محل تبلیغ شما
جشن امردادگان؛پرونده

تاریخ خبر: 1399/5/6

جشن امردادگان؛پرونده

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است

 

جشن امردادگان

امرداد روز یا "جشن امردادگان" چه زمانی است و چه آداب و رسومی دارد؟

جشن های ایران باستان : امردادگان

تاریخچه خواندنی و مراسم جشن باستانی امردادگان

جشن "امردادگان" از کجا آمده است؟

امرداد به معنی بی مرگی و جاودانگی

با جشن امردادگان بیشتر آشنا شوید

روز امرداد از ماه امرداد برابر با ۳ امرداد در گاهشماریِ ۳۰روزه زرتشتیان، هفتمین روز از هر ماه، امرداد نام دارد.

واژه امرداد یعنی بی‌مرگی و جاودانگی.

واژه مرداد یعنی مرگ و نیستی.

پس امرداد درست است.

هنگامی‌که در ماه امرداد، روز امرداد فرا می‌رسد، آن را جشن امردادگان می‌نامند.

درباره چگونگی برگزاری این جشن در زمانِ گذشته آگاهی چندانی در دست نیست.

اکنون در برخی از روستاها و شهرها، جشن امردادگان نیز برگزار می‌شود.

این جشن بیشتر در تالار آدریان یا فضایی همگانی برپا می‌شود و با اجرای برنامه‌هایی مانند نیایش، سرود، دکلمه و سخنرانی درباره جایگاه امرداد (=جاودانگی) در راه شناخت و نزدیک شدن به اهورا مزدا همراه است.

 

چو گفتار خردادش آمد به‌سر

همان‌گاه امرداد شد پیش‌تر

سخن گفت درباره رستنی

که زرتشت گوید ابا هر تنی

نباید به بیداد کردن تباه

به بیهوده برکندن از جایگاه

کزو آسوده مردم و چار پاست

تبه کردن او نه راه اهوراست.

 زراتشت‌نامه

 

روز اَمُرداد مژده داد بدان

که جهان شد به طبع باز جوان.

 

اَمُرداد مه است سخت خرم

مَی نوش پیاپی و دمادم.

  مسعود سعدسلیمان

 

جشن امردادگان نماد سرزندگی، نامیرایی، جوانی و باور به رویش دوباره است.

جشن امردادگان در امرداد روز از امردادماه، روز هفتم ماه در گاهشمار یزدگردی برگزار می‌شد. اين جشن از آن امرتات و نماد جاودانگی و تندرستی و دير زيستن است.

امرتاتَـه یا اَمرَتات در اوستایی و اَمُردات در پهلوی به معنی بی‌مرگی است.

مرداد هم‌ریشه با مردن است و ا آغاز آن پیشوند نایی(:منفی) است که معنی آن را به بی‌مرگی دگرگون می‌کند.

امرداد فرشته‌ی بی‌مرگی و جاودانگی و مرداد ديو نيستی و مرگ است.

در باورهای ایران باستان امرداد نماد پاکی و نگهبان گیاهان است که به آبادی زمين و پاکیزگی نگر دارد. بر پایه‌ی باورهای کهن، امرداد دشمن بیماری و گرسنگی است.

امروز، آگاهی ما از این جشن ناچیز است. تنها می‌دانیم که جشن امردادگان در ایران باستان یکی از جشن‌های شاد بود. ایرانیان در اين روز تن پاکیزه می‌کردند، به گلستان‌ها، بوستان‌ها و کنار رودها می‌رفتند و پس از نيايش به درگاه اهورامزدا، اين جشن را با شادی و سرور در هوای پاک و دوستی با گیاهان برگزار می‌کردند و پاسدار زیست‌بوم(:محیط‌زیست) بودند.

در نیپیک بندهش گفته شده که گل چنبک(:زنبق) زرد از خانواده گل‌های سوسن که به آن زنبق رشتی هم می‌گویند، گل ویژه‌ی جشن امردادگان است.

 (برگرفته از نَسک(:کتاب) از #نوروز_تا_نوروز، نوشته موبد #کورش_نیکنام، نویسنده و پژوهشگر آیین و فرهنگ ایران باستان).

 

#جشن_امردادگان بر شما ایرانیان تبارمند فرخنده و شادباد

#امردادگان_خجسته_باد

 

#امرداد

در پارسی «اَمُرداد»  است

در اوستا «اَمِره‌‌تات» است

 در پهلوی «اَمُردات» است

#امرداد به معنی «بی‌مرگی و جاودانگی» است.

#امرداد  در گات‌ها یکی از فروزه‌های اهورامزداست.

امرداد نماد سرزندگی، نوزیستی و جوانی همیشگی است. از این‌روی در #بندهش آمده است: «امرداد بی‌مرگ سرور گیاهان بی‌شمار است زیرا او را به گیتی گیاه خویش است.

اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آنگاه امرداد از او آسوده یا آزرده بُود».

 

 دستور «داراب پالن» در منظومه «فرضیات‌نامه» از آیین‌های شاد در بوستان و گلستان و باغ و دشت و رسیدگی به آنها به هنگام «امرداد‌ روز» سخن می‌گوید.

