محل تبلیغ شما
كوه خواري شهرداری؛قلعه شاه دژ کوه صفه

تاریخ خبر: 1396/7/16 14:48:34

كوه خواري شهرداری؛قلعه شاه دژ کوه صفه

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

براساس شواهد، تمامی دست اندازی‌‌ها و ساخت و سازهاي انجام شده، بدون مصوبه کمیسیون ماده پنجم و شورای توسعه اداری استان اصفهان بوده است
اقدامات شهرداری موجب آسیب به یکی از وسیع ترین و کهن ترین قلعه های کوهستانی کشور به نام شاه دژ شده است
تصرف قلعه‌ شاه‌دژ توسط بخش خصوصي صورت نگرفته بلكه اين بار پاي شهرداري اصفهان درميان است
نكته جالب توجه سكوت رييس سازمان ميراث فرهنگي كشور درباره پرونده قلعه شاه‌دژ است
مهم‌ترين مساله، تخلف در ضوابط شهرسازي است كه در اين كوه انجام شده است

تله‌كابين، بيشترين آسيب را به كوه صفه و قلعه‌شاه‌دژ وارد كرده است
اين روزها تصرف عرصه‌هاي ملي به‌شدت باب شده است. روزي اخبار مربوط به جنگل‌خواري درياخواري يا كوه‌خواري دل هر ايراني را به‌درد مي‌آورد و امروز نيز خبر قلعه‌خواري موجب تاسف بسياري از هموطنان‌مان شده است.
ميراث اصفهان، زخمي بي‌تدبيري مسئولان اين شهر هستند. يك روز برج جهان‌نما، روز ديگر مترو و امروز هم نوبت به كوه صفه رسيده است. اما باوجود تمامي اين اتفاق‌هاي ناخوشايند براي ميراث اصفهان، نمي‌توان از اين مساله نيز چشم‌پوشي كرد كه سايه شوم برج‌ جهان‌نما به‌همت فعالان و دلسوزان ميراث فرهنگي كشور از ميدان نقش‌جهان حذف شد؛ اتفاقي كه بسياري اميدوارند دوباره و اين‌بار در كوه صفه تكرار شود.
اين كوه به عنوان بخشی از هویت و خاطره جمعی مردم اصفهان،با بي‌تدبيري مديران شهري درحال نابودي است. براساس شواهد، تمامی دست اندازی‌‌ها و ساخت و سازهاي انجام شده، بدون مصوبه کمیسیون ماده پنجم و شورای توسعه اداری استان اصفهان بوده است.
قلعه چندهزارساله «شاه‌دژ»، قرباني جديد تصرف و تخريب عرصه ملي كشور محسوب مي‌شود اما تفاوتي با بسياري از پرونده‌هاي تصرف اراضي ملي كشور دارد؛ در واقع تصرف قلعه‌ شاه‌دژ، توسط بخش خصوصي صورت نگرفته بلكه اين‌بار با دخالت شهرداري اصفهان انجام گرفته و نكته جالب توجه، سكوت رييس سازمان ميراث فرهنگي كشور درباره پرونده قلعه شاه‌دژ است.
تخريب ميراث نتيجه مديريت خودسرانه 
تخريب بخشي از قلعه شاه‌دژ، نتيجه دو دهه اقدامات خودسرانه مديريت سابق شهري اصفهان است. مديريت سابق شهري اصفهان، پروژه‌هايی چون مترو، جهان‌نما، زیرگذر میدان باستانی عتیق و ... را در كارنامه خود دارد كه فصل مشترك تمامي اين پرونده‌ها، تخريب و آسيب به ميراث تاريخي و فرهنگي شهر اصفهان محسوب مي‌شود.
بيش از هزار و 200 نفر از شهروندان اصفهاني در نامه‌اي اعتراض خود را درخصوص تخريب و تصرف كوه‌صفه و بخشي از قلعه شاه‌دژ به رييس پيشين سازمان ميراث فرهنگي كشور اعلام كرده‌اند. اما به‌گفته نگارنده‌هاي نامه، موضع‌گيري مشخصي درباره اين قلعه توسط ايشان صورت نگرفت.
كوتاهي مديران ميراث دربرابر كوه‌خواري
احسان رعنايي، يكي از فعالان ميراث فرهنگي كشور درباره پرونده كوه صفه و قلعه شاه‌دژ به «قانون» گفت:« بازپرس شعبه سوم دادسرای عمومی و انقلاب اصفهان در استعلامی خطاب به رییس شورای شهر اصفهان، خواستار بررسی و اعلام مصوبات قانونی ساخت‌وسازها در کوه صفه شده است. به همين دليل رییس شورای شهر، وظيفه دارد مجوز دخالت‌های شهرداری در منطقه‌ صفه رابه دادسرا ارائه دهد».
