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و معاون پیشگیری از آسیب‌های سازمان بهزیستی، سخنران دیگر این مراسم بود و با اشاره به اینکه هر فرد زیر ١٨ سال کودک تلقی می‌شود، گفت: «فرهنگ ما هرچند سنتی است، اما تعریف کودک در کنوانسیون حقوق کودک به افراد زیر ١٨ سال اطلاق شده است». وی در ادامه با اشاره به اینکه در جهان بالغ بر ٧٠٠‌میلیون زن در سنین کودکی ازدواج کرده‌اند، گفت: «کسب منافع مادری و تحرک اجتماعی از دلایل ازدواج کودکان است؛ یعنی خانواده‌ها از طریق ازدواج کودکان سعی دارند طبقه اجتماعی خود را ارتقا دهند. از طرفی هم بحث حفاظت از کودکان و جلوگیری از تعرض جنسی به آنها از دلایل ازدواج در مناطق حاشیه‌نشین است و به این دلایل باید فقر را هم اضافه کرد».

احمدنیا با اشاره به اینکه نگاه ابزاری به کودکان مسئله کمی نیست بیان کرد: «اصلاح قوانین در این زمینه بسیار مهم است زیرا باید قوانین به‌جای تسهیل ازدواج، این شرایط را دشوار کند. همچنین رویه‌های فرهنگی در همسرگزینی باید عوض شود و مصالح فرد بالاتر از مصالح خانواده مورد توجه قرار گیرد». وی افزود: «ازدواج در سن کم، بارداری زودرس را موجب می‌شود که این اتفاق فرصت رشد را کم می‌کند». مطابق آمار ارائه‌شده از سوی دکتر احمدنیا، در سال ٢٠١٥ کشور نیجر با ٧٦ درصد بالاترین آمار ازدواج کودکان را داشته است و کشورهای چاد، هند و مالی در رتبه‌های بعدی هستند. به گفته احمدنیا، آمار ١٧ درصدی ازدواج کودکان زیر ١٨ سال در ایران، کشور ما را در وضعیت نسبتا بدی قرار داده است. 
در ادامه این همایش ثریا عزیزپناه، عضو هیأت‌مدیره انجمن حمایت از حقوق کودک بیان کرد: «امروز روز جهانی حقوق ‌بشر است و امیدوارم برای حقوق فردی همین امروز تلاش کنیم». وی افزود: «ما با مسئله وارونگی هرم جمعیتی روبه‌رو هستیم، به گفته وزیر کشور ایران دارای ١١‌ میلیون حاشیه‌نشین است و باید بگویم ما حتی در متن شهر هم حاشیه‌نشین داریم. من از افرادی صحبت می‌کنم که به آب سالم دسترسی ندارند و از داشتن شناسنامه نیز محروم هستند». وی تصریح کرد: «وجود ۱۰‌ میلیون بی‌سواد مطلق در کشور و همچنین ۱۰‌ میلیون کم‌سواد، آمار خطرناکی است و این آمار ارتباط مستقیمی با میزان ازدواج کودکان دارد. از طرفی طبقاتی‌شدن جامعه یکی از مسائلی است که باعث تشدید ازدواج کودکان می‌شود. مطابق ماده ١٠٤١ قانون مدنی، مصوب سال ١٣١٣، سن ازدواج برای دختران ١٥ سال و برای پسران ١٨ سال است و البته همین هم رعایت نمی‌شود. از طرفی بررسی مجدد قانون در سال‌های ٤٦ و ٥٣ با توجه به زیان‌های ذهنی و روانی و جنسی ازدواج کودکان باعث شد قانون حمایت از خانواده اصلاح شود و سن ازدواج در دختران ١٨ سال و در پسران ٢٠ سال تعیین شد. اما این قانون در سال ٧٩ اصلاحیه خورد و سن ازدواج دختر به ١٣ و پسر به ١٥ سال کاهش پیدا کرد». وی خاطرنشان کرد: «کشور ایران در سال ٧٢ به کنوانسیون حقوق کودک پیوست، اما مسئله اینجاست که وقتی بحث مواد قانونی پیش می‌آید، قدرت پیگیری وجود ندارد و مسئله پیگیری‌ها به مداخله تعبیر می‌شود. از طرفی لایحه حمایت از حقوق کودک نیز هفت سال است سرگردان مانده است و مهم‌ترین مسئله ما تعریف سن کودکی است که در این لایحه پیش‌بینی شده و امیدواریم هرچه‌سریع‌تر در مجلس به تصویب برسد».
 عزیز پناهی شکاف درآمدی در ایران را یکی دیگر از دلایل ازدواج کودکان در سنین پایین دانست و گفت: «درحالی‌که حداقل حقوق کارگران حدود ۸۰۰‌ هزار تومان در نظر گرفته شده است، حداقل نیاز یک خانواده در ماه سه تا چهار برابر این رقم است». 

 

در ادامه این همایش، دکترعلی کاظمی، مدیرکل حقوقی و قضائی قوه قضائیه، اظهار کرد: به‌طورکلی باید درباره ازدواج کودکان فرهنگ‌های مختلف را دید. سؤال این است که آیا ازدواج کودکان خوب است یا بد. در این مورد باید فرهنگ کشورهای مختلف را در نظر گرفت. برخی خرده‌فرهنگ‌ها هستند که ازدواج کودکان را مطلوب می‌دانند. به‌طور مثال در سال ٩٠ آمار طلاق ١٥ درصد بود، اما کسانی که زودتر ازدواج کرده بودند، آمار طلاق بین آنها شش درصد بود. کاظمی با طرح این سؤال که هدف از ازدواج چیست، بیان کرد: «آیا با ازدواج کودکان به هدف‌های اصلی ازدواج می‌رسیم؟ اگر نگاه کارکردی به بحث ازدواج داریم، درواقع تولیدمثل نیز از اهداف ازدواج است، اگر دولت بخواهد تولیدمثل را زیاد کند، فرهنگ ازدواج زودرس را افزایش می‌دهد». وی بیان کرد: «ما پنج نوع ازدواج کودکان داریم؛ ازدواج موقت، غیررسمی، دائم رسمی، دائم غیررسمی، و نامزدی کودکان. اما در این همایش ما درباره ضمانت اجرائی کسانی صحبت می‌کنیم که در چارچوب قانون ازدواج نمی‌کنند. مطابق قانون فعلی دختران بالای ١٣ سال و پسران بالای ١٥ سال می‌توانند ازدواج کنند. این قانون در حالی وجود دارد که ازدواج در این سن با توانایی‌های دختران و پسران امروزی مطابقت ندارد و همچنین با اسناد بین‌المللی نیز مغایرت دارد. کمیته حقوق کودک حداقل ١٨ سال را برای ازدواج تعیین کرده است». وی افزود: «مطابق اصل ١٠ قانون ساسی، نکاح یکی از احکام اسلامی است که سنگ بنای جامعه را تشکیل می‌دهد و همه باید در تکریم و تقدیس آن بکوشیم. نکاح به نظم عمومی مربوط می‌شود و باید آن را مورد تکریم قرار داد. در قانون فعلی حداقل سنی که کودک می‌تواند با اذن ولی ازدواج کند، نداریم و این توافق در قانون حمایت از خانواده آمده است. 
 