«مسعود سعدسلمان» نیز شادکامی در امرداد ماه را سفارش می‌کند. پس ویژگی برجسته جشن امردادگان که در امرداد روز از امرداد ماه برگزار ‌می‌شود، بزرگداشت نماد سرسبزی زمین و یادآورنده خویشکاری آدم‌ها در پاسداشت آن است.

در بندهش، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان می‌آید از میان گل‌ها، «چمبگ/ زنبک»(:زنبق) گل ویژه امرداد معرفی شده است.

 این را نیز گوید که هر گلی از آن امشاسپندی است و باشد که گوید: چمبک، امرداد را خویش است

 

مردم ایران باستان شیفته رقص و شادی بودند و به مناسبت‌های گوناگون جشن‌های مختلفی برگزار می‌کردند. بیشتر این جشنهای باستانی به بهانه نیایش به درگاه خدای یکتا برگزار میشد و از فلسفه‌ و معنایی قوی برخوردار بود. در طول سال 12 جشن باستانی برای 12 ماه سال برگزار میشد که یکی از آنها جشن امردادگان است و هنوز در برخی نواحی ایران به ویژه یزد و کرمان و روستاهای اطرافش جشن گرفته میشود.
امردادگان پیشینه‌ای جالب و خواندنی دارد. از این رو، برای آشنایی با فلسفه این جشن‌ و گرامیداشت آیین گذشتگان قصد داریم تا در این مطلب اطلاعاتی را درباره جشن امردادگان با شما به اشتراک بگذاریم  
نگاهی به امردادگان و پیشینۀ نام این جشن
همانطور که گفته شد، جشن باستانی امردادگان یکی از جشنهای دوازده گانه ایرانیان است که از زمان‌های بسیار دوردر نواحی مرکزی ایران اجرا می‌شود. واژه امرداد در زبان اوستایی از ریشه مئیریه در معنای مرگ گرفته شده و برای منفی کردن و استخراج معنای جاودانگی حرف ا به آن اضافه شده است. در نتیجه امئیریه معنای جاودانگی میدهد. این واژه به زبان پهلوی به صورت ساده شده امرتات رسید و به عنوان صفتی برای نشان دادن پایندگی و زوال ناپذیری اهورامزدا استفاده شده و به یکی از فرشتگان مقربش اطلاق میشد. 
به مرور در گذر زمان، ا از ابتدای این واژه حذف شد و با تبدیل ت در انتهای واژه به د امروزه کلمه مرداد را داریم. اگرچه برخی این جشن را به عنوان مردادگان می‌شناسند، اما باید دانست که لازم است حتما در ابتدای آن حرف الف را قرار دهیم چرا که خود کلمه مرداد به معنی مرگ و زوال است و وجود حرف الف در ابتدای آن باعث می‌شود این کلمه به جاودانگی تغییر معنی دهد.  

نگاهی به امردادگان

جشن امردادگان چه زمانی است؟

در ایران باستان هر روز از ماه نام مخصوص به خود را داشت و طبق رسم معمول باید هر روزی را که با ماه مورد نظر هم نام می‎شد، جشن می‌گرفتند. یعنی هفتم هر ماه امرداد نامیده می‌شد و از این رو در زمان باستان و در فرهنگ ایران، هفتم ماه به عنوان جشن امردادگان با آدابی خاص برگزار میشد.

زمان جشن امرداد
 

تاریخچه جشن امردادگان 

با این‌که چندین ماه از بهار گذشته اما همچنان در ماه مرداد جلوه‌های زیبایی را در طبیعت می‌بینیم. این جلوه‌ها شامل فراوانی نعمت و میوه، طبیعت سبز، وفور آب رودها و آبشارها در اثر برفاب کوهها، گل‌های زیبا و آسمان پر ستاره میشود. در ایران باستان این جشن را به فرشته‌ای به نام امشاسپند امرداد نسبت می‌دادند که از مقربان درگاه اهورامزدا است. امشاسپند امرداد نماد جاودانگی و تندرستی است و به عنوان نماینده پاکی و آبادی زمین شناخته می‌شود. این فرشته باید به نگهداری جهان پرداخته و مشغول آراستن غذاها و داروهایی باشد که اصل آنان از نباتات است. در نهایت امشاسپند امرداد بیماری‌ها، زیان و گرسنگی را از بین میبرد. ایرانیان باستان هم به پیروی از این فرشته روز جشن امردادگان را به شور و شادی می‌گذارندند. همچنین هرکدام از این جشنهای دوازده گانه ایرانی گل مخصوص به خود را دارند و گل امرداد زنبق است.    

آداب و رسوم جشن امرداد


ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه درباره امشاسپند امرداد چنین گفته که امردادگان، روز هفتم مرداد است و از آن‌جایی که هم ماه و هم روز به یک اسم درآمدند این روز را به عنوان جشن امرداد نام نهادند. امرداد به معنی مرگ و نیستی نیست، بلکه نشان دهنده جاودانگی است و فرشته امرداد باید از گیتی و جهان نگهبانی کند. 
همچنین خیام در نوروز نامه این چنین می‌گوید: مرداد ماه یعنی خاک، داد خویش بداد از برها ومیوهای پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.
کتاب بندهشن نیز یکی از آثار ارزشمند و گرانقدر دوران پهلوی است و امرداد بی‌مرگ را سرور گیاهان بی‌شمار میداند؛ بندهش میگوید امرداد به گیتی، گیاه خویش است. گیاهان را رویاند و رمهِ گوسفندان را بیافزاید، زیرا همه دام‌ها از او خورند و زیست ‌کنند. نیز انوش (خوراک بی مرگی) را از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امرداد، آسوده یا آزرده بُوَد...