رعنايي با تاكيد بر اينكه قلعه شاه‌دژ، یکی از بزرگ‌ترین قلعه‌های کوهستانی کشور است که وسعت و پراکندگی آن به چندین هکتار و قدمتش به پیش از دوره ساسانیان می‌رسد و بر فراز كوه‌صفه قرار دارد، ادامه داد:« اين قلعه در سال 1384 ثبت ملی شد.کوتاهی مدیران اداره میراث فرهنگی درچند سال اخیر، كوه صفه و قلعه شاه‌دژ را در معرض دو خطر اصلی قرار داده و مهم‌ترين مساله، تخلف در ضوابط شهرسازي‌ است كه در اين كوه انجام شده است. كاربري دامنه كوه‌صفه در طرح تفصيلي فضاي سبز قرار دارد.
براساس مستندهايي كه در اختيار داريم، ساخت‌و ساز در دامنه اين كوه غيرقانوني محسوب مي‌شود اما در دو دهه اخير، ساخت و سازهاي بسياري در آنجا انجام شده است. اين ساخت و سازها در قالب مجتمع‌هاي تفريحي، رستوران و تله كابين هستند.
اين مستندات را در اختيار مسئولان استانداري و قضايي قرار داده‌ايم و آن‌ها مجاب شده‌اند كه ساخت‌و سازهاي انجام شده در دامنه كوه صفه، خلاف و غيرقانوني بوده است.
تله‌كابين، بيشترين آسيب را به كوه صفه و قلعه‌شاه‌دژ وارد كرد و پس از احداث آن، يك‌سري بناها مانند: سالن همايش، آمفي‌تئاترو رستوران در كنار ايستگاه‌هاي تله‌كابين ساخته شدند كه آسيب‌هاي جدي‌اي به كوه و دژ وارد كردند».
تله‌كابين، بلاي جان شاه‌دژ
رعنايي با اشاره به پيشروي تله‌كابين تا قلعه شاه‌دژ عنوان كرد:« باتوجه به اينكه قلعه شاه‌دژ در قله كوه‌صفه قرار دارد و تله‌كابين نيز تا قله كوه پيشروي كرده، بخش‌هايي از دژ را تحت تاثير قرار داده است. طبق قانون ميراث فرهنگي، هنگامي‌كه قلعه‌اي تاريخي در كوهستان قرار دارد، تمامي كوه بايد به‌عنوان عرصه و حريم اثر مورد صيانت قرار بگيرد.
در ابتدا به‌دليل حجم ساخت و سازي كه به‌راحتي در كوه صفه انجام مي‌شد، تصور مي‌كرديم اين پروژه‌ها طبق قانون و مصوباتي اجرا مي‌شود اما پس از بررسي‌هايي مشخص شد كه تمامي اين ساخت‌و‌سازها خلاف ضوابط شهرسازي و غيرقانوني هستند. بيشترين آسيب تله‌كابين به دژ، در بخشي از پايه‌هاي قلعه رخ داده و درسال 93نيز ايستگاهي دركنار قلعه احداث شد كه موجب تخريب آن بخش از دژ شده است. ادامه پروژه تله‌کابین، توسط شرکت «توسعه‌مجتمع‌های سیاحتی و ورزشی سپاهان» (به صورت غیرقانونی وبدون مصوبه‌کمیسیون ماده پنج)،موجب تخریب بخشی از دیوار قلعه و ایستگاه چهارم دیوار به دیوار محوطه باستانی تاسیس شده است. پروژه تله‌کابین به بهانه گردشگری و بازدید از قلعه، یکی از مخرب‌ترین اقدامات خودسرانه در منطقه بود.در صورتی‌که برای بازدید از دژهای کوهستانی، بايد مسیر باستانی آن برای بازدید پیاده احیا شود».
مرمت‌هاي خودسرانه شهرداري
رعنايي درباره مرمت‌هاي غيراصولي سازمان نوسازي شهرداري اصفهان گفت:« طبق توافق میان اداره میراث فرهنگی و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری، مقرر بوده است كه پس از کاوش و حفاری آثار توسط هیات باستان‌شناسی، سازمان نوسازی نسبت به مرمت آثار کاوش شده اقدام کند. اما درحالی که هیات باستان‌شناسی بخش‌هایی از ارگ اصلی را کاوش و حفاری کرده است، سازمان نوسازی در اقدام عجيب و خودسرانه‌اي در بخش‌های دیگر، از جمله ایستگاه چهارم تله‌کابین، به‌نام مرمت اقدام به کند و کاو و نوسازی بدون مجوز از پژوهشکده باستان‌شناسی کشور کرده است».
سكوت رييس ميراث فرهنگي