در ادامه این نشست، کتایون افرازه، از اعضای جمعیت امام علی به همراه یکی از مادرانی که در سنین پایین ازدواج کرده بودند، با یکدیگر گفت‌وگو کردند. خانم علی‌زهی، مادر پنج فرزند است که در ١٤سالگی ازدواج کرده است. دخترش هم در کلاس پنجم ابتدایی عقد کرده و نامزدش به وی اجازه ادامه تحصیل نداده است. پسر خانم علی‌زهی هم که در ٢٠‌سالگی ازدواج کرده یک دختر دوماهه دارد. مادری که در ١٣‌سالگی ازدواج کرده و حالا همسرش اعتیاد دارد. برادر او هم در ١٤‌سالگی ازدواج کرده بود و حالا یک دختر چهارساله دارد. وی گفت: «قبل از ازدواج خوشحال بودم، اما وقتی وارد زندگی شدم، شوهرم نگذاشت تا چهار سال مادرم را ببینم تازه فهمیدم چه بلایی بر سرم آمده است، اما دیگر کار از کار گذشته بود». او با اشاره به اینکه دخترانی بودند که در سن‌وسال او در برابر ازدواج مقاومت می‌کردند، افزود: «بعضی دخترها زرنگ بودند و در برابر این موضوع مقاومت می‌کردند، اما بزرگ‌ترها برخلاف میل دختر او را به زور شوهر می‌دادند؛ اما الان مثل گذشته نیست، دختر ٩ساله من، «فرزانه» اصلا نمی‌خواهد ازدواج کند و می‌خواهد درس بخواند و معلم شود. تا وقتی به سن قانونی نرسی و نتوانی از پس زندگی بربیایی، ازدواج چیز خوبی نیست؛ من ٣٧ سال است ازدواج کردم، اما اصلا خوشبخت نبوده‌ام، شب‌ها گریه می‌کنم و خیال‌بافی می‌کنم».
 

طراوت مظفریان، عضو دیگر جمعیت دانشجویی امام علی نیز در این سمینار بیان کرد: «٣٤ درصد از دختران قبل از ١٨‌سالگی و ١١ درصد از پسران در مطالعه آماری جمعیت امام علی قبل از ١٥‌سالگی ازدواج کرده‌اند و در این ازدواج‌ها دلیل اصلی مرگ‌ومیر دختران، ازدواج زودهنگام بوده است. در آسیا و آفریقای جنوبی بیشترین تعداد ازدواج زودهنگام ثبت شده است. مبارزه با این مسئله هم نیازمند همکاری نهادهای مختلفی است». وی افزود: «١٦ اکتبر به ‌عنوان روز بین‌المللی کودکان دختر نام‌گذاری شده و هرساله ١٠ میلیون ازدواج کودک در کشورها رخ می‌دهد که از عوارض آن می‌شود به حاملگی زودرس، ابتلا به اچ‌آی‌وی، قرارگیری در معرض خشونت، ترک تحصیل و... اشاره کرد. به گفته مظفریان بیشترین ازدواج زودهنگام در بنگلادش به علت فقر رخ داده است. همچنین در خاورمیانه و آفریقای شمالی نیز در کشور مصر، دختران مجبور به ازدواج فصلی با افرادی هستند که به عنوان توریست به مصر آمده‌اند و بعد از تمام‌شدن سفر مجبور به جدایی می‌شوند».
وی در پایان خاطرنشان کرد: «ازدواج زودهنگام در پاکستان راهکاری برای مقابله با فقر خانواده است. در بنگلادش هم فقر در ازدواج کودکان مؤثر بوده است. در ایران نیز شرایط اقتصادی مهم‌ترین عامل ازدواج کودکان است»

ایران در زمینه ازدواج کودکان وضعیت خوبی ندارد

 