تاریخچه جشن امردادگان

 

آداب و رسوم جشن امردادگان 
   
برای برگزاری جشن امردادگان در ایران باستان، مردم به سمت رود‌ها و باغ‌ها می‌رفتند و در دل طبیعت زنده و زیبا به جشن و شادی مشغول میشدند. پس از جشن مردم شروع به نیایش و پرستش خداوند می‌کردند که این نیایش ها امروزه در قالب متون اوستایی و متون پهلوی باقیمانده است. 
در حال حاضربعد از گذشت چندین سال هنوز هم برخی از ایرانیان برای نزدیک شدن به خدا و تشکر از او مراسم جشن امردادگان را در قالب سخنرانی برگزار می‌کنند و در آن نیایش و سرودهایی را در وصف خداوند می‌خوانند. مسعود سعد سلمان، شاعر سده‌ی پنجم هجری در باب جشن باستانی امردادگان این چنین سروده است:

 

روز ِ مرداد مژده داد بدان

که جهان شد به طبع، باز جوان

***
مرداد مه است سخت خرم

مَی نوش پیاپی و دمادم

 

مرداد روز یاجشن مردادگان چه زمانی است وچه آداب ورسومی دارد ؟

جشن مردادگان چیست؟ در زمان ایران باستان مردم به بهانه های مختلف جشن به پا می کردند که هدف اصلی این جشن ها شکر گزاری از اهورا مزدا یعنی همان خداوند بزرگ بوده است .

(برای تمام نعمت هایی که در اختیار آنها قرار داده است .) یکی از جشن های دوازده گانه ایرانی ها جشن امردادگان به شمار می رود که از زمان های بسیار دور اجرا می شود.

جشن امردگان نماد زندگی ونشاط و بی مرگی است . نکته مهم در تلفظ نام این جشن این است باید حتما در ابتدای آن حرف الف قرار بگیرد چرا که خود کلمه مرداد به معنی مرگ و زوال است،

اما وجود حرف الف در ابتدای آن سبب می شود این کلمه به جاودانگی تغییر معنی دهد. با تانما باشید تا مروری داشته باشیم بر پیشینه جشن مردادگان :

زمان جشن مردادگان

جشن مردادگان

جشن مردادگان

زمان جشن مردادگان یا امرداد هفتمین روز از ماه امُرداد است (امُردادروز در امُردادماه) (هفتمین روز از امرداد در گاه شمار زرتشتی برابر با سوم مردادماه در گاهشماری رسمی و کنونی ایران است)

ریشه جشن مردادگان

جشن مردادگان

ریشه جشن مردادگان

کلمه امرداد كه اوستایی آن “امرتات” ameretat است ، از سه بخش درست شده است : “ا+ مر+ تات”. بخش نخست پیشوند نفی است ؛ بخش دو، از ریشه مصدری “مر” mar به معنی “مرگ” است و جزء سوم پسوند “تات” است به معنای “كاملی” ، “رسایی” و “سالمی” . بنابراین “امرتات” (امرداد=مرداد) یعنی بی مرگی (نامیرایی=جاودانگی=دوام جاودان) .

این نام در اوستا، به ویژه گاتها صفتی است از برای اهورامزدا، یعنی مظهر زوال ناپذیری و پایندگی خداوند است. اما در جهان خاكی نگهبانی و سرپرستی گیاه و رستنی با وی می باشد.

روز هفتم هر ماه ، امرداد نام دارد و مطابق معمول روز هفتم از ماه امرداد، جشن امردادگان برگزار می شد

كه در دوران باستان و عصر ساسانی و پس از آن مراسم و آدابی در دشت و فضای باز انجام می شد.

فلسفه جشن مردادگان

فلسفه جشن مردادگان

فلسفه چشن مردادگان

ماه اَمرداد و جشن اَمردادگان امروزه به نام مردادگان، در بین مردم رایج است. مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتیکه حرف الف در اول آن قرار می گیرد

آن را نفی می کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می دهد.

زیرا امرتات در زبان اوستایی و امرداد در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورامزدا در گات ها است که دلالت بر بی مرگی و جاودانگی و زوال ناپذیری اهورامزدا دارد.

و در این رابطه در زراتشت نامه چنین آمده است :

چو گفتار خردادش آمد به سر
همان گاه امرداد شد پیش تر

چو گفتار خردادش آمد به سر
همان گاه امرداد شد پیش تر

سخن گفت دربارهٔ رستنی
که زرتشت گوید ابا هر تنی

نباید به بیداد کردن تباه
به بیهوده برکندن از جایگاه

کزو راحت مردم و چار پاست
تبه کردن او، نه راه خداست

معرفی جشن مردادگان

معرفی جشن مردادگان

معرفی جشن مردادگان

فراوانی نعمت ها و طبیعت سبز، جاودانگی طبیعت، وفور آب رودها، آبشارها و رودخانه ها، گل های زیبا و آسمان پر ستاره در مرداد ماه سبب می شد تا بساط شکر گزاری از این نعمت ها پهن شود

وبا برگزاری جشن مردادگان نمود پیدا می کند .