او با اشاره به گلایه‌ یک‌هزار و 200 شهروند به ريیس پيشين سازمان میراث فرهنگی درباره كوه صفه و قلعه شاه‌دژ گفت:« اين نامه به‌شماره 29867/951 دبیرخانه مرکزی سازمان، به رييس پيشين سازمان ميراث فرهنگي كشور ارسال شد كه به آن پاسخي داده نشد. اما باوجود عدم پاسخگويي و موضع‌گیری، ريیس پژوهشکده باستان‌شناسی با بررسی ‌گزارش بازرس اعزامی آن سازمان، بر«رفع دخل و تصرف‌ها و برچیده شدن دکل‌ها و پایه‌های تله‌کابین» تاکید کرد ه است.اما از آنجا که اقدام محسوسی برای پاکسازی عرصه شاه‌دژ، توقف توسعه تله‌کابین و برچیدن پایه‌ها و تاسیسات نیمه تمام آن انجام نشده است، جمعی از سمن‌های اصفهان، ضمن ارسال نامه به استاندار خواستار پیگیری جدی پاکسازی آن عرصه از تاسیسات غیرقانونی و پیگیری حقوقی عملکرد مدیران متخلف در دو دهه اخیر شدند».
چرا تله‌كابين تخلف است؟
اين فعال ميراث فرهنگي درباره دلايل غيرقانوني بودن تله‌كابين و ملحقات آن عنوان كرد:« در سال 1372، کاربری تمامی مناطق همجوار شهری اصفهان به‌عنوان «ضوابط طرح تفصیلی دوم» مصوب و در بخش مربوط به دامنه‌های کوه صفه، هرگونه ساخت‌و‌ساز در آن منطقه ممنوع اعلام شد.
این ضوابط، در سال 1390 بازتصویب و همچنان هرگونه ساخت و سازي را به‌جز تاسیسات نگهداری فضای سبز (اتاق چاه و اتاق نگهبان)، در دامنه‌های کوه صفه ممنوع اعلام کرد.
نخستين اقدام سوال‌برانگیز، واگذاری بخشی از زمین دامنه کوه به‌منظور ساخت هتل در سال 1373 بود. مشخص نبود براساس كدام قانون در منطقه‌ای که طبق ضوابط شهرسازی، فضای سبز عمومی و ساخت‌وساز ممنوع بوده، این زمین واگذار شده است. از اواخر دهه 70، مديران شهري با صدور مجوز براي پروژه‌های بزرگ عمرانی از جمله رستوران، سالن‌های ورزشی، تله‌کابین و ... مقررات را زیرپا گذاشته‌اند».رعنايي با اشاره به اينكه آذر سال 94، رییس قوه قضاییه با ابلاغ بخشنامه‌ای، نهادهای بازرسی و قضایی را موظف به رسیدگی به شکایت‌هاي مردمی از تخریب محیط‌زیست و مواهب طبیعی کرد، گفت:« بحث کوه صفه اصفهان از تخریب طبیعت فراتر است و علاوه‌بر پایمالی ضوابط ممنوعیت ساخت و ساز که از سال 72 مصوب شده‌اند، اقدامات شهرداری موجب آسیب به یکی از وسیع ترین و کهن‌ترین قلعه‌های کوهستانی کشور شده که اين اواخر نیز اعتراض و هشدار استادان باستان‌شناسی کشور را به همراه داشته است.بیش از یک‌سال از اعتراضات مردمی و نامه‌نگاری به مسئولان شهری و استانی می‌گذرد ولی هنوز تاسیسات دستکاری‌ها پاکسازی نشده است و مدیران دست‌اندرکار، مورد مواخذه قرار نگرفته‌اند».به‌گفته رعنايي، در سال گذشته تشکل‌های مردم‌نهاد اصفهان با ارسال چند نامه به استاندار، خواستار پیگیری موضوع شدند که ايشان تا کنون با بی‌تفاوتی نسبت به این پرونده، اقدام و پاسخ محسوسی نداشته و تاسیسات همچنان در منطقه فضای نامناسبی ایجاد کرده است. او ادامه داد:« با این روند و مشاهده بی‌تفاوتی از سوی عالی‌ترین نهاد اجرایی استان، صدها شهروند با تقدیم شکایت به دادستان، خواستار پیگرد قضایی دست‌اندرکاران و جبران آسیب‌های وارد به منطقه شده‌اند.در دو دهه اخیر، اصفهان با چالش‌های فرهنگی و طبیعی مهمی از جمله عبور مترو و تخریب خیابان400 ساله چهارباغ، برج‌جهان‌نما و خطر خروج میدان نقش‌جهان از فهرست یونسکو و همچنین عبور زیرگذر از بافت باستانی میدان عتیق مواجه بوده و تمامی این موارد، اعتراض‌ و شکایت‌هاي مردمی را به‌همراه داشته است.امید آن می‌رود که تخریب شاه‌دژ و منطقه کوهستانی صفه، آخرین پرونده از پایمالی خودسرانه مواهب طبیعی و فرهنگی نصف‌جهان باشد و مورد پیگیری جدی مسئولان قوه قضاییه قرار گیرد».