ثبت ازدواج ۴۳ هزار دختربچه ۱۰ تا ۱۵ ساله درکشور

ازدواج کودکان، نه مسئله ايران که يک معضل جهاني ا‌ست؛ معضلي که خيلي‌ها معتقد هستند حتي قانون همچنان‌که بايد و شايد، نمي‌تواند در کنترل آن، کمک‌کننده باشد زيرا ازدواج بسياري از کودکاني که کودکي را تمام نکرده و قدم در راه زنانگي مي‌گذارند اصلا جايي ثبت نمي‌شود که قانون بخواهد به کمکش برود. همين خيلي‌ها، مي‌گويند بايد به کمک ابزارهاي فرهنگي و اصلاح ديدگاه‌ها به جنگ ازدواج کودکان رفت. ديروز، عده زيادي از کارشناسان و اهالي علوم‌اجتماعي در نخستين همايش ملي بررسي ازدواج کودکان که به همت جمعيت امام‌علي(ع) برگزار شده بود، هم آمارهاي جديدي از اين معضل ارائه دادند و هم راه‌حل‌هايشان را روي هم ريختند تا قدمي براي مقابله با آن برداشته باشند. 
شهلا اعزازي، عضو هيأت‌علمي دانشگاه علامه‌طباطبايي که يکي از حاضران در اين برنامه بود، با اشاره به لزوم حمايت کودکان در همه عرصه‌ها گفت: «آموزش‌هاي عمومي از طريق صداوسيما و ارائه الگوهاي رفتاري والدين با کودک، همچنين ترسيم ويژگي‌هاي رواني کودکان و توجه به اوقات فراغت آنها، از جمله مسائلي است که مي‌تواند در کاهش آسيب‌هاي دوران کودکي مثل ازدواج کودکان در سنين پايين کمک کند.» او به مسئوليت دولت‌ها در قبال خانواده‌ها هم اشاره کرد و گفت: «در بسياري از کشورها، دولت در مسائل داخل خانواده، مثل تعداد فرزندان هم دخالت می‌کند. اين درحالي است که ازدواج برخي از دختران و پسران در سنين پايين در ايران، بدون هيچ نظارتي از سوي دولت انجام مي‌شود.» اين جامعه‌شناس با بيان اينکه بر‌اساس قوانين بين‌المللي، افراد تا ۱۸ سالگي کودک محسوب مي‌شوند، گفت: «اين به آن معناست که تا ۱۸ سالگي، افراد بايد تحت پوشش خانواده باشند و در صورتي‌که خانواده، توان يا صلاحيت لازم را نداشته باشد، حمايت از کودکان بر عهده دولت است. کودکان تا ۱۸ سالگي، اجازه انجام برخي امور همچون عقد قرارداد، اخذ گواهينامه و... را ندارند و اين درحالي است که در ايران حتي پس از ۱۸ سالگي، افراد را کودک مي‌بينند و خانواده در انتخاب شغل، ازدواج و رفتارهاي فردي نظارت دارد.»
عضو هيأت‌علمي دانشگاه علامه‌طباطبايي با اشاره به تناقض موجود بین سن قانوني براي انجام برخي مسئوليت‌هاي اجتماعي و پايين‌بودن سن قانوني ازدواج در ايران، گفت: «اگر يک دختر، براي نخستين‌بار بخواهد ازدواج کند، تا هر سني حتي ۴۰ سالگي نيازمند اجازه ولي است اما قانون اين اجازه را مي‌دهد که پدر حتي زير ۱۳ سالگي، دختر خود را به ازدواج فردي درآورد و اين يعني تناقض.»
او به آمارهاي تکان‌دهنده در زمينه ازدواج دختربچه‌هاي ۱۰ تا ۱۵ ساله اشاره کرد و گفت: «درحال‌حاضر، ۴۳ هزار ازدواجِ دختربچه‌هاي ۱۰ تا ۱۵ ساله در کشور داريم که از اين تعداد، دو هزار دختربچه و پسربچه از همسر خود جداشده يا بيوه شده‌اند. اگر فکر کنيم آمار ازدواج دختران در روستاها بيشتر بوده، در اشتباه هستیم چون بيش از نيمي از ازدواج کودکان در شهرها رخ مي‌دهد.»
اين جامعه‌شناس ادامه داد: «مسئله ازدواج در سنين پايين به‌همان اندازه که براي دختران آسيب دارد، براي پسرها هم مشکل‌آفرين است اما مشکلات جسماني و اجتماعي براي ازدواج دختران در سنين پايين، بيشتر است.» اعزازي با اظهار نگراني از افزايش آمار ازدواج کودکان در کشور گفت: «در سال ۹۴ نسبت به سال ۹۳، تعداد ازدواج کودکان ۱۰ هزار مورد افزايش داشت و طلاق آنها هم روندی افزايشي دارد.»
دلايل ازدواج کودکان
اعزازي در مورد اينکه، چه عاملي موجب متوقف‌نشدن ازدواج کودکان مي‌شود، گفت: «هيچ تحليل کيفي‌ای در زمينه ازدواج کودکان وجود ندارد اما آداب و رسوم محلي، ناآگاهي والدين و عوامل خارجي همچون نبود مدرسه در مناطق محروم از جمله دلايل ازدواج کودکان است. داده‌هاي روان‌شناسي و پزشکي به ما مي‌گويد که کودک تا ۱۵ سالگي در حال رشد بدني و درگير تغييرات هورموني است که موجب تغييرات رفتاري مي‌شود. حال، ما از اين کودک مي‌خواهيم که جنيني را در بدن خود بزرگ کند و در ازدواج کودکان نقش همسري، مادري و اجتماعي همزمان براي کودک تعريف مي‌شود.» 
اعزازي ادامه داد: «در پاره‌اي از موارد، ازدواج کودکان براي رهايي از فقر خانواده انجام مي‌شود که در‌اين‌زمينه، نقش دولت حائزاهميت است زيرا کودک نبايد قرباني بي‌توجهي خانواده و دولت شود. در جامعه ايران، نوعي رفتار دوگانه ديده مي‌شود که اساس آن برخورد جنسيتي و طبقاتي است زيرا طبقاتي از جامعه از مواهب اجتماعي محروم هستند و در کنار آن، عدالت جنسيتي در بسياري موارد ديده نمي‌شود.» در ادامه اين همايش، پنل کارشناسي با حضور شيرين احمدنيا، معاون پيشگيري از آسيب‌هاي سازمان بهزيستي و عضو هيأت‌علمي دانشگاه علامه‌طباطبايي، همچنين فاطمه ذوالقدر، نماينده مجلس و عضو فراکسيون زنان و همچنين عزيزپناهي، فعال حقوق کودکان، برگزار شد. فاطمه ذوالقدر در اين پنل کارشناسي بیان کرد: مسئله ازدواج دختران و پسران در سنين پايين ريشه در مشکلات فرهنگي و اقتصادي دارد. 
مجلس وارد عمل مي‌شود

 

فاطمه ذوالقدر گفت:  «در استان‌هاي مرزي، مثل سيستان‌وبلوچستان و هرمزگان، دختران به‌دليل نبود امکانات آموزشي يا بايد در سنين پايين ازدواج کنند يا در زمين‌هاي کشاورزي، مشغول کار شوند. به‌همين‌دليل، از دولت خواسته‌ايم به مناطق محروم و حاشيه‌اي توجه ويژه‌ای داشته باشد. دختران ازدواج‌کرده در سنين پايين چون مراحل کودکي و نوجواني را طي نکرده‌اند، نمي‌توانند همسر و مادران خوبي باشند و تجربه نشان داده بيشتر آنها دچار مشکلات روحي و افسردگي مي‌شوند.» عضو فراکسيون زنان مجلس با بيان اينکه آداب و رسوم يک منطقه، يکشبه قابل‌تغيير نيست، گفت: «صداوسيما، آموزش‌وپرورش و ديگر دستگاه‌هايِ مسئول بايد فرهنگ‌سازي کنند. براي انجام ازدواج، فقط بلوغ جنسي کافي نيست و بلوغ فکري و عقلي لازم است و دختر بايد درکي از زندگي مشترک داشته باشد.» او به موضوع اصلاح قوانين مربوط به ازدواج هم اشاره کرد و گفت: «در قانون مدني، نکاح دختر قبل از ۱۳ سالگي و براي پسر قبل از ۱۵ سالگي، نياز به اذن ولي و تشخيص دادگاه دارد و بر‌اين‌اساس، دختران از 16 سالگي بدون منع قانوني، مي‌توانند ازدواج کنند. مجلس، اصلاح اين قانون را در اولويت قرار مي‌دهد تا با يک طرح مناسب، مانع انجام اين‌گونه ازدواج‌ها شويم. در‌اين‌زمينه بايد با مراجع صحبت کنيم زيرا سوءاستفاده‌هاي زيادي از اين قانون مي‌شود؛ همچنين بايد مدارس تا مقاطع بالاتر براي دختران در مناطق محروم ايجاد شود.»
ازدواج کودکان، يک پديده جهاني

 