در ایران باستان این جشن را به فرشته ای به نام امشاسپند امرداد نسبت می دادند. امشاسپند امرداد نماد جاودانگی و تندرستی بوده و به عنوان نماینده پاکی و آبادی زمین شناخته می شود.

این فرشته باید به نگهداری از جهان بپردازد، مشغول به آراستن غذاها و داروهایی باشد که اصل آنان از نباتات است و در نهایت بیماری ها، زیان و گرسنگی را از بین ببرد.

ایرانیان باستان هم به پیروی از این فرشته روز جشن امردادگان را به شور و شادی می گذارندند. همچنین هرکدام از این جشن های دوازده گانه ایرانی گل مخصوص به خود را دارند، که گل امرداد هم زنبق است.

درآن زمان در ایران هر روز از ماه نام مخصوص به خود را داشت و طبق رسوم معمول باید هر روزی را که با ماه مورد نظر هم نام می‎شد، جشن می گرفتند. یعنی هفتم هر ماه امرداد نامیده می شد و از این رو در زمان باستان و ساسانیان این روز را به عنوان جشن امردادگان مرداد ماه، در هفتم مرداد هر سال و با آدابی خاص در فضای باز جشن می گرفتند.

آداب ورسوم جشن مردادگان

آداب و رسوم جشن مردادگان

آداب و رسوم جشن مردادگان

برای برپایی جشن امردادگان در ایران باستان، مردم به سمت رود ها و باغ ها می رفتند و در دل طبیعت زنده و زیبا، حسابی به جشن و شادی می پرداختند. بعد از جشن، شروع به دعا و نیایش و پرستیدن خداوند بزرگ می کردند که در این رابطه اطلاعات زیادی باقی نمانده است. اما بعد از گذشت چندین سال هنوز هم برخی از ایرانیان برای نزدیک شدن به خدا و تشکر از او، مراسم جشن امردادگان را در قالب سخنرانی برگزار می کنند و در آن نیایش و سرودهایی را در وصف خداوند می خوانند.

تصاویر جشن مردادگان

تصاوبر جشن مردادگان

تصاویر جشن مردادگان

تصاویر جشن مردادگان

تصاویر جشن مردادگان

جشن مردادگان

جشن مردادگان

جشن مردادگان

جشن مردادگان

امردادگان هفتمین روز از ماه امُرداد است (امُردادروز در امُردادماه) (هفتمین روز از امرداد در گاه‌شمار زرتشتی برابر با سوم مردادماه در گاهشماری رسمی و کنونی ایران است)، یکی از جشن‌های دوازدگانهٔ سالیانه ایرانی در روزهای هم‌نام‌شدن روز و ماه است؛ جشن امردادگان در دوران باستان و عصر ساسانی و پس از آن مراسم و آدابی در دشت و فضای باز انجام می شد. این جشن برای گرامی‌داشت منش و کُنش و خویش‌کاری امُرداد (جاودانگی) یکی از فروزه‌های شش‌گانه خِرَد و دانش فرمان‌روا بر فراروند هستی (نام‌بُردار و شناخته به اهوره‌مزدا) است. امشاسپند جاودانگی امرداد همواره در کنار امشاسپند رسایی خرداد، نگهبان آب و گیاه هستند. این جشن سزاوار شادمانی و نشاط بی مرگی است و ایرانیان در گذشته برای برگزاری این جشن به باغات و مزارع رفته و به شادی می‌پرداخته‌اند.
در یادگارهای کهن ایرانی، از این روز و جشن ویژه آن، سخن بسیار گفته‌شده‌است در متن پهلوی‌ بُندَهِش، می‌خوانیم:

امُرداد بی‌مرگ، سرور گیاهان بی‌شمارست؛ زیرا او را به گیتی، گیاه، خویش است. گیاهان را رویاند و گله گوسفندان را افزاید؛ زیرا همه دام‌ها از او خورند و زیست‌کنند. به فِرَشکردِ [ نوگردانی جهان و زندگی در پایان کار جهان به سالاری‌ سوشیانت، رهاننده‌ای از تبار زرتشت]، نیز «انوش» [خوراک بی‌مرگی] را از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امُرداد [از او] آسوده یا آزَرده بُوَد.

با رویکرد به خویش‌کاری‌ امرداد در جهان اَستومَند (جهان مادّی) که نگاهبانی از گیاهان روی زمین و سرسبز و بارور نگاه‌داشتن آنهاست، و نماد جاودانگی و بیمرگی و جوانی‌ همیشگی به شمارمی‌آید، مسعود سعد سلمان، چکامه‌پرداز سدهٔ پنجم هجری، می‌گوید:

روز مُرداد [/ امُرداد] مُژده داد بدان که جهان شد به طبع، باز جوان.