شكواييه فعالان ميراث فرهنگي به استاندار اصفهان
استاندار اصفهان،با سلام و تقدیم احترام به آگاهی می‌رساند در پی نامه یک‌هزار و 200 شهروند به ريیس محترم سازمان میراث فرهنگی کشور، درباره آسیب پروژه‌های عمرانی به عرصه باستانی قلعه شاه‌دژ، ریاست محترم پژوهشکده باستان‌شناسی با بررسی گزارش بازرس اعزامی، بر«رفع دخل و تصرف‌ها و برچیده شدن دکل‌ها و پایه‌های تله‌کابین» تاکید کرده‌ است. همچنین با توجه به اینکه طبق بررسی‌های انجام شده، پروژه تله‌کابین و ملحقات گوناگون آن، از جمله کافه و رستوران و سالن همایش و ... بدون مصوبه کمیسیون ماده پنج و شورای اداری استان به پیش رفته و تا نزدیکی قله در حال پیشروی است.
فاز دوم تله‌کابین با تخریب بخشی از دیوار 1400 متری جنوبی قلعه و عرصه‌ باستانی و همچنین تعداد حداقل هفت پایه کوچک و بزرگ و ساختمان ناتمام ایستگاه پایانی بر فراز کوه، فضای نامناسبی ایجاد کرده‌است.
با توسعه تله‌کابین و پیاده‌روها، دسترسی روزافزون افراد ناآشنا به قسمت‌های پرخطر کوه، می‌تواند آمار حوادث جانی را افزایش دهد.همچنین با کاوش و احیای علمی و اصولی شاه‌دژ و مسیر باستانی پیاده (شبیه دیگر قلعه‌های کوهستانی در ایران و سایر کشورها)، این مکان می‌تواند به‌جای نمایشگاهی از تخریب و کم لطفی به ارزش‌های طبیعی‌ـ فرهنگی، مقصد باشکوهی برای گردشگران و باستان‌شناسان داخلی و خارجی باشد. مادام که پایه‌ها و سازه‌ ایستگاه تله‌کابین و سایر دکل‌ها در عرصه شاه‌دژ به‌ویژه در ارتفاعات برچیده نشوند، علاوه بر ایجاد منظره‌ای زشت و ناهماهنگ، خطر ادامه پروژه‌های نامصوب و کارشناسی نشده در آینده و تخریب بیشتر این عرصه بی‌نظیر، پابرجاست.
بر پایه نظر استادان باستان‌شناسی و محیط‌زیست، این دستکاری‌ها منجر به آسیب غیرقابل جبران و تبدیل آن منطقه به بافت شلوغ و آلوده شهری خواهد شد.
و سرانجام با توجه به اینکه رویکرد شهردار فعلی اصفهان، حفظ ارزش‌های فرهنگی و طبیعی شهر است و برخورد شایسته‌ای با مطالبات مردم دارند، تشکل‌های امضاکننده این تقاضانامه، ضمن اعلام حمایت از نظر ریاست محترم پژوهشکده باستان‌شناسی کشور و سایر صاحب‌نظران دلسوز، خواستار پیگیری و صدور دستورات لازم نسبت به پاکسازی کامل آن عرصه از ساخت و سازها، به‌ویژه در موارد تکمیل نشده و برچیده شدن تمامی پایه‌ها، دیوارها و سازه‌های فاز دوم تله‌کابین،تشکیل تیم ویژه برای بررسی حقوقی تخلفات انجام شده و ساخت و سازهای غیرمجاز در دو دهه اخیر و اعلام گزارش آن هستند.
بی‌شک ثبت ملی پهنه طبیعی‌ـ تاریخی کوه صفه و مجموعه استحکامات کوهستانی اطراف اصفهان که نمونه قابل توجهي از یک شبکه تاریخی ارتباطی‌ـ امنیتی است، با وجود و پیشرفت این‌گونه دست‌اندازی‌ها و تخریب‌ها، ممکن نخواهد بود.امید داریم پس از زخم‌های گوناگون بر حرمت نقش‌جهان و چهارباغ و میدان عتیق و ...در سال‌های گذشته، با درایت و برخورد قاطع مدیران اجرایی و قضایی، شاه‌دژ و کوه صفه تکرار خاطره تلخ از تخریب ارزش‌های طبیعی‌ـ فرهنگی نباشند.
امضا کنندگان: 
انجمن دوستداران اصفهان-جمعیت پیام سبز-جمعیت دوستداران محیط زیست (طبیعتیاران)-جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست-انجمن زمین برای همه-انجمن صلح با طبیعت.

 

قانون

به کانال سرزمین جاوید بپیوندید : telegram.me/sarzaminjavid

حروف تصویر