در ادامه اين همايش، شيرين احمدنيا، عضو هيأت‌علمي دانشگاه علامه‌طباطبايي و معاون پيشگيري از آسيب‌هاي سازمان بهزيستي با بيان اينکه قراردادهاي جديد اجتماعي، هنوز مورد پذيرش کامل قرار نگرفته‌اند، گفت: «در کنوانسيون حقوق کودک، همه افراد زير ۱۸ سال، کودک تلقي مي‌شوند. بااين‌حال، ازدواج کودکان، يک پديده جهاني است. بر‌اساس آمار بين‌المللي از هر سه دختر در کشورهاي در حال توسعه، يک نفر در سنين کودکي ازدواج مي‌کنند؛ به‌طوري‌که ۷۰۰ ميليون نفر در جهان در سنين کودکي ازدواج کرده‌اند.»
معاون پيشگيري از آسيب‌هاي سازمان بهزيستي، سبک زندگي سنتي را يکي از توجيهات براي انجام ازدواج در سنين کودکي دانست و گفت: «در گذشته، دو مرحله کودکي و بزرگسالي در زندگي هر فرد وجود داشت که بلوغ جسماني، مرز بين کودکي و بزرگسالي به‌شمار مي‌رفت اما آموزه‌هاي مدرن، فضاي جديدي را به‌وجود آورده است و رسيدن به دوران بزرگسالي به تعويق افتاده است. در جوامع سنتي، ازدواج در سنين پايين، هيچ تعجبي نداشت و منافع اقتصادي در همسرگزيني، بسيار مورد توجه بود زيرا ازدواج را ابزاري براي بهبود وضع اقتصادي و رفاهي خانواده مي‌دانستند؛ همچنين حفاظت از دختران در مقابل آسيب‌هاي اجتماعي، يکي از عوامل ازدواج زودهنگام بود. در چند دهه گذشته، جمعيت شهري ايران، چندبرابر شده است اما تصوير واقع‌بينانه، اين است که بيشتر جمعيت شهري ما همان فرهنگ گذشته را دارد.»
معاون سازمان بهزيستي با تأکيد بر اينکه مبارزه با فقر بايد در اولويت اصلي براي کاهش ازدواج کودکان قرار گيرد، گفت: «اصلاح قوانين در‌اين‌زمينه، بسيار مهم است زيرا بايد قوانين به جاي تسهيل ازدواج، اين شرايط را دشوار کنند؛ همچنين رويه‌هاي فرهنگي در همسرگزيني بايد عوض شود و مصالح فرد بالاتر از مصالح خانواده مورد توجه قرار گيرد.» او با مهم‌دانستن توجه به ابعاد مختلف بلوغ گفت: «ازدواج در سنين پايين، بارداري زودرس را در پي دارد که اين فرصت‌هاي فرد را براي رشد در جامعه و قبول مسئوليت‌هاي اجتماعي کم مي‌کند.» احمدنيا ادامه داد: «براساس آمار سال ۲۰۱۵، کشور نيجر با ۷۶ درصد آمار ازدواج کودکان، بالاترين ميزان را به خود اختصاص داده است و کشورهايي همچون چاد، مالي و هند در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. ايران هم با ۱۷ درصد آمار ازدواج کودکان زير ۱۸ سال در وضعيت نسبتا بدي قرار دارد.»
در ادامه اين همايش، ثريا عزيزپناهي، فعال حقوق کودکان با بيان اينکه همه ما در مقابل محدوديت‌هاي فردي، مسئول هستيم، گفت: «مهاجرت روستایيان به شهر از عوامل تشديدکننده حاشيه‌نشيني است و بر‌اساس آمار رسمي، ۱۱ ميليون حاشيه‌نشين در ايران وجود دارند.»
او با بيان اينکه آمار غير‌رسمي، حدود ۱۴ ميليون حاشيه‌نشين در کشور را تأييد مي‌کند، ادامه داد: «در متن مناطق شهري با حاشيه‌نشيني مواجه هستيم. از طرفي، وجود ۱۰ ميليون بي‌سواد مطلق در کشور و همچنين ۱۰ ميليون کم‌سواد، آمار خطرناکي است و اين آمار، ارتباط مستقيمي با ميزان ازدواج کودکان دارد.»
عزيزپناهي، شکاف درآمدي در ايران را يکي‌ديگر از دلايل ازدواج کودکان در سنين پايين دانست و گفت: «درحالي‌که حداقل حقوق کارگران، حدود ۸۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است، حداقل نياز يک خانواده در ماه سه تا چهار برابر اين رقم است. در اين ميان، نبايد بيکاري را هم ناديده گرفت. آمار بيکاري در برخي شهرستان‌ها و استان‌هاي محروم به بالاي ۳۰ تا ۴۰ درصد مي‌رسد. در چنين شرايطي، چطور مي‌توان توقع داشت که خانواده‌ها در برابر وسوسه واگذاري هزينه‌هاي دختربچه‌شان به فردي ديگر مقاومت کنند؟»
اين فعال حقوق کودکان با بيان اينکه سابقه قانون‌گذاري در زمينه ازدواج به ۸۲ سال پيش برمي‌گردد، گفت: «در آن زمان، سن ۱۵ و ۱۸ سال براي ازدواج دختران و پسران در نظر گرفته و تأکيد شده بود، سن ازدواج نبايد به کمتر از ۱۳ و ۱۵ سال برسد. اين قانون در سال‌های 1346 و ۱۳۵۳ اصلاح شد و سن ازدواج براي دختران و پسران، ۱۸ و ۲۰ سال در نظر گرفته شد اما پس از آن، سن قانوني ازدواج کاهش يافت. متأسفانه جامعه ايران با دوران کودکي، آشنا نيست و تصميمات بزرگ همچون ازدواج براي فردي گرفته مي‌شود که کوچک‌ترين اراده و اختياري ندارد و همچنين دولت، هيچ مجازاتی  براي عقد کودکان زير سن قانوني در نظر نگرفته است.»
اين فعال حقوق کودکان با اظهار نگراني درباره تغيير سبک ازدواج در بخش‌هايي از جامعه، گفت: «درحال‌حاضر، گروه‌هايي از اقشار مرفه جامعه به‌سمت ازدواج با دختران نوبالغ تمايل پيدا کرده‌اند که اين روند بايد اصلاح شود.»
او با انتقاد از بلاتکليفي لايحه حمايت از حقوق کودکان گفت: «اين لايحه، هفت سال است سرگردان مانده و مهم‌ترين مشکل ما تعريف سن کودکي است که در اين لايحه پيش‌بيني شده و اميدواريم هرچه سريع‌تر در مجلس به تصويب برسد.»

وقایع اتفاقیه

 

جامعه شناسان و فعالان حقوق کودک، آمارهای جدیدی از ازدواج کودکان حاشیه نشین اعلام کردند

کودک ‌بیوه‌های بخت‌برگشته

۴۳ هزار دختر ۱۰ تا ۱۵ ساله ازدواج کرده‌اند که از این تعداد ٢ هزار کودک از همسر خود جداشده یا بیوه شده‌اند