و همچنین می‌گوید:

مرداد مه است سخت خرم می نوش پیاپی و دمادم


هریک از فروزه‌های دوازده‌گانه، که جشن‌های هم‌نامی‌ روز و ماه برای گرامیداشت آن‌ها برگزار می‌شود؛ گل ویژه‌ای دارد. گل ویژه امُرداد، زنبق (چمبک) است.
در برگ ۲۵۰ برگردان فارسی آثارالباقیه ابوریحان بیرونی چنین آمده است که :
«... مرداد ماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزهٔ پیش آمدن دو نام با هم، جشن می‌گرفتند. معنای امرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد. امرداد فرشته‌ای است که به نگهداری جهان و آراستن غذاها و داروها که اصل آن از نباتات است و برکنار کردن گرسنگی و زیان و بیماری‌ها می‌باشد، کارگزاری یافته است ...» حکیم عمر خیام نیز در نوروز نامه می‌نویسد:

«مرداد ماه یعنی خاک، داد خویش بداد از برها ومیوهای پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد. »

خیام به جای نام امرداد از واژه مرداد استفاده کرده‌است.
ماه امرداد و جشن امردادگان امروزه به نام مردادگان، در بین مردم رایج است. مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتیکه حرف الف در اول آن قرار می‌گیرد آن را نفی می‌کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می‌دهد. زیرا امرتات در زبان اوستایی و امرداد در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورامزدا در گات‌ها است که دلالت بر بی مرگی و جاودانگی و زوال ناپذیری اهورامزدا دارد.
امرداد نام ششمین و به عبارتی هفتمین و آخرین امشاسپندان است. در آئین زرتشت، خرداد و امرداد، امشاسپندان «كمال» و «دوام» در جهان مینوی و پرستاران آب و گیاه در جهان خاكی، همواره در كنار هم جای دارند.
واژه امرداد كه اوستایی آن «امرتات» ameretat است، از سه بخش درست شده است : «ا+ مر+ تات». بخش نخست پیشوند نفی است؛ بخش دو، از ریشه مصدری «مر» mar به معنی «مرگ» است و جزء سوم پسوند «تات» است به معنای «كاملی»، «رسایی» و «سالمی». بنابراین «امرتات» (امرداد=مرداد) یعنی بی مرگی (نامیرایی=جاودانگی=دوام جاودان). این نام در اوستا، به ویژه گاتها صفتی برای اهورامزدا است، یعنی مظهر زوال ناپذیری و پایندگی خداوند است. اما در جهان خاكی نگهبانی و سرپرستی گیاه و رستنی با وی می باشد.
موبد اردشیر آذرگشسب می نویسد كه چون امرداد ، فرشته جاودانی و بی مرگی است و در عالم جسمانی نگهبان نباتات و روییدنیها می باشد، می توانیم به حدس قریب به یقین بگوییم كه پدران ما در این روز به باغها و مزارع خرم و دل نشین دور از محوطه شهر می رفتند و طی مراسمی این جشن را با شادی و سرور در هوای صاف و در دامن طبیعت برگزار می كردند.

 

 

 

امردادگان روز هفتم ِ امُرداد (امُردادروز در امُردادماه) در گاه‌شمار ِ ایران ِ باستان (و سومین روز اَمردادماه در گاهشماری فعلی ایران)، یکی از جشن‌های ِ دوازدگانهٔ ِ سالیانه در روزهای ِ هم‌نام‌شدن ِ روز و ماه است که ایرانیان، در هر زمان و هرجایی، آن را برای گرامی‌داشت ِ منش و کُنش و خویش‌کاری‌ی ِ امُرداد (/ در گاهان ِ زرتشت و اوستای ِ پسین: اَمِرِتات به مفهوم ِ بی‌مرگی/ جاودانگی) یکی از فروزه‌های ِ شش‌گانهٔ ِ خِرَد و دانش ِ فرمان‌روا بر فرارَوَند ِ هستی (نام‌بُردار و شناخته به اهوره‌مَزدا) است. امشاسپند ِ جاودانگی ِ امرداد همواره در کنار امشاسپند ِ رسایی ِ خرداد، نگهبان آب و گیاه هستند. ایرانیان ِ از هزاره‌های ِ گم‌شده و دور، این جشن ِ فرخنده را برگزارکرده و ستوده و گرامی داشته‌اند.

در یادگارهای ِ کهن ایرانی، از این روز و جشن ِ ویژهٔ ِ آن، سخن ِ بسیار گفته‌شده‌است در متن ِ پهلوی‌ی ِ بُندَهِش، می‌خوانیم:

امُرداد ِ بی‌مرگ، سَروَر ِ گیاهان ِ بی‌شمارست؛ زیرا او را به گیتی، گیاه، خویش است. گیاهان را رویانَد و رَمهٔ ِ گوسفندان را افزاید؛ زیرا همهٔ ِ دام‌ها از او خورند و زیست‌کنند. به فِرَشکرد ِ [/ نوگردانی‌ی ِ جهان و زندگی در پایان ِ کار ِ جهان به سالاری‌ی ِ سوشیانت، رهاننده‌ای از تبار ِ زرتشت]، نیز “انوش” [/ خوراک ِ بی‌مرگی] را از امرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امُرداد [از او] آسوده یا آزَرده بُوَد… (گزارش ِ دکتر مهرداد بهار در پژوهشی در اساطیر ِ ایران، چاپ یکم، ص ۱۱۷)

با روی‌کرد به خویش‌کاری‌ی ِ امرداد در جهان ِ اَستومَند (/ جهان ِ مادّی) که نگاهبانی از گیاهان ِ روی ِ زمین و سرسبز و باروَرنگاه‌داشتن ِ آنهاست، و نماد ِ جاودانگی و بیمرگی و جوانی‌ی ی همیشگی‌ به شمارمی‌آید، مسعود سعد ِ سلمان، چکامه‌پرداز ِ سدهٔ پنجم ِ هجری، می‌گوید:

روز ِ مُرداد [/ امُرداد] مُژده داد بدان
که جهان شد به طبع، باز جوان.

و همچنین می گوید :

مرداد مه است سخت خرم
مَی نوش پیاپی و دمادم

هریک از فروزه‌های دوازده‌گانه که جشن‌های هم‌نامی‌ی ِ روز و ماه برای ِ گرامی‌داشت ِ آنها برگزارمی‌شود، گل ِ ویژه‌ای دارد. گل ِ ویژهٔ ِ امُرداد، زنبق (/ چمبک) است.

در برگ ۲۵۰ برگردان فارسی آثارالباقیه ابوریحان بیرونی چنین آمده است که :

«… مرداد ماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزهٔ پیش آمدن دو نام با هم، جشن می گرفتند. معنای امرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد. امرداد فرشته ای است که به نگهداری جهان و آراستن غذاها و داروها که اصل آن از نباتات است و بر کنار کردن گرسنگی و زیان و بیماری‌ها می باشد، کارگزاری یافته است…»

خیام در نوروز نامه می نویسد:

  

“مرداد ماه یعنی خاک، داد ِ خویش بداد از بَرها ومیوهای پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار ِ خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد. “

خیام به اشتباه به جای نام اَمرداد از واژه مرداد استفاده کرده است. این جشن سزاوار ِ شادمانی و نشاط ِ بی مرگی، امروز به غلط تحت نام مردادگان، در بین مردم رایج است. زیرا مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتیکه حرف الف در اول آن قرار می گیرد آن را نفی می‌کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می دهد. زیرا امرتات در زبان اوستایی و امرداد در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورامزدا در گات‌ها است که دلالت بر بی مرگی و جاودانگی و زوال ناپذیری اهورامزدا دارد.

و در این باره در زراتشت نامه چنین سروده شده است:

چو گفتار خردادش آمد به سر
همان گاه امرداد شد پیش تر

چو گفتار خردادش آمد به سر
همان گاه امرداد شد پیش تر

سخن گفت در باره رستنی
که زرتشت گوید ابا هر تنی

نباید به بیداد کردن تباه
به بیهوده بر کندن از جایگاه

کزو راحت مردم و چار پاست
تبه کردن او، نه راه خداست

 

روز امرداد از ماه امرداد، هفتمین روز امرداد ماه باستانی (سوم امرداد خورشیدی)

 

واژه باستانی امرداد، امرتاته است که به مینوی(معنی) بی مرگی و جاودانه گی نام یکی از امشاسپندان ( فرشته گان ) درباور ایرانیان است واگر الف آن را که پیشوند نفی است از آن برداریم و مرداد بنویسیم چم (معنی) آن دگرگون شده و مینوی مرگ میدهد. این نام در اوستا ، به ویژه سروده ها (گات ها) پاژنام (صفتی) است برای اهورامزدا، که گویای بی مرگی و پایندگی خداوند است .این امشاسپند درجهان خاکی نگهبان و سرپرست گیاه و رستنی ها می باشد.

ایرانیان در این روز به باغ هاو کشت زارهای خرم و دل نشین می روند و پس از نیایش به درگاه اهورامزدا (پروردگار) در آیینی ( مراسمی) این جشن را با شادی و شادمانی در دامان زیست گاه (طبیعت) برگزار می کنند.

 

تاریخچه خواندنی و مراسم جشن باستانی امردادگان

 

تاریخ و روز جشن امردادگان

روز هفتم امرداد در گاهشمار ایران باستان و سوم مرداد در تقویم ایران کنونی، روز جشن امردادگان است.

دلیل این اختلاف زمان بر گزاری دیروز با امروز، تغییر سال شمار نیاکانمان در امروز است. زیرا در دوره باستان سال به دوازده ماه و هر ماه به سی روز تقسیم می شد. اما امروز شش ماه اول سال به سی و یک روز و پنج ماه بعدی به سی روز و ماه آخر سال به بیست و نه روز و اگر سال کبیسه باشد به سی روز تقسیم می گردد. به همین دلیل جشن امردادگان، نسبت به سال شمار کهن، چهار روز جلوتر، یعنی سوم امرداد ماه برگزار می شود که این روز منطبق با روز هفتم امرداد ماه، در دوران نیاکانمان است.

امرداد در فارسی، در اوستا، آمره تات و در پهلوی آمردات، به معنای جاودانگی و بی مرگی ست. امرداد در باورهای ایرانی، نگهبان و سرپرست گیاهان و رستنی ها در جهان خاکی بشمار می رود.این نام در اوستا بویژه در گات ها، صفتی است که برای زوال ناپزیری و پایندگی خداوند بکار می رود. این جشن سزاوار شادمانی و نشاط و بی مرگی، امروز به غلط تحت نام مردادگان، در بین مردم رایج است. زیرا مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتی که حرف الف در اول آن قرار می گیرد آن را نفی می کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می دهد.

از جلوه های این ماه، طبیعت سبز، بی مرگی طبیعت، وفور نعمت، وفور میوه، فراوانی آب رودها، آبشارها و رودخانه ها، گل های بسیار زیبا با رنگهای شاد و فرحبخش و آسمانی صاف پر از ستاره می باشد.