زهرا جعفرزاده|  چادر را روی سرش جابه‌جا می‌کند: «١٤سالم بود ازدواج کردم، حالا ٥ تا بچه دارم، نه آن موقع که مرا عقد کردند، احساس خوشبختی می‌کردم نه حالا که بیشتر از ٢٠‌سال از ازدواجم می‌گذرد.» «سیما»، افغان است از قوم تاجیک. از آن صورت سبزه و گرد، دو چشم سیاه از لابه‌لای سیم‌های میکروفن برق می‌زند، میکروفن صورتش را ماسکه کرده، شبیه ٤٠، ٤٥ساله‌هاست، با لهجه حرف می‌زند: «دخترم ١٥سالگی عقد کرد، نامزدش قرار بود چند سالی صبر کند بعد عروسی کنند، اما یکسال بعد، با هم رابطه برقرار کردند و مجبور شدیم زودتر برایشان عروسی بگیریم، آن موقع کلاس پنجم بود، نه همسرش را دوست دارد و نه زندگیش را. حالا هم خانه شوهر است. پسرم ١٨سالگی با دختر ١٥ساله‌ای ازدواج کرد، ٢٠سالش بود که بچه‌دار شد، حالا مدام با من دعوا می‌کند که چرا زنم دادی؟ حالا ما ٨نفر هستیم دریک خانه ٤٥متری.» خواهر سیما را ٧سالگی به عقد پسری درآوردند، وقتی خواهرش فهمید چه اتفاقی افتاده، سه روز درطویله پنهان شده بود. برادرش هم ١٥سالگی داماد شد، حالا آن‌قدر وضع مالی‌شان خراب است که زنش یک جفت کفش ندارد.
این خلاصه زندگی سیماست، زنی که دیروز به آمفی‌تئاتر دانشگاه علم و صنعت آمده بود تا داستانش، داستان ازدواج زودهنگام خود و فرزندانش را برای آنها که به سمینار ازدواج کودکان حاشیه‌نشین آمده بودند، بازگو کند. داستانی که با بغض‌های سنگین ادامه داشت و با گریه تمام شد. سیما، قربانی فقر بود. حالا حرف‌های سیما، درکنار آمار ثبت ٤٣‌هزار ازدواج دختران ١٠ تا ١٥ساله و دو‌هزار کودک جدا شده از همسر یا بیوه، نگرانی را دوچندان کرد.
سمینار را جمعیت دانشجویی امام علی(ع) برگزار کرده بود و زهرا رحیمی، مدیرعامل این جمعیت، به‌عنوان نخستین سخنران، از وضع بد دختران محلات حاشیه‌نشین گفت: «متأسفانه آنچه ما در محلات حاشیه‌نشین می‌بینیم، این است که دربسیاری ازاین مناطق، دختران تا ١٢، ١٣سالگی تحت آموزش خانه‌های علم جمعیت امام علی(ع) هستند، اما بعد از آن ازدواج می‌کنند، این وضع درتهران وجود دارد و درشهرهای دیگر، حالت فاجعه‌آمیزی به خود می‌گیرد.» او ادامه داد: «خیلی از این کودکان، درشرایطی که جامعه و زندگی به آنها تحمیل کرده، سوخته‌اند، برای این کودکان سخت است که در سنین پایین با مردانی بسیار بزرگتر از خودشان ازدواج کنند، ما در بخش مددکاری جمعیت امام علی (ع)، دیگر کم آورده‌ایم و نمی‌دانیم چه جوابی به این کودکان بدهیم. از یک طرف، هیچ قانونی وجود ندارد که دست ما را بگیرد و از آن طرف هم سنت‌ها و باورها حتی درصورت وجود قانون، کار ما را سخت می‌کنند.» او به وضع ازدواج کودکان در استان سیستان‌وبلوچستان اشاره کرد: «در این استان، دختران ١٠ تا ١٢ساله با مردان ٦٠ساله ازدواج می‌کنند، آنها در این ازدواج تبدیل به همسر چهارم آن مرد می‌شوند و تنها توقع‌شان از زندگی این است که همسر، خرج ماهانه را بدهد، این اتفاق درست مانند خریدوفروش و یک نوع برده‌داری است.» مدیرعامل جمعیت امام علی(ع) ادامه داد: «کودکانی که خودشان قبلا کودک کار بوده‌اند، بعد از ازدواج در سن پایین، تمام قدرتشان را روی فرزندآوری و تولید نسل می‌گذارند، تنها هدفشان هم این است که فرزندان، جای آنها را بگیرند تا خودشان راحت زندگی کنند، درست مانند همان اتفاقی که برای خودشان رخ داده است.» به گفته این فعال اجتماعی، فرزندآوری درمیان این خانواده‌ها درحال افزایش است: «این نوع اتفاق، افزایش ناهمگون جمعیت را ایجاد می‌کند که آثار و پیامدهای خودش را دارد، همه اینها درحالی است که اکنون در عقب‌مانده‌ترین کشورها هم برای ازدواج کودکان راه‌حل‌هایی درنظر گرفته شده است.»

 

بیش از نیمی از ازدواج کودکان در شهرها صورت می‌گیرد
 

شهلا اعزازی، مدیربخش مطالعات زنان انجمن جامعه‌شناسی، نفر دیگری بود که در این سمینار پشت تریبون رفت. او با بیان این‌که کودکان زیر نظر و مسئولیت دولت‌ها قرار دارند، گفت: «در ایران به دلیل نوع فرهنگ حاکم، افراد حتی بعد از ١٨سالگی هم همچنان به‌عنوان کودک شناخته می‌شوند و در انتخاب شغل و رشته تحصیلی و ازدواج، برایشان تصمیم گرفته می‌شود.» او درهمین جا به قوانینی که به پدر اجازه ازدواج می‌دهد، در هر سنی دختر را به عقد مردی درآورند، اشاره کرد: «درصورتی که پدر موافقت کند، دختر می‌تواند حتی در زیر ١٣سالگی، ازدواج کند.» ازدواج کودکان در شهرها و روستاها موضوع دیگری بود که این جامعه‌شناس، مورد توجه قرار دارد: «برخلاف تصور عمومی که بیشترین ازدواج کودکان در روستاها رخ می‌دهد، بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیش از نیمی از این ازدواج‌ها، درشهرها صورت می‌گیرد و تعداد دختران کودکی که در شهرها زندگی می‌کنند، بیشتر از روستاهاست.» به گفته اعزازی، کودک همسربودن به همان اندازه که برای دختران مشکل‌آفرین است، برای پسران هم مسأله ایجاد می‌کند: «ازدواج دختران در سنین پایین، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد، چون دختران بیشترین آسیب‌ها را به‌ویژه آسیب‌های جسمی را از این ازدواج‌ها می‌بینند.» براساس اعلام این جامعه‌شناس، آمارها نشان می‌دهد که میزان ازدواج کودکان در‌ سال ٩٤، نسبت به ‌سال ٩٣، ١٠‌هزار مورد بیشتر بوده است: «درحال حاضر ۴۳‌هزار ازدواج دختران ۱۰ تا ۱۵ساله در کشور داریم که از این تعداد ٢‌هزار کودک از همسر خود جدا یا بیوه شده‌اند.» او ادامه داد: «مسأله‌ای که در کنار ازدواج این کودکان وجود دارد، افزایش طلاق در میان آنهاست. بیشتر این کودکان، در سن ١٠ تا ١٨سالگی طلاق می‌گیرند که نشان می‌دهد آنها زمانی که ١٠ تا ١٥‌ساله بودند، ازدواج کردند.» او علت ازدواج‌های زودهنگام را آداب و رسوم خانواده‌ها، ناآگاهی والدین و برخی عوامل خارجی ازجمله نبود شرایط تحصیل، فقر فرهنگی و اقتصادی اعلام کرد، با این توضیح که «کودک در سن ١٠ تا ١٥سالگی درحال رشد است، اندام‌هایش کامل نشده و هنوز با بدنش آشنا نشده است. او در این سن، دچار تغییر و تحولات هورمونی است و خلق و خوی جدید پیدا می‌کند، آن‌وقت در این شرایط از فردی که خودش کودک است، خواسته می‌شود تا جنینی در خود حمل کند. چگونه فردی که خودش نیاز به تربیت دارد، می‌تواند کودک دیگری را تربیت کند؟ باید از خود بپرسیم که چگونه یک کودک همسر می‌تواند به حفظ و بقای نسل یک جامعه کمک کند؟ زیرا این فرد نه تنها یاری‌دهنده نیست بلکه در چنین شرایطی آسیب‌زننده نیز هست.» مدیر بخش مطالعات زنان انجمن جامعه‌شناسی به انجام معاینه برای تأیید بلوغ کودک اشاره کرد: «چگونه می‌شود که یک کودک با معاینه، بلوغ جنسی‌اش تأیید می‌شود؟ چطور می‌شود که برقراری رابطه جنسی برای این کودک اهمیت پیدا می‌کند؟ آیا بلوغ جنسی به این معنی است که کودک می‌تواند رابطه جنسی داشته باشد؟ آیا بلوغ جنسی یعنی دختر، بدنش به ظاهر رشد بیشتری نسبت به بقیه داشته است؟» این عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: «آنچه در جامعه ایران دیده می‌شود، رفتاری دوگانه است و براساس آن برخورد طبقاتی و جنسیتی با موضوع ازدواج صورت می‌گیرد.»
 