این جشن متعلق به امشاسپند امرداد که مظهر جاودانگی و تندرستی و دیر زیستن است، می باشد و فرشته امشاسپندان، نماینده آبادی زمین و پاکی و نظافت است. ایرانیان این روز را جشن می گرفتند و خود را برای پیروی از فرشته مذکور آماده می ساختند.

امرتات ششمین امشاسپند نماد جاودانگی , عکس امرداد

امرتات ششمین امشاسپند نماد جاودانگی

مراسم جشن باستانی امردادگان

در این روز، ایرانیان به کنار چشمه و باغ و مزارع می رفتند و پس از شادی و جشن، به پرستش و نیایش خداوند می پرداختند. درباره چگونگی اجرای مراسم اطلاعات چندانی در دست نیست اما ایرانیان امروزه با سرود و نیایش و سخنرانی درباره شناخت و نزدیک شدن به خداوند، جشن را برگزار میکنند.

ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه در باره نگهبانی امشاسپند امرداد از گیاهان می گوید

مرداد ماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزه ی پیش آمدن دو نام با هم جشن می گرفتند. معنای مرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد و مرداد فرشته ای است که به حفظ گیتی و اقامه ی غذاها و دوایی که اصل آن نبات است و مزید جوع و ضرر و امراض هستند، موکل است.

خیام در نوروز نامه می نویسد

مرداد ماه یعنی خاک، داد خویش بداد از برها ومیو های پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.

 

و در این باره در زراتشت نامه چنین سروده شده است

چو گفتار خردادش آمد به سر
همان گاه امرداد شد پیش تر

سخن گفت درباره رستنی
که زرتشت گوید ابا هر تنی

نباید به بیداد کردن تباه
به بیهوده بر کندن از جایگاه

کزو راحت مردم و چارپاست
تبه کردن او، نه راه خداست

جشن "امردادگان" از کجا آمده است؟

جشن

جشن امردادگان را هر سال 7 مرداد ماه برای گرامیداشت منش و کُنش یکی از فروزه‌های شش گانه خِرد و دانش فرمانروا بر فرارَوَند هستی، برگزار می‌کنند.

جشن امردادگان را هر سال 7 مرداد ماه برای گرامیداشت منش و کُنش یکی از فروزه‌های شش گانه خِرد و دانش فرمانروا بر فرارَوَند هستی، برگزار می‌کنند.

 

به گزارش خبرنگار فرهنگ ایسنا، این جشن در ستایش و گرامیداشت مرداد روز 7 امُرداد در تقویم ایران باستان (سومین روز اَمرداد ماه در تقویم فعلی ایران) برگزار می‌شود که یکی از جشن‌های دوازده‌گانه سالیانه در روزهای هم‌نام شدن روز و ماه اَمْشاسپند جاودانگی امرداد، همواره در کنار اَمشاسْپَند رسایی خرداد، نگهبان آب و گیاه است. ایرانیان از هزاره‌های دور، این جشن فرخنده را برگزار کرده، ستوده و گرامی داشته‌اند.

 

در کتاب «جشن‌های فراموش شده ایران باستان» که بهروز بیگوند آن را گردآوری کرده، آمده است: در یادگارهای کهن ایرانی، از این روز و جشن ویژه آن، سخن بسیار گفته شده است در متن پهلوی "بُندَهِش"، هم آمده است، خویش کاری امرداد در جهان مادی که نگهبانی از گیاهان روی زمین و سرسبز و بارور نگاه داشتن آن‌هاست و نماد جاودانگی و بی‌مرگی و جوانی همیشگی به شمار می‌آید.

 

مسعود سعد سلمان، چکامه پرداز سده پنجم هجری می‌گوید:

 

روز مُرداد مُژده داد بدان/که جهان شد به طبع، باز جوان

 

 

هر یک از فروزه‌های دوازده‌گانه که جشن‌های هم نامی روز و ماه برای گرامی‌داشت آن‌ها برگزار می‌شود، گل ویژه‌ای دارد. گل ویژه امُرداد، زنبق است.

 

در برگ 250 برگردان فارسی آثار الباقیه ابوریحان بیرونی چنین آمده است که:

 

«...مردادماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزه پیش آمدن دو نام با هم جشن می‌گرفتند. معنای امرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد. امرداد فرشته‌ای است که به نگهداری جهان و آراستن غذاها و داروها که اصل آن از نباتات است و برکنار کردن گرسنگی و زیان و بیماری‌ها می‌باشد، کارگزاری یافته است...»

 

خیام در نوروزنامه می‌نویسد:

 

«مردادماه یعنی خاک، داد خویش بداد از بَرها و میوه‌های پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.»

 

خیام به اشتباه به جای نام اَمرداد از واژه مرداد استفاده کرده است. این جشن سزاوار شادمانی و نشاط بی‌مرگی، امروز به اشتباه تحت نام مردادگان، در بین مردم رایج است. زیرا مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتی حرف الف در اول آن قرار گیرد آن را نفی و به بی‌مرگی و جاودانگی،‌تغییر معنی می‌دهد. زیرا "امرتات" در زبان اوستایی و "امرداد" در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورا مزدا در گات‌هاست که دلالت بر بی‌مرگی و جاودانگی و زوال‌ناپذیری اهورا مزدا دارد.

 

این جشن را بیشتر در کنار چشمه سارها و باغ ها و مزرعه های خرم در دامن طبیعت برپا می کنند.

7 مرداد؛ جشن امردادگان
امرداد نام ششمين و به عبارتي هفتمين و آخرين امشاسپندان است. در آئين زرتشت، خرداد و امرداد، امشاسپندان “كمال” و “دوام” در جهان مينوي و پرستاران آب و گياه در جهان خاكي ، همواره در كنار هم جاي دارند.

 

واژه امرداد كه اوستايي آن “امرتات” ameretat است ، از سه بخش درست شده است : “ا+ مر+ تات”. بخش نخست پيشوند نفي است ؛ بخش دو، از ريشه مصدري “مر” mar به معني “مرگ” است و جزء سوم پسوند “تات” است به معناي “كاملي” ، “رسايي” و “سالمي” . بنابراين “امرتات” (امرداد=مرداد) يعني بي مرگي (ناميرايي=جاودانگي=دوام جاودان) .

اين نام در اوستا، به ويژه گاتها صفتي است از براي اهورامزدا، يعني مظهر زوال ناپذيري و پايندگي خداوند است. اما در جهان خاكي نگهباني و سرپرستي گياه و رستني با وي مي باشد.

 

روز هفتم هر ماه ، امرداد نام دارد و مطابق معمول روز هفتم از ماه امرداد، جشن امردادگان برگزار مي شد كه در دوران باستان و عصر ساساني و پس از آن مراسم و آدابي در دشت و فضاي باز انجام مي شد. موبد اردشير آذرگشسب مي نويسد كه چون امرداد ، فرشته جاوداني و بي مرگي است و در عالم جسماني نگهبان نباتات و روييدنيها مي باشد، مي توانيم به حدس قريب به يقين بگوييم كه پدران ما در اين روز به باغها و مزارع خرم و دل نشين دور از محوطه شهر مي رفتند و طي مراسمي اين جشن را با شادي و سرور در هواي صاف و در دامن طبيعت برگزار مي كردند.

 

 

7 مرداد، جشن امردادگان,جشن امردادگان, جشن مردادگان

نياکان ما  در روز جشن امردادگان به باغها  و مزارع می رفتند

 

این جشن سزاوار ِ شادمانی و نشاط ِ بی مرگی، امروز به غلط تحت نام مردادگان، در بین مردم رایج است. زیرا مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتیکه حرف الف در اول آن قرار می گیرد آن را نفی می کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می دهد. زیرا امرتات در زبان اوستایی و امرداد در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورامزدا در گات ها است که دلالت بر بی مرگی و جاودانگی و زوال ناپذیری اهورامزدا دارد.

 

نياکان ما در اين روز به باغها  و مزارع خرم و دلنشين می رفتند و پس از نيايش به درگاه اهورامزدا اين جشن را با شادی و سرور در هوای صاف و در دامن طبيعت برگزار می کردند. جشن امردادگان بر تمامی ايرانيان فرخنده باد.

با جشن مردادگان بیشتر آشنا شوید

7 مرداد در تقویم باستانی ایرانیان روز جشن مردادگان است که «امردادگان» خوانده می‌شود. امرداد که به معنی بی مرگی و جاودانگی است، نام ششمین (یا هفتمین) و در اصل آخرین امشاسپندان است.

امشاسپندان از صفات پاک اهورامزدا هستند و در آئين زرتشت، خرداد و امرداد، امشاسپندان كمال و دوام در جهان مينوی و پرستاران آب و گياه در جهان خاكی، همواره در كنار هم جای دارند.

در این روز که در دوران باستان و عصر ساسانی گرامی داشته می‌شد، مردم مراسمی در دشت و فضای باز برگزار می‌کردند و به باغ و مزارع خرم دور از شهر می‌رفتند تا با شادی و سرور این روز را در دامن طبیعت گرامی بدارند.

در کتاب «جشن‌های فراموش شده ایران باستان» که بهروز بیگوند آن را گردآوری کرده، آمده است: «در یادگارهای کهن ایرانی، از این روز و جشن ویژه آن، سخن بسیار گفته شده است در متن پهلوی "بُندَهِش"، هم آمده است، خویش کاری امرداد در جهان مادی که نگهبانی از گیاهان روی زمین و سرسبز و بارور نگاه داشتن آن‌هاست و نماد جاودانگی و بی‌مرگی و جوانی همیشگی به شمار می‌آید.»

خیام نیز در نوروزنامه می‌نویسد: «مردادماه یعنی خاک، داد خویش بداد از بَرها و میوه‌های پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.»

ماه اَمرداد و جشن اَمردادگان امروزه به نام مردادگان، در بین مردم رایج است. مرداد به معنی نیستی و مرگ است اما وقتیکه حرف الف در اول آن قرار می‌گیرد آن را نفی می‌کند و به بی مرگی و جاودانگی، تغییر معنی می‌دهد. زیرا امرتات در زبان اوستایی و امرداد در زبان پهلوی، از ششمین امشاسپندان و یکی از صفات اهورامزدا در گات‌ها است که دلالت بر بی مرگی و جاودانگی و زوال ناپذیری اهورامزدا دارد.

 

نشر این خبر با یاد ناشر"سرزمین جاوید" شایسته است