در ادامه این سمینار، پنلی با موضوع بررسی پیامدهای اجتماعی ازدواج کودکان برگزار شد. فاطمه ذوالقدر، نماینده مجلس و عضو هیأت‌رئیسه کمیسیون فرهنگی مجلس، یکی از کارشناسان این پنل بود. او با بیان این‌که در استان‌های مرزی مثل سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان، دختران به دلیل نبود امکانات آموزشی یا باید در سنین پایین ازدواج کنند یا در زمینه‌های کشاورزی مشغول کار شوند، گفت: «همین کودکان پس از ازدواج دچار تعارض، افسردگی و مشکلات دیگر می‌شوند و حتی نمی‌توانند نقش مادری را به‌خوبی ایفا کنند.» به گفته او، برای انجام ازدواج فقط بلوغ جنسی کافی نیست و بلوغ فکری و عقلی لازم است و دختر باید درکی از زندگی مشترک داشته باشد.
ذوالقدر وجود چنین ازدواج‌هایی را  در هرمزگان خیلی عادی اعلام کرد: «در مناطق جنوبی و به‌ویژه سیستان، دختران کم‌سن و سال با مردان ٤٠ساله ازدواج می‌کنند. در قانون مدنی، نکاح دختر قبل از ۱۳سالگی و برای پسر قبل از ۱۵سالگی نیاز با اجازه ولی و تشخیص دادگاه دارد و بر این اساس دختران بدون منع قانونی از ۶سالگی می‌توانند ازدواج کنند. مجلس باید اصلاح این قانون را در اولویت قرار دهد تا با یک طرح مناسب، مانع انجام این‌گونه ازدواج‌ها شویم.» به گفته او، یکی از معضلات مناطق محروم، دوری مدارس از خانه‌هاست، همین هم می‌شود تا دختران به سرعت خانه‌نشین شوند یا در مزرعه کار یا ازدواج کنند.
 ١٧درصد دختران در ایران قبل از ١٨سالگی ازدواج می‌کنند
شیرین احمدنیا، معاون پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی، کارشناس دیگر این پنل بود. او به آمارهای یونیسف درباره ازدواج کودکان در ایران اشاره کرد: «براساس آمارهای این سازمان در‌ سال ٢٠١٥، در ایران ١٧‌درصد دختران، قبل از رسیدن به ١٨سالگی ازدواج می‌کنند و ٣‌درصد هم قبل از ١٥سالگی.» آمارهای جهانی هم مورد توجه احمدنیا قرار گرفت، به‌طوری‌که گفت: «براساس آمار بین‌المللی از هر سه دختر در کشورهای درحال توسعه یک نفر در سنین کودکی ازدواج می‌کند، به‌طوری که ۷۰۰‌میلیون نفر در جهان در سنین کودکی ازدواج کرده‌اند.» این عضو هیأت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی با بیان این که در جوامع سنتی، ازدواج در سنین پایین هیچ تعجبی نداشت و منافع اقتصادی در همسرگزینی بسیار مورد توجه بود، تأکید کرد: «در چند دهه گذشته، جمعیت شهری ایران چندبرابر شده است اما تصویر واقع‌بینانه این است که بیشتر جمعیت شهری ما همان فرهنگ روستایی گذشته را دارد.»

 

 هفت‌سال است لایحه حمایت از حقوق کودکان خاک می‌خورد
ثریا عزیزپناه، رئیس هیأت‌مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان، در این پنل به تغییر هرم جمعیتی در کشور اشاره کرد: «قبلا ٨٠‌درصد جمعیت را روستاییان تشکیل می‌دادند، حالا ٨٠‌درصد شهرنشین هستند. افرادی که قبلا در روستاها زندگی می‌کردند، به تدریج به شهرها مهاجرت کرده و حاشیه‌نشین شده‌اند. همین جابه‌جایی در هرم جمعیتی یکی از عوال تشدید‌کننده ازدواج کودکان است.» به گفته او، درحال حاضر، در داخل شهرها هم وضع حاشیه‌نشینی حاکم است: «مثلا در تهران، مناطقی مانند دروازه غار یا منطقه ١٢، ویژگی حاشیه‌نشینی دارد. آمارها بر وجود ١١‌میلیون حاشیه‌نشین تأکید دارد؛ کسانی که گفته می‌شود سرپناه ندارند و به امکانات آموزشی و بهداشتی دسترسی ندارند. در کنار این موضوع، آمار سازمان نهضت سوادآموزی که نشان می‌دهد ١٠‌میلیون بی‌سواد مطلق و ١٠‌میلیون هم کم‌سواد در کشور زندگی می‌کنند و همچنین آمار مرکز آمار ایران که بر شکاف درآمدی تأکید می‌کند را هم باید اضافه کرد.» به گفته این فعال حقوق کودک، به استناد برخی بررسی‌ها، آمار رسمی بیکاری در برخی شهرستان‌ها و استان‌های محروم به بالای ٣٠ تا ٤٠‌درصد می‌رسد.

 

عزیزپناه به ماده ١٠٤١ قانون مدنی که‌ سال ١٣١٣ یعنی ٨٢‌سال پیش تصویب شده اشاره کرد: «براساس این قانون، سن ۱۵ و ۱۸‌سال برای ازدواج دختران و پسران در نظر گرفته و تأکید شده بود سن ازدواج نباید به کمتر از ۱۳ و ۱۵‌سال برسد. این قانون در ‌سال ۴۶ و ۵۳ اصلاح شد و سن ازدواج برای دختران و پسران ۱۸ و ۲۰‌سال در نظر گرفته شد. این روند تا ‌سال ٦١ ادامه داشت، اما در آن سال، سن ازدواج دختران به ٩‌سال قمری و پسران ١٥‌سال قمری کاهش یافت. در ‌سال ٧٩ با تلاش‌های انجمن حمایت از حقوق کودکان، این قانون اصلاحیه‌ای خورد و درنهایت سن ازدواج دختران به ١٣‌سال و پسران ١٥‌سال قمری افزایش یافت.» او با بیان این‌که ایران در ‌سال ٧٢ به کنوانسیون حقوق کودک پیوست که در آن نهاد خانواده و دولت مورد خطاب قرار گرفته‌ است، گفت: «ما در کنار کنوانسیون حقوق کودک، اعلامیه حقوق بشر را هم پذیرفته‌ایم. در این اعلامیه تأکید شده که ازدواج یک تصمیم شخصی است.» رئیس هیأت‌مدیره انجمن حمایت از حقوق کودکان از نبود قوانین حمایتی برای ازدواج کودکان انتقاد کرد: «متاسفانه هیچ دستاویز قانونی و حقوقی برای حمایت از کودکان به‌ویژه دختران نداریم، قانون هم دست پدر و عاقد را برای ازدواج کودکان باز گذاشته است. آمارهایی که تا ‌سال ٩٣ درباره ازدواج کودکان منتشر می‌شد، نگران‌کننده است.» او ادامه داد: «هفت‌سال است که لایحه حمایت از حقوق کودکان خاک می‌خورد. در ماده یک این لایحه، مهم‌ترین مشکل، یعنی تعیین سن کودکی، حل شده است، اما متاسفانه مجلس حتی هنوز یک فوریتی آن را هم تصویب نکرده است. ما از مجلس می‌خواهیم تا این موضوع را به صورت جدی پیگیری کند.»
در همین ارتباط ذوالقدر، عضو هیأت‌رئیسه کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، درباره سرانجام لایحه حمایت از حقوق کودکان این توضیح را داد: «این لایحه اکنون در کمیسیون قضائی است تا اشکالات قضائی و حقوقی آن برطرف شود. دولت این لایحه را اصلاح کرده و پس از پایان بررسی کمیسیون قضائی تا دو، سه ماه دیگر به صحن علنی مجلس می‌آید و در صورت نداشتن ایراد، تصویب می‌شود.»

نتیجه پژوهش «بررسی عوامل و پیامدهای ازدواج کودکان» در مناطق حاشیه‌ای ١٧ استان کشور نشان داد
٧١درصد  کودک‌همسران  پس از ازدواج ترک‌تحصیل کردند

شهروند|  نتیجه پژوهش «بررسی عوامل و پیامدهای ازدواج کودکان» درمناطق حاشیه‌ای ١٧ استان نشان داد که ٤١‌درصد کودک همسران به هیچ‌وجه از سن ازدواجشان راضی نیستند، ٧١‌درصد هم بعد از ازدواج ترک‌تحصیل کردند.
زهرا کهرام، عضو جمعیت دانشجویی امام علی(ع)، درباره این پژوهش به «شهروند» می‌گوید: «این پژوهش ازسوی بیش از ١٠٠ دانشجوی داوطلب انجام شد و درنظر داشت تا ارتباط آسیب‌های اجتماعی و آداب و رسوم قومیت‌ها را با ازدواج کودکان بررسی کند، برهمین اساس هم پرسشنامه‌ای میان ٥٩٤نفر از حاشیه‌نشینانی که در سن زیر ١٨‌سال ازدواج کرده‌اند، توزیع شد، این پرسشنامه‌ها ازسوی افرادی از قوم‌های آذری، کرد، لر، عرب، فارس و همچنین کولی‌ها و افغان‌ها پر شد.» به گفته او، بررسی‌ها نشان داد که هرقومیتی، در ازدواج کودکان، از مدل خاصی تبعیت می‌کند، مثلا درمیان گروه کولی‌ها، دختران درسن ١٠ و ١١سالگی ازدواج می‌کنند، ازدواج هم معمولا خودخواسته و از روی ناآگاهی است، اما درمیان افغان‌ها، معمولا از روی اجبار است. در میان فارس‌ها هم ازدواج‌ها با آسیب‌های اجتماعی گره خورده و معمولا برای حفظ آبرو انجام می‌شود. درمیان عرب‌ها هم دیده شده که دختران برای ازدواج اصرار می‌کنند و دادگاه می‌روند تا دادگاه حکم رشدشان را صادر کند. آنها از این‌که سنشان بالا برود و ازدواج نکرده باشند، نگران هستند.

 

به گفته این عضو جمعیت امام علی(ع)، این تحقیق در تابستان و پاییز ‌سال ٩٥ انجام شد که وضع ازدواج کودکان در ١٧ استان، قم، خوزستان، سیستان‌وبلوپستان، تهران، بوشهر، خراسان‌رضوی، آذربایجان‌شرقی، گلستان، مازندران، ایلام، اصفهان، هرمزگان، البرز، کرمانشاه، زنجان و همدان را بررسی کرد. ٥٩٤ پرسشنامه هم درمیان زنان و مردان زیر ٣٥‌سال که قبل از ١٨سالگی ازدواج کرده‌اند، توزیع شد که ٩٤‌درصد از پاسخ‌دهندگان زن و تنها ٦‌درصد مرد بودند. میزان تحصیلات ٣٨‌درصد پاسخ‌دهندگان، پایین‌تر از سیکل بود و ٣٨‌درصد بیسواد بودند. ٧٠‌درصد از آنها دارای درآمد کمتر از ٥٠٠‌هزارتومان دارند، ٢٧‌درصد درآمدی بین ٥٠٠‌هزار تا یک‌میلیون تومان و تنها ٣درصد، بیش از یک‌میلیون تومان درآمد داشتند. ٨٠‌درصد پاسخ‌دهندگان، متأهل بودند، ٦‌درصد جدا از همسر، ٥‌درصد همسر معتاد، ٢‌درصد همسر زندانی، یک‌درصد همسر از کارافتاده، ٤‌درصد همسر رها کرده و ٣‌درصد همسرشان را از دست داده‌اند. ٥٤‌درصد از پاسخ‌دهندگان این پرسشنامه‌ها، درسن ١٤ تا ١٦سالگی ازدواج کرده‌‌اند، ٢٦‌درصد بین ١١ تا ١٣سالگی، ١٨‌درصد بین ١٧ تا ١٨سالگی و ٣‌درصد کمتر از ١٠سالگی. ٧٨‌درصد آنها دارای پدر معتاد، ١٧‌درصد مادر معتاد و ٥‌درصد پدر و مادر معتاد داشتند. ٤٨‌درصد همسران این افراد، دارای تحصیلاتی کمتر از سیکل، ٢٩‌درصد بیسواد، ١٩‌درصد کمتر از دیپلم و ٤‌درصد بیشتر از دیپلم داشتند. ٦٨‌درصد این افراد، به دلیل سنت‌های قومی و مذهبی ازدواج کرده‌اند، ١٠‌درصد به دلیل فقر، ٣‌درصد به دلیل اعتیاد، ١٧‌درصد به خاطر علاقه و ٢‌درصد هم به دلایل دیگر. ٧١‌درصد از افراد پاسخ‌دهنده به این پرسشنامه، بعد از ازدواج ترک‌تحصیل کرده بودند، ٤١‌درصد به هیچ‌وجه رضایتی از سن ازدواجشان نداشتند و ٦٥درصدشان هم اعلام کردند که به هیچ‌وجه نمی‌خواهند فرزندانشان درهمین سنی که آنها ازدواج کرده‌اند، ازدواج کنند. به اعتقاد ٨٨‌درصد پاسخ‌دهندگان، سن ایده‌آل برای ازدواج دختران، بالای ١٨‌سال و ٩٤‌درصد گفته‌اند برای پسران بالای ٢٠‌سال است. ٤٤‌درصد پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که از وسایل پیشگیری از بارداری استفاده می‌کنند و ١١درصدشان قبل از بلوغ ازدواج کرده‌اند. آنها همچنین درپاسخ به پرسش‌هایی درباره خشونت خانگی، اعلام کرده‌اند که در ٣٨‌درصد موارد، دچار کوفتگی، ٤٣‌درصد شکستگی، ١٧‌درصد جراحت و ٢‌درصد نقص عضو شده‌اند. اختلاف سنی ٨٥‌درصد پاسخ‌دهندگان، با همسرشان، کمتر از ١٠سال، ١٠‌درصد بین ١٠ تا ١٥‌سال و ٥‌درصد هم بین ١٥ تا ٤٠‌سال بود.
 

براساس اعلام کهرام، نتیجه این تحقیق نشان داد که وضع تمام شهرها از نظر دلایل ازدواج کودکان، شباهت زیادی به هم داشت و به دلیل فقر و اعتیاد خانواده، جلوگیری از تحصیل دختران و پسران و آداب و سنن انجام می‌شود

شهروند

نرخ ازدواج کودکان در ایران به روایت معاون سازمان بهزیستی

معاون پیشگیری از آسیبهای اجتماعی سازمان بهزیستی گفت: بر اساس آمارهای بین‌المللی از هر سه دختر در کشورهای در حال توسعه یک نفر در سنین کودکی ازدواج می کنند به طوری که ۷۰۰ میلیون نفر در جهان در سنین کودکی ازدواج کرده‌اند.

به گزارش ایسنا، شیرین احمدنیا عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و معاون پیشگیری از آسیب های سازمان بهزیستی در سمینار ازدواج کودک که در  دانشگاه علم صنعت برگزار شد، با بیان اینکه در فرهنگ سنتی ایران قراردادهای جدید اجتماعی هنوز مورد پذیرش کامل قرار نگرفته‌اند، گفت: در کنوانسیون حقوق کودک تمام افراد زیر ۱۸ سال کودک تلقی می‌شوند با این حال ازدواج کودکان یک پدیده جهانی است.


وی سبک زندگی سنتی را یکی از توجیهات برای انجام ازدواج در سنین کودکی دانست و خاطرنشان کرد: در گذشته دو مرحله کودکی و بزرگسالی در زندگی هر فرد وجود داشت که بلوغ جسمانی مرز بین کودکی و بزرگسالی به شمار می‌رفت اما آموزه های مدرن، فضای جدیدی را به وجود آورده است و رسیدن به دوران بزرگسالی به تعویق افتاده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: در جوامع سنتی، ازدواج در سنین پایین هیچ تعجبی نداشت و منافع اقتصادی در همسرگزینی بسیار مورد توجه بود زیرا ازدواج را ابزاری برای بهبود وضع اقتصادی و رفاهی خانواده می دانستند، همچنین حفاظت از دختران در مقابل آسیب های اجتماعی یکی از عوامل ازدواج زودهنگام بود.

احمدنیا اضافه کرد: طی چند دهه گذشته، جمعیت شهری ایران چند برابر شده است اما تصویر واقع بینانه این است که بیشتر جمعیت شهری ما همان فرهنگ روستایی گذشته را دارد.

معاون سازمان بهزیستی با تاکید بر اینکه مبارزه با فقر باید در اولویت اصلی برای کاهش ازدواج کودکان قرار گیرد، گفت: اصلاح قوانین در این زمینه بسیار مهم است زیرا باید قوانین به جای تسهیل ازدواج، این شرایط را دشوار کند. همچنین رویه های فرهنگی در همسرگزینی باید اصلاح شود و مصالح فرد بالاتر از مصالح خانواده مورد توجه قرار گیرد.

وی با مهم دانستن توجه به ابعاد مختلف بلوغ خاطرنشان کرد: ازدواج در سنین پایین، بارداری زودرس را در پی دارد که این فرصت های فرد را برای رشد در جامعه و قبول مسئولیت های اجتماعی کم می کند.

احمدنیا افزود: بر اساس آمار سال ۲۰۱۵، کشور نیجر با ۷۶ درصد آمار ازدواج کودکان، بالاترین میزان را به خود اختصاص داده است و کشورهایی همچون چاد، مالی و هند در رتبه های بعدی قرار دارند، این در حالی است که ایران با ۱۷ درصد آمار ازدواج کودکان زیر ۱۸ سال در وضعیت نسبتاً بدی قرار دارد

 

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

0 0
bbc   1395/9/22 10:17:49

زهرا رحیمی، مدیرعامل جمعیت امام علی در سمینار ازدواج کودکان در ایران اعلام کرده است که در حال حاضر "۴۳ هزار دختر بچه‌ ۱۰ تا ۱۵ سال" در کشور ازدواج کرده‌اند و از این تعداد "دو هزار" کودک از همسر خود "جدا یا بیوه شده‌اند."
مدیر عامل جمعیت امام علی، سازمان غیر دولتی که در حوزه کودکان و نوجوانان در ایران فعالیت می کند، همچنین عنوان کرد در بیشتر این ازدواج‌ها خانواده، دختر خود را در ازای پول و خانه معامله می‌کنند.
براساس پژوهشی که جمعیت امام علی در ایران انجام داده است، ۱۷ درصد ازدواج‌ها در ایران مربوط به دختران زیر ۱۸ سال است و در سال گذشته بیش از ۵ درصد ازدواج ها در سن کمتر از ۱۵ سالگی ثبت شده است.
شهلا اعزازی، جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در این سمینار اعلام کرد که در سال ۱۳۹۴ نسبت به سال ۱۳۹۳ تعداد "ازدواج کودکان ۱۰ هزار مورد افزایش داشته" و طلاق آنها هم روند افزایشی داشته است.
براساس قانون مدنی در ایران عقد دختر قبل از ۱۳ سال و پسر قبل از ۱۵ سال نیاز به تشخیص دادگاه و اجازه سرپرست دارد.
ازدواج کودکانImage copyrightAFP
فاطمه ذوالقدر، نماینده مجلس با اشاره به همین قانون در این سمینار عنوان کرد: "در صورت تایید این دو منبع، کودکان در سن شش سالگی بدون منع قانونی می توانند ازدواج کنند. مجلس باید اصلاح این قانون را در اولویت قرار دهد تا دیگر شاهد این اتفاق‌ها نباشیم."
زهرا کهرام، دبیر این سمینار نیز با تاکید براینکه مقابله با این موضوع نیازمند همکاری نهادهای مختلف و آگاهی رسانی به جامعه است گفت: "تعداد زیادی از ازدواج هایی که در کودکی رخ می دهد، به هیچ عنوان ثبت نمی شود و به همین دلیل کودکان حاصل از این ازدواج ها فاقد شناسنامه هستند."
به گفته خانم کهرام "۶۸ درصد ازدواج کودکان به دلیل سنت های قومی، ۲ درصد به دلیل اعتیاد، ۹ درصد فقر، ۱۷ درصد علاقه و ۱۱ درصد دلایل دیگر" است.
براساس آمار رسمی بیشترین آمار ازدواج و طلاق کودکان در استان های سیستان و بلوچستان، خوزستان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و غربی، فارس، زنجان، تهران، همدان و مازندران ثبت شده است.